Adhyaya 50

Verse 1

अतिथिरुवाच । साध्वबालमते बाल कमठैतत्त्वयोच्यते । शरीरलक्षणं श्रोतुं पुनरिच्छामि तद्वद

ಅತಿಥಿ ಹೇಳಿದರು—ಓ ಬಾಲಕ ಕಮಠಾ! ತತ್ತ್ವೋಪದೇಶವು ಸರಳ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ. ದೇಹಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ಹೇಳು।

Verse 2

कमठ उवाच । यथैतद्वेद ब्रह्मांडं शरीरं च तथा शृणु । पादमूलं च पातालं प्रपदं च रसातलम्

ಕಮಠನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ದೇಹವು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಅನುಸಾರವೋ ಕೇಳು. ಪಾದಮೂಲವು ಪಾತಾಳ, ಪಾದದ ಮುಂಭಾಗವು ರಸಾತಳ।

Verse 3

तलातलं तथा गुल्फौ जंघे चास्य महातलम् । जानुनी सुतलं चोरू वितलं चातलं कटिम्

ಗೊರಳುಗಳು (ಗುಲ್ಫ) ತಲಾತಳ; ಅವನ ಜಂಘೆಗಳು ಮಹಾತಳ. ಮೊಣಕಾಲುಗಳು ಸುತಳ, ತೊಡೆಗಳು ವಿತಳ, ಮತ್ತು ಕಟಿ ಅತಳ।

Verse 4

नाभिं महीतलं प्राहुर्भुवर्लोकमथोदरम् । उरःस्थलं च स्वर्लोकं महर्ग्रीवा मुखं जनम्

ನಾಭಿಯನ್ನು ಮಹೀತಳವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಉದರವು ಭುವರ್ಲೋಕ. ವಕ್ಷಸ್ಥಳ ಸ್ವರ್ಲೋಕ, ಗ್ರೀವ ಮಹರ್ಲೋಕ, ಮತ್ತು ಮುಖ ಜನಲೋಕ।

Verse 5

नेत्रे तपः सत्यलोकं शीर्षदेशं वदंति च । तद्यथा सप्त द्वीपानि पृथिव्यां संस्थितानि च

ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಪೋಲೋಕವೆಂದು, ಶಿರೋಮಸ್ತಕದ ಶಿಖರದೇಶವನ್ನು ಸತ್ಯಲೋಕವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳು ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವಂತೆ—

Verse 6

तथात्र धातवः सप्त नामतस्तान्निबोध मे । त्वगसृङ्मांस मेदोऽस्थिमज्जाशुक्राणि धातवः

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಏಳು ಧಾತುಗಳಿವೆ—ನನ್ನಿಂದ ಅವುಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತಿಳಿ: ತ್ವಚೆ, ರಕ್ತ, ಮಾಂಸ, ಮೇದ, ಅಸ್ಥಿ, ಮಜ್ಜೆ, ಶುಕ್ರ—ಇವೇ ಧಾತುಗಳು.

Verse 7

अस्थ्नामत्र शतानि स्युस्त्रीणि षष्ट्यधिकानि च । त्रिंशच्छतसहस्राणि नाडीनां कथितानि च

ಇಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮೂರು ನೂರು ಅರವತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ನಾಡಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮೂರು ಲಕ್ಷ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 8

षट्पंचाशत्सहस्राणि तथान्यानि नवैव तु । ता वहंति रसं देहे जलं नद्यो यथा भुवि

ಐವತ್ತಾರು ಸಾವಿರ (ನಾಡೀ ಮಾರ್ಗಗಳು) ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಒಂಬತ್ತು ಇವೆ. ಅವು ದೇಹದಲ್ಲಿ ರಸವನ್ನು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನದಿಗಳು ನೀರನ್ನು ಹೊರುವಂತೆ, ಹೊರುತ್ತವೆ.

Verse 9

सार्धाभिस्तिसृभिश्छन्नं समंताद्रोमकोटिभिः । शरीरं स्थूलसूक्ष्माभिर्दृश्यादृश्या हि ताः स्मृताः

ಸಮಂತವಾಗಿ ಮೂರು ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಕೋಟಿ ರೋಮಗಳಿಂದ ದೇಹವು ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಅವು ಎರಡು ವಿಧವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ—ಸ್ಥೂಲ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಅದೃಶ್ಯ.

Verse 10

षडंगानि प्रधानानि कथ्यमानानि मे शृणु । द्वौ बाहू सक्थिनी द्वे च मूर्धा जठरमेव च

ನಾನು ಹೇಳುವ ಆರು ಪ್ರಧಾನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಕೇಳು—ಎರಡು ಭುಜಗಳು, ಎರಡು ತೊಡೆಗಳು, ಶಿರಸ್ಸು ಮತ್ತು ಉದರ।

Verse 11

अंत्राण्यत्र तथा त्रीणि सार्धव्यामत्रयाणि च । त्रिव्यामानि तथा स्त्रीणामाहुर्वेदविदो द्विजाः

ಇಲ್ಲಿ ಅಂತ್ರಗಳೂ ಮೂರು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಸಾರ್ಥ ಮೂರು ವ್ಯಾಮ. ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೂರು ವ್ಯಾಮ ಎಂದು ವೇದವಿದ್ ದ್ವಿಜರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 12

ऊर्ध्वनालमधोवक्त्रं हृदि पद्मं प्रकीर्त्यते । हृत्पद्मवामतः प्लीहो दक्षिणे स्यात्तथा यकृत्

ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪದ್ಮವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಅದರ ನಾಳ ಮೇಲ್ಮುಖ, ಮುಖ ಅಧೋಮುಖ. ಹೃದಯಪದ್ಮದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ಲೀಹ, ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಕೃತ್ ಇರುತ್ತದೆ।

Verse 13

मज्जातो मेदसश्चैव वसायाश्च तथा द्विज । मूत्रस्य चैव पित्तस्य श्लेष्मणः शकृतस्तथा

ಹೇ ದ್ವಿಜ, (ದೇಹದ ದ್ರವ್ಯಗಳು) ಮಜ್ಜೆ, ಮೇದಸ್ಸು, ವಸಾ; ಹಾಗೆಯೇ ಮೂತ್ರ, ಪಿತ್ತ, ಶ್ಲೇಷ್ಮ ಮತ್ತು ಮಲವೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 14

रक्तस्य चरमस्यात्र गर्ता द्व्यंजलयः स्मृताः । गेयः प्रवर्तमानास्ते देहं संधारयंत्युत

ಇಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ರಕ್ತದ ಗರ್ತಗಳು (ಆಧಾರಗಳು) ಎರಡು ಅಂಜಲಿ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವು ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತಾ ದೇಹವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಧರಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 15

सीवन्यश्च तथा सप्त पंच मूर्धानमास्थिताः । एका मेढ्रं गता चैका तथा जिह्वां गता द्विज

ಸೀವನ್ಯಗಳು ಏಳು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಒಂದು ಮೇಢ್ರ (ಲಿಂಗ) ವರೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಹಾಗೆಯೇ ಜಿಹ್ವೆಯ ವರೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಹೇ ದ್ವಿಜ।

Verse 16

नाड्यः सर्वाः प्रवर्तंते नाभिपद्मात्तथात्र च । यासां श्रेष्ठा शिरो याता सुषुम्नेडाऽथ पिंगला

ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ನಾಡಿಗಳು ನಾಭಿ-ಪದ್ಮದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಶಿರಸ್ಸಿಗೆ ತಲುಪುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಡಿಗಳು ಸುಷುಮ್ನಾ, ಇಡಾ ಮತ್ತು ಪಿಂಗಲಾ.

Verse 17

नासिकाद्वारमासाद्य संस्थिते देहवर्धने । वायुरग्निश्चंद्रमाश्च पंचधा पंचधात्र च

ನಾಸಿಕಾ-ದ್ವಾರವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಅವು ದೇಹವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಧಾರಣೆಗೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ-ತತ್ತ್ವವೂ ತಲಾ ಐದು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 18

प्राणापानसमानाश्च उदानो व्यान एव च । पंच भेदाः स्मृता वायोः कर्मार्ण्येषां वदंति च

ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ಸಮಾನ, ಉದಾನ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ—ಇವು ವಾಯುವಿನ ಐದು ಭೇದಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಇವುಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 19

उच्छ्वासश्चैव निःश्वासो ह्यन्नपानप्रवेशनम् । आकंठाच्छीर्षसंस्थास्य प्राणकर्म प्रकीर्तितम्

ಉಚ್ಛ್ವಾಸ-ನಿಃಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಅನ್ನ-ಪಾನದ ಪ್ರವೇಶ—ಇವು ಪ್ರಾಣನ ಕಾರ್ಯಗಳೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅದರ ಆಸನ ಕಂಠದಿಂದ ಶಿರಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 20

त्यागो विण्मूत्रशुक्राणां गर्भविस्रवणं तथा । अपानकर्म निर्दिष्टं स्थानमस्य गुदोपरि

ಮಲ, ಮೂತ್ರ, ಶುಕ್ರಗಳ ತ್ಯಾಗ ಹಾಗೂ ಗರ್ಭಸಂಬಂಧ ಸ್ರವಣ—ಇದು ಅಪಾನ ವಾಯುವಿನ ಕರ್ಮವೆಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ; ಇದರ ಸ್ಥಾನ ಗುದದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ।

Verse 21

समानो धारयत्यन्नं विवेचयति चाप्यथ । रसयंश्चैव चरति सर्वश्रोणिष्ववारितः

ಸಮಾನ ವಾಯು ಅನ್ನವನ್ನು ಒಳಗೆ ಧರಿಸಿ, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸಿ ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ; ಎಲ್ಲ ನಾಡಿಗಳಲ್ಲೂ ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲದೆ ಸಂಚರಿಸಿ ರಸವನ್ನು ಹರಡುತ್ತದೆ।

Verse 22

वाक्प्रवृत्तिप्रदोद्गारे प्रयत्ने सर्वकर्मणाम् । आकंठसुरसंस्थानमुदानस्य प्रकीर्त्यते

ವಾಕ್ಪ್ರವೃತ್ತಿ, ಡಕಾರ (ಉದ್ಗಾರ) ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಯತ್ನ—ಇವುಗಳ ಕಾರಣ ಉದಾನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಇದರ ಸ್ಥಾನ ಕಂಠದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಭಾಗದ ದೇವಸ್ಥಾನವರೆಗೆ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 23

व्यानो हृदि स्थितो नित्यं तथा देहचरोपि च । धातुवृद्धिप्रदः स्वेदलालोन्मेषनिमेषकृत्

ವ್ಯಾನ ವಾಯು ನಿತ್ಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದರೂ ದೇಹದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ; ಅದು ಧಾತುವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೆವರು, ಲಾಲೆ, ಕಣ್ಣುಗಳ ಉನ್ಮೇಷ-ನಿಮೇಷಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ।

Verse 24

पाचको रजकश्चैव साधकालोचकौ तथा । भ्राजकश्च तथा देहे पञ्चधा पावकः स्थितः

ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪಾವಕ (ಅಗ್ನಿ) ಐದು ವಿಧವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ—ಪಾಚಕ, ರಂಜಕ, ಸಾಧಕ, ಆಲೋಚಕ ಮತ್ತು ಭ್ರಾಜಕ।

Verse 25

पाचकस्तु पचत्यन्नं नित्यं पक्वाशये स्थित । आमाशयस्थोऽपि रसं रंजकः कुरुते त्वसृक्

ಪಾಚಕನು ಪಕ್ವಾಶಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ನಿತ್ಯ ಅನ್ನವನ್ನು ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಂಜಕನು ಆಮಾಶಯ-ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ರಸವನ್ನು ರಕ್ತವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 26

साधको हृदिसंस्थश्च बुद्ध्याद्युत्साहकारकः । आलोचकश्च दृक्संस्थो रूपदर्शनशक्ति कृत

ಸಾಧಕನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಬುದ್ಧಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆಲೋಚಕನು ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ರೂಪದರ್ಶನಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 27

त्वक्संस्थो भ्राजको देहं भ्राजयेन्निर्मलीकृतः । क्लेदको बोधकश्चैव तर्पणः श्लेष्मणस्तथा

ತ್ವಚೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಭ್ರಾಜಕನು ದೇಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಲೀಕರಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕ್ಲೇದಕ, ಬೋಧಕ ಮತ್ತು ತರ್ಪಣ ಇವುಗಳೂ ಶ್ಲೇಷ್ಮ (ಕಫ)ದ ರೂಪಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 28

आलंबकस्तथा देहे पंचधा सोम उच्यते । क्लेदकः क्लेदयत्यन्नं नित्यं पक्वाशये स्थितः

ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆಲಂಬಕಾದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸೋಮನು ಪಂಚವಿಧವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಕ್ಲೇದಕನು ಪಕ್ವಾಶಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ನಿತ್ಯ ಅನ್ನವನ್ನು ತೇವಗೊಳಿಸಿ ಮೃದುವಾಗಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 29

बोधको रसनास्थश्च रसानामवबोधकः । शिरःस्थश्चक्षुरादीनां तर्पणात्तर्पणः स्मृतः

ಬೋಧಕನು ರಸನೆಯಲ್ಲಿ (ನಾಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ) ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ರುಚಿಗಳ ಯಥಾರ್ಥ ಬೋಧವನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ತರ್ಪಣನು ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ತೃಪ್ತಿರೂಪ ಪೋಷಣದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಮೊದಲಾದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 30

सर्वसंधिगतश्चैव श्लेष्मणः श्लेष्मकृत्तथा । उरःस्थः सर्वगात्राणि स वै ह्यालंबकः स्थितः

ಸರ್ವ ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಶ್ಲೇಷ್ಮ (ಕಫ)ವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ‘ಆಲಂಬಕ’ನು ಉರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ದೇಹದ ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 31

एवं वाय्वग्निसोमैश्च देहः संधारितस्त्वसौ । आकाशजानि स्रोतांसि तथा कोष्ठविविक्तता

ಈ ರೀತಿ ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೋಮಗಳಿಂದ ಈ ದೇಹವು ಧಾರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಕಾಶದಿಂದ ದೇಹದ ಸ್ರೋತಾಂಸಿಗಳು (ನಾಡಿ/ಮಾರ್ಗಗಳು) ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಕೋಷ್ಠಗಳ ಒಳಗಿನ ಖಾಲಿತನ ಮತ್ತು ವಿಭಕ್ತತೆಯೂ ಅದರಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 32

पार्थिवानीह जानीहि घ्राणकेशनखानि च । अस्थीनि धैर्यं गुरुता त्वङ्मांस हृदयं गुदम्

ಇಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥಿವ ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿ—ಘ್ರಾಣ, ಕೇಶ ಮತ್ತು ನಖ; ಅಸ್ಥಿಗಳು, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಗುರುತ್ವ; ತ್ವಚೆ ಮತ್ತು ಮಾಂಸ; ಹಾಗೆಯೇ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಗುುದವೂ.

Verse 33

नाभिर्मेदो यकृन्मज्जा अंत्रमामाशयः शिरा । स्नायुः पक्वाशयश्चैव प्राहुर्वेदविदो द्विजाः

ನಾಭಿ, ಮೇದ, ಯಕೃತ್, ಮಜ್ಜೆ, ಅಂತ್ರ, ಆಮಾಶಯ ಮತ್ತು ಶಿರೆಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ನಾಯು ಮತ್ತು ಪಕ್ವಾಶಯವೂ—ಎಂದು ವೇದವಿದರಾದ ದ್ವಿಜರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 34

नेत्रयोर्मडलं शुक्लं कफाद्भवति पैतृकम् । कृष्णं च मण्डलं वातात्तथा भवति मातृकम्

ನೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಶುಕ್ಲ ಮಂಡಲವು ಕಫದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿ ಪೈತೃಕವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಕೃಷ್ಣ ಮಂಡಲವು ವಾತದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿ ಮಾತೃಕವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 35

पक्ष्ममण्डलमेकं तु द्वितीयं चर्ममण्डलम् । शुक्लं तृतीयं कथित चतुर्थं कृष्णमण्डलम्

ಒಂದು ಪಕ್ಷ್ಮಮಂಡಲ; ಎರಡನೆಯದು ಚರ್ಮಮಂಡಲ. ಮೂರನೆಯದು ಶ್ವೇತಮಂಡಲವೆಂದು, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಕೃಷ್ಣಮಂಡಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 36

दृङ्मण्डलं पंचमं तु नेत्रं स्यात्पंचमण्डलम् । अपरे नेत्रभागे द्वे उपांगोऽपांग एव च

‘ದೃಙ್ಮಂಡಲ’ ಐದನೆಯದು; ಆದ್ದರಿಂದ ನೇತ್ರವು ಪಂಚಮಂಡಲಯುಕ್ತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ನೇತ್ರದ ಎರಡು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಭಾಗಗಳಾದ ಉಪಾಂಗ ಮತ್ತು ಅಪಾಂಗವನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 37

उपांगो नेत्रपर्यंतो नासा मूलमपांगकः । वृषणौ च तथा प्रोक्तौ मेदोसृक्कफमांसकौ

ಉಪಾಂಗವು ನೇತ್ರದ ಅಂಚುವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ; ಅಪಾಂಗವು ನಾಸಾಮೂಲದಲ್ಲಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಎರಡೂ ವೃಷಣಗಳು ಮೇದ, ಅಸೃಕ್, ಕಫ ಮತ್ತು ಮಾಂಸಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 38

असृङ्मांसमयी जिह्वा सर्वेषामेव देहिनाम् । हस्तयोरोष्ठयोर्मेढ्रे ग्रीवायां षट् च कूर्चकाः

ಎಲ್ಲ ದೇಹಿಗಳ ಜಿಹ್ವೆ ಅಸೃಕ್ ಮತ್ತು ಮಾಂಸಮಯವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ, ಓಷ್ಠಗಳಲ್ಲಿ, ಮೇಢ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗ್ರೀವೆಯಲ್ಲಿ—ಈ ರೀತಿ ಆರು ಕೂರ್ಚಕಗಳು ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 39

एवमत्र स्थिते जीवो देहेऽस्मिन्सप्तसप्तके । पंचविंशतिको व्याप्य देहं वासोऽस्य मूर्धनि

ಈ ರೀತಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಜೀವನು ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ—ಸಪ್ತ-ಸಪ್ತಕಗಳಾಗಿ—ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪಂಚವಿಂಶತಿ ತತ್ತ್ವರূপನಾಗಿ ದೇಹವನ್ನೆಲ್ಲ ವ್ಯಾಪಿಸಿದರೂ, ಅವನ ಆಸನವು ಮೂರ್ಧನಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ.

Verse 40

त्वगसृग्मांसमित्याहुस्त्रिकं मातृसमुद्भवम् । मेदोमज्जास्थिकं प्रोक्तं पितृजं षट्च कौशिकम्

ಚರ್ಮ, ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಮಾಂಸ—ಈ ತ್ರಯವು ಮಾತೃಸಮುದ್ಭವವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮೇದ, ಮಜ್ಜೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿ ಪಿತೃಜವೆಂದು ಘೋಷಿತ; ಹಾಗೆಯೇ ಷಟ್ ‘ಕೌಶಿಕ’ ಸಮೂಹವೂ ತದನುಸಾರ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 41

एवं भूतमयं देहं पंचभूतसमुद्भवैः । अन्नैर्यथा वृद्धिमेति तदहं वर्णयामि ते

ಹೀಗೆ ಪಂಚಭೂತಸಮುದ್ಭವವಾದ ಈ ಭೂತಮಯ ದೇಹವು ಪಂಚಮಹಾಭೂತಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಅನ್ನದಿಂದ ಹೇಗೆ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ—ಅದನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 42

तदन्नं पिण्डकवलैर्ग्रासैर्भुक्तं च देहिभिः । पूर्वं स्थूलाशये वायुः प्राणः प्रकुरुते द्विधा

ಆ ಅನ್ನವನ್ನು ದೇಹಿಗಳು ಗುಂಡುಗಳಾಗಿ, ಕವಳಗಳಾಗಿ ಭುಜಿಸಿ ಮೊದಲು ಸ್ಥೂಲ ಆಮಾಶಯಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣವಾಯು ಅದರಲ್ಲಿ ದ್ವಿವಿಧವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 43

संप्रविश्यान्नमध्ये तु पृथगन्नपृथग्जलम् । अग्नेरूर्ध्वं जलं स्थाप्य तदन्नं तज्जलोपरि

ಅನ್ನರಾಶಿಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಅನ್ನವನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಜಠರಾಗ್ನಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಆ ನೀರಿನ ಮೇಲೆಯೇ ಅನ್ನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 44

जलस्याधः स्वयं प्राणः स्थित्वाग्निं धमते शनैः । वायुना धम्यमानोग्निरत्युष्णं कुरुते जलम्

ನೀರಿನ ಕೆಳಗೆ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಾಣನು ನಿಂತು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಊದುತ್ತಾನೆ. ವಾಯುವಿನಿಂದ ಊದಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಅಗ್ನಿ ನೀರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಉಷ್ಣವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 45

तदन्नमुष्णतोयेन समंतात्पच्यते पुनः । द्विधा भवति तत्पक्वं पृथक्किट्टं पृथग्रसम्

ಆ ಆಹಾರವು ಉಷ್ಣಜಲದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪುನಃ ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ಪಚ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಜೀರ್ಣವಾದ ಮೇಲೆ ಅದು ದ್ವಿವಿಧವಾಗುತ್ತದೆ—ಒಂದು ಕಿಟ್ಟ (ಮಲಭಾಗ), ಇನ್ನೊಂದು ರಸ (ಪೋಷಕ ಸಾರ).

Verse 46

मलैर्द्वादशभिः किट्टं भिन्नं देहाद्बहिर्व्रजेत् । कर्णाक्षिनासिकाजिह्वादताः शिश्नं गुदं नखाः

ಕಿಟ್ಟಭಾಗವು ದ್ವಾದಶ ಮಲರೂಪ ಅಶುದ್ಧಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಗಿ ದೇಹದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ—ಕಿವಿ, ಕಣ್ಣು, ಮೂಗು, ನಾಲಿಗೆ, ಹಲ್ಲು, ಶಿಶ್ನ, ಗುದ ಮತ್ತು ನಖಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ।

Verse 47

रोमकूपाणि चैव स्युर्द्वादशैते मलाश्रयाः । हृत्पद्मप्रतिबद्धाश्च सर्वा नाड्यः समंततः

ರೋಮಕೂಪಗಳೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ—ಈ ದ್ವಾದಶವೇ ಮಲದ ಆಶ್ರಯಗಳು. ಹೃದಯಪದ್ಮಕ್ಕೆ ಬಂಧಿತವಾದ ಎಲ್ಲಾ ನಾಡಿಗಳು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 48

तासां मुखेषु तं सूक्ष्मं व्यानः स्थापयते रसम् । रसेन तेन ता नाडीः समानः पूरयेत्पुनः

ಆ ನಾಡಿಗಳ ಮುಖಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನಪ್ರಾಣನು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಸವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ರಸದಿಂದ ಸಮಾನಪ್ರಾಣನು ನಾಡಿಗಳನ್ನು ಪುನಃ ತುಂಬಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 49

ततः प्रयांति संपूर्णास्ताश्च देहं समंततः । ततः स नाडिमध्यस्थो रञ्जकेनोष्मणा रसः

ನಂತರ ಆ ನಾಡಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಂಬಿ ದೇಹದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತವೆ. ಬಳಿಕ ನಾಡಿಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ರಸಕ್ಕೆ ರಂಜಕ ಉಷ್ಮ (ವರ್ಣಕಾರಕ ತಾಪ) ಕ್ರಿಯೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

Verse 50

पच्यते पच्यमानस्तु रुधिरत्वं भजेत्पुनः । ततस्त्वग्लोमकेशाश्च मांसं स्नायु शिरास्थि च

ಪಚ್ಯಮಾನವಾದ ಆಹಾರರಸವು ಮತ್ತೆ ರಕ್ತಭಾವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆ ರಕ್ತದಿಂದ ಚರ್ಮ, ರೋಮ, ಕೇಶ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಂಸ, ಸ್ನಾಯು, ಶಿರೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 51

नखा मज्जा खवैमल्यं शुक्रवृद्धिः क्रमाद्भवेत् । एवं द्वादशधान्नस्य परिणामः प्रकीर्त्यते

ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಖಗಳು, ಮಜ್ಜೆ, ದೇಹಗುಹೆಗಳ ಶುದ್ಧೀಕರಣ, ಹಾಗೆಯೇ ಶುಕ್ರವೃದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಅನ್ನದ ದ್ವಾದಶವಿಧ ಪರಿನಾಮವನ್ನು ಪ್ರಖ್ಯಾತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 52

एवमेतद्विनिष्पन्नं शरीरं पुण्यहेतवे । यथैव स्यंदनः शुभ्रो भारसंवाहनाय च

ಹೀಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಈ ಶರೀರವು ಪುಣ್ಯಹೇತುವಾಗಲೆಂದು ಇದೆ. ಹೇಗೆ ಶುಭ್ರವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಥವು ಭಾರ ಸಾಗಿಸಲು ಇರುವದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ದೇಹವೂ ಪ್ರಯೋಜನಸಾಧನೆಗೆ ಇದೆ.

Verse 53

तैलाभ्यंगादिभिर्यत्नैर्बहुभिः पाल्यते न चेत् । किं कृत्यं साध्यते तेन यदि भारं वहेन्न हि

ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚುವುದು ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ರಥವನ್ನು ಪಾಲಿಸದಿದ್ದರೆ, ಅದು ಭಾರವನ್ನೇ ಹೊರುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗಾದರೆ ಅದರಿಂದ ಯಾವ ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧವಾಗುವುದು?

Verse 54

एवमेतेन देहेन किं कृत्यं भोजनोत्तमैः । वर्धितेन न चेत्पुण्यं कुरुते पशुवच्च तत्

ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭೋಜನಗಳಿಂದ ಈ ದೇಹವನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರೂ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಅದು ಪುಣ್ಯಕರ್ಮ ಮಾಡದೆ ಪಶುವಿನಂತೆ ಬದುಕಿದರೆ.

Verse 55

भवंति चात्र श्लोकाः । यस्मिन्काले च देशे च वयसा यादृशेन च । कृतं शुभाशुभं कर्म तत्तथा तेन भुज्यते

ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ—ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಯಾವ ದೇಶದಲ್ಲಿ, ಯಾವ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಶುಭ ಅಥವಾ ಅಶುಭ ಕರ್ಮ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೋ, ಅದರ ಫಲವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 56

तस्मात्सदा शुभं कार्यमविच्छिन्नसुखार्थिभिः । विच्छिद्यंतेऽन्यथा भोगा ग्रीष्मे कुसरितो यथा

ಆದುದರಿಂದ ಅಖಂಡ ಸುಖವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಸದಾ ಶುಭಕರ್ಮವನ್ನೇ ಮಾಡಬೇಕು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಭೋಗಗಳು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಹರಿವುಗಳು ಒಣಗುವಂತೆ ಕಡಿದುಹೋಗುತ್ತವೆ।

Verse 57

यस्मात्पापेन दुःखानि तीव्राणि सुबहून्यपि । तस्मात्पापं न कर्तव्यमात्मपीडाकरं हि तत्

ಪಾಪದಿಂದ ಅನೇಕವೂ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವೂ ಆದ ದುಃಖಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪಾಪ ಮಾಡಬಾರದು, ಅದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಆತ್ಮಪೀಡಾಕಾರಕ.

Verse 58

एवं ते वर्णितः साधो प्रश्नोऽयं शक्तितो मया । यथा संजायते प्राणी यथा शृणु प्रलीयते

ಹೇ ಸಾಧುವೇ, ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ—ಪ್ರಾಣಿ ಹೇಗೆ ಜನಿಸುತ್ತದೆ; ಈಗ ಅದು ಹೇಗೆ ಪ್ರಲಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ) ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 59

आयुष्ये कर्मणि क्षीणे संप्राप्ते मरणे नृणाम् । स्वकर्मवशगो देही कृष्यते यमकिंकरैः

ಮಾನವನ ಆಯುಷ್ಯವೂ ಜೀವನವನ್ನು ಧರಿಸುವ ಕರ್ಮವೂ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ಮರಣವು ಬಂದಾಗ, ದೇಹಿ ತನ್ನ ಕರ್ಮವಶನಾಗಿ ಯಮಕಿಂಕರರಿಂದ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 60

पंचतन्मात्रसहितः समनोबुद्ध्यहंकृतिः । पुण्यपापमयैः पाशैर्बद्धो जीवस्त्यजे द्वपुः

ಪಂಚ ತನ್ಮಾತ್ರೆಗಳೊಡನೆ, ಮನಸ್ಸು-ಬುದ್ಧಿ-ಅಹಂಕಾರಯುಕ್ತನಾದ ಜೀವನು ಪುಣ್ಯಪಾಪಮಯ ಪಾಶಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 61

शीर्ष्णश्च सप्तभिश्छिद्रैर्निर्गच्छेत्पुण्यकर्मणाम् । अधश्च पापिनां यांति योगिनां ब्रह्मरंध्रतः

ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿಗಳು ತಲೆಯ ಏಳು ರಂಧ್ರಗಳಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪಾಪಿಗಳು ಅಧೋಗತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಯೋಗಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮರಂಧ್ರದಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 62

तत्क्षणात्सोऽथ गृह्णाति शारीरं चातिवाहिकम् । अंगुष्ठपर्वमात्रं तु स्वप्राणैरेव निर्मितम्

ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವನು ‘ಅತಿವಾಹಿಕ’ ಎಂಬ ಶರೀರವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ—ಅಂಗುಷ್ಟ ಸಂಧಿಯಷ್ಟು—ತನ್ನದೇ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದುದು।

Verse 63

ततस्तस्मिन्स्थितं जीवं देहे यमभटास्तदा । बद्ध्वा नयंति मार्गेण याम्येनाति यथाबलम्

ನಂತರ ಆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಜೀವವನ್ನು ಯಮಭಟರು ಬಂಧಿಸಿ, ಅಗತ್ಯವಿರುವಷ್ಟು ಬಲ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ, ಯಮಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 64

तप्तांबरीषतुल्येन अयोगुडनिभेन च । प्रतप्तसिकतेनापि ताम्रपात्रनिभेन च

ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕೆಂಡದಂತೆ ಉರಿಯುವ ಕಬ್ಬಿಣದ ಗಡ್ಡೆಯಂತೆ, ಕಬ್ಬಿಣದ ತುಂಡಿನಂತೆ, ಸುಡುವ ಮರಳಿನಂತೆ, ಬಿಸಿಯಾದ ತಾಮ್ರಪಾತ್ರದಂತೆ ಪೀಡಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 65

षडशीतिसहस्राणि योजनानां महीतलात् । कृष्यमाणो यमपुरीं नीयते पापकृद्भटैः

ಭೂಮಿತಲದಿಂದ ಎಂಭತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳವರೆಗೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಪಾಪಿಯನ್ನು ಯಮದೂತರು ಯಮಪುರಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 66

क्वचिच्छीतं महादुर्गमन्धकारं क्वचिन्महत् । अग्निसंस्पर्शवदनैः काककाकोलजंबुकैः

ಎಲ್ಲೋ ತೀವ್ರ ಶೀತ, ಎಲ್ಲೋ ಮಹಾದುರ್ಗಮ ಘೋರ ಅಂಧಕಾರ; ಅಗ್ನಿಸ್ಪರ್ಶದಂತ ಮುಖಗಳಿರುವ ಕಾಗೆ, ಕಾಕೋಲ ಮತ್ತು ನರಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತವೆ।

Verse 68

क्वचिच्च भक्ष्यते घोरै राक्षसैः कृष्यतेऽस्यते । दह्यमानोतिघोरेण सैकतेन च नीयते

ಎಲ್ಲೋ ಭೀಕರ ರಾಕ್ಷಸರು ಅವನನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ; ಎಲ್ಲೋ ಎಳೆದು ಹೊಡೆದುಬಿಡುತ್ತಾರೆ; ಅತ್ಯಂತ ದಹನಕಾರಿ ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಸುಡುತ್ತಾ ಅವನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 69

मुहूतैर्दशभिर्याति तं मार्गमतिदुस्तरम् । तं कालं सुमहद्वेत्ति पुरुषो वर्षसंमितम्

ಹತ್ತು ಮುಹೂರ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಅತಿದುಸ್ತರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ದಾಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ದೇಹಧಾರಿ ಆ ಕಾಲವನ್ನು ಅಪಾರವಾಗಿ—ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು—ಎಂದು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 70

तार्यते च नदीं घोरां पूयशोणितवाहिनीम् । नदीं वैतरणीं नाम केशशैवलशाद्वलाम्

ನಂತರ ಪುಯ ಮತ್ತು ರಕ್ತವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಭೀಕರ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ—ವೈತರಣೀ ಎಂಬ ನದಿ—ಅದರ ದಡಗಳು ಕೂದಲು, ಶೈವಲ ಮತ್ತು ಜಿಗುರು ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ತುಂಬಿವೆ।

Verse 71

ततो यमस्य पुरतः स्थाप्यते यमकिंकरैः । पापी महाभयं पश्येत्कालांतकमुखैर्वृतम्

ಆಗ ಯಮನ ಕಿಂಕರರು ಪಾಪಿಯನ್ನು ಯಮರಾಜನ ಮುಂದೆಯೇ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ಮಹಾಭಯವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ—ಕಾಲಮೃತ್ಯುವಿನ ಮುಖಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾದಂತೆ।

Verse 72

पुण्यकर्मा सौम्यरूपं धर्मराजं तदा किल । मनुष्या एव गच्छंति यमलोकेन चापरे

ಆದರೆ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿ ಸೌಮ್ಯರೂಪದ ಧರ್ಮರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾನೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲ ಜೀವಿಗಳೂ ಯಮಲೋಕದ ಮಾರ್ಗದಿಂದ—ಮಾನವ ಆತ್ಮಗಳಾಗಿ—ಹೋಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 73

मरणानंतरं तेषां जंतूनां योनिपूरणम् । तथाहि प्रेता मनुजाः श्रूयंते नान्यजंतवः

ಮರಣಾನಂತರ ಅವರಿಗೆ ಹೊಸ ಯೋನಿಪೂರಣ (ಪುನರ್ಜನ್ಮ) ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ‘ಪ್ರೇತರು’ ಎಂದರೆ ಮನುಷ್ಯರೇ ಎಂದು ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ, ಇತರ ಜೀವಿಗಳು ಅಲ್ಲ।

Verse 74

धार्मिकः पूज्यते तत्र पापः पाशगलो भवेत् । धार्मिकश्च यथा याति तं मार्गं शृणु वच्मि ते

ಅಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕನು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ, ಪಾಪಿ ಪಾಶಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈಗ ಕೇಳು—ಧಾರ್ಮಿಕನು ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೋ ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 75

आरामद्रुमदातारः फलपुष्पवता पथा । छायया च सुखं यांति तथा ये च्छत्रदा नराः

ಉದ್ಯಾನ ಹಾಗೂ ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದವರು ಫಲಪುಷ್ಪಸಮೃದ್ಧ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನೆರಳಿನ ಸುಖದೊಂದಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಛತ್ರದಾನ ಮಾಡಿದ ನರರೂ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 76

उपानहप्रदा यानैर्वितृषाः पूर्तधर्मिणः । विमानैर्यानदा यांति तथा शय्यासनप्रदाः

ಪಾದುಕೆಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವವರು ಪೂರ್ಥಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ ತೃಷಾರಹಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ವಾಹನದಾತರು ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಶಯ್ಯೆ ಮತ್ತು ಆಸನ ದಾನ ಮಾಡುವವರೂ ಶುಭಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 77

भक्ष्यभोज्यैस्तथा तृप्ता यांति भोजनदायिन । दीपप्रदाः प्रकाशेन गोप्रदास्तां नदीं सुखम्

ಭಕ್ಷ್ಯ-ಭೋಜ್ಯ ದಾನ ಮಾಡುವವರು ತೃಪ್ತರಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ. ದೀಪದಾತರು ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಸಹಚರವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ; ಗೋಪ್ರದಾತರು ಆ ನದಿಯನ್ನು ಸುಖವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ದಾಟುತ್ತಾರೆ.

Verse 78

श्रीसूर्यं श्रीमहादेवं भक्ता ये पुरुषोत्तमम् । जन्मप्रभृति ते यांति पूज्यमाना यमानुगैः

ಶ್ರೀಸೂರ್ಯ, ಶ್ರೀಮಹಾದೇವ ಮತ್ತು ಪುರುಷೋತ್ತಮನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರು ಜನ್ಮದಿಂದಲೇ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ; ಯಮನ ಅನುಚರರಿಂದಲೂ ಪೂಜಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 79

महीं गां कांचनं लोहं तिलान्कार्पासमेव च । लवणं सप्तधान्यं च दत्त्वा याति सुखं नरः

ಭೂಮಿ, ಗೋವು, ಕಂಚನ, ಲೋಹ, ಎಳ್ಳು, ಹತ್ತಿ, ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಸಪ್ತಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದ ನರನು ಸುಖಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 80

तेषां तत्र गतानां च पापिनां पुण्यकर्मिणाम् । चित्रगुप्तः प्रेतपाय निरूपयति वै ततः

ಅಲ್ಲಿ ಗಮಿಸಿದವರಲ್ಲಿ—ಪಾಪಿಗಳಾಗಲಿ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿಗಳಾಗಲಿ—ಅವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನು ಆಗ ಪ್ರೇತಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 81

प्रेतलोके स वसति ततः संवत्सरं नरः । वत्सरेण च तेनास्य शरीरमभिजायते

ಆ ನರನು ಪ್ರೇತಲೋಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆ ವರ್ಷ ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ದೇಹವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 82

सोदकुम्भमथान्नाद्यं बांधवैर्यत्प्रदीयते । दिनेदिने स तद्भुक्त्वा तेन वृद्धिं प्रयाति च

ಬಂಧುಗಳು ಅರ್ಪಿಸುವ ಜಲಕುಂಭ ಮತ್ತು ಅನ್ನಾದಿಗಳನ್ನು ಅವನು ದಿನೇದಿನೇ ಭುಂಜಿಸಿ, ಪ್ರೇತಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.

Verse 83

पूर्वदत्तमथान्नाद्यं प्राप्नोति स्वयमेव च । स्वयं येन न दत्तं च तथा दाता न विद्यते

ಹಿಂದೆ ನೀಡಿದ ಅನ್ನಾದಿಯನ್ನೂ ಅವನು ಸ್ವಯಮೇವ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಏನನ್ನೂ ದಾನ ಮಾಡದವನಿಗೆ ದಾತನು ದೊರಕುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 84

न चाप्युदकदातासौ क्षुत्तृड्भ्यामतिपीड्यते । बांधवैस्तूदकं दत्तं नदीभूत्वोपतिष्ठति

ಜಲದಾತನಾದವನು ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಅತಿಯಾಗಿ ಪೀಡಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬಂಧುಗಳು ನೀಡಿದ ನೀರು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ನದಿಯಾಗಿ ಬಂದಂತೆ ಉಪಸ್ಥಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 85

मासिमासि च यच्छ्राद्धं षोडशश्राद्धपूर्वकम् । अत्र न क्रियते यस्य प्रेतत्वात्स न मुच्यते

ಷೋಡಶ ಶ್ರಾದ್ಧಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮಾಸಿಕ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗಾಗಿ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಪ್ರೇತತ್ವದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 86

मानुषेण दिनेनैव प्रेतलोके दिनं स्मृतम् । तस्माद्दिनेदिने देयं प्रेतायान्नं च वत्सरम्

ಮಾನವಲೋಕದ ಒಂದು ದಿನವೇ ಪ್ರೇತಲೋಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದಿನೇದಿನೇ ಒಂದು ವರ್ಷಪರ್ಯಂತ ಪ್ರೇತರಿಗೆ ಅನ್ನದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 87

तं च स्माशानिकानाम गणा याम्या भयावहाः । शीतवातातपोपेतं तत्र रक्षंति पापिनम्

ಅಲ್ಲಿ ‘ಶ್ಮಶಾನಿಕ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಯಮಸಮಾನ ಭಯಂಕರ ಗಣಗಳು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಶೀತ, ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ತಾಪದಿಂದ ಬಳಲುವ ಪಾಪಿಯನ್ನು ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 88

यथेह बन्धने कश्चिद्रक्ष्यते विषमैर्नरैः । प्रेतपिंडा न दीयंते षोडशश्राद्धपूर्वकाः

ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬಂಧನದಲ್ಲಿರುವವನನ್ನು ಕಠೋರ ಜನರು ಕಾವಲಾಗಿ ಕಾಯುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಷೋಡಶಶ್ರಾದ್ಧಗಳಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ನೀಡಬೇಕಾದ ಪ್ರೇತಪಿಂಡಗಳನ್ನು ನೀಡದಿದ್ದರೆ (ಅವನು ಪ್ರೇತಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತಾನೆ).

Verse 89

यस्य तस्य न मोक्षोऽस्ति प्रेतत्वाद्वै युगैरपि । ततः सपिण्डीकरणे बांधवैः सुकृते नरः

ಅವನು ಪ್ರೇತತ್ವದಲ್ಲಿರುವವರೆಗೆ ಯುಗಯುಗಗಳಾದರೂ ಮೋಕ್ಷವಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಬಂಧುಗಳು ಪುಣ್ಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಪಿಂಡೀಕರಣ ಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದಾಗ, ಮೃತನಿಗೆ ಯಥೋಚಿತ ಹಿತವು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 90

पूर्णे संवत्सरे देहं संपूर्णं प्रतिपद्यते । पापात्मा घोररूपं तु धार्मिको दिव्यमुत्तमम्

ಒಂದು ವರ್ಷ ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಪಾಪಾತ್ಮನು ಘೋರರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಧಾರ್ಮಿಕನು ದಿವ್ಯವಾದ ಉತ್ತಮ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 91

ततः स नरकं याति स्वर्गं वा स्वेन कर्मणा । रौरवाद्याश्च नरकाः पातालतलसंस्थिताः

ಅನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ಕರ್ಮಫಲಾನುಸಾರ ನರಕಕ್ಕಾಗಲಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕಾಗಲಿ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ರೌರವಾದಿ ನರಕಗಳು ಪಾತಾಳತಲಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 92

सुराद्याः सत्यपर्यंताः स्वर्लोकस्योर्ध्वमाश्रिताः । इतिहासपुराणेषु वेदस्मृतिषु यच्छुतम्

ದೇವಲೋಕಾದಿಗಳಿಂದ ಸತ್ಯಲೋಕದವರೆಗೆ ಇರುವ ಲೋಕಗಳು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಇದು ಇತಿಹಾಸಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವೇದಸ್ಮೃತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರುತವಾಗಿದೆ.

Verse 93

पुण्यं तेन भवेत्स्वर्गो नरकस्तद्विपर्ययात् । तत्रापि कालवसति कर्मणामनुरूपतः

ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಸಿದ್ಧಿ, ಅದರ ವಿರುದ್ಧದಿಂದ ನರಕ. ಅಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕರ್ಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲವಾಸ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 94

अर्वाक्सपिंडीकरणं यस्य वर्षाच्च वा कृतम् । प्रेतत्वमपि तस्यापि प्रोक्तं संवत्सरं धुवम्

ವರ್ಷ ಪೂರ್ಣವಾಗುವ ಮೊದಲು ಯಾರ ಸಪಿಂಡೀಕರಣ ಮಾಡಿದರೂ, ಅವನಿಗೂ ಪ್ರೇತತ್ವವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 95

यैरिष्टं च त्रिभिर्मेधैरर्चितं वा सुरत्रयम् । प्रेतलोकं न ते यांति तथा ये समरे हताः

ಮೂರು ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವರು ಅಥವಾ ದೇವತ್ರಯವನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿದವರು ಪ್ರೇತಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಹತರಾದವರೂ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 96

शुद्धेन पुण्येन दिवं च शुद्धां पापेन शुद्धेन तथा तमोंधम् । मिश्रेण स्वर्गं नरकं च याति देहस्तथैवास्य भवेच्च तादृक्

ಶುದ್ಧ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಶುದ್ಧ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಶುದ್ಧ ಪಾಪದಿಂದ ಅಂಧಕಾರಮಯ ತಮಸ್ಸಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಮಿಶ್ರ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವೂ ನರಕವೂ ಎರಡನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ದೇಹಸ್ಥಿತಿಯೂ ತದನುಗುಣವಾಗಿ ಮಿಶ್ರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 97

प्रश्नत्रयं चेति तव प्रणीतमुत्पत्तिमृत्यू परलोकवासः । यथा गुरुर्मे समुदाजहार किं भूय इच्छत्युत तद्वदामि

ನೀನು ಮೂರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದೀ—ಜನನ, ಮರಣ ಮತ್ತು ಪರಲೋಕವಾಸ. ನನ್ನ ಗುರುವು ನನಗೆ ಹೇಗೆ ವಿವರಿಸಿದನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಇನ್ನೇನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೀ?

Verse 617

मक्षिकादंशमशकैर्भक्ष्यते सर्पवृश्चिकैः । भक्ष्यमाणोऽपि तैर्जंतुः क्रंदते म्रियते न हि

ಅವನು ಈಗೆಗಳು, ಡಂಶಗಳು, ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹಾವುಗಳು ಮತ್ತು ಚೇಳುಗಳಿಂದ ಭಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಭಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಆ ಜೀವಿ ಅಳಲುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ.