Adhyaya 2

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । आसीत्पूर्वं मुनिर्नाम्ना गौतमश्च महातपाः । अहिल्या दयिता तस्य धर्मपत्नी यशस्विनी

ವಸಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದರು— ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಗೌತಮನೆಂಬ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಮುನಿಯೊಬ್ಬನಿದ್ದನು. ಅವನ ಪ್ರಿಯವಾದ, ಯಶಸ್ವಿನಿ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ ಅಹಲ್ಯೆ.

Verse 2

शिष्यानध्यापयामास स मुनिः शतशस्तदा । श्रुताध्ययनसंपन्नान्विससर्ज ततो गृहान्

ಆ ಮುನಿಯು ಆಗ ನೂರಾರು ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಅಧ್ಯಾಪನ ಮಾಡಿಸಿದನು. ಅವರು ಶ್ರುತಿ-ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸಂಪನ್ನರಾದ ಬಳಿಕ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ವಿದಾಯಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 3

तस्यान्योऽपि च यः शिष्यो गुरुभक्तिपरायणः । उत्तंको नाम मेधावी न्यवसत्तस्य मन्दिरे

ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಶಿಷ್ಯನೂ ಇದ್ದನು; ಅವನು ಗುರುಭಕ್ತಿಗೆ ಪರಾಯಣ. ಉತ್ತಂಕನೆಂಬ ಮೇಧಾವಿ ಯುವಕನು ಗುರುನ ಮಂದಿರದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 4

न तं विसर्जयामास जरयापि परिप्लुतम् । उत्तंकोऽपि सुशिष्यत्वान्नो वेत्ति पलितं शिरः

ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ಆವರಿತನಾದರೂ ಅವನನ್ನು ಅವರು ವಿಸರ್ಜಿಸಲಿಲ್ಲ; ಉತ್ತಂಕನೂ ಸುಶಿಷ್ಯತ್ವದಿಂದ ಗುರುಶಿರಸ್ಸಿನ ಪಲಿತಕೇಶವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಲಿಲ್ಲ।

Verse 5

जातकार्यसमायुक्तो विद्यापारंगतोऽपि सः । केनचित्त्वथ कालेन काष्ठार्थं स बहिर्ययौ

ಕರ್ತವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾಗಿ ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೆಲಕಾಲದ ನಂತರ ಕಾಷ್ಠಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಹೊರಗೆ ಹೋದನು।

Verse 6

प्रभूतानि समादाय आश्रमं परमं गतः । अथासौ न्यक्षिपत्तत्र भूतले काष्ठसंचयम्

ಬಹಳ ಕಾಷ್ಠವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಮರಳಿದನು; ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಕಾಷ್ಠಸಂಚಯವನ್ನು ಇಟ್ಟನು।

Verse 7

काष्ठलग्नां तदा श्वेतां जटामेकां ददर्श सः । स दृष्ट्वा दुःखमापन्नः कृपणं पर्यचिन्तयत्

ಆಗ ಕಾಷ್ಠಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಒಂದು ಬಿಳಿ ಜಟೆಯನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು; ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ದುಃಖಗ್ರಸ್ತನಾಗಿ ಕೃಪಣವಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು।

Verse 8

धिग्धिङ्मे जीवितं नष्टं कुतः कार्यरतस्य च । कलत्र संग्रहं नैव मया कृतमबुद्धिना

“ಧಿಕ್ ಧಿಕ್! ನನ್ನ ಜೀವನ ನಾಶವಾಯಿತು; ಕಾರ್ಯನಿರತನಾದ ನನಗೆ ಫಲವೇನು? ಅಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಾನು ಪತ್ನಿ-ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ।”

Verse 9

भविष्यति कुलच्छेदः शैथिल्यान्मम दुर्मतेः । गुरुपत्न्या च संदृष्ट उत्तंको दुःखितस्तदा

“ನನ್ನ ಶೈಥಿಲ್ಯ ಮತ್ತು ದುರ್ಮತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ನನ್ನ ಕುಲಛೇದವಾಗುವುದು।” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಗುರುಪತ್ನಿಗೆ ಕಂಡ ಉತ್ತಂಕನು ಆಗ ದುಃಖದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು।

Verse 10

तस्य दुःखं तथा क्षिप्रं गौतमाय निेवेदितम् । गौतमेन तथेत्युक्त्वा मृदुवाण्या स भाषितः

ಅವನು ತನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಗೌತಮರಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಿದನು. ಗೌತಮರು “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮೃದು ವಾಣಿಯಿಂದ ಅವನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದರು।

Verse 11

वत्स गच्छ गृहं त्वं च अग्निहोत्रादिकाः क्रियाः । पालयस्व विधानेन पत्न्या सह न संशयः

“ವತ್ಸ, ನೀನು ಮನೆಗೆ ಹೋಗು; ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಾದಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಪಾಲಿಸು; ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.”

Verse 12

इत्युक्तो गुरुणा सोऽपि प्रत्युवाच गुरुं प्रति । दक्षिणां प्रार्थय स्वामिन्नहं दास्याम्यसंशयम्

ಗುರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಅವನು ಗುರುವರಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು—“ಸ್ವಾಮೀ, ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಬೇಡಿ; ನಾನು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನೀಡುವೆನು.”

Verse 13

गौतम उवाच । सेवा कृता त्वया वत्स महती मम सर्वदा । तेनैव परिपूर्णत्वं जातं मे नात्र संशयः

ಗೌತಮರು ಹೇಳಿದರು—“ವತ್ಸ, ನೀನು ಸದಾ ನನಗೆ ಮಹತ್ತಾದ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ್ದೀ; ಅದರಿಂದಲೇ ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.”

Verse 14

उत्तंक उवाच । किंचिद्ग्राह्यं त्वया स्वामिन्सन्तोषो जायते मम । त्वत्प्रसादान्मुनिश्रेष्ठ विद्यापारंगतोऽस्म्यहम्

ಉತ್ತಂಕನು ಹೇಳಿದನು—ಸ್ವಾಮೀ, ನನ್ನಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿರಿ; ಆಗ ನನ್ನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಸಂತೋಷ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಾನು ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 15

गौतम उवाच । न ग्राह्यं च मया पुत्र सन्तुष्टः सेवयास्म्यहम् । नेच्छाम्यहं धनं त्वत्तः सुखं गच्छ गृहं प्रति

ಗೌತಮನು ಹೇಳಿದನು—ಪುತ್ರ, ನಾನು ಏನನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ನಿನ್ನ ಸೇವೆಯಿಂದಲೇ ನಾನು ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಿನ್ನಿಂದ ಧನ ಬೇಡ; ಸುಖವಾಗಿ ಮನೆಗೆ ಹೋಗು.

Verse 16

इत्युक्तो गुरुणा सोऽपि मातरं चाभ्यभाषत । किंचिद्ग्राह्यं मया मातः सन्तोषो दीयतां मम

ಗುರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಅವನು ಗುರುಪತ್ನಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—ಮಾತೆ, ನನ್ನಿಂದ ಏನಾದರೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿರಿ; ನನ್ನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿರಿ.

Verse 17

गुरुपत्न्युवाच । सौदासं गच्छ पुत्र त्वं ममाज्ञां कुरु सत्वरम् । मदयन्ती प्रिया तस्य धर्मपत्नी यशस्विनी

ಗುರುಪತ್ನಿ ಹೇಳಿದಳು—ಪುತ್ರ, ಸೌದಾಸನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು; ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸು. ಅವನ ಪ್ರಿಯ, ಯಶಸ್ವಿನಿ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ ಮದಯಂತಿ ಎಂಬಳು.

Verse 18

कुण्डलेऽथानय क्षिप्रं मदयंत्याश्च पुत्रक । नो चेच्छापं प्रदास्यामि पञ्चमेऽह्नि न आगतः

ಪುತ್ರಕ, ಮದಯಂತಿಯ ಆ ಕುಂಡಲಗಳನ್ನು ಬೇಗನೆ ತಂದುಕೊಡು. ಐದನೇ ದಿನಕ್ಕೆ ನೀನು ಬರದಿದ್ದರೆ ನಾನು ನಿನಗೆ ಶಾಪವನ್ನು ನೀಡುವೆನು.

Verse 19

इत्युक्तो गुरुपत्न्या स प्रस्थितः सत्वरं तदा । सौदासस्यगृहं प्राप व्याघ्रास्यं तं च दृष्टवान्

ಗುರುಪತ್ನಿಯ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಅವನು ತಕ್ಷಣ ಹೊರಟನು. ಸೌದಾಸನ ಗೃಹವನ್ನು ತಲುಪಿ, ವ್ಯಾಘ್ರಮುಖದಂತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 20

दृष्ट्वा प्राह तदा विप्रं भक्षणार्थमुपस्थितम् । भक्षयिष्यामि वै विप्र त्वामहं नात्र संशयः

ಭಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಸಮೀಪ ಬಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ಹೇಳಿದನು— “ಹೇ ವಿಪ್ರ, ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಭಕ್ಷಿಸುವೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.”

Verse 21

उत्तंक उवाच । अवश्यं भक्षय त्वं मामेकं शृणु नराधिप । देहि मे कुण्डले तात दत्त्वाऽहं गुरवे पुनः । आगमिष्यामि भक्षस्व मा त्वं कार्यविवर्जितम्

ಉತ್ತಂಕನು ಹೇಳಿದನು— “ಹೇ ನರಾಧಿಪ, ನೀನು ನನನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಭಕ್ಷಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಒಂದನ್ನು ಕೇಳು. ತಾತ, ಆ ಕುಂಡಲಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡು; ಅವನ್ನು ಗುರುವರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ನಾನು ಮರಳಿ ಬರುವೆ. ನಂತರ ನನನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸು; ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ವಂಚಿತನಾಗಬೇಡ.”

Verse 22

सौदास उवाच । गच्छ त्वं मन्दिरे दुर्गे यत्राऽस्ते दयिता मम । तां त्वमासाद्य यत्नेन जीवितव्यभयाद्द्विज

ಸೌದಾಸನು ಹೇಳಿದನು— “ನನ್ನ ಪ್ರಿಯತೆ ಇರುವ ದುರ್ಗಸಹಿತ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ಹೇ ದ್ವಿಜ, ಜೀವಭಯದಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಅವಳ ಬಳಿಗೆ ತಲುಪು.”

Verse 23

याच्यतां मम वाक्येन सा ते दास्यति कुण्डले । त्वया च नान्यथा कार्यं यत्सत्यं द्विजसत्तम

“ನನ್ನ ಮಾತಿನಂತೆ ಅವಳನ್ನು ಬೇಡು; ಅವಳು ನಿನಗೆ ಕುಂಡಲಗಳನ್ನು ನೀಡುವಳು. ನೀನು ಇದಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಏನೂ ಮಾಡಬೇಡ—ಇದು ಸತ್ಯ, ಹೇ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ.”

Verse 24

वसिष्ठ उवाच । मदयन्त्याः समीपं तु गत्वोवाच द्विजोत्तमः । देहि मे कुण्डले देवि सौदासस्त्वां समादिशत्

ವಸಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದನು—ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನು ಮದಯಂತಿಯ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, “ದೇವಿ, ನನಗೆ ಕುಂಡಲಗಳನ್ನು ಕೊಡು; ಸೌದಾಸ ರಾಜನು ನಿನಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ” ಎಂದು ನುಡಿದನು.

Verse 25

मदयंत्युवाच । सन्देहोऽद्यापि मे विप्र कुण्डले द्विजसत्तम । अभिज्ञानं त्वमानीय नृपस्य द्विज दर्शय

ಮದಯಂತಿ ಹೇಳಿದಳು—“ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಈ ಕುಂಡಲಗಳ ಕುರಿತು ನನಗೆ ಇನ್ನೂ ಸಂಶಯವಿದೆ. ರಾಜನ ಅಭಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಂದು ನನಗೆ ತೋರಿಸು.”

Verse 26

स गत्वा त्वरितं भूपमभिज्ञानमयाचत

ಅವನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಭೂಪನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಭಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು.

Verse 27

सौदास उवाच । यैर्विना सुगतिर्नास्ति दुर्गतिं ये नयंति वै । गत्वैवं ब्रूहि तां साध्वीं मम वाक्यं द्विजोत्तम । प्रदास्यति ततो नूनं कुण्डले रत्नमंडिते

ಸೌದಾಸನು ಹೇಳಿದನು—“ಅವುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸುಗತಿ ಇಲ್ಲ; ಅವುಗಳೇ ನಿಜವಾಗಿ ದುರ್ಗತಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಹೋಗಿ ಆ ಸಾಧ್ವಿಗೆ ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳು; ಆಗ ಅವಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ರತ್ನಮಂಡಿತ ಕುಂಡಲಗಳನ್ನು ನೀಡುವಳು.”

Verse 28

वसिष्ठ उवाच । प्रत्यभिज्ञानमादाय गत्वा तस्यै न्यवेदयत्

ವಸಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದನು—ಅಭಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವನು ಹೋಗಿ ಅದನ್ನು ಅವಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 29

ततोऽसौ प्रददौ तस्मै गृह्ण मे कुण्डले द्विज । उवाच यत्नमास्थाय नीयतां द्विजसत्तम

ಅನಂತರ ಅವಳು ಅವನಿಗೆ ಕುಂಡಲಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಹೇಳಿದಳು— “ಹೇ ದ್ವಿಜ, ನನ್ನ ಕುಂಡಲಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸು. ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗು.”

Verse 30

एते च वांछते नित्यं तक्षको द्विज कुण्डले । स तथेति समादाय विस्मयोत्फुल्ललोचनः । कौतुकात्पुनरागत्य राजानं वाक्यमब्रवीत्

“ಹೇ ದ್ವಿಜ, ತಕ್ಷಕ ನಾಗನು ಈ ಕುಂಡಲಗಳನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ‘ತಥೇತಿ’ ಎಂದು ಅವನು ಅವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು; ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಿದವು. ಬಳಿಕ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಮರಳಿ ಬಂದು ರಾಜನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 31

अभिज्ञानान्मया भूप सम्प्राप्ते दीप्तकुण्डले । वाक्यार्थस्तु न विज्ञातस्ततोऽहं पुनरागतः

“ಹೇ ಭೂಪ, ಅಭಿಜ್ಞಾನಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ಈ ದೀಪ್ತ ಕುಂಡಲಗಳು ನನಗೆ ದೊರೆತಿವೆ; ಆದರೆ ವಾಕ್ಯದ ಅರ್ಥ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 32

कौतुकाद्वद मे राजन्स्वकार्ये च यथास्थितम् । कैर्विना सुगतिर्नास्ति दुर्गतिं के नयंति च

“ಕುತೂಹಲದಿಂದ, ಹೇ ರಾಜನ್, ನಿಮ್ಮ ಕಾರ್ಯದ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ—ಯಾರಿಲ್ಲದೆ ಸುಗತಿ ಇಲ್ಲ? ಯಾರು ದುರ್ಗತಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ?”

Verse 33

सौदास उवाच । आराधिता द्विजा विप्र भवंति सुगतिप्रदाः । असन्तुष्टा दुर्गतिदाः सद्यो मम यथा पुरा

ಸೌದಾಸನು ಹೇಳಿದನು— “ಹೇ ವಿಪ್ರ, ದ್ವಿಜರನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಿದರೆ ಅವರು ಸುಗತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ; ಅಸಂತುಷ್ಟರಾದರೆ ದುರ್ಗತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ—ಹಿಂದೆ ನನಗೆ ತಕ್ಷಣ ಸಂಭವಿಸಿದಂತೆ.”

Verse 34

एतावान्मम शापोऽयं वसिष्ठस्य महात्मनः । तेनोक्तं त्वां यदा कश्चित्प्रश्नं विख्यापयिष्यति

ಮಹಾತ್ಮ ವಸಿಷ್ಠರು ನನಗೆ ವಿಧಿಸಿದ ಶಾಪ ಇಷ್ಟೇ. ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದು—ಯಾವಾಗ ಯಾರಾದರೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳುವರೋ, ಆಗ ಶಾಪದ ಷರತ್ತು ಪೂರ್ಣವಾಗುವುದು.

Verse 35

तदा दोषविनिर्मुक्तो भविष्यसि न संशयः । त्वत्प्रसादाद्विनिर्मुक्तो ह्यहं शापाद्द्विजोत्तम । सात्त्विकं धाम चापन्नो गच्छ विप्र नमोऽस्तु ते

ಆಗ ನೀನು ದೋಷವಿಮುಕ್ತನಾಗುವಿ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಾನೂ ಶಾಪದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡೆ. ಸಾತ್ತ್ವಿಕವಾದ ಪವಿತ್ರ ಧಾಮವನ್ನು ಪಡೆದು ಹೋಗು, ಓ ವಿಪ್ರ; ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 36

वसिष्ठ उवाच । उत्तंकस्तेन निर्मुक्तः सत्वरं पथमाश्रितः । गच्छंश्चातिक्षुधाविष्टो ऽपश्यद्बिल्वफलानि सः

ವಸಿಷ್ಠರು ಹೇಳಿದರು—ಉತ್ತಂಕನು ಹೀಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದನು. ಹೋಗುತ್ತಾ ತೀವ್ರ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕಾಡಲ್ಪಟ್ಟು ಅವನು ಬಿಲ್ವಫಲಗಳನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 37

ततः कृष्णाजिने बद्ध्वा कुण्डले न्यस्य भूतले । आरुरोह फलाकांक्षी स मुनिः क्षुधयाऽन्वितः

ನಂತರ ಅವನು ಕಪ್ಪು ಮೃಗಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕುಂಡಲಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟನು. ಫಲಗಳ ಆಸೆಯಿಂದಲೂ ಹಸಿವಿನಿಂದಲೂ ಒತ್ತಡಗೊಂಡ ಆ ಮುನಿ (ಮರಕ್ಕೆ) ಏರಿದನು.

Verse 38

एतस्मिन्नेव काले तु तक्षकः पन्नगोत्तमः । गृहीत्वा कुण्डले तूर्णमगमद्दक्षिणामुखः

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ಪಶ್ರೇಷ್ಠ ತಕ್ಷಕನು ಕುಂಡಲಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣಮುಖವಾಗಿ ಹೊರಟನು.

Verse 39

अथोत्तंकः फलाहारी अवतीर्य धरातले । सर्वतोऽन्वेषयामास वेगेन महता वृतः

ಆಗ ಫಲಾಹಾರಿ ಉತ್ತಂಕನು ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿದು, ಮಹಾ ವೇಗದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹುಡುಕತೊಡಗಿದನು।

Verse 40

स दृष्ट्वा सम्मुखं प्राप्तं समीपं पन्नगोत्तमः । प्रविवेश बिलं रौद्रमन्धकारेण संवृतम्

ಅವನು ಎದುರಿಗೆ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸರ್ಪವು ಘೋರ ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಭಯಾನಕ ಬಿಲಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು।

Verse 41

उत्तंकोऽपि बिलं प्राप्तः प्रविश्य तमसावृतम् । दण्डकाष्ठं समादाय कुपितोह्यखनत्तदा

ಉತ್ತಂಕನೂ ಆ ಬಿಲವನ್ನು ತಲುಪಿ; ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಮರದ ದಂಡವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕೋಪದಿಂದ ತಕ್ಷಣ ತೋಡತೊಡಗಿದನು।

Verse 42

तं तथा दुःखितं दृष्ट्वा सक्लेशं गुरुकार्यतः । वज्रमारोपयामास दण्डांते पाकशासनः

ಗುರುಕಾರ್ಯದಿಂದ ಕ್ಲೇಶಗೊಂಡು ದುಃಖಿತನಾಗಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಕಂಡು, ಪಾಕಶಾಸನ ಇಂದ್ರನು ಅವನ ದಂಡದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ವಜ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।

Verse 43

ततो विदारयामास स शीघ्रं धरणीतलम् । प्रविष्टश्चैव पातालं कुण्डलार्थं परिभ्रमन्

ನಂತರ ಅವನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಧರಣೀತಲವನ್ನು ಚೀರಿ, ಕುಂಡಲಗಳಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಅಲೆದಾಡಿ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು।

Verse 44

सोऽपश्यद्वाजिनं तत्र सर्वश्वेतं गुणान्वितम् । तेनोक्तः स्पृश मे गुह्यं ततः कार्यं भविष्यति

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶ್ವೇತವರ್ಣದ, ಶುಭಲಕ್ಷಣಗುಣಸಂಪನ್ನವಾದ ಒಂದು ಅಶ್ವವನ್ನು ಕಂಡನು. ಅದು ಹೇಳಿತು—“ನನ್ನ ಗುಹ್ಯಾಂಗವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸು; ಆಗ ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧವಾಗುವುದು.”

Verse 45

स चकार तथा शीघ्रं ततो धूमो व्यजायत । पातालं तेन सर्वत्र व्याप्तं भूधर वह्निना

ಅವನು ತಕ್ಷಣವೇ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದನು; ಆಗ ಧೂಮವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಆ ಪರ್ವತಸಮಾನ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಪಾತಾಳವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಯಿತು.

Verse 46

ततश्च व्याकुलाः सर्वे पन्नगाः समुपाद्रवन् । तक्षकं पुरतः कृत्वा संप्राप्ताः कुण्डलान्विताः । उत्तंकाय ततो दत्त्वा प्रणिपत्य ययुर्गृहम्

ನಂತರ ಎಲ್ಲ ಪನ್ನಗರು ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿ ಓಡಿಬಂದರು. ತಕ್ಷಕನನ್ನು ಮುಂಚೆ ಇಟ್ಟು, ಕುಂಡಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂದು, ಅವನ್ನು ಉತ್ತಂಕನಿಗೆ ನೀಡಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ತಮ್ಮ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.

Verse 47

वसिष्ठ उवाच । अथाश्वस्तमुवाचेदमहमग्निर्द्विजोत्तम । यस्त्वयाऽराधितः पूर्वमुपाध्यायनिदेशतः

ವಸಿಷ್ಠರು ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ ಆಶ್ವಸ್ತನಾದ ಆ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನಿಗೆ ಅವನು ಹೀಗೆಂದನು—“ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಾನು ಅಗ್ನಿ; ನೀನು ಹಿಂದೆ ಉಪಾಧ್ಯಾಯನ ಆದೇಶದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದ್ದೆ.”

Verse 48

ज्ञात्वा त्वां दुःखितं प्राप्तमिह प्राप्तः कृपापरः । सर्वथा त्वं च मे पृष्ठं भगवञ्छीघ्रमारुह

ನೀನು ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಕರುಣೆಯಿಂದ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಭಗವನ್, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನನ್ನ ಬೆನ್ನೇರಿಸು.

Verse 49

नयामि तत्र यत्रास्ते गुरुः सर्वगुणालयः । आरूढस्तस्य पृष्ठे स प्रतस्थे ह्याश्रमं प्रति

ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಸರ್ವಗುಣಾಲಯನಾದ ಗುರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಬೆನ್ನೇರಿಕೊಂಡು ಅವನು ಆಶ್ರಮದತ್ತ ಹೊರಟನು.

Verse 50

तत्क्षणात्समनुप्राप्तो गौतमस्य निवेशनम् । एतस्मिन्नेव काले तु अहिल्या कृतमंडना

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವನು ಗೌತಮನ ನಿವಾಸವನ್ನು ತಲುಪಿದನು. ಅದೇ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಧಾರಿಣಿಯಾದ ಅಹಲ್ಯೆ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದಳು.

Verse 51

स्नाता चाभ्येत्य भर्तारं साध्वी वाक्यमुवाच ह । उत्तंकोऽद्य न संप्राप्तः शापं दास्याम्यहं ध्रुवम्

ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಸಾಧ್ವಿ ಪತ್ನಿ ಭರ್ತನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಹೇಳಿದಳು—“ಇಂದು ಉತ್ತಂಕನು ಬರದಿದ್ದರೆ, ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶಾಪ ನೀಡುವೆ.”

Verse 52

शिथिलो गुरुकृत्येषु स यदालक्षितो मया । तस्या वाक्यावसाने तु उत्तंकः पर्य्यदृश्यत

ಅವನು ಗುರುಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಥಿಲನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ನಾನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಅವಳ ಮಾತು ಮುಗಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಉತ್ತಂಕನು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.

Verse 53

प्रसन्नवदनो हृष्टः कुण्डलाभ्यां समन्वितः । प्रणिपत्य स तां भक्त्या कुण्डले संन्यवेदयत्

ಪ್ರಸನ್ನಮುಖದಿಂದ ಹರ್ಷಿತನಾಗಿ, ಕುಂಡಲಯುಗಲವನ್ನು ಹೊತ್ತು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಅವಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 54

सा दृष्ट्वा तत्क्षणात्साध्वी कर्णाभ्यां संन्यवेशयत् । स्वगृहाय ततस्तूर्णमुत्तंकं विससर्ज ह

ಅವುಗಳನ್ನು ಕಂಡ ಆ ಸಾಧ್ವೀ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನ್ನು ತನ್ನ ಕರ್ಣಯುಗ್ಮದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಉತ್ತಂಕನನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಗೃಹಕ್ಕೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹಿಂತಿರುಗುವಂತೆ ವಿದಾಯಮಾಡಿದಳು.

Verse 55

वसिष्ठ उवाच । एवं स विवरो जातस्तक्षकोत्तंककारणात् । यथा मे चिंत्यते नित्यं धेन्वर्थं श्वभ्रपूरणे

ವಸಿಷ್ಠರು ಹೇಳಿದರು—ತಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಉತ್ತಂಕರ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಆ ವಿವರವಾಯಿತು. ಧೇನುವಿನ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಆ ಗುಂಡಿಯನ್ನು ತುಂಬುವ ವಿಚಾರವನ್ನು ನಾನು ನಿತ್ಯ ಚಿಂತಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 56

तस्मात्त्वं पूरय क्षिप्रं नान्यः शक्तोऽत्र कर्मणि । शीघ्रं कुरु नगश्रेष्ठ मम कार्यमसंशयम्

ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಇದನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತುಂಬು; ಇಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಸಮರ್ಥರಲ್ಲ. ಹೇ ನಗಶ್ರೇಷ್ಠ, ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮಾಡಿ ನನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ನೆರವೇರಿಸು.