Adhyaya 210

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य देवर्षेर्नारदस्य च । सिद्धसेनो महीपालः प्राप्य तं योगमुत्तमम्

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದನ ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಹೀಪಾಲ ಸಿದ್ಧಸೇನನು ಆ ಉತ್ತಮ ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 2

माधवे मासि संप्राप्ते अष्टम्यां सूर्यवासरे । सूर्योदये तु संप्राप्ते यावत्स्नात्वाऽर्चयेद्रविम्

ಮಾಧವ (ವೈಶಾಖ) ಮಾಸವು ಬಂದಾಗ, ಅಷ್ಟಮೀ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾನುವಾರ—ಸೂರ್ಯೋದಯದಲ್ಲಿ—ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ವಿಧಿಸಿದಷ್ಟು ಕಾಲ ರವಿ (ಸೂರ್ಯದೇವ)ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು।

Verse 3

तावत्कुष्ठविनिर्मुक्तः सहसा समपद्यत । ततो दिव्यवपुर्भूत्वा सन्तोषं परमं गतः

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಹಸಾ ಕುಷ್ಠರೋಗದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದನು. ನಂತರ ದಿವ್ಯ ತೇಜೋಮಯ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪರಮ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 4

प्रायश्चित्तं ततश्चक्रे तांबूलस्य च भक्षणम् । अज्ञानेन कृतं यच्च चूर्णपत्रसमन्वितम्

ನಂತರ ಅವನು ತಾಂಬೂಲ ಭಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು—ಅದು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಚೂರ್ಣಾದಿಗಳೂ ಎಲೆಯೂ ಸೇರಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ।

Verse 5

ततश्च परमां लक्ष्मीं संप्राप्तः स महीपतिः । पितृपैतामहं राज्यं स प्रचक्रे यथा पुरा

ನಂತರ ಆ ಮಹೀಪತಿ ಪರಮ ಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಸಮೃದ್ಧಿ)ಯನ್ನು ಪಡೆದನು; ತಂದೆ-ತಾತಂದಿರ ಪಿತೃಪಾರಂಪರ್ಯ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹಿಂದಿನಂತೆ ಮತ್ತೆ ಆಳಿದನು।

Verse 6

एतत्ते सर्वमाख्यातं शंखतीर्थसमुद्भवम् । माहात्म्यं पार्थिवश्रेष्ठ किं भूयः श्रोतुमि च्छसि

ಶಂಖತೀರ್ಥದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠಾ, ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯ?

Verse 7

आनर्त उवाच । अत्याश्चर्यमिदं ब्रह्मन्यत्त्वया परिकीर्तितम् । यल्लक्ष्मीस्तस्य सन्नष्टा चूर्णपत्रस्य भक्षणात्

ಆನರ್ತನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ! ನೀನು ವರ್ಣಿಸಿದುದು ಅತ್ಯಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ; ಚೂರ್ಣಪತ್ರ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಚವಿದ ಕಾರಣ ಅವನ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನಾಶವಾಯಿತು.

Verse 8

कीदृक्तेन कृतं तस्य प्रायश्चित्तं विशुद्धय्रे । कीदृक्तेन कृतं तच्च निजराज्यं यथा पुरा

ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅವನ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು? ಹಾಗೆಯೇ ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದ ಅವನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹಿಂದಿನಂತೆ ಮರಳಿ ಪಡೆದನು?

Verse 9

विश्वामित्र उवाच । एषा पुण्यतमा मेध्या नागवल्ली नराधिप । अयथावत्कृता वक्त्रे बहून्दोषान्प्रयच्छति । तस्माद्यत्नेन संभक्ष्या दत्त्वा चैव स्वशक्तितः

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ನರಾಧಿಪ! ಈ ನಾಗವಲ್ಲೀ ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯದಾಯಕವೂ ಶುದ್ಧಿಕರವೂ ಆಗಿದೆ. ವಿಧಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟರೆ ಅನೇಕ ದೋಷಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಚವಿದು, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ದಾನವೂ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 10

आनर्त उवाच । नागवल्ली कथं जाता कस्माद्दोषो महान्स्मृतः । अयथावद्भक्षणाच्च तन्मे वक्तुमिहार्हसि

ಆನರ್ತನು ಹೇಳಿದನು—ನಾಗವಲ್ಲೀ ಹೇಗೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಯಿತು? ಅದನ್ನು ಅಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಭಕ್ಷಿಸಿದರೆ ಮಹಾದೋಷವೆಂದು ಏಕೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ? ದಯವಿಟ್ಟು ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸು.

Verse 11

विश्वामित्र उवाच । प्रश्नभारो महानेष त्वया मे परिकीर्तितः । तथापि च वदिष्यामि यदि ते कौतुकं नृप । यस्मात्सञ्जायते दोषश्चूर्णपत्रस्य भक्षणात्

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ನೀನು ನನಗೆ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಭಾರವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಹತ್ತರ. ಆದರೂ, ಹೇ ನೃಪ! ನಿನಗೆ ಕುತೂಹಲವಿದ್ದರೆ, ಚೂರ್ಣಪತ್ರ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಚವಿದಾಗ ದೋಷ ಏಕೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 12

अमृतार्थं पुरा देवैर्मथितः कलशोदधिः । मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम्

ಅಮೃತವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಕಲಶಸಮುದ್ರವನ್ನು ಮಥಿಸಿದರು. ಮಂದರವನ್ನು ಮಥನದಂಡವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ವಾಸುಕಿಯನ್ನು ನೇತ್ರ (ಹಗ್ಗ)ವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

Verse 13

मुखदेशे बलिर्लग्नः पुच्छदेशेऽखिलाः सुराः । वासुदेवमतेनैव सन्दधाराथ कच्छपः

ಮುಖಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಲಿ ನಿಂತನು, ಪುಚ್ಛಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳು ನಿಂತರು. ವಾಸುದೇವನ ಸಲಹೆಯಿಂದ ಕಚ್ಛಪನು ಭಾರವನ್ನು ತಾಳಿಕೊಂಡು ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತನು.

Verse 14

मन्दरे भ्रममाणे तु प्रागेव नृपसत्तम । आनर्त सहसा जातं रत्नत्रितयमेव च

ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಮಂದರವು ತಿರುಗುತ್ತಿರಲು, ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಅಚಾನಕವಾಗಿ ಆನರ್ತವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಜೊತೆಗೆ ರತ್ನತ್ರಯವೂ ಪ್ರकटವಾಯಿತು.

Verse 15

नीलांबरधरः कृष्णः पुरुषो वक्रनासिकः । कृष्णदन्तः स्थूलशिरा दीर्घग्रीवो महोदरः । शूर्पाकारांघ्रिरेवाऽसौ चिपिटाक्षो भयावहः

ನೀಲಾಂಬರ ಧರಿಸಿದ ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನು ಪ್ರकटನಾದನು—ವಕ್ರ ನಾಸಿಕೆ, ಕಪ್ಪು ಹಲ್ಲುಗಳು, ಭಾರವಾದ ತಲೆ, ದೀರ್ಘ ಕತ್ತು, ಮಹೋದರ. ಅವನ ಪಾದಗಳು ಶೂರ್ಪಾಕಾರ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಚಪಟೆ-ವಿಕೃತ; ನೋಡಲು ಭಯಂಕರನು.

Verse 16

तथा तद्रूपिणी तस्य कुभार्या राक्षसी यथा । शिशुनांगुलिलग्नेन गर्भश्रमपरायणा

ಅದೇ ರೂಪದಂತೆಯೇ ಅವನ ಕುಭಾರ್ಯೆಯಾದ ಒಂದು ರಾಕ್ಷಸಿಯೂ ಪ್ರकटಳಾದಳು. ಗರ್ಭಶ್ರಮದಿಂದ ಕಂಠಿತಳಾಗಿ, ಅವಳ ಬೆರಳಿಗೆ ಒಂದು ಶಿಶು ಅಂಟಿಕೊಂಡಿತ್ತು.

Verse 17

ततो देवगणाः सर्वे दानवाश्च विशेषतः । मन्थानं तत्परित्यज्य तान्ग्रहीतुं प्रधाविताः

ಆಗ ಸಮಸ್ತ ದೇವಗಣಗಳು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಾನವರು—ಮಥನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅವರನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ವೇಗವಾಗಿ ಧಾವಿಸಿದರು.

Verse 18

अथ तान्विकृतान्दृष्ट्वा सर्वे शंकासमन्विताः । जगृहुर्नैव राजेंद्र जहसुश्च परस्परम्

ಆದರೆ ಅವರ ವಿಕೃತ ರೂಪಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸಂಶಯದಿಂದ ತುಂಬಿದರು; ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಹಿಡಿಯದೆ ಪರಸ್ಪರ ನಕ್ಕರು.

Verse 19

अथोवाच बलिर्दैत्यः कृतांजलिपुटः स्थितः । ब्रह्माऽदि यल्लभेत्सर्वं यत्पुरस्तात्प्रजायते

ಆಗ ದೈತ್ಯ ಬಲಿ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಿಂತು ಹೇಳಿದನು—“ಮುಂದೆ ಮೊದಲು ಯಾವುದು ಪ್ರकटವಾಗುವುದೋ, ಅಗ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಜನಿಸುವುದೋ, ಅದು ಎಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳಿಗೆ ಲಭಿಸಲಿ.”

Verse 20

रत्नत्रितयमेतद्धि तस्माद्गृह्णातु पद्मजः । येन सिद्धिर्भवेदस्मिन्मन्थने कस्य चाऽर्पणात्

“ಇದು ರತ್ನತ್ರಯವೇ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪದ್ಮಜ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಇದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿ—ಯಾರ ಸ್ವೀಕಾರ-ಅರ್ಪಣದಿಂದ ಈ ಮಥನದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುವುದೋ, ಅವರಿಗೆ ಇದು ಸಲ್ಲಲಿ.”

Verse 21

तद्वाक्यं विष्णुना तस्य शंसितं शंकरेण तु । इंद्राद्यैश्च सुरैः सर्वैर्दानवैश्च विशेषतः

ಅವನ ಆ ವಚನವನ್ನು ವಿಷ್ಣುವೂ ಶಂಕರನೂ ಅನುಮೋದಿಸಿದರು; ಇಂದ್ರಾದಿ ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಾನವರೂ ಸಹ.

Verse 22

एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा जग्राह त्रितयं च तत् । दाक्षिण्यात्सर्वदेवानामनिच्छन्नपि पार्थिव । ममन्थुः सागरं राजन्पुनस्ते यत्नमाश्रिताः

ಈ ನಡುವೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆ ತ್ರಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು—ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ಮೇಲಿನ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯದಿಂದ, ಇಚ್ಛೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಹೇ ಪಾರ್ಥಿವ. ನಂತರ, ಹೇ ರಾಜನ್, ಅವರು ಮತ್ತೆ ಯತ್ನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಸಾಗರವನ್ನು ಪುನಃ ಮಥಿಸಿದರು।

Verse 23

ततश्च वारुणी जाता दिव्यगन्धसमन्विता । बलिना संगृहीता सा प्रत्यक्षं बलविद्विषः

ನಂತರ ದಿವ್ಯ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ವಾರುಣಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದಳು; ಬಲಿವೈರಿ (ಭಗವಂತ) ಪ್ರತಕ್ಷವಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಬಲಿಯು ಅವಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು।

Verse 24

आवर्ते चापरे जाते निष्क्रांतः कौस्तुभो मणिः । स गृहीतो महाराज विष्णुना प्रभविष्णुना

ಮತ್ತೊಂದು ಆವರ್ತ ಉಂಟಾದಾಗ ಕೌಸ್ತುಭ ಮಣಿ ಹೊರಬಂದಿತು; ಹೇ ಮಹಾರಾಜ, ಆ ಮಣಿಯನ್ನು ಪರಮಶಕ್ತಿವಂತ ವಿಷ್ಣುವು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು।

Verse 25

अथापरे स्थिते तत्र महावर्ते निशापतिः । सञ्जातः स वृषांकेन संगृहीतश्च तत्क्षणात्

ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹಾವರ್ತ ಉಂಟಾದಾಗ ನಿಶಾಪತಿ ಚಂದ್ರನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು; ವೃಷಾಂಕ (ಶಿವ)ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು।

Verse 26

पारिजातस्ततो जातो दिव्यगन्धसमन्वितः । स गृहीत्वा सुरैः सर्वैः स्थापितो नंदने वने

ನಂತರ ದಿವ್ಯ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಪಾರಿಜಾತ ವೃಕ್ಷವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನಂದನವನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು।

Verse 27

तस्यानंतरमेवाथ सुरभी वत्ससंयुता । निष्क्रांता व्योममार्गेण गोलोकं समवस्थिता

ಅನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ ಸುರಭಿ ತನ್ನ ಕರುಸಹಿತ ಆಕಾಶಮಾರ್ಗದಿಂದ ಹೊರಟು ಗೋಲೋಕವನ್ನು ಸೇರಿ ಸ್ಥಿರಳಾದಳು।

Verse 28

ततो धन्वंतरिर्जातो बिभ्रद्धस्ते कमंडलुम् । संपूर्णममृतेनैव स देवैर्दानवैनृप

ನಂತರ ಧನ್ವಂತರಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದನು; ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಮೃತದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ತುಂಬಿದ ಕಮಂಡಲು ಇತ್ತು; ಓ ರಾಜಾ, ದೇವರುಗಳೂ ದಾನವರೂ ಅವನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು।

Verse 29

गृहीतो युगपत्क्रुद्धैः परस्परजिगीषया । देवानां हस्तगो वैद्यो दैत्यानां च कमण्डलुः

ಎರಡೂ ಪಾಳಯಗಳು ಕೋಪದಿಂದ ಒಂದೇ ವೇಳೆ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡವು, ಪರಸ್ಪರ ಜಯಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ; ವೈದ್ಯ ಧನ್ವಂತರಿ ದೇವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ, ಕಮಂಡಲು ದೈತ್ಯರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತು।

Verse 30

ततस्तं लोभसंयुक्ता ममंथुः सागरं नृप । पद्महस्तात्र संजाता ततो लक्ष्मीः सितांबरा

ನಂತರ ಲೋಭದಿಂದ ಕೂಡಿದವರು, ಓ ರಾಜಾ, ಆ ಸಾಗರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಥಿಸಿದರು; ಅಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಹಸ್ತೆ, ಶ್ವೇತಾಂಬರಧಾರಿಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಉದ್ಭವಿಸಿದಳು।

Verse 31

स्वयमेव वृतो विष्णुस्तया पार्थिवसत्तम । मथ्यमाने ततोतीव समुद्रे देवदानवैः

ಓ ಪಾರ್ಥಿವಸತ್ತಮ, ದೇವರುಗಳೂ ದಾನವರೂ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಮಥಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸ್ವಯಂ ವಿಷ್ಣುವನ್ನೇ ವರಿಸಿದಳು।

Verse 32

कालकूटं समुत्पन्नं येन सर्वे सुरासुराः । संप्राप्ताः परमं कष्टं प्रभग्नाश्च दिशो दश

ಆಗ ಕಾಲಕೂಟ ವಿಷವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಅದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ಅಸುರರೂ ಪರಮ ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ, ದಶ ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ವ್ಯಾಕುಲವಾಗಿ ಅಲುಗಾಡಿದವು।

Verse 33

तं दृष्ट्वा भगवाञ्छंभुस्तीव्रं तीवपराक्रमः । भक्षयामास राजेंद्र नीलकण्ठस्ततोऽभवत्

ಆ ಭಯಾನಕ ವಿಷವನ್ನು ಕಂಡು ಅಪ್ರತಿಹತ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಭಗವಾನ್ ಶಂಭು, ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಅದನ್ನು ನುಂಗಿದನು; ಆ ಕಾರ್ಯದಿಂದಲೇ ಅವನು ‘ನೀಲಕಂಠ’ನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು।

Verse 34

अथ संत्यज्य मंथानं मंदरं वासुकिं तथा । अमृतार्थेऽभवद्युद्धं दैत्यानां विबुधैः सह

ನಂತರ ಮಥನಯಂತ್ರವಾದ ಮಂದರಪರ್ವತವನ್ನೂ ವಾಸುಕಿಯನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅಮೃತಾರ್ಥವಾಗಿ ದೈತ್ಯರಿಗೂ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು।

Verse 35

अथ स्त्रीरूपमाधाय विष्णुर्दैत्यानुवाच तान् । ततो हृष्टो बलिस्तस्यै दत्त्वा पीयूषमेव तत्

ಆಗ ವಿಷ್ಣು ಸ್ತ್ರೀರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು; ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಬಲಿಯು ಅವಳಿಗೇ ಆ ಪೀಯೂಷ (ಅಮೃತ)ವನ್ನು ನೀಡಿದನು।

Verse 36

विश्वासं परमं गत्वा युद्धं चक्रे सुरैः सह । ततो विष्णुः परित्यज्य स्त्रीरूपं पुरुषाकृतिः

ಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಪಡೆದು ಅವನು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದನು; ನಂತರ ವಿಷ್ಣು ಸ್ತ್ರೀರೂಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಪುರುಷಾಕೃತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದನು।

Verse 37

तदेवामृतमादाय ययौ यत्र दिवौकसः । अब्रवीत्तान्सुहृष्टात्मा पिवध्वममृतं सुराः

ಅವನು ಅದೇ ಅಮೃತವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ದೇವರುಗಳಿದ್ದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗಿ, ಹರ್ಷಿತ ಹೃದಯದಿಂದ— “ಹೇ ದೇವತೆಗಳೇ, ಅಮೃತವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿರಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

Verse 38

येनामरत्वमासाद्य व्यापादयत दानवान् । ते तथेति प्रतिज्ञाय पपुः पीयूषमुत्तमम्

ಅದರ ಮೂಲಕ ಅಮರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದು ದಾನವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವೆವು ಎಂದು ‘ತಥೇತಿ’ ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ, ಅವರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪೀಯೂಷವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿದರು.

Verse 39

अमराश्च ततो जाता जघ्नुः संख्ये महासुरान्

ನಂತರ ಅವರು ಅಮರರಾದರು; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಹಾಸುರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದರು.

Verse 40

तेषां पानविधौ तत्र वर्तमाने महीपते । राहुर्विबुधरूपेण पपौ पीयूषमुत्सुकः

ಹೇ ಮಹೀಪತೇ, ಅಲ್ಲಿ ಅಮೃತಪಾನದ ವಿಧಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ರಾಹು ದೇವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಉತ್ಸುಕನಾಗಿ ಪೀಯೂಷವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿದನು.

Verse 41

स लक्षितो महादैत्यश्चंद्रार्काभ्यां च तत्क्षणात् । निवेदितो हरे राजन्नायं देवो महासुरः

ಆ ಮಹಾದೈತ್ಯನನ್ನು ಚಂದ್ರನೂ ಸೂರ್ಯನೂ ತಕ್ಷಣವೇ ಗುರುತಿಸಿದರು; ಹರಿಯವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು— “ಹೇ ರಾಜನ್, ಇವನು ದೇವನಲ್ಲ; ಮಹಾಸುರನು.”

Verse 42

तच्छ्रुत्वा वासुदेवेन तस्य चक्रं सुदर्शनम् । वधाय पार्थिवश्रेष्ठ मुक्तं वज्रसमप्रभम्

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಓ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠಾ, ವಾಸುದೇವನು ಅವನ ವಧಾರ್ಥವಾಗಿ ವಜ್ರಸಮ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಜ್ವಲಿಸುವ ಸುದರ್ಶನಚಕ್ರವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದನು।

Verse 43

यावन्मात्रं शरीरं तत्तस्य व्याप्तं महीपते । अमृतेन ततः कृत्तममोघेनापि तच्छिरः

ಹೇ ಮಹೀಪತೇ, ಅವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅಮೃತವು ವ್ಯಾಪಿಸಿದಷ್ಟು ಭಾಗವೇ ಅಮರವಾದುದು; ಆದರೆ ಅವನ ಶಿರಸ್ಸು ಅಮೋಘಚಕ್ರದಿಂದಲೂ, ಅಮೃತಾಸ್ವಾದನಾನಂತರ ಮುಂಚೆಯೇ ಛೇದಿತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 44

ततोऽमरत्वमापन्नः स यावत्सिंहिकासुतः । तावत्प्रोक्तोऽच्युतेनाथ साम्ना परमवल्गुना

ಆಗ ಸಿಂಹಿಕಾಸುತನು ಅಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಮರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನು; ನಂತರ ಅಚ್ಯುತನು ಪರಮ ಮಧುರವಾದ ಸಾಮವಚನಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು।

Verse 45

त्यज दैत्यान्महाभाग देवानां संमतो भव । संप्राप्स्यसि परां पूजां सदा त्वं ग्रहमंडले

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ, ದೈತ್ಯರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ದೇವರಿಗೆ ಸಂಮತನಾಗು; ಆಗ ನೀನು ಸದಾ ಗ್ರಹಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ।

Verse 46

स तथेति प्रतिज्ञाय त्यक्त्वा तान्दैत्यसत्तमान् । पूजां प्राप्नोति मर्त्यानां संस्थितो ग्रहमण्डले

ಅವನು ‘ತಥೇತಿ’ ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ, ಆ ದೈತ್ಯಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಗ್ರಹಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಪಡೆಯತೊಡಗಿದನು।

Verse 47

एतस्मिन्नंतरे दैत्या निर्जिताः सुरसत्तमैः । दिशो जग्मुः परित्रस्ताः केचिन्मृत्युमुपागताः

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠರಿಂದ ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೈತ್ಯರು ಭಯದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಓಡಿಹೋದರು; ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದರು।

Verse 48

पीतशेषं च पीयूषं स्थापितं नन्दने वने । नागराजस्य यत्रैव स्थितमालानमेव च

ಕುಡಿದ ನಂತರ ಉಳಿದ ಅಮೃತವನ್ನು ನಂದನವನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು—ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಾಗರಾಜನ ಆಲಾನಸ್ತಂಭ (ಕಟ್ಟುವ ಕಂಬ)ವೂ ನಿಂತಿತ್ತು।

Verse 49

अहर्निशं मदस्रावी करींद्रः सोऽपि संस्थितः । तत्प्रभावैः प्रभिन्नः स पीयूषस्य कमंडलुः

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಆ ಗಜೇಂದ್ರನೂ ನಿಂತಿದ್ದನು; ಅವನು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಮದವನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಆ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅಮೃತದ ಕಮಂಡಲು ಬಿರುಕು ಬಿಟ್ಟಿತು।

Verse 50

ततो वल्ली समुत्पन्ना तस्माच्चैव कमण्डलोः । तत्रालानसमारूढा वृद्धिं च परमां गता

ನಂತರ ಆ ಕಮಂಡಲುವಿನಿಂದಲೇ ಒಂದು ವಳ್ಳಿ ಹುಟ್ಟಿತು; ಅಲ್ಲಿನ ಆಲಾನಸ್ತಂಭವನ್ನು ಏರಿ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತು।

Verse 51

तदुद्भवानि पत्राणि गृहीत्वा सुरसत्तमाः । अपूर्वाणि सुगंधीनि मत्वा ते भक्षयंति च

ಅದರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಅವು ಅಪೂರ್ವವೂ ಸುಗಂಧವೂ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಅವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿದರು ಕೂಡ।

Verse 52

वक्त्रशुद्धिकृते राजन्विशेषेण प्रहर्षिताः

ಓ ರಾಜನೇ, ಮುಖ ಹಾಗೂ ವಾಕ್ಶುದ್ಧಿ ಉಂಟಾದ ಕಾರಣ ಅವರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹರ್ಷಿತರಾದರು.

Verse 53

अथ धन्वतरिर्वैद्यः स्वबुद्ध्या पृथिवीपते । नागालाने यतो जाता नागवल्ली भविष्यति

ನಂತರ ದಿವ್ಯ ವೈದ್ಯ ಧನ್ವಂತರಿಯು, ಓ ಭೂಪತೇ, ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಹೇಳಿದನು—‘ಇದು ನಾಗಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಇದರ ಹೆಸರು ನಾಗವಲ್ಲೀ ಆಗುವುದು.’

Verse 54

सदा स्मरस्य संस्थानं मम वाक्याद्भविष्यति । नागवल्लीति वै नाम तस्याश्चक्रे ततः परम्

‘ನನ್ನ ವಾಕ್ಯದಿಂದ ಇದು ಸದಾ ಸ್ಮರ (ಕಾಮದೇವ)ನ ಆಸನಸ್ಥಾನವಾಗುವುದು.’ ನಂತರ ಅದಕ್ಕೆ ‘ನಾಗವಲ್ಲೀ’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

Verse 55

संयोगं च चकाराथ तांबूलं जायते यथा । पूगीफलेन चूर्णेन खदिरेणापि पार्थिव

ನಂತರ, ಓ ಪಾರ್ಥಿವನೇ, ತಾಂಬೂಲ ಸಿದ್ಧವಾಗುವಂತೆ ಯೋಗ್ಯ ಸಂಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡಿದನು—ಪೂಗಿಫಲದ ಚೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಖದಿರ (ಕತ್ತಾ) ಸಹಿತವಾಗಿ.

Verse 56

कस्यचित्त्वथ कालस्य वाणीवत्सरको नृपः । प्रतोषं नीतवाञ्छक्रं तपसा निर्मलेन च

ಕೆಲವು ಕಾಲದ ಬಳಿಕ ರಾಜ ವಾಣೀವತ್ಸರಕನು ನಿರ್ಮಲ ಹಾಗೂ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಷ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 57

ततस्तत्तपसा तुष्ट इन्द्रो वचनमब्रवीत्

ಆ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ತೃಪ್ತನಾದ ಇಂದ್ರನು ಆಗ ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 58

इन्द्र उवाच । भोभोः पार्थिव तुष्टोऽस्मि तपसाऽनेन सांप्रतम् । ब्रूहि यत्ते वरं दद्मि मनसा वांछितं सदा

ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ! ಈ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಈಗ ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಬಯಸುವ ವರವನ್ನು ಹೇಳು; ಅದನ್ನು ನಾನು ನೀಡುವೆನು.

Verse 59

सोऽब्रवीद्यदि मे तुष्टो यदि देयो वरो मम । विमानं खेचरं देहि येनागच्छामि ते गृहे । नित्यमेव धरापृष्ठाद्वंदनार्थं तव प्रभो

ಅವನು ಹೇಳಿದನು—ನೀವು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದು ನನಗೆ ವರ ನೀಡಬೇಕೆಂದಿದ್ದರೆ, ಆಕಾಶಗಾಮಿ ವಿಮಾನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ; ಅದರ ಮೂಲಕ ನಾನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ನಿಮ್ಮ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಹೇ ಪ್ರಭೋ, ನಿಮಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಿ.

Verse 60

स तथेति प्रतिज्ञाय हंसबर्हिणनादितम् । विमानं प्रददौ तस्मै मनोमारुतवेगधृक्

ಇಂದ್ರನು ‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ, ಹಂಸ-ಮಯೂರಗಳ ನಾದದಿಂದ ನಿನದಿಸುವ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ವೇಗದಂತೆ ತ್ವರಿತವಾದ ವಿಮಾನವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ನೀಡಿದನು.

Verse 61

स तत्र नित्यमारुह्य प्रयाति त्रिदशालयम् । भक्त्या परमया युक्तः सहस्राक्षं प्रवंदितुम्

ಅವನು ಪ್ರತಿದಿನ ಅದರಲ್ಲಿ ಏರಿ ತ್ರಿದಶರ ಆಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 62

तस्य शक्रः स्वहस्तेन तांबूलं च प्रयच्छति । स च तद्भक्षयामास प्रहृष्टेनांतरात्मना

ಅವನಿಗೆ ಶಕ್ರನು (ಇಂದ್ರನು) ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದಲೇ ತಾಂಬೂಲವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಅವನು ಅಂತರಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಗೊಂಡು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಭಕ್ಷಿಸಿದನು.

Verse 63

वृद्धभावेऽपि संप्राप्ते तस्य कामोऽत्यवर्द्धत । तांबूलस्य प्रभावेन सुमहान्पृथिवीपते

ಹೇ ಭೂಪತೇ! ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಬಂದರೂ ಅವನ ಕಾಮಭಾವವು ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು; ತಾಂಬೂಲದ ಪ್ರಭಾವವೇ ಅಷ್ಟೊಂದು ಮಹಾನ್.

Verse 64

अथ शक्रमुवाचेदं स राजा विनयान्वितः । नागवल्लीप्रदानेन प्रसादो मे विधीयताम्

ಆಮೇಲೆ ವಿನಯಸಂಪನ್ನನಾದ ಆ ರಾಜನು ಶಕ್ರನಿಗೆ (ಇಂದ್ರನಿಗೆ) ಹೀಗೆಂದನು—“ನಾಗವಲ್ಲಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ ನನಗೆ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ವಿಧಿಸಿರಿ.”

Verse 65

मर्त्यलोके समानेतुं प्रचारं येन गच्छति । स तथेति प्रतिज्ञाय तस्मै तां प्रददौ तदा

ಅದು ಮತ್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ ತಂದು ವ್ಯಾಪಿಸಲೆಂದು, ಅವನು “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ, ಆ ವೇಳೆಯೇ ಅದನ್ನು ಅವನಿಗೆ ನೀಡಿದನು.

Verse 66

गत्वा निजपुरं सोपि स्वोद्यानेऽस्थापयत्तदा । ततः कालेन महता प्रचारं सा गता क्षितौ

ತನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅವನು ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟನು; ನಂತರ ದೀರ್ಘಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು.

Verse 67

यस्याः स्वादनतो लोकः कामात्मा समपद्यत । न कश्चिद्यजनं चक्रे याजनं च विशेषतः । अन्या धर्मक्रियाः सर्वाः प्रणष्टा धर्मसंभवाः

ಅದನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಜನರು ಕಾಮವಶರಾದರು. ಯಾರೂ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡಿಸಲೂ ಇಲ್ಲ; ಧರ್ಮಜನ್ಯವಾದ ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಾಶವಾದವು.

Verse 68

ततो देवगणाः सर्वे यज्ञभागविवर्जिताः । पीड्यमानाः क्रुधा विष्टा गत्वा प्रोचुः पितामहम्

ಆಮೇಲೆ ಯಜ್ಞಭಾಗದಿಂದ ವಂಚಿತರಾದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಗಣಗಳು, ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ಕ್ರೋಧಾವಿಷ್ಟರಾಗಿ, ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹೇಳಿದರು.

Verse 69

मर्त्यलोके सुरश्रेष्ठ नष्टा धर्मक्रिया भृशम् । कामासक्तो यतो लोकस्तांबूलस्य च भक्षणात् । तस्मात्कुरु प्रसादं नो येनास्माकं क्रिया भवेत्

‘ಹೇ ಸುರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಮತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಕ್ರಿಯೆಗಳು ಬಹಳವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿವೆ; ತಾಂಬೂಲವನ್ನು ಚವೆಯುವುದರಿಂದ ಜನರು ಕಾಮಾಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ, ನಮ್ಮ ಯಥೋಚಿತ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತೆ ನಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡು.’

Verse 70

एतस्मिन्नेव काले तु पुष्करस्थं पितामहम् । यजनार्थे समायातं दरिद्रो वीक्ष्य पार्थिव

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಓ ರಾಜನೇ, ಯಜ್ಞಾರ್ಥವಾಗಿ ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಕಂಡ ಒಬ್ಬ ದರಿದ್ರನು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಸಮೀಪಿಸಿದನು.

Verse 71

प्रणिपत्य ततः प्राह विनयावनतः स्थितः । निर्विण्णोऽहं सुरश्रेष्ठ ब्राह्मणानां गृहे स्थितः

ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ವಿನಯದಿಂದ ನಿಂತು ಅವನು ಹೇಳಿದನು—‘ಹೇ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯವಾಗಿ ಇದ್ದು ಇದ್ದು ನಾನು ಬೇಸತ್ತಿದ್ದೇನೆ.’

Verse 72

तस्मात्कीर्तय मे स्थानं श्रेष्ठं वित्तवतां हि यत् । तत्र सञ्जायते तृप्तिः शाश्वती प्रचुरा प्रभो

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಪ್ರಭೋ, ಧನವಂತರಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಆ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನನಗೆ ವರ್ಣಿಸು; ಅಲ್ಲಿ ಅಪಾರವಾದ ಶಾಶ್ವತ ತೃಪ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 73

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा पितामहः । अब्रवीच्च दरिद्रं तं छिद्रार्थं धनिना मिह

ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು. ನಂತರ ಆ ದರಿದ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಇವು ಧನವಂತರಲ್ಲಿ ‘ಛಿದ್ರ’ ಅಂದರೆ ದುರ್ಬಲ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಉಪಾಯಗಳು.”

Verse 74

चूर्णपत्रे त्वया वासः सदा कार्यो दरिद्र भोः । तांबूलस्य तु पर्णाग्रे भार्यया मम वाक्यतः

ಓ ದರಿದ್ರನೇ, ನೀನು ಸದಾ ಚೂರ್ಣಗೊಂಡ ಎಲೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನನ್ನ ಪತ್ನಿ ತಾಂಬೂಲ ಎಲೆಯ ಅಗ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರಲಿ।

Verse 75

पर्णानां चैव वृंतेषु सर्वेषु त्वत्सुतेन च । रात्रौ खदिरसारे च त्वं ताभ्यां सर्वदा वस

ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಕಡ್ಡಿಗಳಲ್ಲಿ—ನಿನ್ನ ಮಗನೊಡನೆ—ನೀನು ವಾಸ ಮಾಡು. ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಖದಿರಸಾರದಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸಿಸು; ಹೀಗೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸದಾ ನೆಲೆಸಿರು।

Verse 76

धनिनां छिद्रकृत्प्रोक्तमेतत्स्थानचतुष्टयम् । पार्थिवानां विशेषेण मम वाक्या द्व्रज द्रुतम्

ಧನವಂತರಲ್ಲಿ ‘ಛಿದ್ರ’ ಉಂಟುಮಾಡುವವೆಂದು ಈ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾನಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಾಜರಿಗೆ. ನನ್ನ ವಾಕ್ಯದಿಂದ ನೀನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗು।

Verse 77

नारद उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि नराधिप

ನಾರದನು ಉವಾಚ—ಹೇ ನರಾಧಿಪ! ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 78

तांबूलोत्थानि छिद्राणि यथा स्युर्धनिनामिह । तानि सर्वाणि चीर्णानि त्वया राजन्नजानता । तेन वै विभवोच्छित्तिः संजाता सहसा नृप

ಇಹದಲ್ಲಿ ಧನಿಗಳಲ್ಲಿ ತಾಂಬೂಲದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದೋಷರೂಪದ ಛಿದ್ರಗಳು ಯಾವುವೋ, ಅವೆಲ್ಲವನ್ನು, ಹೇ ರಾಜನ್, ನೀನು ಅರಿಯದೆ ಆಚರಿಸಿದ್ದೆ; ಆದಕಾರಣ, ಹೇ ನೃಪ, ನಿನ್ನ ವೈಭವನಾಶವು ಸಹಸಾ ಸಂಭವಿಸಿದೆ।

Verse 79

राजोवाच । तदर्थमपि मे ब्रूहि प्रायश्चित्तं मुनीश्वर । कदाचिद्भक्षणं मे स्यात्तांबूलस्य तथाविधम्

ರಾಜನು ಉವಾಚ—ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರ! ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನನಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಹೇಳಿರಿ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನನ್ನಿಂದ ಅಂಥ ಅಯೋಗ್ಯ ತಾಂಬೂಲಭಕ್ಷಣ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.

Verse 80

येन सञ्जायते शुद्धिः कुतांबूलसमुद्भवा

ಕುತಾಂಬೂಲದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಅಶುದ್ಧಿಗೆ ಶುದ್ಧಿ ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ?

Verse 81

विश्वा मित्र उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि प्रायश्चित्तं तु यच्चरेत् । आश्वासनेन शुद्ध्यर्थं कुतांबूलस्य भक्षणात्

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಉವಾಚ—ಹೇ ರಾಜನ್, ಕೇಳು; ಆಚರಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಕುತಾಂಬೂಲಭಕ್ಷಣದ ನಂತರ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ‘ಆಶ್ವಾಸನ’ ಎಂಬ ವಿಧಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 82

पर्वकालं समुद्दिश्य सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । आनयेद्ब्राह्मणं राजन्वेदवेदांगपारगम्

ಓ ರಾಜನೇ, ಪವಿತ್ರ ಪರ್ವಕಾಲವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ಸಮ್ಯಕ್ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ವೇದ ಹಾಗೂ ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಬೇಕು।

Verse 83

प्रक्षाल्य चरणौ तस्य वाससी परिधापयेत् । संपूज्य गंधपुष्पाद्यैस्ततः पत्रं हिरण्मयम् । स्वशक्त्या कारयित्वाऽथ चूर्णे मुक्ताफलं न्यसेत्

ಅವನ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯಿಸಿ, ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿಸಬೇಕು. ಗಂಧ-ಪುಷ್ಪಾದಿಗಳಿಂದ ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಸ್ವರ್ಣಮಯ ತಾಂಬೂಲಪತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ, ಚೂರ್ಣದ ಮೇಲೆ ಮುತ್ತನ್ನು ಇಡಬೇಕು।

Verse 84

पूगीफलं च वैडूर्यं खदिरं रूप्यमेव च । मन्त्रेणानेन विप्राय तथैव च समर्पयेत्

ಮತ್ತು ಈ ಮಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಪೂಗೀಫಲ (ಸೂಪಾರಿ), ವೈಡೂರ್ಯಮಣಿ, ಖದಿರ ಹಾಗೂ ಬೆಳ್ಳಿಯನ್ನೂ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 85

यन्मया भक्षितं पूर्वं वृन्तं पत्रसमुद्भवम् । चूर्णपत्रं तथैवान्यद्रात्रौ खदिरमेव च

ನಾನು ಹಿಂದೆ ಭಕ್ಷಿಸಿದದ್ದೆಲ್ಲ—ವೃಂತ, ಪತ್ರದಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಚೂರ್ಣಯುಕ್ತ ಪತ್ರಪ್ರಯೋಗ ಹಾಗೂ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳು, ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಖದಿರವೂ—

Verse 86

तस्य पापस्य शुद्ध्यर्थं तांबूलं प्रतिगृह्यताम् । ततस्तु ब्राह्मणो मंत्रमेवं राजन्नुदाहरेत्

ಆ ಪಾಪದ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಈ ತಾಂಬೂಲವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿ. ನಂತರ, ಓ ರಾಜನೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 87

यजमानहितार्थाय सर्वपापविशुद्धये । अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि कुतांबूलं प्रभक्षितम्

ಯಜಮಾನನ ಹಿತಾರ್ಥವೂ ಸಮಸ್ತ ಪಾಪಶುದ್ಧಿಗಾಗಿಯೂ—ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಲಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಾಗಲಿ—ಅಶುದ್ಧ/ನಿಷಿದ್ಧ ತಾಂಬೂಲವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 88

भक्षयिष्यसि यच्चान्यत्कदाचिन्मे प्रसादनात् । तस्य दोषो न ते भावी मम वाक्यादसंशयम्

ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನೀನು ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಭಕ್ಷಿಸಿದರೂ, ಅದರ ದೋಷವು ನಿನಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ—ನನ್ನ ವಾಕ್ಯದಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 89

अनेन विधिना दत्त्वा तांबूलं शुद्धिमाप्नुयात् । कुतांबूलस्य दोषेण गृह्यते न नरो नृप

ಈ ವಿಧಾನದಂತೆ ತಾಂಬೂಲವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಓ ನೃಪಾ! ಕುತಾಂಬೂಲದ ದೋಷದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 90

तस्मात्त्वं हि महाराज व्रतमेतत्समाचर । बहु पुण्यतमं ह्येतन्महाभोगविवर्द्धनम्

ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಮಹಾರಾಜಾ! ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸು. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯಕರವಾಗಿದ್ದು ಮಹಾಭೋಗ-ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವುದು.

Verse 91

यः प्रयच्छति राजेन्द्र विधिनानेन भक्तितः । जन्मजन्मान्तरे वापि न तांबूलेन मुच्यते

ಓ ರಾಜೇಂದ್ರಾ! ಯಾರು ಈ ವಿಧಾನದಂತೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ (ತಾಂಬೂಲವನ್ನು) ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ತಾಂಬೂಲದಿಂದ ವಂಚಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 92

तांबूलं भक्षयित्वा यो नैतद्दानं प्रयच्छति । तांबूलवर्जितः सोऽत्र भवेज्जन्मनिजन्मनि

ತಾಂಬೂಲವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿ ಸಹ ಅದರ ಯಥೋಚಿತ ದಾನವನ್ನು ನೀಡದವನು, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತಾಂಬೂಲವರ್ಜಿತನಾಗುವನು.

Verse 93

तांबूलवर्जितं यस्य मुखं स्यात्पृथिवीपते । कृपणस्य दरिद्रस्य तद्बिलं न हि तन्मुखम्

ಹೇ ಪೃಥ್ವೀಪತೇ! ತಾಂಬೂಲವಿಲ್ಲದವನ ಮುಖವು ಮುಖವಲ್ಲ, ಅದು ಗುಂಡಿಯಂತಿದೆ; ಕೃಪಣನಾದ ದರಿದ್ರನಿಗೆ ಅದು ನಿಜವಾಗಿ ‘ಮುಖ’ವೇ ಅಲ್ಲ.

Verse 94

तांबूलं ब्राह्मणेन्द्राय यो दत्त्वा प्राक्प्रभक्षयेत् । सुरूपो भाग्यवान्दक्षो भवेज्जन्मनिजन्मनि

ಮೊದಲು ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಂದ್ರನಿಗೆ ತಾಂಬೂಲವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿ ನಂತರ ತಾನೇ ಭಕ್ಷಿಸುವವನು, ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಸುರೂಪ, ಭಾಗ್ಯವಂತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷನಾಗುವನು.

Verse 95

एतत्ते सर्वमाख्यातं कुतांबूलस्य भक्षणात् । यत्फलं जायते पुंसां यद्दानेन महीपते

ಹೇ ಮಹೀಪತೇ! ತಾಂಬೂಲ ಭಕ್ಷಣದಿಂದಲೂ ಅದರ ದಾನದಿಂದಲೂ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಫಲವನ್ನೆಲ್ಲ ನಾನು ನಿನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 96

शंखादित्यानुषंगेण तांबूलस्य च भक्षणे । ये दोषा ये गुणा राजन्दानं चैव प्रभक्षणे

ಹೇ ರಾಜನ್! ಶಂಖಾದಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳೊಡನೆ ತಾಂಬೂಲ ಭಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಇರುವ ದೋಷಗಳೂ ಗುಣಗಳೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಅದರ ದಾನ ಮತ್ತು ಭಕ್ಷಣ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 210

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये तांबूलोत्पत्ति तांबूलमाहात्म्यवर्णनंनाम दशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಷಷ್ಠ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಹಾಟಕೇಶ್ವರ-ಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದೊಳಗಿನ “ತಾಂಬೂಲೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ತಾಂಬೂಲಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ” ಎಂಬ ಎರಡುನೂರ ಹತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।