Adhyaya 336

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि गोष्पदं तीर्थमुत्तमम् । यत्र श्राद्धं नरः कृत्वा गयासप्तगुणं फलम् । लभते नात्र संदेहो यदि श्रद्धा दृढा भवेत्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ! ನಂತರ ‘ಗೋಷ್ಪದ’ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿದವನು ಗಯೆಯ ಏಳುಪಟ್ಟು ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಶ್ರದ್ಧೆ ದೃಢವಾಗಿದ್ದರೆ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.

Verse 2

यत्र श्राद्धं पृथुः कृत्वा पितरं पापयोनितः उद्दधार महादेवि वेनंनाम महाप्रभुम्

ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ! ಅಲ್ಲಿ ಪೃಥು ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿ, ‘ವೇನ’ ಎಂಬ ಮಹಾಪ್ರಭುವಾದ ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಪಾಪಯೋನಿಯಿಂದ (ಪತಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ) ಉದ್ಧರಿಸಿದನು.

Verse 3

देव्युवाच । कस्मिन्स्थाने स्थितं तीर्थमुत्पत्तिस्तस्य कीदृशी । कथं स वेनराजो वा उद्धृतः पापयोनितः

ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—ಆ ತೀರ್ಥವು ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ, ಅದರ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಹೇಗಿದೆ? ಮತ್ತು ಆ ವೇನರಾಜನು ಪಾಪಯೋನಿಯಿಂದ ಹೇಗೆ ಉದ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು?

Verse 4

गयासप्तगुणं पुण्यं कथं तत्र प्रजायते । श्राद्धस्य किं विधानं तु के मंत्रास्तत्र के द्विजाः । एतन्मे कौतुकं देव यथावद्वक्तुमर्हसि

ಗಯೆಯ ಏಳುಪಟ್ಟು ಪುಣ್ಯವು ಅಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ? ಶ್ರಾದ್ಧದ ವಿಧಾನವೇನು, ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು, ಮತ್ತು ಯಾವ ಅರ್ಹ ದ್ವಿಜರನ್ನು (ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು) ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು? ಓ ದೇವಾ, ಇದು ನನ್ನ ಕುತೂಹಲ—ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸು.

Verse 5

ईश्वर उवाच । इदं रहस्यं देवेशि यत्त्वया परिपृच्छितम् । अप्रकाश्यमिदं तीर्थमस्मिन्पापयुगे प्रिये

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ದೇವೇಶಿ, ನೀನು ಕೇಳಿದ ಈ ರಹಸ್ಯ; ಓ ಪ್ರಿಯೆ, ಈ ಪಾಪಯುಗದಲ್ಲಿ ಈ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬಾರದು.

Verse 6

तथापि संप्रवक्ष्यामि तव स्नेहात्सुरेश्वरि । न पापिन इदं ब्रूयान्नैव तर्करताय वै

ಆದರೂ, ಓ ಸುರೇಶ್ವರಿ, ನಿನ್ನ ಮೇಲಿನ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ನಾನು ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಪಾಪಿಗೆ ಇದನ್ನು ಹೇಳಬಾರದು; ವಾದವಿವಾದಕ್ಕೆ ಆಸಕ್ತನಿಗೂ ಅಲ್ಲ.

Verse 7

न नास्तिकाय देवेशि न सुवर्णेतराय च । अस्ति देवि महासिद्धा पुण्या न्यंकुमती नदी

ಓ ದೇವೇಶಿ, ಇದು ನಾಸ್ತಿಕನಿಗಲ್ಲ, ನಿಜವಾದ ಗುಣವಿಲ್ಲದವನಿಗೂ ಅಲ್ಲ. ಓ ದೇವಿ, ನ್ಯಂಕುಮತೀ ಎಂಬ ಮಹಾಸಿದ್ಧಿದಾಯಕ ಪುಣ್ಯ ನದಿ ಇದೆ.

Verse 8

मर्यादार्थं मयाऽनीता क्षेत्रस्यास्य महेश्वरि । संस्थिता पापशमनी पर्णादित्याच्च दक्षिणे

ಓ ಮಹೇಶ್ವರಿ, ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮર્યಾದೆ (ಸೀಮೆ) ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಾನು ಅವಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಂದೆ. ಪಾಪಶಮನಕಾರಿಣಿಯಾದ ಆ ನದಿ ಪರ್ಣಾದಿತ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 9

नारायणगृहात्सौम्ये नातिदूरे व्यवस्थिता । तस्या मध्ये महादेवि तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम्

ಹೇ ಸೌಮ್ಯೆ! ಅವಳು ನಾರಾಯಣಗೃಹದಿಂದ ಬಹುದೂರವಲ್ಲದೆ ಸ್ಥಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ! ಅವಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಲೋಕವಿಖ್ಯಾತವಾದ ಒಂದು ತೀರ್ಥವಿದೆ.

Verse 10

गोष्पदं नाम विख्यातं कोटिपापहरं नृणाम् । गोष्पदस्य समीपे तु नातिदूरे व्यवस्थितः

ಅದು ‘ಗೋಷ್ಪದ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಅದು ನರರ ಕೋಟಿ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹರಣಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗೋಷ್ಪದದ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ, ಬಹುದೂರವಲ್ಲದೆ, (ಮತ್ತೊಂದು) ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 11

अनन्तो नाम नागेन्द्रः स्वयंभूतो धरातले । तस्य तीर्थस्य रक्षार्थं विष्णुना सन्नियोजितः

ಧರಾತಲದಲ್ಲಿ ‘ಅನಂತ’ ಎಂಬ ನಾಗೇಂದ್ರನು ಸ್ವಯಂಭುವಾಗಿ ಪ್ರकटನಾದನು. ಆ ತೀರ್ಥದ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ವಿಷ್ಣುವು ಅವನನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದನು.

Verse 12

कांक्षंति पितरः पुत्रान्नरकादतिभीरवः । गंता यो गोष्पदे पुत्रः स नस्त्राता भविष्यति । गोष्पदे च सुतं दृष्ट्वा पितॄणामुत्सवो भवेत्

ನರಕಭಯದಿಂದ ಅತಿಭೀತರಾದ ಪಿತೃಗಳು ಪುತ್ರರನ್ನು ಕೋರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಗೋಷ್ಪದಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಪುತ್ರನೇ ನಮ್ಮ ರಕ್ಷಕನಾಗುವನು. ಗೋಷ್ಪದದಲ್ಲಿ ಪುತ್ರನನ್ನು ಕಂಡು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಉತ್ಸವ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 13

पद्भ्यामपि जलं स्पृष्ट्वा अस्मभ्यं किं न दास्यति । अपि स्यात्स कुलेऽस्माकं यो नो दद्याज्जलांजलिम् । प्रभासक्षेत्रमासाद्य गोष्पदे तीर्थ उत्तमे

ಪಾದಗಳಿಂದಲೂ ಜಲವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೂ ಅವನು ನಮಗೆ ಏನು ಕೊಡದೆ ಇರನು. ನಮ್ಮ ಕುಲದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಜಲಾಂಜಲಿ ಅರ್ಪಿಸುವವನು ಒಬ್ಬನಾದರೂ ಇರಲಿ—ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೋಷ್ಪದ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ.

Verse 14

अपि स्यात्स कुलेऽस्माकं खड्गमांसेन यः सकृत् । श्राद्धं कुर्यात्प्रयत्नेन कालशाकेन वा पुनः

ನಮ್ಮ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಅಂಥವನು ಒಬ್ಬನಾದರೂ ಇರಲಿ; ಅವನು ಒಂದೇ ಸಲವಾದರೂ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಿ—ಖಡ್ಗಮಾಂಸದಿಂದಾಗಲಿ, ಮತ್ತೆ ಕಾಲಶಾಕ ಸೊಪ್ಪಿನಿಂದಾಗಲಿ।

Verse 15

अपि स्यात्स कुलेऽस्माकं गोष्पदे दत्तदीपकः । आकल्पकालिका दीप्तिस्तेनाऽस्माकं भविष्यति

ನಮ್ಮ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಗೋಷ್ಪದದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದೀಪವನ್ನಾದರೂ ಅರ್ಪಿಸುವವನು ಇರಲಿ; ಆ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ನಮ್ಮ ಕುಲಕ್ಕೆ ಯುಗಾಂತವರೆಗೆ ಇರುವ ದೀಪ್ತಿ ಉಂಟಾಗುವುದು।

Verse 16

गोष्पदे चान्नशता यः पितरस्तेन पुत्रिणः । दिनमेकमपि स्थित्वा पुनात्यासप्तमं कुलम्

ಗೋಷ್ಪದದಲ್ಲಿ ನೂರು ಅನ್ನಾರ್ಪಣಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತರಾದ ಪಿತೃಗಳು ಅವನಿಗೆ ಸಂತಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿನ ಇದ್ದರೂ ಏಳನೇ ತಲೆಮಾರಿನವರೆಗೂ ಕುಲ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 17

पिण्डं दद्याच्च पित्रादेरात्मनोऽपि स्वयं नरः । पिण्याकेंगुदकेनापि तेन मुच्येद्वरानने

ನರನು ಪಿತೃಗಳಿಗಾಗಿ ತಾನೇ ಪಿಂಡವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು, ತನ್ನಿಗಾಗಿಯೂ ಸಹ; ಪಿಣ್ಯಾಕ (ಎಣ್ಣೆಖಳಿ) ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ಮಾತ್ರ ಮಾಡಿದರೂ ಅದರಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ, ಓ ವರಾನನೆ।

Verse 18

ब्रह्मज्ञानेन किं योगैर्गोग्रहे मरणेन किम् । किं कुरुक्षेत्रवासेन गोष्पदे यदि गच्छति

ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದ ಏನು, ಯೋಗಸಾಧನೆಗಳಿಂದ ಏನು, ಗೋಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಮರಣದಿಂದ ಏನು, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರವಾಸದಿಂದ ಏನು—ಯಾರು ಗೋಷ್ಪದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೋ ಅವನಿಗೆ।

Verse 19

सकृत्तीर्थाभिगमनं सकृत्पिण्डप्रपातनम् । दुर्ल्लभं किं पुनर्नित्यमस्मिंस्तीर्थे व्यवस्थितम्

ಈ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಗಮಿಸಿ, ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಪಿಂಡಪ್ರಪಾತನ ಮಾಡಿದರೂ—ಈ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ವಾಸಿಸುವವನಿಗೆ ಇನ್ನೇನು ಫಲವೇ ದುರ್ಳಭವಾಗುವುದು?

Verse 20

अर्द्धकोशं तु तत्तीर्थं तदर्द्धार्द्धं तु दुर्ल्लभम् । तन्मध्ये श्राद्धकृत्पुण्यं गयासप्तगुणं लभेत्

ಆ ತೀರ್ಥವು ಅರ್ಧ ಕ್ರೋಶವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ; ಆದರೆ ಅದರ ಅಂತರಂಗದ ಚತುರ್ಥಾಂಶವನ್ನು ತಲುಪುವುದು ದುರ್ಳಭ. ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿದರೆ ಗಯೆಯಲ್ಲಿ ದೊರಕುವ ಪುಣ್ಯದ ಏಳುಪಟ್ಟು ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 21

श्राद्धकृद्गोष्पदे यस्तु पितॄणामनृणो हि सः । पदमध्ये विशेषेण कुलानां शतमुद्धरेत्

ಗೋಷ್ಪದದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವವನು ಪಿತೃಋಣದಿಂದ ನಿಜವಾಗಿ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆ ಪವಿತ್ರ ‘ಪದ’ದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರೆ ನೂರು ಕುಲಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 22

गृहाच्चलितमात्रस्य गोष्पदे गमनं प्रति । स्वर्गारोहणसोपानं पितॄणां तु पदेपदे

ಗೃಹದಿಂದ ಕೇವಲ ಹೊರಟು ಗೋಷ್ಪದಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವನಿಗೆ—ಪ್ರತಿ ಹೆಜ್ಜೆಯೂ ಪಿತೃಗಳ ಸ್ವರ್ಗಾರೋಹಣಕ್ಕೆ ಸೋಪಾನವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 23

पायसेनैव मधुना सक्तुना पिष्टकेन च । चरुणा तंदुलाद्यैर्वा पिंडदानं विधीयते

ಪಾಯಸ, ಮಧು, ಸಕ್ತು, ಪಿಷ್ಟಕ, ಚರು ಅಥವಾ ತಂಡುಲಾದಿ ಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ಪಿಂಡದಾನವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 24

गोप्रचारे तु यः पिण्डा ञ्छमीपत्रप्रमाणतः । कन्दमूलफलाद्यैर्वा दत्त्वा स्वर्गं नयेत्पितॄन्

ಗೋಚರಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶಮೀಪತ್ರಪ್ರಮಾಣದ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಕಂದಮೂಲಫಲಾದಿಗಳಿಂದ ಮಾಡಿ ಅರ್ಪಿಸುವವನು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ನಯಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 25

गोष्पदे पिण्डदानेन यत्फलं लभते नरः । न तच्छक्यं मया वक्तुं कल्पकोटिशतैरपि

ಗೋಷ್ಪದದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡದಾನದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಪಡೆಯುವ ಫಲವನ್ನು ನಾನು ಕೋಟಿಕೋಟಿ ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಳಲು ಅಸಮರ್ಥನು.

Verse 26

अथातः संप्रवक्ष्यामि सम्यग्यात्राविधिं शुभम् । यात्राविधानं च तथा सम्यक्छ्रद्धान्विता शृणु

ಇದೀಗ ನಾನು ಶುಭಕರವಾದ ಸಮ್ಯಕ್ ಯಾತ್ರಾವಿಧಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಶ್ರದ್ಧೆಯೊಂದಿಗೆ ಯಾತ್ರೆಯ ನಿಯಮ-ವಿಧಾನವನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಕೇಳು.

Verse 27

यदि तीर्थं नरो गच्छेद्गयाश्राद्धफलेप्सया । तथाविधविधानेन यात्रा कुर्याद्विचक्षणः

ಯದಿ ಯಾರಾದರೂ ಗಯಾಶ್ರಾದ್ಧಫಲವನ್ನು ಬಯಸಿ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗುವನೋ, ಆ ವಿವೇಕಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅದೇ ನಿಗದಿತ ವಿಧಿವಿಧಾನಾನುಸಾರ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 28

ब्रह्मचारी शुचिर्भूत्वा हस्तपादेषु संयतः । श्रद्धावानास्तिको भावी गच्छेत्तीर्थं ततः सुधीः

ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿ, ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ಕೈಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿಯೂ (ಆಚರಣದಲ್ಲಿ) ಸಂಯಮವಿಟ್ಟು, ಶ್ರದ್ಧಾವಂತನಾಗಿ, ಆಸ್ತಿಕನಾಗಿ, ಶುಭಭಾವದಿಂದ—ಆಮೇಲೆ ಜ್ಞಾನಿ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು.

Verse 29

न नास्तिकस्य संसर्गं तस्मिंस्तीर्थे नरश्चरेत् । सर्वोपस्करसंयुक्तः श्राद्धार्ह द्रव्यसंयुतः । गच्छेत्तीर्थं साधुसंगी गयां मनसि मानयन्

ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ನಾಸ್ತಿಕನ ಸಂಗವನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು. ಎಲ್ಲ ಅಗತ್ಯ ಉಪಸ್ಕರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯ ದ್ರವ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸಾಧುಸಂಗದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗಯೆಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗೌರವಿಸಬೇಕು.

Verse 30

एवं यस्तु द्विजो गच्छेत्प्रतिग्रहविवर्जितः । पदेपदेऽश्वमेधस्य फलं प्राप्नोत्य संशयम्

ಈ ರೀತಿ ಪ್ರತಿಗ್ರಹ (ದಾನ ಸ್ವೀಕಾರ) ವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೋಗುವ ದ್ವಿಜನು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 31

तत्र स्नात्वा न्यंकुमत्यां सिद्धये पितृमुक्तये । स्नात्वाथ तर्प्पणं कुर्याद्देवादीनां यथाविधि

ಅಲ್ಲಿ ನ್ಯಂಕುಮತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪಿತೃಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ದೇವಾದಿಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 32

ब्रह्मादिस्तंबपर्यंता देवर्षि मनुमानवाः । तृप्यन्तु पितरः सर्वे मातृमातामहादयः

ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ತೃಣ-ಸ್ತಂಭದವರೆಗೆ; ದೇವರು, ಋಷಿಗಳು, ಮನುವರು, ಮಾನವರು—ಎಲ್ಲ ಪಿತೃಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗಲಿ; ಮಾತೃಪಕ್ಷದ ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಮಾತಾಮಹಾದಿಗಳೂ ಸಹ.

Verse 33

एवं संतर्प्य विधिना कृत्वा होमादिकं नरः । श्राद्धं सपिण्डकं कुर्यात्स्वतंत्रोक्तविधानतः

ಈ ರೀತಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಂತರ್ಪಣ ಮಾಡಿ, ಹೋಮಾದಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ನಂತರ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ವಿಧಾನದಂತೆ ಸಪಿಂಡೀಕರಣ ಸಹಿತ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 34

आमन्त्र्य ब्राह्मणांस्तत्र शास्त्रजान्दोषवर्जितान् । एवं कृतोपचारस्तु इमं मन्त्रमुदीरयेत्

ಅಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರೂ ದೋಷರಹಿತರೂ ಆದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಸತ್ಕಾರೋಪಚಾರಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿ, ನಂತರ ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 35

कव्यवाडनलः सोमो यमश्चैवार्यमा तथा । अग्निष्वात्ता बर्हिषदः सोमपाः पितृदेवताः । आगच्छन्तु महाभागा युष्माभी रक्षिता स्त्विह

ಕವ್ಯವಾಡಾನಲ, ಸೋಮ, ಯಮ ಮತ್ತು ಆರ್ಯಮಾ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತರು, ಬರ್ಹಿಷದರು, ಸೋಮಪರು ಎಂಬ ಪಿತೃದೇವತೆಗಳು—ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತರೇ, ಇಲ್ಲಿ ಬನ್ನಿರಿ. ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ನಿಮ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿ।

Verse 36

मदीयाः पितरो ये च कुले जाताः सनाभयः । तेषां पिण्डप्रदाताऽहमागतोऽस्मिन्पितामहाः

ಹೇ ಪಿತಾಮಹರೇ, ನನ್ನ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಒಂದೇ ವಂಶಬಂಧುಗಳಾದ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಪಿಂಡಪ್ರದಾತನಾಗಿ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ।

Verse 37

एवमुक्त्वा महादेवि इमं मन्त्रमुदीरयेत्

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ, ನಂತರ ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 38

पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः । माता पितामही चैव तथैव प्रपितामही

ತಂದೆ, ಪಿತಾಮಹ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಿತಾಮಹ; ಹಾಗೆಯೇ ತಾಯಿ, ಪಿತಾಮಹಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಿತಾಮಹಿ।

Verse 39

मातामहः प्रमाता च तथा वृद्धप्रमातृकः । तेषां पिंडो मया दत्तो ह्यक्षय्यमुपतिष्ठताम्

ಮಾತಾಮಹ, ಪ್ರಮಾತಾಮಹ ಹಾಗೂ ಅವರಿಗಿಂತಲೂ ವೃದ್ಧ ಪೂರ್ವಜರು—ಅವರಿಗೆ ನಾನು ಅರ್ಪಿಸಿದ ಈ ಪಿಂಡವು ಅಕ್ಷಯವಾಗಲಿ, ನಿತ್ಯವೂ ಆಧಾರವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲಿ।

Verse 40

ॐ नमो भानवे भर्त्रेऽब्जभौमसोमरू पिणे । एवं नत्वाऽर्चयित्वा तु इमां स्तुतिमथो पठेत्

ॐ—ಭಾನುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಅಂಬುಜಭವ, ಭೌಮ ಮತ್ತು ಸೋಮರೂಪಿಯಾದ ಆ ಪ್ರಭು-ಭರ್ತೆಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೀಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿ, ನಂತರ ಈ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು।

Verse 41

तत्र गोष्पदसामीप्ये चरुणा सुशृतेन च । पितॄणामनाथानां च मंत्रैः पिंडांश्च निर्वपेत्

ಅಲ್ಲಿ ಗೋಷ್ಪದದ ಸಮೀಪ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಚರುದೊಂದಿಗೆ, ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಸಹ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 42

अस्मत्कुले मृता ये च गतिर्येषां न विद्यते । रौरवे चांधतामिस्रे कालसूत्रे च ये गताः । तेषामुद्धरणार्थाय इमं पिंडं ददाम्यहम्

ನಮ್ಮ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದವರು, ಯಾರಿಗೆ ಪರಗತಿ ತಿಳಿಯದವರೋ—ರೌರವ, ಅಂಧತಾಮಿಸ್ರ ಅಥವಾ ಕಾಲಸೂತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋದವರೋ—ಅವರ ಉದ್ಧಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ನಾನು ಈ ಪಿಂಡವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 43

अनेकयातनासंस्थाः प्रेतलोकेषु ये गताः । तेषामुद्धरणार्थाय इमं पिंडं ददाम्यहम्

ಪ್ರೇತಲೋಕಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅನೇಕ ಯಾತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದವರ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಈ ಪಿಂಡವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 44

पशुयोनिगता ये च ये च कीटसरी सृपाः । अथवा वृक्षयोनिस्थास्तेभ्यः पिंडं ददाम्यहम्

ಪಶುಯೋನಿಗೆ ಸೇರಿದವರು, ಕೀಟಗಳು, ಸರೀಸೃಪಗಳು ಹಾಗೂ ಹಾವುಹುಳುಗಳಾಗಿ ಇರುವವರು, ಅಥವಾ ವೃಕ್ಷಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದವರು—ಅವರಿಗಾಗಿಯೇ ನಾನು ಈ ಪಿಂಡವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 45

असंख्या यातनासंस्था ये नीता यमशासकैः । तेषामुद्धरणार्थाय इमं पिंडं ददाम्यहम्

ಯಮನ ಶಾಸಕದೂತರು ಅಸಂಖ್ಯ ಯಾತನಾಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದವರ ಉದ್ಧಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ನಾನು ಈ ಪಿಂಡವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 46

येऽबांधवा बांधवा ये येऽन्यजन्मनि बांधवाः । ते सर्वे तृप्तिमायांतु पिंडेनानेन सर्वदा

ನನ್ನ ಬಂಧುಗಳಲ್ಲದವರು, ನನ್ನ ಬಂಧುಗಳು, ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಂದು ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಬಂಧುಗಳಾಗಿದ್ದವರು—ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಈ ಪಿಂಡದಿಂದ ಸದಾ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ।

Verse 47

ये केचित्प्रेतरूपेण वर्त्तंते पितरो मम । ते सर्वे तृप्तिमायांतु पिंडेनानेन सर्वदा

ನನ್ನ ಪಿತೃಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರು ಯಾವ ರೀತಿಯಾದರೂ ಪ್ರೇತರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುವರೋ, ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಈ ಪಿಂಡದಿಂದ ಸದಾ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ।

Verse 48

दिव्यांतरिक्षभूमिस्थपितरो बांधवादयः । मृताश्चासंस्कृता ये च तेषां पिंडोस्तु मुक्तये

ದಿವ್ಯಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪಿತೃಗಳು ಹಾಗೂ ಬಂಧುಜನರು, ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಮೃತರಾದವರು—ಅವರ ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಈ ಪಿಂಡವಾಗಲಿ।

Verse 49

पितृवंशे मृता ये च मातृवंशे तथैव च । गुरुश्वशुरबंधूनां ये चान्ये बांधवा मृताः

ನನ್ನ ಪಿತೃವಂಶದಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದವರೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಾತೃವಂಶದಲ್ಲಿಯೂ ಮೃತರಾದವರೂ; ನನ್ನ ಗುರುಗಳು, ಶ್ವಶುರಬಂಧುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಬಂಧುಗಳಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದವರೂ—

Verse 50

ये मे कुले लुप्तपिंडाः पुत्रदारविवर्जिताः । क्रियालोपगता ये च जात्यंधाः पंगवस्तथा

ನನ್ನ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡದಾನ ಲೋಪವಾದವರು—ಪುತ್ರದಾರವರ್ಜಿತರಾದವರು; ಕ್ರಿಯಾಲೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವರು; ಜನ್ಮಾಂಧರು ಅಥವಾ ಹಾಗೆಯೇ ಪಂಗುಗಳು—

Verse 51

विरूपा आमगर्भा येऽज्ञाता ज्ञाताः कुले मम । तेषां पिंडो मया दत्तो ह्यक्षय्यमुपतिष्ठताम्

ನನ್ನ ಕುಲದಲ್ಲಿ ವಿರೂಪರಾದವರು, ಗರ್ಭದಲ್ಲೇ ನಾಶವಾದವರು; ಅಜ್ಞಾತರಾಗಿರಲಿ ಜ್ಞಾತರಾಗಿರಲಿ—ಅವರಿಗಾಗಿ ಈ ಪಿಂಡವನ್ನು ನಾನು ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಇದು ಅಕ್ಷಯ ಆಧಾರವಾಗಿರಲಿ.

Verse 52

प्रेतत्वात्पितरो मुक्ता भवंतु मम शाश्वतम् । यत्किंचिन्मधुसमिश्रं गोक्षीरं घृतपायसम्

ನನ್ನ ಪಿತೃಗಳು ಪ್ರೇತತ್ವದಿಂದ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮುಕ್ತರಾಗಲಿ. ಮಧುವಿನಿಂದ ಮಿಶ್ರಿತವಾದ ಯಾವ ಅರ್ಪಣೆಯಾದರೂ—ಗೋಕ್ಷೀರ, ಘೃತಪಾಯಸ ಸಹಿತ—

Verse 53

अक्षय्यमुपतिष्ठेत्त्वत्त्वस्मिंस्तीर्थे तु गोष्पदे । स्वाध्यायं श्रावयेत्तत्र पुराणान्यखिलान्यपि

ಗೋಷ್ಪದವೆಂಬ ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಿಮಗಾಗಿ ಅಕ್ಷಯ ಫಲವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲಿ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಶ್ರವಣ ಮಾಡಿಸಬೇಕು; ಸಮಸ್ತ ಪುರಾಣಗಳ ಪಠಣವನ್ನೂ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

Verse 54

ब्रह्मविष्ण्वर्करुद्राणां स्तवानि विविधानि च । ऐंद्राणि सोमसूक्तानि पावमानीश्च शक्तितः

ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಅರ್ಕ (ಸೂರ್ಯ) ಮತ್ತು ರುದ್ರರ ನಾನಾವಿಧ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಇಂದ್ರಸ್ತುತಿಗಳು, ಸೋಮಸೂಕ್ತಗಳು ಹಾಗೂ ಪಾವಮಾನೀ ಶುದ್ಧಿಮಂತ್ರಗಳು—ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಪಠಿಸಬೇಕು।

Verse 55

बृहद्रथंतरं तद्वज्ज्येष्ठसाम सरौरवम् । तथैव शांतिकाध्यायं मधुब्राह्मणमेव च

ಅದೇ ರೀತಿ ಬೃಹದ್ರಥಂತರ, ಜ್ಯೇಷ್ಠಸಾಮ ಮತ್ತು ಸರೌರವ; ಹಾಗೆಯೇ ಶಾಂತಿಕ ಅಧ್ಯಾಯ ಹಾಗೂ ಮಧುಬ್ರಾಹ್ಮಣವನ್ನೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಪಠಿಸಬೇಕು।

Verse 56

मंडलं ब्राह्मणं तत्र प्रीतकारि च यत्पुनः । विप्राणामात्मनश्चैव तत्सर्वं समुदीरयेत्

ಅಲ್ಲಿ ಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಾಠಗಳನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಮತ್ತೆ ಪ್ರೀತಿಕರವಾದ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ—ವಿಪ್ರರಿಗೂ ತನ್ನಿಗೂ—ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 57

एवं न्यंकुमतीमध्ये गोष्पदे तीर्थ उत्तमे । दत्त्वा पिंडांश्च विधिवत्पुनर्मंत्रमिमं पठेत्

ಹೀಗೆ ನ್ಯಂಕುಮತೀ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಗೋಶ್ಪದ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು।

Verse 58

साक्षिणः संतु मे देवा ब्रह्माद्या ऋषिपुंगवाः । मयेदं तीर्थमासाद्य पितॄणां निष्कृतिः कृता

ದೇವರುಗಳು—ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು—ಮತ್ತು ಋಷಿಪುಂಗವರು ನನ್ನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿರಲಿ; ಈ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಸೇರಿ ನಾನು ಪಿತೃಗಳ ನಿಷ್ಕೃತಿ (ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ-ವಿಮೋಚನೆ) ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದೇನೆ।

Verse 59

आगतोऽस्मि इदं तीर्थं पितृकार्ये सुरोत्तमाः । भवंतु साक्षिणः सर्वे मुक्तश्चाहमृणत्रयात्

ಹೇ ದೇವೋತ್ತಮರೇ, ಪಿತೃಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಈ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿರಿ; ನಾನು ತ್ರಿವಿಧ ಋಣದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಲಿ.

Verse 60

एवं प्रदक्षिणीकृत्य गोष्पदं तीर्थमुत्तमम् । विप्रेभ्यो दक्षिणां दत्त्वा नद्यां पिंडान्विसर्जयेत्

ಈ ರೀತಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಗೋಶ್ಪದ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡಿ, ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ನದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕು.

Verse 61

गोदानं तत्र देयं तु तद्वत्कृष्णाजिनं प्रिये । अष्टकासु च वृद्धौ च गयायां मृतवासरे

ಪ್ರಿಯೆ, ಅಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಗೋಧಾನವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಕೃಷ್ಣಾಜಿನವನ್ನೂ. ಅಷ್ಟಕಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ವೃದ್ಧಿ-ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ ಗಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೃತವಾಸರದಂದು ಕೂಡ.

Verse 62

अत्र मातुः पृथक्छ्राद्धमन्यत्र पतिना सह । वृद्धिश्राद्धे तु मात्रादि गयायां पितृपूर्वकम्

ಇಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಬೇರೆಡೆ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ವೃದ್ಧಿ-ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಾಯಿ ಮೊದಲಾದವರಿಂದ ಆರಂಭ ಯುಕ್ತ; ಗಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಿತೃಪರಂಪರೆ ಮೊದಲು.

Verse 63

गयावदत्रैव पुनः श्राद्धं कार्यं नरोत्तमैः । तस्माद्गुप्तगया प्रोक्ता इयं सा विष्णुना स्वयम्

ಗಯೆಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ನರೋತ್ತಮರು ಪುನಃ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸ್ವಯಂ ವಿಷ್ಣುವೇ ‘ಗುಪ್ತಗಯಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.

Verse 64

गंधदानेन गंधाप्तिः सौभाग्यं पुष्पदानतः । धूपदानेन राज्याप्तिर्दीप्तिर्दीपप्रदानतः

ಗಂಧವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಸುಗಂಧ (ಸೌಮ್ಯತೆ) ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ಪುಷ್ಪದಾನದಿಂದ ಸೌಭಾಗ್ಯ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಧೂಪದಾನದಿಂದ ರಾಜ್ಯಲಾಭ, ದೀಪದಾನದಿಂದ ತೇಜಸ್ಸು ಹಾಗೂ ದೀಪ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 65

ध्वजदानात्पापहानिर्यात्राकृद्ब्रह्मलोकभाक् । श्राद्धपिंडप्रदो लोके विष्णुर्नेष्यति वै पितॄन्

ಧ್ವಜದಾನದಿಂದ ಪಾಪಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಯಾತ್ರಿಕನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವವನ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂ ವಿಷ್ಣುವೇ ಶುಭಗತಿಗೆ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 66

एकं यो भोजयेत्तत्र ब्राह्मणं शंसितव्रतम् । गोप्रचारे महातीर्थे कोटिर्भवतिभोजिता

ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಂಸಿತ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೂ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿದವನು, ಗೋಪ್ರಚಾರ ಎಂಬ ಮಹಾತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕೋಟಿ ಜನರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 67

इति संक्षेपतः प्रोक्तस्तत्र श्राद्धविधिस्तव । अथ ते कथयिष्यामि इतिहासं पुरातनम्

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧವಿಧಿಯನ್ನು ನಿನಗೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆನು. ಈಗ ನಿನಗೆ ಒಂದು ಪುರಾತನ ಪವಿತ್ರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 68

वेनस्य राज्ञश्चरितं पृथोश्चैव महात्मनः । यथा तत्राभवन्मुक्तिस्तस्य चांडालयोनितः । तत्सर्वं शृणु देवेशि सम्यक्छ्रद्धासमान्विता

ಹೇ ದೇವೇಶಿ, ದೃಢವಾದ ಶ್ರದ್ಧೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೇಳು—ರಾಜ ವೆನನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನೂ ಮಹಾತ್ಮ ಪೃಥುವಿನ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನೂ; ಹಾಗೆಯೇ ಚಾಂಡಾಲ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವನಿಗೂ ಅಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಮುಕ್ತಿ ದೊರಕಿತು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳು.

Verse 69

पिशुनाय न पापाय नाशिष्यायाहिताय च । कथनीयमिदं पुण्यं नाव्रताय कथंचन

ಈ ಪುಣ್ಯಮಯ ರಹಸ್ಯೋಪದೇಶವನ್ನು ನಿಂದಕನಿಗೆ, ಪಾಪಿಗೆ, ಶಿಷ್ಯನಲ್ಲದವನಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅಹಿತಚಿಂತಕನಿಗೆ ಹೇಳಬಾರದು; ವ್ರತವಿಲ್ಲದ ಅಸಂಯಮಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಹೇಳಬಾರದು।

Verse 70

स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं धन्यं वेदेन संमितम् । रहस्यमृषिभिः प्रोक्तं शृणुयाद्योऽनसूयकः

ಈ ಉಪದೇಶ ಸ್ವರ್ಗಪ್ರದ, ಯಶೋದಾಯಕ, ಆಯುರ್ವರ್ಧಕ ಮತ್ತು ಮಂಗಳಕರ—ವೇದಸಮ್ಮತ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಸಂಮಿತ. ಋಷಿಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಈ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಅಸೂಯೆಯಿಲ್ಲದವನು ಶ್ರವಣ ಮಾಡಲಿ।

Verse 71

यश्चैनं श्रावयेन्मर्त्यः पृथो र्वैन्यस्य संभवम् । ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्वा न स शोचेत्कृताऽकृते

ಪೃಥು ವೈನ್ಯನ ಜನ್ಮವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಪಠಿಸಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು—ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ—ಕೃತ-ಅಕೃತ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 72

गोप्ता धर्मस्य राजाऽसौ बभौ चात्रिसमप्रभः । अत्रिवंशसमुत्पन्नो ह्यंगो नाम प्रजापतिः

ಆ ರಾಜನು ಧರ್ಮದ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ, ಅತ್ರಿಯ ಸಮಾನ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು. ಅತ್ರಿವಂಶದಿಂದ ‘ಅಂಗ’ ಎಂಬ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದನು।

Verse 73

तस्य पुत्रोऽभवेद्वेनो नात्यर्थं धार्मिकस्तथा । जातो मृत्युसुतायां वै सुनीथायां प्रजापतिः

ಅವನ ಪುತ್ರ ವೇನನು; ಅವನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕನಲ್ಲ. ಆ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಮೃತ್ಯುವಿನ ಪುತ್ರಿ ಸುನೀತೆಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಜನಿಸಿದನು।

Verse 74

समातामह दोषेण तेन कालात्मकाननः । स धर्मं पृष्ठतः कृत्वा पापबुद्धिरजायत

ಮಾತಾಮಹನಿಂದ ಬಂದ ದೋಷದಿಂದ ಅವನ ಮುಖವೇ ಕಾಲಮೃತ್ಯುಸ್ವರೂಪವಾಯಿತು. ಅವನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಹಿಂದೆ ತಳ್ಳಿ ಪಾಪಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 75

स्थितिमुत्थापयामास धर्मोपेतां सनातनीम् । वेदशास्त्राण्यतिक्रम्य ह्यधर्म निरतोऽभवत्

ಅವನು ಧರ್ಮೋಪೇತವಾದ ಸನಾತನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉಲ್ಟಾ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟನು. ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಅಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದನು.

Verse 76

निःस्वाध्यायवषट्काराः प्रजास्तस्मिन्प्रशासति । डिंडिमं घोषयामास स राजा विषये स्वके

ಅವನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯವಿಲ್ಲದೆ, ಯಜ್ಞದ ‘ವಷಟ್’ಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿದರು. ಆ ರಾಜನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಡಿಂಡಿಮವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿಸಿದನು.

Verse 77

न दातव्यं न यष्टव्यं मयि राज्यं प्रशासति । आसीत्प्रतिज्ञा क्रूरेयं विनाशे प्रत्युपस्थिते

‘ನಾನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳುವಾಗ ದಾನ ಕೊಡಬಾರದು, ಯಜ್ಞ ಮಾಡಬಾರದು’—ವಿನಾಶ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ಇದು ಅವನ ಕ್ರೂರ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಾಗಿತ್ತು.

Verse 78

अहमीड्यश्च पूज्यश्च सर्वयज्ञैर्द्विजोत्तमैः । मयि यज्ञा विधातव्या मयि होतव्यमित्यपि

ಅವನು ಘೋಷಿಸಿದನು—‘ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರು ನನಗೇ ಸ್ತುತಿ-ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು; ನನ್ನಿಗಾಗಿಯೇ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಬೇಕು, ನನಗೇ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.’

Verse 79

तमतिक्रांतमर्यादं प्रजापीडनतत्परम् । ऊचुर्महर्षयः क्रुद्धा मरीचिप्रमुखास्तदा

ಆಗ ಮರೀಚಿ-ಪ್ರಮುಖ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಕ್ರುದ್ಧರಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—‘ನೀನು ಎಲ್ಲ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ, ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಪೀಡಿಸಲು ತತ್ಪರನಾಗಿದ್ದೀಯ.’

Verse 80

माऽधर्मं वेन कार्षीस्त्वं नैष धर्मः सनातनः । अत्रेर्वंशे प्रसूतोऽसि प्रजापतिरसंशयम्

‘ಓ ವೇನ, ಅಧರ್ಮ ಮಾಡಬೇಡ; ಇದು ಸನಾತನ ಧರ್ಮವಲ್ಲ. ನೀ ಅತ್ರಿಯ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದೀಯ; ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನೀ ಪ್ರಜಾಪತಿ.’

Verse 81

पालयिष्ये प्रजाश्चेति पूर्वं ते समयः कृतः । तांस्तथावादिनः सर्वान्ब्रह्मर्षीनब्रवीत्तदा

‘ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವೆ’ ಎಂಬುದು ನೀನು ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ಒಪ್ಪಂದ. ಆಗ ಅವನು ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 82

वेनः प्रहस्य दुर्बुद्धिरिदं वचनकोविदः । स्रष्टा धर्मस्य कश्चान्यः श्रोतव्यं कस्य वा मया

ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದರೂ ದುರ್ಬುದ್ಧಿ ವೇನ ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿದನು—‘ಧರ್ಮದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ನನ್ನ ಹೊರತು ಇನ್ನಾರು? ನಾನು ಯಾರ ಮಾತು ಕೇಳಬೇಕು?’

Verse 83

वीर्यश्रुततपःसत्यैर्मयान्यः कः समो भुवि । मदात्मानो न नूनं मां यूयं जानीथ तत्त्वतः

‘ವೀರ್ಯ, ವಿದ್ಯೆ, ತಪಸ್ಸು, ಸತ್ಯ—ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸಮನಾದವನು ಇನ್ನಾರು? ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸುಗಳು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಏಕವಾಗಿಲ್ಲ.’

Verse 84

प्रभवं सर्वलोकानां धर्माणां च विशेषतः । इत्थं देहेन पृथिवीं भावेन यजनेन च

ನಾನು ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳಿಗೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧರ್ಮಗಳಿಗೂ ಮೂಲಪ್ರಭವನು. ಹೀಗೆ ನನ್ನ ದೇಹದಿಂದ, ನನ್ನ ಭಾವದಿಂದ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಾರಾಧನೆಯಿಂದ ನಾನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 85

सृजेयं च ग्रसेयं च नात्र कार्या विचारणा । यदा न शक्यते स्तंभान्मत्तश्चैव विमोहितः

ನಾನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲೆ, ಗ್ರಸಿಸಬಲ್ಲೆ ಕೂಡ—ಇಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ನನ್ನನ್ನು ಯಾರೂ ತಡೆಯಲಾರದೆ ಇದ್ದಾಗ ನಾನು ಮತ್ತನಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೋಹಿತನಾಗುತ್ತೇನೆ.

Verse 86

अनुनेतुं नृपो वेनस्तत्र क्रुद्धा महर्षयः । आथर्वणेन मंत्रेण हत्वा तं ते महाबलम्

ಅಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಕ್ರುದ್ಧರಾಗಿ ರಾಜ ವೇನನನ್ನು ಸನ್ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ತರಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು; ಆಥರ್ವಣ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಆ ಮಹಾಬಲನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದರು.

Verse 87

ततोऽस्य वामबाहुं ते ममंथुर्भृशकोपिताः । तस्माच्च मथ्यमानाद्वै जज्ञे पूर्वमिति श्रुतिः

ನಂತರ ಅವರು ಭಾರೀ ಕೋಪದಿಂದ ಅವನ ಎಡಬಾಹುವನ್ನು ಮಥಿಸಿದರು; ಆ ಮಥನದಿಂದ, ಶ್ರುತಿ ಪ್ರಕಾರ, ಮೊದಲು ಒಂದು ಸತ್ತ್ವವು ಜನ್ಮವಾಯಿತು.

Verse 88

ह्रस्वोऽतिमात्रः पुरुषः कृष्णश्चापि तदा प्रिये । स भीतः प्राञ्जलिश्चैव तस्थिवान्संमुखे प्रिये

ಆಗ, ಪ್ರಿಯೆ, ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನು ಜನ್ಮಿಸಿದನು—ಅವನು ಕುಗ್ಗಿದ ಎತ್ತರದವನು, ಅತ್ಯಂತ ವಿಕೃತಾಕೃತಿಯವನು, ಕೃಷ್ಟವರ್ಣನೂ ಆಗಿದ್ದನು. ಭೀತನಾಗಿ ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು ಅವರ ಎದುರು ನಿಂತನು, ಪ್ರಿಯೆ.

Verse 89

तमात्तं विह्वलं दृष्ट्वा निषीदेत्यब्रुवन्किल । निषादो वंशकर्ता वै तेनाभूत्पृथुविक्रमः

ಅವನನ್ನು ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಾ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಕಂಡು ಅವರು—“ಕುಳಿತುಕೋ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು ಎಂದು ಕಥಿತ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ‘ನಿಷಾದ’ನೆಂದು ಖ್ಯಾತನಾಗಿ ವಂಶಕರ್ತನಾದನು; ಆ ವಂಶದಿಂದಲೇ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಪೃಥು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು.

Verse 90

धीवरानसृजच्चापि वेनपापसमुद्भवान् । ये चान्ये विन्ध्यनिलयास्तथा वै तुंबराः खसाः

ವೇನನ ಪಾಪದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಧೀವರರನ್ನು (ಮೀನುಗಾರರನ್ನು) ಅವನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಇತರರೂ—ವಿಂಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ನಿವಾಸಿಗಳು, ತುಂಬರರು ಮತ್ತು ಖಸರೂ—ಅವರೂ (ಉದ್ಭವಿಸಿದರು).

Verse 91

अधर्मे रुचयश्चापि वर्द्धिता वेनपापजाः । पुनर्महर्षयस्तेथ पाणिं वेनस्य दक्षिणम्

ವೇನನ ಪಾಪದಿಂದ ಅಧರ್ಮದತ್ತ ಆಸಕ್ತಿಗಳೂ ಹೆಚ್ಚಿದವು. ಆಗ ಅಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತೆ ವೇನನ ಬಲಗೈಯ ಕಡೆಗೆ (ಮುಖಮಾಡಿದರು).

Verse 92

अरणीमिव संरब्धा ममंथुर्जात मन्यवः । पृथुस्तस्मात्समुत्पन्नः कराज्ज्वलनसंनिभः

ಕೋಪದಿಂದ ಉದ್ದೀಪ್ತರಾಗಿ ಅವರು ಅರಣಿಯಂತೆ ಮಥಿಸಿದರು. ಆಗ ಆ ಕೈಯಿಂದ ಜ್ವಲನಸಮಾನನಾದ ಪೃಥು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು.

Verse 93

पृथोः करतलाच्चापि यस्माजातस्ततः पृथुः । दीप्यमानश्च वपुषा साक्षादग्निरिव ज्वलन्

ಕರತಲದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವನು ‘ಪೃಥು’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು. ದೀಪ್ತಿಮಾನ ದೇಹದಿಂದ ಅವನು ಸాక్షಾತ್ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 94

धनुराजगवं गृह्य शरांश्चाशीविषोपमान् । खङ्गं च रक्षन्रक्षार्थं कवचं च महाप्रभम्

ಅವನು ಆಜಗವ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು, ವಿಷಸರ್ಪಗಳಂತೆ ಭಯಂಕರವಾದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು. ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ಖಡ್ಗವನ್ನೂ ಧರಿಸಿ, ಮಹಾಪ್ರಭವಾದ ದೀಪ್ತಿಮಾನ್ ಕವಚವನ್ನೂ ಧರಿಸಿದನು।

Verse 95

तस्मिञ्जातेऽथ भूतानि संप्रहृष्टानि सर्वशः । संबभूवुर्महादेवि वेनश्च त्रिदिवं गतः

ಅವನು ಜನಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ, ಓ ಮಹಾದೇವಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಸಮಸ್ತ ಭೂತಪ್ರಾಣಿಗಳು ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ಹರ್ಷಗೊಂಡವು. ವೇನನೂ ತ್ರಿದಿವವಾದ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು।

Verse 96

ततो नद्यः समुद्राश्च रत्नान्यादाय सर्वशः । अभिषेकाय ते सर्वे राजानमुपतस्थिरे

ನಂತರ ನದಿಗಳೂ ಸಮುದ್ರಗಳೂ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ರತ್ನಗಳನ್ನು ತಂದು, ರಾಜನ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಾದರು।

Verse 97

पितामहश्च भगवानृषिभिश्च सहामरैः । स्थावराणि च भूतानि जंगमानि च सर्वशः

ಭಗವಾನ್ ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಕೂಡ ಋಷಿಗಳೂ ದೇವತೆಗಳೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಬಂದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು ಜಂಗಮ—ಎರಡೂ ವಿಧದ ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡವು।

Verse 98

समागम्य तदा वैन्यमभ्यषिंचन्नराधि पम् । सोऽभिषिक्तो महातेजा देवैरंगिरसादिभिः

ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಆಗ ವೈನ್ಯನನ್ನು ನರಾಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಅವನು ಅಂಗಿರಸಾದಿ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಅಭಿಷಿಕ್ತನಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾದನು।

Verse 99

अधिराज्ये महाभागः पृथुर्वैन्यः प्रतापवान् । पित्रा न रंजिताश्चास्य प्रजा वैन्येन रंजिताः

ಅಧಿರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಾಗನೂ ಪ್ರತಾಪವಂತನೂ ಆದ ಪೃಥು ವೈನ್ಯನು ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು. ಅವನ ತಂದೆಯಿಂದ ಸಂತೋಷಿಸಲ್ಪಡದ ಪ್ರಜೆಗಳು ವೈನ್ಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿ ತೃಪ್ತರೂ ಆನಂದಿತರೂ ಆದರು।

Verse 100

ततो राजेति नामास्य अनुरागादजायत । आपः स्तस्तंभिरे चास्य समुद्रमभियास्यतः

ಆಮೇಲೆ ಸ्नेಹಾನುರಾಗದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ‘ರಾಜಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಹುಟ್ಟಿತು. ಅವನು ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಮುಂದುವರಿದಾಗ, ನೀರುಗಳೂ ಅವನ ಮುಂದೆ ಸ್ಥಂಭಿತವಾಗಿ ನಿಂತವು।

Verse 101

पर्वताश्चापि शीर्यंते ध्वजसंगोऽपि नाऽभवत् । अकृष्टपच्या पृथिवी सिध्यंत्यन्नानि चिंतया । सर्वकामदुघा गावः पुटकेपुटके मधु

ಪರ್ವತಗಳೂ ಸಹ ಚೂರಾಗಿ ಕುಸಿದು ದಾರಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು; ಅವನ ಧ್ವಜಕ್ಕೂ ಅಡ್ಡಿ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಭೂಮಿ ‘ಅಕೃಷ್ಟಪಚ್ಯಾ’ ಆಯಿತು—ಕೇವಲ ಚಿಂತನೆಯಿಂದಲೇ ಅನ್ನ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಸುಗಳು ಸರ್ವಕಾಮದುಘೆಗಳಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲೂ ಮಧು ದೊರೆಯುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 102

तस्मिन्नेव तदा काले पुन र्जज्ञेऽथ मागधः । सामगेषु च गायत्सु स्रुग्भांडाद्वैश्वदेविकात्

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಗಧನು ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದನು—ಸಾಮಗಾನಿಗಳು ಹಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ—ವೈಶ್ವದೇವ ಯಾಗದ ಸ್ರುಕ್ ಪಾತ್ರದಿಂದ ಅವನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು।

Verse 103

सामगेषु समुत्पन्नस्तस्मान्मगध उच्यते । ऐंद्रेण हविषा चापि हविः पृक्तं बृहस्पतिः

ಸಾಮಗಾನಿಗಳ ನಡುವೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದುದರಿಂದ ಅವನು ‘ಮಗಧ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು. ಹಾಗೆಯೇ ಬೃಹಸ್ಪತಿಗಳು ಇಂದ್ರನ ಹವಿಸಿನೊಂದಿಗೆ ಆ ಹವಿಯನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು।

Verse 104

यदा जुहाव चेंद्राय ततस्ततो व्यजायत । प्रमादस्तत्र संजज्ञे प्रायश्चित्तं च कर्मसु

ಅವನು ಇಂದ್ರನಿಗಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಜುಹಿಸಿದಾಗ, ಆ ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ಒಂದು ಪ್ರಮಾದ ಉಂಟಾಯಿತು; ಆದ್ದರಿಂದ ಯಜ್ಞಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಿಧಿ ಪ್ರವರ್ತಿಸಿತು।

Verse 105

शेषहव्येन यत्पृक्तमभिभूतं गुरोर्हविः । अधरोत्तरस्वारेण जज्ञे तद्वर्णवैकृतम्

ಶೇಷಹವ್ಯದಿಂದ ಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿ ಗುರುವರ ಹವಿಸು ಅಡಗಿದಾಗ, ಅಧರ-ಉತ್ತರ ಸ್ವರಗಳಿಂದ ಧ್ವನಿವಿಕೃತಿ ಉಂಟಾಗಿ ವರ್ಣವೈಕೃತವು ಜನಿಸಿತು।

Verse 106

यज्ञस्तस्यां समभवद्ब्राह्मण्यां क्षत्रयोनितः । ततः पूर्वेण साधर्म्यात्तुल्यधर्माः प्रकीर्त्तिताः

ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಯೋನಿಯಿಂದ ‘ಯಜ್ಞ’ ಎಂಬವನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು; ಪೂರ್ವಸಾಧರ್ಮ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಅವರು ತುಲ್ಯಧರ್ಮಿಗಳೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು।

Verse 107

मध्यमो ह्येष तत्त्वस्य धर्मः क्षत्रोपजीवनम् । रथनागाश्वचरितं जघन्यं च चिकित्सितम्

ತತ್ತ್ವತಃ ಇದು ಮಧ್ಯಮ ಧರ್ಮ—ಕ್ಷತ್ರಿಯೋಪಜೀವನ, ಅಂದರೆ ರಥ-ನಾಗ-ಅಶ್ವಗಳ ಕಾರ್ಯವ್ಯವಹಾರ; ಅತೀನೀಚ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾಕರ್ಮವನ್ನು ಎಣಿಸಿದ್ದಾರೆ।

Verse 108

पृथोः कथार्थं तौ तत्र समा हूतौ महर्षिभिः । तावूचुर्मुनयः सर्वे स्तूयतामिति पार्थिवः

ಪೃಥುವಿನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು; ಆಗ ಎಲ್ಲ ಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—“ಪಾರ್ಥಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿರಿ।”

Verse 109

कर्मभिश्चानुरूपो हि यतोयं पृथिवीपतिः । तानूचतुस्तदा सर्वानृषींश्च सूतमागधौ

ಈ ಭೂಪತಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ತನ್ನ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆಗ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೂತ ಮತ್ತು ಮಾಘಧರು ಆ ಎಲ್ಲ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು.

Verse 110

आवां देवानृषींश्चैव प्रीणयाव स्वकर्मभिः । न चास्य विद्वो वै कर्म न तथा लक्षणं यश

ನಾವು ನಮ್ಮ ಸ್ವಕರ್ಮಗಳಿಂದ ದೇವರುಗಳನ್ನೂ ಋಷಿಗಳನ್ನೂ ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಅವನ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಅವನ ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಯಶಸ್ಸೂ ಅಷ್ಟಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.

Verse 111

स्तोत्रं येनास्य संकुर्वो राज्ञस्तेजस्विनो द्विजाः । ऋषिभिस्तौ नियुक्तौ तु भविष्यैः स्तूयतामिति

“ಓ ದ್ವಿಜರೇ! ಈ ತೇಜಸ್ವಿ ರಾಜನನ್ನು ಯಾವ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ನಾವು ಸ್ತುತಿಸೋಣ?” ಎಂದು. ಆಗ ಋಷಿಗಳು ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ನಿಯೋಜಿಸಿ, “ಭವಿಷ್ಯ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಇವನು ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡಲಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

Verse 112

यानि कर्माणि कृतवान्पृथुः पश्चान्महाबलः । तानि गीतानि बद्धानि स्तुवद्भिः सूतमागधैः

ನಂತರ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಪೃಥು ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಸೂತರು ಮತ್ತು ಮಾಘಧರು ಹಾಡಿ, ಪದ್ಯವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿದರು.

Verse 113

ततः श्रुतार्थः सुप्रीतः पृथुः प्रादात्प्रजेश्वरः । अनूपदेशं सूताय मागधान्मागधाय च

ನಂತರ ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಪ್ರಜೇಶ್ವರ ಪೃಥು, ಸೂತನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿ, ಮಾಘಧನಿಗೆ ಮಾಘಧದೇಶವನ್ನೂ ನೀಡಿದನು.

Verse 114

तदादि पृथिवीपालाः स्तूयन्ते सूतमागधैः । आशीर्वादैः प्रशंस्यंते सूतमागधबंदिभिः

ಅಂದಿನಿಂದ ಭೂಪಾಲಕರು ಸೂತರು ಹಾಗೂ ಮಾಘಧರಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಸೂತ‑ಮಾಘಧರು ಮತ್ತು ಬಂದಿಜನರ ಆಶೀರ್ವಾದವಚನಗಳಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 115

तं दृष्ट्वा परमं प्रीताः प्रजा ऊचुर्महर्षयः । एष वो वृत्तिदो वैन्यो विहितोऽथ नराधिपः

ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—“ಇವನು ವೈನ್ಯ (ವೇನನ ವಂಶಜ); ನಿಮಗೆ ಜೀವನೋಪಾಯ ನೀಡುವವನಾಗಿ ಇವನೇ ಈಗ ನಿಯುಕ್ತ ನರಾಧಿಪನು।”

Verse 116

ततो वैन्यं महाभागं प्रजाः समभिदुद्रुवुः । त्वं नो वृत्तिविधातेति महर्षिवचनात्तथा

ನಂತರ ಪ್ರಜೆಗಳು ಮಹಾಭಾಗ ವೈನ್ಯನ ಬಳಿಗೆ ಓಡಿಬಂದು, ಮಹರ್ಷಿಗಳ ವಚನಾನುಸಾರ ಬೇಡಿಕೊಂಡರು—“ನಮ್ಮ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ನೀವೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕು।”

Verse 117

सोऽभीहितः प्रजाभिस्तु प्रजाहितचिकीर्षया । धनुर्गृहीत्वा बाणांश्च वसुधामार्दयद्बली

ಪ್ರಜೆಗಳು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಪ್ರಜಾಹಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಆ ಬಲವಂತನು ಧನುಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ವಸುಧೆಯನ್ನು (ಭೂಮಿಯನ್ನು) ಒತ್ತಿ ವಶಪಡಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 118

ततो वैन्यभयत्रस्ता गौर्भूत्वा प्राद्रवन्मही । तां धेनुं पृथुरादाय द्रवन्तीमन्वधावत

ನಂತರ ವೈನ್ಯನ ಭಯದಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿದ ಭೂಮಿ ಹಸುವಿನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಓಡಿಹೋಯಿತು; ಆ ಧೇನುವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪೃಥು ಓಡುತ್ತಿರುವ ಅವಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದನು।

Verse 119

सा लोकान्ब्रह्मलोकादीन्गत्वा वैन्यभयात्तदा । ददर्श चाग्रतो वैन्यं कार्मुकोद्यतपाणिनम्

ವೈನ್ಯಭಯದಿಂದ ಅವಳು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾದಿ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿದರೂ, ಎದುರಲ್ಲೇ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಧನುಸ್ಸೆತ್ತಿ ಬಾಣಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾದ ವೈನ್ಯನನ್ನು ಕಂಡಳು।

Verse 120

ज्वलद्भिर्विशिखैस्तीक्ष्णैर्दीप्ततेजःसमन्वितैः । महायोगं महात्मानं दुर्द्धर्षममरैरपि

ಅವನ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಜ್ವಲಿಸುವ ಬಾಣಗಳು ಅಗ್ನಿತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು; ಅವನು ಮಹಾಯೋಗಿ ಮಹಾತ್ಮ, ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದುರ್ಧರ್ಷನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 121

अलभंती तु सा त्राणं वैन्यमेवाभ्यपद्यत । कृतांजलिपुटा देवी पूज्या लोकैस्त्रिभिस्सदा

ಆಶ್ರಯ ದೊರಕದೆ ಅವಳು ವೈನ್ಯನನ್ನೇ ಶರಣಾದಳು; ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದ ಆ ದೇವಿ (ಭೂಮಿ) ತ್ರಿಲೋಕಗಳಿಗೂ ಸದಾ ಪೂಜ್ಯಳು।

Verse 122

उवाच चैनं नाधर्म्यं स्त्रीवधं परिपश्यसि । कथं धारयिता चासि प्रजा राजन्मया विना

ಅವಳು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು—“ಸ್ತ್ರೀವಧ ಅಧರ್ಮವೆಂದು ನಿನಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲವೇ? ರಾಜನೇ, ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ನೀನು ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಧರಿಸಿ ಪೋಷಿಸುವೆ?”

Verse 123

मयि लोकाः स्थिता राजन्मयेदं धार्यते जगत् । मदृते तु विनश्येयुः प्रजाः पार्थिव विद्धि तत्

“ರಾಜನೇ, ಲೋಕಗಳು ನನ್ನಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ; ನನ್ನಿಂದಲೇ ಈ ಜಗತ್ತು ಧರಿತವಾಗಿದೆ. ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ, ಪಾರ್ಥಿವನೇ, ಪ್ರಜೆಗಳು ನಾಶವಾಗುವರು—ಇದು ಸತ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿ।”

Verse 124

स मां नार्हसि हंतुं वै श्रेयश्चेत्त्वं चिकीर्षसि । प्रजानां पृथिवीपाल शृणुष्वेदं वचो मम

ಆದುದರಿಂದ ನೀನು ನಿಜವಾಗಿ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ, ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ನಿನಗೆ ಯುಕ್ತವಲ್ಲ. ಹೇ ಭೂಪಾಲ, ಪ್ರಜಾರಕ್ಷಕ, ನನ್ನ ಈ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 125

उपायतः समारब्धाः सर्वे सिध्यंत्युपक्रमाः । हत्वा मां त्वं न शक्तो वै प्रजाः पालयितुं नृप

ಯೋಗ್ಯ ಉಪಾಯದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳೂ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಹೇ ನೃಪ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಕೊಂದರೆ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಲು ನಿನಗೆ ಶಕ್ತಿ ಇರದು.

Verse 126

अनुकूला भविष्यामि त्यज कोपं महाद्युते । अवध्याश्च स्त्रियः प्राहुस्तिर्यग्योनिगता अपि

ಹೇ ಮಹಾದ್ಯುತೇ, ಕೋಪವನ್ನು ಬಿಡು; ನಾನು ನಿನಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ವಧ್ಯರಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರೂ ಸಹ.

Verse 127

एकस्मिन्निधनं प्राप्ते पापिष्ठे क्रूरकर्मणि । बहूनां भवति क्षेमस्तत्र पुण्यप्रदो वधः । सत्येवं पृथिवीपाल धर्म्मं मा त्यक्तुमर्हसि

ಕ್ರೂರಕರ್ಮಿಯಾದ ಅತಿಪಾಪಿಷ್ಠನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಮರಣ ಬಂದಾಗ ಅನೇಕರಿಗೆ ಕ್ಷೇಮವಾಗುತ್ತದೆ; ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ವಧ ಪುಣ್ಯಪ್ರದವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ಭೂಪಾಲ, ಇದು ಸತ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿದು ಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಡ.

Verse 128

एवंविधं तु तद्वाक्यं श्रुत्वा राजा महाबलः । क्रोधं निगृह्य धर्मात्मा वसुधामिदमब्रवीत्

ಇಂತಹ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮಹಾಬಲ ರಾಜನು, ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾಗಿ, ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ವಸುಧೆಯನ್ನು ಹೀಗೆಂದನು.

Verse 129

एकस्यार्थे च यो हन्यादात्मनो वा परस्य वा । एकं वापि बहून्वापि कामतश्चास्ति पातकम्

ಕಾಮವಶದಿಂದ ಒಬ್ಬರ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ—ತನ್ನಿಗಾಗಲಿ ಪರನಿಗಾಗಲಿ—ಒಬ್ಬನನ್ನಾಗಲಿ ಅನೇಕರನ್ನಾಗಲಿ ಹತ್ಯೆಮಾಡಿದವನು ಪಾಪಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 130

यस्मिंस्तु निधनं प्राप्ता एधन्ते बहवः सुखम् । तस्मिन्हते च भूयो हि पातकं नास्ति तस्य वै

ಆದರೆ ಒಬ್ಬನು ಸತ್ತಾಗ ಅನೇಕರು ಸುಖದಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವವರಾದರೆ, ಆತನ ವಧದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಪಾಪವಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 131

सोऽहं प्रजानिमित्तं त्वां हनिष्यामि वसुन्धरे । यदि मे वचनं नाद्य करिष्यसि जगद्धितम्

ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ವಸುಂಧರೇ! ಪ್ರಜೆಯ ನಿಮಿತ್ತ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ವಧಿಸುವೆನು; ನೀನು ಇಂದು ಜಗದ್ಹಿತಕರವಾದ ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸದಿದ್ದರೆ।

Verse 132

त्वां निहत्याद्य बाणेन मच्छासनपराङ्मुखीम् । आत्मानं पृथुकृत्वेह प्रजा धारयितास्म्यहम्

ನನ್ನ ಶಾಸನಕ್ಕೆ ವಿಮುಖಳಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ಇಂದು ಬಾಣದಿಂದ ವಧಿಸಿ, ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ನನ್ನನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪಾಲಿಸುವೆನು।

Verse 133

सा त्वं वचनमास्थाय मम धर्मभृतांवरे । सञ्जीवय प्रजा नित्यं शक्ता ह्यसि न संशयः

ಆದ್ದರಿಂದ, ಧರ್ಮಭೃತಾಂ ವರನೇ! ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ನಿತ್ಯ ಸಂಜೀವನಗೊಳಿಸಿ ಧರಿಸಿ ಪಾಲಿಸು; ನೀನು ಶಕ್ತನಾಗಿದ್ದೀಯೆ—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 134

दुहितृत्वं हि मे गच्छ एवमेतन्महच्छरम् । नियच्छे त्वद्वधार्थं च प्रयुक्तं घोरदर्शनम् । प्रत्युवाच ततो वैन्यमेवमुक्ता महासती

“ನೀನು ನನಗೆ ಪುತ್ರಿಯಾಗು—ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ. ಆಗ ನಿನ್ನ ವಧಾರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರಯುಕ್ತವಾದ ಭಯಂಕರದರ್ಶನ ಮಹಾಶರವನ್ನು ನಾನು ತಡೆದುಹಿಡಿಯುವೆನು.” ಎಂದು ಕೇಳಿದ ಮಹಾಸತಿ ವೈನ್ಯನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.

Verse 135

सर्वमेतदहं राजन्विधास्यामि न संशयः । वत्सं तु मम संयुक्ष्व क्षरेयं येन वत्सला

“ಓ ರಾಜನೇ, ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನಾನು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸುವೆನು. ಆದರೆ ಮೊದಲು ನನಗಾಗಿ ಒಂದು ಕರುವನ್ನು ಜೋಡಿಸು; ಆಗ ಕರುವಿನ ಮೇಲೆ ವಾತ್ಸಲ್ಯವಿರುವ ಹಸುವಿನಂತೆ ನಾನು ಹಾಲಿನ ಧಾರೆಯನ್ನು ಹರಿಸುವೆನು.”

Verse 136

समां च कुरु सर्वत्र मां त्वं सर्वभृतां वर । यथा विस्यन्दमानाहं क्षीरं सर्वत्र भावये

“ಓ ಸರ್ವಭೃತಾಂವರ, ನನ್ನನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಮವಾಗಿಸು; ಆಗ ನಾನು ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತಾ ನನ್ನ ಹಾಲನ್ನು ಸರ್ವತ್ರ ವ್ಯಾಪಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಬಲ್ಲೆನು.”

Verse 137

ईश्वर उवाच । तत उत्सारयामास शिलाजालानि सर्वशः । धनुष्कोट्या ततो वैन्यस्तेन शैला विवर्द्धिताः

ಈಶ್ವರನು ಉವಾಚ—ಆಮೇಲೆ ವೈನ್ಯನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶಿಲಾಸಮೂಹಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದನು; ನಂತರ ಧನುಷ್ಯದ ತುದಿಯಿಂದ ಅವನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿದನು.

Verse 138

मन्वतरेष्वतीतेषु चैवमासीद्वसुन्धरा । स्वभावेनाभवत्तस्याः समानि विषमाणि च

“ಕಳೆದ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯು ಹೀಗೆಯೇ ಇತ್ತು; ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಅವಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೋ ಸಮಭೂಮಿ, ಎಲ್ಲೋ ವಿಷಮ ಪ್ರದೇಶಗಳೂ ಇದ್ದವು.”

Verse 139

न हि पूर्वनिसर्गे वै विषमं पृथिवीतलम् । प्रविभागः पुराणां च ग्रामाणां चाथ विद्यते

ಆದಿ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಅಸಮವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಆಗ ಪಟ್ಟಣಗಳೂ ಗ್ರಾಮಗಳೂ ಎಂಬ ವಿಭಜನೆಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ।

Verse 140

न सस्यानि न गोरक्षं न कृषिर्न वणिक्पथः

ಆಗ ಬೆಳೆಗಳಿರಲಿಲ್ಲ, ಗೋಸಂರಕ್ಷಣೆಯಿರಲಿಲ್ಲ, ಕೃಷಿಯಿರಲಿಲ್ಲ, ವ್ಯಾಪಾರಮಾರ್ಗಗಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲ।

Verse 141

चाक्षुषस्यांतरे पूर्वमासीदेतत्पुरा किल । वैवस्वतेऽन्तरे चास्मिन्सर्वस्यैतस्य संभवः । समत्वं यत्रयत्रासीद्भूमेः कस्मिंश्चिदेव हि

ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರದ ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಪುರಾತನ ಸ್ಮೃತಿಯಂತೆ, ಹೀಗೆಯೇ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಉದ್ಭವವಾಯಿತು. ಭೂಮಿ ಎಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಸಮವಾಗಿತ್ತೋ, ಅಲ್ಲಿ ಜನರು ನೆಲೆಸಿದರು।

Verse 142

तत्रतत्र प्रजास्ता वै निवसन्ति स्म सर्वदा । आहारः फलमूलं तु प्रजानामभवत्किल

ಅಂತಹಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಸದಾ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವರ ಆಹಾರವು, ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಬೇರುಗಳೇ ಆಗಿತ್ತು।

Verse 143

कृच्छ्रेणैव तदा तासामित्येवमनुशुश्रुम । वैन्यात्प्रभृतिलोकेऽस्मिन्सर्वस्यैतस्य संभवः

ನಾವು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ—ಆಗಲೂ ಅವರ ಜೀವನೋಪಾಯ ಕಷ್ಟದಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವೈನ್ಯನಿಂದ ಮುಂದಾಗಿ ಇವೆಲ್ಲ (ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಜೀವನೋಪಾಯಗಳ) ಉದ್ಭವವಾಯಿತು।

Verse 144

संकल्पयित्वा वत्सं तु चाक्षुषं मनुमीश्वरम् । पृथुर्दुदोह सस्यानि स्वहस्ते पृथिवीं ततः

ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನುನನ್ನು ವತ್ಸನಾಗಿ ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿ, ಮಹಾರಾಜ ಪೃಥು ತನ್ನ ಕೈಯನ್ನೇ ಪಾತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಭೂಮಿಯನ್ನು ದೋಹಿಸಿದನು; ಆಗ ಧಾನ್ಯಾದಿ ಶಸ್ಯಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು।

Verse 145

सस्यानि तेन दुग्धा वै वेन्येनेयं वसुन्धरा । मनुं वै चाक्षुषं कृत्वा वत्सं पात्रे च भूमये

ವೈನ್ಯ (ಪೃಥು) ಈ ವಸುಂಧರೆಯನ್ನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಶಸ್ಯಗಳಿಂದ ದೋಹಿಸಿದನು. ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನುನನ್ನು ವತ್ಸನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಭೂಮಿಯನ್ನೇ ಪಾತ್ರವೆಂದು ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಲೋಕಧಾರಣಾರ್ಥ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದನು।

Verse 146

तेनान्नेन तदा ता वै वर्त्तयन्ते सदा प्रजाः । ऋषिभिः श्रूयते चापि पुनर्दुग्धा वसुन्धरा

ಆ ಅನ್ನದಿಂದ ಆಗ ಪ್ರಜೆಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರವೂ ಸದಾ ಪೋಷಿತರಾದರು. ಋಷಿಗಳಿಂದಲೂ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ—ವಿವಿಧ ಜೀವವರ್ಗಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ವಸುಂಧರೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ದೋಹಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು।

Verse 147

वत्सः सोमस्ततस्तेषां दोग्धा चापि बृहस्पतिः । पात्रमासन्हि च्छन्दांसि गायत्र्यादीनि सर्वशः

ನಂತರ ಅವರಿಗಾಗಿ ಸೋಮನು ವತ್ಸನಾದನು, ಬೃಹಸ್ಪತಿ ದೋಹಕನಾದನು. ಗಾಯತ್ರಿ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ವೈದಿಕ ಛಂದಸ್ಸುಗಳೇ ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿ, ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾರರಸವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು।

Verse 148

क्षीरमासीत्तदा तेषां तपो ब्रह्म च शाश्वतम् । पुनस्ततो देवगणैः पुरंदरपुरोगमैः

ಅವರಿಗೆ ಆಗ ಕ್ಷೀರದಂತೆ ಫಲವಾಗಿ ಶಾಶ್ವತ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮತೇಜಸ್ಸು (ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನ) ದೊರಕಿತು. ನಂತರ ಪುರಂದರ (ಇಂದ್ರ) ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ದೇವಗಣಗಳು ಪುನಃ ದೋಹನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೃತ್ತರಾದರು।

Verse 149

सौवर्णं पात्रमादाय दुग्धेयं श्रूयते मही । वत्सस्तु मघवा चासीद्दोग्धा च सविताऽभवत्

ಸುವರ್ಣ ಪಾತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ದೋಹನ ಮಾಡಿದರೆಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮಘವಾನ್ (ಇಂದ್ರ) ವತ್ಸನಾದನು; ಸವಿತಾ (ಸೂರ್ಯ) ದೋಹಕನಾದನು.

Verse 150

क्षीरमूर्जामधु प्रोक्तं वर्तंते तेन देवताः । पितृभिः श्रूयते चापि पुनर्दुग्धा वसुन्धरा

ಆ ಕ್ಷೀರವನ್ನು ‘ಊರ್ಜಾ’ ‘ಮಧು’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಪೋಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪಿತೃಗಳಿಂದಲೂ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ—ವಸುಂಧರೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ದೋಹಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು.

Verse 151

राजतं पात्रमादाय स्वधा त्वक्षय्यतृप्तये । वैवस्वतो यमस्त्वासीत्तेषां वत्सः प्रतापवान्

ರಜತ ಪಾತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಸ್ವಧೆಯ ಮೂಲಕ ಅಕ್ಷಯ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ—ವೈವಸ್ವತ ಯಮನು ಅವರ ಪ್ರತಾಪವಂತ ವತ್ಸನಾದನು.

Verse 152

अंतकश्चाभवद्दोग्धा पितृणां भगवा न्प्रभुः । असुरैः श्रूयते चापि पुनर्दुग्धा वसुन्धरा

ಪಿತೃಗಳಿಗಾಗಿ ಭಗವಾನ್ ಪ್ರಭು ಅಂತಕನು ದೋಹಕನಾದನು. ಅಸುರರಲ್ಲಿಯೂ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ—ವಸುಂಧರೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ದೋಹಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು.

Verse 153

आयसं पात्रमादाय बलमाधाय सर्वशः । विरोचनस्तु प्राह्लादिस्तेषां वत्सः प्रतापवान्

ಕಬ್ಬಿಣದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಬಲವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿ—ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಪುತ್ರ ವಿರೋಚನನು ಅವರ ಪ್ರತಾಪವಂತ ವತ್ಸನಾದನು.

Verse 154

ऋत्विग्द्विमूर्द्धा दैत्यानां दोग्धा तु दितिनन्दनः । मायाक्षीरं दुदोहासौ दैत्यानां तृप्तिकारकम्

ದೈತ್ಯರಿಗೆ ಋತ್ವಿಕ್‌ ಆಗಿ ದ್ವಿಮೂರ್ಧಾ ಇದ್ದನು; ದೋಹಕನು ದಿತಿಯ ಪುತ್ರ. ಅವನು ‘ಮಾಯಾ-ಕ್ಷೀರ’ವನ್ನು ದೋಹಿಸಿ, ದೈತ್ಯರಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ತಂದನು.

Verse 155

तेनैते माययाऽद्यापि सर्वे मायाविदोऽसुराः । वर्त्तयंति महावीर्यास्तदेतेषां परं बलम्

ಆ ಮಾಯಾಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಇಂದಿಗೂ ಮಾಯಾವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಎಲ್ಲ ಅಸುರರು ಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಾವೀರ್ಯವಂತರಾಗಿ ಅದನ್ನೇ ಆಧಾರಮಾಡುತ್ತಾರೆ—ಅದೇ ಅವರ ಪರಮ ಬಲ.

Verse 156

नागैश्च श्रूयते दुग्धा वत्सं कृत्वा तु तक्षकम् । अलाबुपात्रमादाय विषं क्षीरं तदा महत्

ನಾಗರೂ ಸಹ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದೋಹಿಸಿದರೆಂದು ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ—ತಕ್ಷಕನನ್ನು ವತ್ಸನಾಗಿ ಮಾಡಿ. ಅಲಾಬು (ಸೊರೆಕಾಯಿ) ಪಾತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವರು ಆಗ ವಿಷರೂಪವಾದ ಮಹತ್ ‘ಕ್ಷೀರ’ವನ್ನು ದೋಹಿಸಿದರು.

Verse 157

तेषां वै वासुकिर्दोग्धा काद्रवेयो महायशाः । नागानां वै महादेवि सर्पाणां चैव सर्वशः

ಅವರಿಗೆ ಕದ್ರುವಿನ ಪುತ್ರನಾದ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ವಾಸುಕಿಯೇ ದೋಹಕನಾಗಿದ್ದನು, ಓ ಮಹಾದೇವಿ—ನಾಗರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ಸರ್ಪಗಳಿಗೆ ಸಹ.

Verse 158

तेन वै वर्त्तयन्त्युग्रा महाकाया विषोल्बणाः । तदाहारास्तदाचारास्तद्वीर्यास्तदपाश्रयाः

ಅದೇ ಆಧಾರದಿಂದ ಅವರು ಉಗ್ರ, ಮಹಾಕಾಯ, ವಿಷದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಜೀವಿಗಳು ಬದುಕನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ—ಅದೇ ಅವರ ಆಹಾರ, ಅದೇ ಅವರ ಆಚಾರ, ಅದೇ ಅವರ ವೀರ್ಯ, ಅದೇ ಅವರ ಆಶ್ರಯ.

Verse 159

आमपात्रे पुनर्दुग्धा त्वंतर्द्धानमियं मही । वत्सं वैश्रवणं कृत्वा यक्षपुण्यजनैस्तथा

ಮತ್ತೆ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬೇಯಿಸದ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ‘ಅಂತರಧಾನ’ರಸವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ದೋಹಿಸಿದರು. ವತ್ಸವಾಗಿ ವೈಶ್ರವಣ (ಕುಬೇರ)ನನ್ನು ಮಾಡಿ ಯಕ್ಷರು ಹಾಗೂ ಪುಣ್ಯಜನರು ಸೇರಿ ದೋಹಿಸಿದರು.

Verse 160

दोग्धा रजतनागस्तु चिन्तामणिचरस्तु यः । यक्षाधिपो महातेजा वशी ज्ञानी महातपाः

ದೋಹಿಸಿದವನು ರಜತನಾಗ—ಚಿಂತಾಮಣಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸುವವನು. ಅವನು ಯಕ್ಷಾಧಿಪತಿ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ವಶೀಭೂತ, ಜ್ಞಾನಿ, ಮಹಾತಪಸ್ವಿ.

Verse 161

तेन ते वर्त्तयं तीति यक्षा वसुभिरूर्जितैः । राक्षसैश्च पिशाचैश्च पुनर्दुग्धा वसुन्धरा

ಆ ‘ಕ್ಷೀರ’ದಿಂದ ಧನಸಂಪತ್ತಿಯಿಂದ ಬಲಿಷ್ಠರಾದ ಯಕ್ಷರು ಜೀವನವನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೆ ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ಪಿಶಾಚರೂ ವಸುಂಧರೆಯನ್ನು ದೋಹಿಸಿದರು.

Verse 162

ब्रह्मोपेन्द्रस्तु दोग्धा वै तेषामासीत्कुबेरतः । वत्सः सुमाली बलवान्क्षीरं रुधिरमेव च

ಅವರಿಗಾಗಿ—ಕುಬೇರನಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ—ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಉಪೇಂದ್ರ (ವಿಷ್ಣು) ದೋಹಕರಾದರು. ವತ್ಸವು ಬಲಿಷ್ಠ ಸುಮಾಲಿ; ‘ಕ್ಷೀರ’ವೆಂದರೆ ರಕ್ತವೇ.

Verse 163

कपालपात्रे निर्दुग्धा त्वंतर्द्धानं तु राक्षसैः । तेन क्षीरेण रक्षांसि वर्त्तयन्तीह सर्वशः

ಕಪಾಲಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರು ‘ಅಂತರಧಾನ’ವನ್ನು ದೋಹಿಸಿದರು. ಆ ‘ಕ್ಷೀರ’ದಿಂದಲೇ ರಾಕ್ಷಸರು ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಜೀವನವನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 164

पद्मपत्रेषु वै दुग्धा गंधर्वाप्सरसां गणैः । वत्सं चैत्ररथं कृत्वा शुचिगन्धान्मही तदा

ಆಗ ಗಂಧರ್ವ-ಅಪ್ಸರಸರ ಗಣಗಳು ಪದ್ಮಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದೋಹಿಸಿ, ಚೈತ್ರರಥನನ್ನು ಕರುವಾಗಿಸಿ, ಅವಳು ಶುದ್ಧ ಸುಗಂಧಗಳನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸಿದಳು.

Verse 165

तेषां वत्सो रुचिस्त्वासीद्दोग्धा पुत्रो मुनेः शुभः । शैलैस्तु श्रूयते देवि पुनर्दुग्धा वसुंधरा

ಅವರಿಗೆ ರುಚಿ ಎಂಬವನು ಕರು; ಮುನಿಯ ಶುಭ ಪುತ್ರನು ದೋಹಕನಾದನು. ದೇವಿ, ಪರ್ವತಗಳ ನಿಮಿತ್ತ ವಸುಂಧರೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ದೋಹಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ.

Verse 166

तदौषधीर्मूर्तिमती रत्नानि विविधानि च । वत्सस्तु हिमवांस्तेषां दोग्धा मेरुर्महागिरिः

ಆಗ ಔಷಧಿಗಳು ಮೂರ್ತಿಮತಿಗಳಾದವು; ವಿವಿಧ ರತ್ನಗಳೂ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು. ಅವರಿಗೆ ಹಿಮವಾನ್ ಕರು, ಮಹಾಗಿರಿ ಮೇರು ದೋಹಕನು.

Verse 167

पात्रं शिलामयं ह्यासीत्तेन शैलाः प्रतिष्ठिताः । श्रूयते वृक्षवीरुद्भिः पुनर्दुग्धा वसुन्धरा

ಪಾತ್ರವು ಶಿಲಾಮಯವಾಗಿತ್ತು; ಅದರಿಂದ ಪರ್ವತಗಳು ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು. ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಲತೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಸುಂಧರೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ದೋಹಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ.

Verse 168

पालाशं पात्रमादाय च्छिन्नदग्धप्ररोहणम् । दोग्धा तु पुष्पितः शालः प्लक्षो वत्सो यशस्विनि । सर्वकामदुघा दोग्धा पृथिवी भूतभाविनी

ಕತ್ತರಿಸಿದರೂ ಸುಟ್ಟರೂ ಮತ್ತೆ ಮೊಳೆಯುವ ಪಾಲಾಶಕಾಷ್ಠದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಪುಷ್ಪಿತ ಶಾಲವೃಕ್ಷ ದೋಹಕನಾಗಿ, ಪ್ಲಕ್ಷವೃಕ್ಷ ಕರುವಾಗಿ ನಿಂತಿತು, ಯಶಸ್ವಿನಿ. ಹೀಗೆ ಭೂತಭಾವಿನಿಯಾದ ಪೃಥಿವಿ ಸರ್ವಕಾಮದುಘೆಯಾಗಿ ದೋಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.

Verse 169

सैषा धात्री विधात्री च धरणी च वसुन्धरा । दुग्धा हितार्थं लोकानां पृथुना इति नः श्रुतम्

ಅವಳೇ ಧಾತ್ರೀ, ವಿಧಾತ್ರೀ, ಧರಣೀ ಹಾಗೂ ವಸುಂಧರಾ. ಲೋಕಗಳ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಪೃಥುವು ಅವಳನ್ನು ದೋಹನ ಮಾಡಿದನೆಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.

Verse 170

चराचरस्य लोकस्य प्रतिष्ठा योनिरेव च । आसीदियं समुद्रांता मेदिनीति परिश्रुता

ಇವಳು ಚರಾಚರ ಲೋಕದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ, ಅದರ ಯೋನಿಯೂ ಹೌದು. ಸಮುದ್ರಗಳಿಂದ ಸೀಮಿತವಾದ ಈ ಭೂಮಿ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ‘ಮೇದಿನೀ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

Verse 171

मधुकैटभयोः पूर्वं मेदोमांसपरिप्लुता । वसुन्धारयते यस्माद्वसुधा तेन कीर्तिता

ಮಧು–ಕೈಟಭರ (ವಧಕ್ಕೂ) ಮುಂಚೆ ಅವಳು ಮೇದೋಮಾಂಸಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ಹರಿದಿದ್ದಳು. ‘ವಸು’—ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಜೀವಗಳನ್ನು—ಧರಿಸುವುದರಿಂದ ಅವಳು ‘ವಸುಧಾ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.

Verse 172

ततोऽभ्युपगमाद्राज्ञः पृथोर्वैन्यस्य धीमतः । दुहितृत्वमनुप्राप्ता पृथिवीत्युच्यते ततः

ನಂತರ ಧೀಮಂತ ರಾಜ ಪೃಥು ವೈನ್ಯನ ಅಂಗೀಕಾರ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಅವಳು ಪುತ್ರೀಭಾವವನ್ನು ಪಡೆದಳು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ‘ಪೃಥಿವೀ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.

Verse 173

प्रथिता प्रविभक्ता च शोभिता च वसुन्धरा । दुग्धा हि यत्नतो राज्ञा पत्तनाकरमालिनी

ಹೀಗೆ ವಸುಂಧರಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿ, ಸುಸಂವಿಭಕ್ತಳಾಗಿ, ಶೋಭಿತಳಾದಳು. ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಗಣಿಗಳ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತಳಾದ ಅವಳನ್ನು ರಾಜನು ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದೋಹನ ಮಾಡಿದನು.

Verse 174

एवं प्रभावो राजासीद्वैन्यः स नृपसत्तमः । ततः स रंजयामास धर्मेण पृथिवीं तदा

ಈ ರೀತಿಯೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ ವೈನ್ಯ ರಾಜನ ಪ್ರಭಾವವೂ ಮಹಿಮೆಯೂ ಇತ್ತು. ಆಗ ಅವನು ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಂಜಿಸಿ, ಪಾಲಿಸಿ ಆಳಿದನು.

Verse 175

ततो राजेति शब्दोऽथ पृथिव्यां रंजनादभूत् । स राज्यं प्राप्य वैन्यस्तु चिंतयामास पार्थिवः

ನಂತರ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ರಂಜಿಸುವುದರಿಂದಲೇ ‘ರಾಜಾ’ ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ವೈನ್ಯನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು, ರಾಜನಾಗಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಿದನು.

Verse 176

पिता मम ह्यधर्मिष्ठो यज्ञाद्युच्छित्तिकारकः । कस्मिन्स्थाने गतश्चासौ ज्ञेयं स्थानं कथं मया

‘ನನ್ನ ತಂದೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಧರ್ಮಿಷ್ಠನು, ಯಜ್ಞಾದಿ ಧರ್ಮಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದವನು. ಅವನು ಯಾವ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದನು? ಅವನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಲಿ?’

Verse 177

कथं तस्य क्रिया कार्या हतस्य ब्राह्मणैः किल । कथं गतिर्भवेत्तस्य यज्ञदानक्रियाबलात्

‘ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಹತನಾದನೆಂದು ಕೇಳಿದೆ; ಹಾಗಾದರೆ ಅವನ ಶ್ರಾದ್ಧಾದಿ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು? ಯಜ್ಞ, ದಾನ ಮತ್ತು ವಿಧಿಕರ್ಮಬಲದಿಂದ ಅವನ ಗತಿ ಹೇಗೆ ಉನ್ನತವಾಗುವುದು?’

Verse 178

इत्येव चिंतया तस्य नारदोभ्याजगाम ह । तस्यैवमासनं दत्त्वा प्रणिपत्य च पृष्टवान्

ಇಂತೆ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದ ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ನಾರದ ಮುನಿಗಳು ಬಂದರು. ರಾಜನು ಅವರಿಗೆ ಆಸನ ನೀಡಿಸಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಂತರ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

Verse 179

भगवन्सर्वलोकस्य जानासि त्वं शुभाशुभम् । पिता मम दुराचारो देवब्राह्मणनिंदकः

ಹೇ ಭಗವನ್! ಸರ್ವ ಲೋಕಗಳ ಶುಭಾಶುಭ ಗತಿಗಳನ್ನು ನೀವು ತಿಳಿದಿರುವಿರಿ. ನನ್ನ ತಂದೆ ದುರಾಚಾರಿ; ದೇವ-ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ನಿಂದಕನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 180

स्वकर्मणा हतो विप्रैः परलोकमवाप्तवान् । कस्मिंस्थाने गतस्तातः श्वभ्रं वा स्वर्गमेव च

ತನ್ನ ಸ್ವಕರ್ಮದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ವಿಪ್ರರಿಂದ ಹತನಾಗಿ ಅವನು ಪರಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆದನು. ನನ್ನ ತಂದೆ ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋದನು—ಭಯಾನಕ ಗುಂಡಿಗೆ (ನರಕಕ್ಕೆ) ಅಥವಾ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೇ?

Verse 181

ततोऽब्रवीन्नारदस्तु ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा । शृणु राजन्महाबाहो यत्र तिष्ठति ते पिता

ಆಮೇಲೆ ನಾರದನು ದಿವ್ಯಚಕ್ಷುವಿನಿಂದ ತಿಳಿದು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮಹಾಬಾಹು ರಾಜನೇ! ಕೇಳು; ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಈಗಿರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 182

अत्र देशो मरुर्नाम जलवृक्षविवर्जितः । तत्र देशे महारौद्रे जनकस्ते नरोत्तम

ಇಲ್ಲಿ ‘ಮರು’ ಎಂಬ ದೇಶವಿದೆ; ಅದು ಜಲವೂ ವೃಕ್ಷವೂ ಇಲ್ಲದದು. ಹೇ ನರೋತ್ತಮ! ಆ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಾನಕ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಜನಕನು ಇರುವನು.

Verse 183

म्लेच्छमध्ये समुत्पन्नो यक्ष्मी कुष्ठसमन्वितः । उच्छिष्टभोजी म्लेच्छानां कृमिभिः संयुतो व्रणैः

ಅವನು ಮ್ಲೇಚ್ಛರ ನಡುವೆ ಜನಿಸಿದ್ದಾನೆ—ಕ್ಷಯರೋಗ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠದಿಂದ ಪೀಡಿತ. ಮ್ಲೇಚ್ಛರ ಉಚ್ಛಿಷ್ಟವನ್ನು ಭುಜಿಸಿ, ಕೃಮಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ವ್ರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.

Verse 184

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य नारदस्य महात्मनः । हाहाकारं ततः कृत्वा मूर्छितो निपपात ह

ಮಹಾತ್ಮನಾದ ನಾರದನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ‘ಹಾ ಹಾ’ ಎಂದು ಆಕ್ರಂದಿಸಿ, ನಂತರ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತನಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು।

Verse 185

चिंतयामास दुःखार्तः कथं कार्यं मया भवेत् । इत्येवं चिंतयानस्य मतिर्जाता महात्मनः । पुत्रः स कथ्यते लोके पितरं त्रायते तु यः

ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಅವನು ಚಿಂತಿಸಿದನು—‘ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?’ ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಆ ಮಹಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತಾದ ನಿರ್ಧಾರ ಉದಯವಾಯಿತು—ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತಂದೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನೇ ನಿಜವಾಗಿ ‘ಪುತ್ರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 186

स कथं तु मया तातः पापान्मुक्तो भविष्यति । एवं संचिंत्य स ततो नारदं पर्यपृच्छत

“ಆದರೆ ನನ್ನಿಂದ ನನ್ನ ತಂದೆ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ಮುಕ್ತನಾಗುವನು?” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ ಅವನು ನಂತರ ನಾರದನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು।

Verse 188

नारद उवाच । गच्छ राजन्प्रधानानि तीर्थानि मनुजेश्वर । पितरं तेषु चानीय तस्माद्राजन्मरुस्थलात्

ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು—“ಓ ರಾಜನೇ, ಓ ಮನುಜೇಶ್ವರನೇ! ಪ್ರಧಾನ ತೀರ್ಥಗಳಿಗೆ ಹೋಗು; ಓ ರಾಜನೇ, ಆ ಮರುಸ್ಥಲದಿಂದ ನಿನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಕರೆತಂದು ಆ ತೀರ್ಥಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯು।”

Verse 189

यत्र देवाः सप्रभावास्तीर्थानि विमलानि च । तत्र गच्छ महाराज तीर्थयात्रां कुरु प्रभो

“ಓ ಮಹಾರಾಜನೇ, ದೇವರುಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ, ಮತ್ತು ತೀರ್ಥಗಳು ನಿರ್ಮಲವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗು; ಓ ಪ್ರಭುವೇ, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡು।”

Verse 190

एवं ह्यवितथं विद्धि मोक्षस्ते भविता पितुः । तच्छ्रुत्वा वचनं राजा नारदस्य महात्मनः । सचिवे भारमाधाय स्वराजस्य जगाम ह

ಇದನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತಿಳಿ—ನಿನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಅವಶ್ಯ ಮೋಕ್ಷವು ಲಭಿಸುವುದು. ಮಹಾತ್ಮ ನಾರದನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಜನು ರಾಜ್ಯಭಾರವನ್ನು ಸಚಿವನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ ತಾನೇ ಹೊರಟನು.

Verse 191

स गत्वा मरुभूमिं तु म्लेच्छमध्ये ददर्श ह । कुष्ठरोगेण महता क्षयेण च समावृतम्

ಅವನು ಮರुभೂಮಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮ್ಲೇಚ್ಛರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಕಂಡನು. ಅವನು ಭಾರೀ ಕುಷ್ಠರೋಗದಿಂದಲೂ ಕ್ಷಯರೋಗದಿಂದಲೂ ಆವೃತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 192

गव्यूतिमात्रं तत्रैव शून्यं मानुषवर्जितम् । एवं दृष्ट्वा स राजा तु संतप्तो वाक्यमब्रवीत्

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಗವ್ಯೂತಿ ಪ್ರಮಾಣದಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶವು ಶೂನ್ಯವಾಗಿ, ಮಾನವರಹಿತವಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಕಂಡ ರಾಜನು ದುಃಖದಿಂದ ದಹಿಸಿ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 193

हे म्लेच्छ रोगिपुरुषं स्वगृहं च नयाम्यहम् । तत्राहमेनं निरुजं करोमि यदि मन्यथ

ಹೇ ಮ್ಲೇಚ್ಛರೇ, ಈ ರೋಗಿಯಾದ ಪುರುಷನನ್ನು ನಾನು ನನ್ನ ಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಅವನನ್ನು ನಿರೋಗನಾಗಿಸುವೆ—ನೀವು ಒಪ್ಪಿದರೆ.

Verse 194

ज्ञात्वेति सर्वे ते म्लेच्छाः पुरुषं तं दयापरम् । ऊचुः प्रणतसर्वांगाः शीघ्र नय जगत्पते । अस्मद्भाग्यवशान्नाथ त्वमेवात्र समागतः

ಅವನನ್ನು ದಯಾಪರನಾದ ಪುರುಷನೆಂದು ತಿಳಿದು ಆ ಮ್ಲೇಚ್ಛರೆಲ್ಲರು ಸರ್ವಾಂಗದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೇಳಿದರು—“ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗು, ಹೇ ಜಗತ್ಪತೇ. ಹೇ ನಾಥ, ನಮ್ಮ ಭಾಗ್ಯವಶಾತ್ ನೀನೇ ಇಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದ್ದೀ.”

Verse 195

दुर्गंधोपहता लोकास्त्वया नाथ सुखीकृताः । तत आनाय्य पुरुषाञ्छिबिकावाहनोचितान्

ದುರ್ಗಂಧದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಜನರನ್ನು ನೀನು, ಹೇ ನಾಥ, ಸುಖಪಡಿಸಿದ್ದೀ. ನಂತರ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಹೊರುವುದಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯರಾದ ಪುರುಷರನ್ನು ಕರೆಸಿ (ಅವನನ್ನು) ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಸಿದ್ಧರಾದರು.

Verse 196

ततः श्रुत्वा तु वचनं तस्य राज्ञो दयावहम् । प्रापुस्तीर्थान्यनेकानि केदारादीनि कोटिशः

ಆ ರಾಜನ ದಯೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕೇದಾರಾದಿ ಅನೇಕ ತೀರ್ಥಗಳು—ಕೋಟ್ಯಂತರವಾಗಿ—ಅಲ್ಲಿ ಗುಂಪುಗುಂಪಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡವು.

Verse 197

यत्रयत्र स गच्छेत वैन्यो वेनेन संयुतः । तत्र तत्रैव तीर्थानामाक्रंदः श्रूयते महान्

ವೈನ್ಯನು ಬಿಲ್ಲಿನೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರೂ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿಯೇ ತೀರ್ಥಗಳ ಮಹಾ ಆಕ್ರಂದನ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 198

हा दैव रिपुरायाति अस्माकं नाशहेतवे । अधुना क्व गमिष्याम इति चिंता पुनःपुनः

‘ಹಾ! ದೈವವಶಾತ್ ಶತ್ರು ನಮ್ಮ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಈಗ ನಾವು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗೋಣ?’—ಎಂಬ ಚಿಂತನೆ ಪುನಃಪುನಃ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 199

दर्शनेनापि तस्यैव हाहाकारं विधाय वै । पलायंते च तीर्थानि देवा नश्यंति तत्क्षणात्

ಅವನನ್ನು ಕಂಡ ಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ‘ಹಾ ಹಾ’ ಎಂದು ಹಾಹಾಕಾರ ಮಾಡಿ ತೀರ್ಥಗಳು ಓಡಿ ಹೋದವು; ದೇವತೆಗಳು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅಂತರಧಾನರಾದರು.

Verse 200

एवं वर्षत्रयं राजा तीर्थयात्रां चकार वै । न तस्य मुक्तिर्ददृशे ततः शोकमगात्परम्

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ರಾಜನು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿದನು; ಆದರೂ ತನ್ನ ಮೋಕ್ಷದ ಲಕ್ಷಣ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಪರಮ ಶೋಕಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು।

Verse 201

ततस्तु प्रेरिता भृत्याः कुरुक्षेत्रे महाप्रभे । यदि वापि पुनस्तत्र पापमुक्तिर्भवेत्ततः

ನಂತರ ಸೇವಕರು, ಓ ಮಹಾಪ್ರಭು, ಅವನನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿ—‘ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೋದರೆ ಬಹುಶಃ ಪಾಪಮುಕ್ತಿ ದೊರಕಬಹುದು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು।