Adhyaya 38

Verse 1

नारद उवाच । भूमेर्योजनलक्षे च कौरव्य रविमंडलम् । योजनानां सहस्राणि भास्करस्य रथो नव

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಕೌರವ್ಯ, ಭೂಮಿಯಿಂದ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಯೋಜನ ದೂರದಲ್ಲಿ ರವಿಮಂಡಲವಿದೆ. ಭಾಸ್ಕರನ ರಥವು ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನ ಪ್ರಮಾಣದದು.

Verse 2

ईषादंडस्ततैवास्य द्विगुणः परिकीर्तितः । सार्धकोटिस्तथा सप्त नियुतानि विवस्वतः

ಆ ರಥದ ಈಷಾದಂಡ (ಧುರಾದಂಡ)ವೂ ಅದರ ದ್ವಿಗುಣವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ವಿವಸ್ವಾನ್‌ (ಸೂರ್ಯ)ನ ಪ್ರಮಾಣ ಸಾರ್ಥಸಪ್ತಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಏಳು ನಿಯುತಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 3

योजनानां तु तस्याक्षस्तत्र चक्रं प्रतिष्ठितम् । त्रिनाभि तच्च पंचारं षण्नेमि परिकीर्तितम्

ಅದರ ಅಕ್ಷ (ಧುರ)ವೂ (ಅಷ್ಟೇ) ಯೋಜನ ಪ್ರಮಾಣದದು; ಅದರ ಮೇಲೆ ಚಕ್ರ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಆ ಚಕ್ರವು ಮೂರು ನಾಭಿ, ಐದು ಆರೆ, ಆರು ನೇಮಿ ಹೊಂದಿದುದೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 4

चत्वारिंशत्सहस्राणि द्वितीयोऽक्षोऽपि विस्तृतः । पंच चान्यानि सार्द्धानि स्यन्दनस्य तु पांडव

ದ್ವಿತೀಯ ಅಕ್ಷವೂ ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ ಸಹಸ್ರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ. ಹೇ ಪಾಂಡವ, ಸ್ಯಂದನ ರಥಕ್ಕೆ ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಐದು ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಇದೆ.

Verse 5

अक्षप्रमाणमुभयोः प्रमाणं तद्युगार्द्धयोः । ह्रस्वोऽक्षस्तद्युगार्द्धं च ध्रुवाधारं रथस्य वै

ಎರಡೂ ಅಕ್ಷಗಳ ಪ್ರಮಾಣವೇ ಅವುಗಳ ಅರ್ಧ-ಯುಗಗಳ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಆಗಿದೆ. ಹ್ರಸ್ವ ಅಕ್ಷ ಮತ್ತು ಆ ಅರ್ಧ-ಯುಗವೇ ರಥದ ಧ್ರುವಾಧಾರ, ಸ್ಥಿರ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.

Verse 6

द्वितीयोऽक्षस्तथा सव्ये चक्रं तन्मानसे स्थितम् । हयाश्च सप्त च्छांदांसि तेषां नामानि मे श्रृणु

ದ್ವಿತೀಯ ಅಕ್ಷವೂ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ; ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಚಕ್ರ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಏಳು ಹಯಗಳಿವೆ—ಅವು ಛಂದಸ್ಸುಗಳು; ಅವುಗಳ ನಾಮಗಳನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು.

Verse 7

गायत्री च बृहत्युष्णिग्जगती त्रिष्टुवेव च । अनुष्टुप्पंक्तिरित्युक्ताश्छंदांसि हरयो रवेः

ಗಾಯತ್ರೀ, ಬೃಹತೀ, ಉಷ್ಣಿಕ್, ಜಗತೀ, ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್, ಹಾಗೆಯೇ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಮತ್ತು ಪಂಕ್ತಿ—ಇವೆ ರವಿಯ ‘ಹರಯಃ’ ಅಂದರೆ ಅಶ್ವರূপ ಛಂದಸ್ಸುಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 8

नैवास्तमनमर्कस्य नोदयः सर्वदा सतः । उदयास्तमनाक्यं हि दर्शनादर्शनं रवेः

ಸರ್ವದಾ ಸತ್ತ್ವವಾಗಿರುವ ಅರ್ಕನಿಗೆ ಅಸ್ತಮನವೂ ಇಲ್ಲ, ಉದಯವೂ ಇಲ್ಲ. ‘ಉದಯ-ಅಸ್ತ’ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ರವಿಯ ದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಅದರ್ಶನ ಮಾತ್ರವೇ.

Verse 9

शक्रदीनां पुरे तिष्ठन्स्पृशत्येष पुरत्रयम् । विकीर्णोऽतो विकर्णस्थस्त्रिकोणार्धपुरे तथा

ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳ ಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಆ ಭಾಸ್ಕರನು ತನ್ನ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುರವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದಕಾರಣ ಅವನು ‘ವಿಕೀರ್ಣ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವನು—ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ತ್ರಿಕೋಣ ಹಾಗೂ ಅರ್ಧ-ಪುರ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಚರಿಸುವನು.

Verse 10

अयनस्योत्तरस्यादौ मकरं याति भास्करः । ततः कुम्भं च मीनं च राशे राश्यंतरं तथा

ಉತ್ತರಾಯಣದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಸ್ಕರನು ಮಕರ ರಾಶಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕುಂಭ ಮತ್ತು ಮೀನ ರಾಶಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ರಾಶಿಯಿಂದ ರಾಶಿಗೆ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 11

त्रिष्वेतेष्वथ भुक्तेषु ततो वैषुवतीं गतिम् । प्रयाति सविता कुर्वन्नहोरात्रं च तत्समम्

ಈ ಮೂರು ರಾಶಿಗಳನ್ನು ಭೋಗಿಸಿದ ನಂತರ ಸವಿತಾ ವಿಷುವತ್ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಅವನು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಸಮನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಎರಡರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನೂ ಸಮ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 12

ततो रात्रिः क्षयं याति वर्धते तु दिनं दिनम् । ततश्च मिथुनस्यांते परां काष्ठामुपागतः

ನಂತರ ರಾತ್ರಿ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಹಗಲು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ಮಿಥುನ ರಾಶಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಪರಮ ಕಾಷ್ಠೆಯನ್ನು ತಲುಪಿ, ಉತ್ತರಗತಿಯ ಉನ್ನತ ಸೀಮೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 13

राशिं कर्कटकं प्राप्य कुरुते दक्षिणायांनम् । कुलालचक्रपर्यंतो यथा शीघ्रं निवर्तते

ಕರ್ಕಟಕ ರಾಶಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ ಆ ಸೂರ್ಯನು ದಕ್ಷಿಣಾಯನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಬಾರನ ಚಕ್ರದ ಅಂಚು ವೇಗವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗುವಂತೆ, ಅವನೂ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮರುಳುತ್ತಾನೆ.

Verse 14

दक्षिणायक्रमे सूर्यस्तथा शीघ्रं निवर्तते । अतिवेगितया कालं वायुमार्गबलाच्चरन्

ದಕ್ಷಿಣಾಯನಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾನೆ; ವಾಯುಮಾರ್ಗಗಳ ಬಲದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಅತಿವೇಗದಿಂದ ಕಾಲಪಥದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 15

तस्मात्प्रकृष्टां भूमिं स कालेनाल्पेन गच्छति । कुलालचक्रमध्यस्थो यता मंदं प्रसर्पति

ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಅಲ್ಪಕಾಲದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಭಾರನ ಚಕ್ರದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿರುವುದು ವೇಗವಾಗಿ ಸುತ್ತುವಂತೆ, (ಆ ಹಂತದಲ್ಲಿ) ಅವನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 16

तथोदगयने सूर्यः सर्पते मंदविक्रमः । तस्माद्दीर्घेण कालेन भूमिमल्पं निगच्छति

ಅದೇ ರೀತಿ ಉದಗಯನದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಮಂದಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ದೀರ್ಘಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಲ್ಪ ಭೂಮಿಯನ್ನೇ ದಾಟುತ್ತಾನೆ.

Verse 17

संध्याकाले च मंदेहाः सूर्यमिच्छंति खादितुम् । प्रजापतिकृतः शापस्तेषां फाल्गुन रक्षसाम्

ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಂದೇಹ ರಾಕ್ಷಸರು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ. ಓ ಫಾಲ್ಗುನ! ಆ ರಾಕ್ಷಸರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ವಿಧಿಸಿದ ಶಾಪವೇ ಇದು.

Verse 18

अक्षयत्वं शरीराणां मरणं च दिनेदिने । ततः सूर्यस्य तैर्युद्धं भवत्यत्यंतदारुणम्

ಅವರ ದೇಹಗಳು ಅಕ್ಷಯವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಅವರು ದಿನೇದಿನೇ ಪುನಃ ಪುನಃ ಮರಣ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಯುದ್ಧವು ಅತ್ಯಂತ ದಾರುಣವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 19

ततो गायत्रिपूतं यद्द्विजास्तोयं क्षिपंति च । तेन दह्यंति ते पापाः संध्योपासनतः सदा

ಆಮೇಲೆ ದ್ವಿಜರು ಗಾಯತ್ರಿಯಿಂದ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿ ಹೊರಸೂಸುವ ಜಲದಿಂದ ಪಾಪಿಗಳು ದಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಸಂಧ್ಯೋಪಾಸನೆಯನ್ನು ನಿತ್ಯ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅವರು ಸದಾ ದಗ್ಧರಾಗಿರುವಂತೆ ಇರುತ್ತಾರೆ।

Verse 20

ये संध्यां नाप्युपासंते कृतघ्ना यांति रौरवम् । प्रतिमासं पृथक्सूर्य ऋषिगन्धर्वराक्षसैः

ಸಂಧ್ಯಾವಿಧಿಯನ್ನೂ ಉಪಾಸಿಸದವರು ಕೃತಘ್ನರಾಗಿ ರೌರವ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರತಿಮಾಸವೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಋಷಿ, ಗಂಧರ್ವ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ಸೇವೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 21

अप्सरोग्रामणीसर्पैरथो याति च सप्तभिः । धातार्यमा मित्रवरुणौ विवस्वानिन्द्र एव च

ಮತ್ತೂ ಅವನು ಏಳು ಸಹಚರರೊಂದಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ—ಅಪ್ಸರೆಯರು, ಗಣನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಸರ್ಪಗಳೊಂದಿಗೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಧಾತಾ, ಅರ್ಯಮಾ, ಮಿತ್ರ, ವರುಣ, ವಿವಸ್ವಾನ್ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನೂ (ಸಹಗಾಮಿಗಳು)।

Verse 22

पूषा च सविता सोऽथ भगस्त्वष्टा च कीर्तितः । विष्णुश्चैत्रादिमासेषु आदित्या द्वादश स्मृताः

ಪೂಷಾ ಮತ್ತು ಸವಿತಾ, ನಂತರ ಭಗ ಮತ್ತು ತ್ವಷ್ಟಾ ಎಂದೂ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷ್ಣು—ಈ ರೀತಿ ಚೈತ್ರಾದಿ ಮಾಸಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾದಶ ಆದಿತ್ಯರು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 23

ततो दिवाकरस्थानान्मंडलं शशिनः स्तितम् । लक्षमात्रेण तस्यापि त्रिचक्रोरथ उच्यते

ನಂತರ ಸೂರ್ಯಸ್ಥಾನಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾಗಿ ಚಂದ್ರನ ಮಂಡಲವು ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ; ಅದು ಸಹ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಲಕ್ಷ (ಯೋಜನ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅವನ ರಥವು ತ್ರಿಚಕ್ರಯುಕ್ತವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 24

कुंदाभा दश चैवाश्वा वामदक्षिणतो युताः । पूर्णे शतसहस्रे च योजनानां निशाकरात्

ಕುಂದಪುಷ್ಪದಂತೆ ಶ್ವೇತವಾದ ಹತ್ತು ಅಶ್ವಗಳು ಎಡ‑ಬಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಯುಕ್ತರಾಗಿ ಆ ರಥವನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನಿಂದ ಪೂರ್ಣ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಯೋಜನ ದೂರದ ಮೇಲೆ (ಅದು ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ)।

Verse 25

नक्षत्रमण्डलं कृत्स्नमुपरिष्टात्प्रकाशते । चतुर्दश चार्बुदान्यप्यशीतिः सरितांपतिः

ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಕ್ಷತ್ರಮಂಡಲವು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಅರ್ಬುದಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಭತ್ತು ಎಂದು—ಸರಿತೆಗಳ ಪತಿ (ವರುಣ) ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ।

Verse 26

विंशतिश्च तथा कोट्यो नक्षत्राणां प्रकीर्तिताः । द्वे लक्षे चोत्तरे तस्माद्बुधो नक्षत्रमण्डलात्

ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ಕೋಟಿ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ನಕ್ಷತ್ರಮಂಡಲದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಲಕ್ಷ ಯೋಜನ ದೂರದಲ್ಲಿ ಬುಧನು ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ।

Verse 27

वाय्वग्निद्रव्यसंभूतो रथश्चंद्रसुतस्य च । पिशंगैस्तुरसोष्टाभिर्वायवेगिभिः

ಚಂದ್ರಸುತನಾದ ಬುಧನ ರಥವು ವಾಯು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿತತ್ತ್ವಜನ್ಯ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಪಿಶಂಗವರ್ಣದ ಎಂಟು ವೇಗಶಾಲಿ ಅಶ್ವಗಳು, ಗಾಳಿಯ ವೇಗದಂತೆ, ಅದನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತವೆ।

Verse 28

द्विलक्षश्चोत्तरे तस्माद्बुधाच्चाप्युशना स्मृतः । शुक्रस्यापि रथोष्टाभिर्युक्तोऽभूत्संभवैर्हयैः

ಬುಧನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಲಕ್ಷ ಯೋಜನ ದೂರದಲ್ಲಿ ಉಶನಾ (ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯ/ಶುಕ್ರ) ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಶುಕ್ರನ ರಥವೂ ಅದೇ ದಿವ್ಯೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಎಂಟು ಅಶ್ವಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ।

Verse 29

लक्षद्वयेन भौमस्य स्मृतो देवपुरोहितः । अष्टाभिः पांडुरैरश्वैर्युक्तोऽस्य कांचनोरथः

ಭೌಮ (ಮಂಗಳ)ದಿಂದ ಎರಡು ಲಕ್ಷ ದೂರದಲ್ಲಿ ದೇವಪುರೋಹಿತನಾದ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಕಂಚನ ರಥವು ಎಂಟು ಪಾಂಡುರ (ಧವಳ) ಅಶ್ವಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

Verse 30

सौरिर्बृहस्पतेश्चोर्ध्वं द्विलक्षे समुपस्थितः । आकाशसंभवैरश्वैरष्टाभिः शबलै रथः

ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಲಕ್ಷ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸೌರಿ (ಶನಿ) ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ರಥವು ಆಕಾಶಸಂಭವ ಎಂಟು ಶಬಲ (ಚಿತ್ತರ) ಅಶ್ವಗಳಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 31

स्वर्भानोस्तुरगाश्चाष्टौ भृंगाभा धूसरारथम् । वहंति च सकृद्युक्ता आदित्याधःस्थितास्तथा

ಸ್ವರ್ಭಾನುಗೆ ಸೇರಿದ ಎಂಟು ತುರಗಗಳು ಭೃಂಗಸಮಾನ ಶ್ಯಾಮವರ್ಣದವು; ಅವು ಅವನ ಧೂಸರ ರಥವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಯುಕ್ತಗೊಂಡು ಅವು ಚಲಿಸಿ, ಆದಿತ್ಯನ ಕೆಳಗೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 32

सौरेर्लक्षं स्मृतं चोर्ध्वं ततः सप्तर्षिमण्डलम् । ऋषिभ्यश्चापि लक्षेण ध्रुवश्चोर्ध्वं व्यवस्थितः

ಸೌರಿ (ಶನಿ)ಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅದರ ನಂತರ ಸಪ್ತರ್ಷಿಮಂಡಲ. ಆ ಋಷಿಗಳ ಮೇಲೂ ಇನ್ನೊಂದು ಲಕ್ಷ ದೂರದಲ್ಲಿ ಧ್ರುವನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 33

मेढीभूतः समस्तस्य ज्योतिश्चक्रस्य वै ध्रुवः । ध्रुवोऽपि शिंशुमारस्य पुच्छाधारे व्यवस्थितः

ಧ್ರುವನು ಸಮಸ್ತ ಜ್ಯೋತಿಶ್ಚಕ್ರದ ಧುರಿ (ಮೇಢಿ)ಸ್ವರೂಪನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಧ್ರುವನು ಶಿಂಶುಮಾರದ ಪುಚ್ಛಾಧಾರದ ಮೇಲೆಯೂ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 34

यमाहुर्वासुदेवस्य रूपमात्मानमव्ययम् । वायुपाशैर्ध्रुवे बद्धं सर्वमेतच्च फाल्गुन

ಯಾವುದನ್ನು ಅವ್ಯಯ ಆತ್ಮ—ವಾಸುದೇವನ ಸ್ವರೂಪವೇ—ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅದೇ ವಾಯುಪಾಶಗಳಿಂದ ಧ್ರುವನಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಧರಿಸುತ್ತದೆ, ಹೇ ಫಾಲ್ಗುಣ।

Verse 35

नवयोजनसाहस्रं मण्डलं सवितुः स्मृतम् । द्विगुणं सूर्यविस्तारान्मण्डलं शशिनः स्मृतम्

ಸವಿತೃ (ಸೂರ್ಯ) ಮಂಡಲವು ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ; ಚಂದ್ರಮಂಡಲವು ಸೂರ್ಯವಿಸ್ತಾರದ ದ್ವಿಗುಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 36

तुल्यस्तयोस्तु स्वर्भानुर्भूत्वाधस्तात्प्रसर्पति । उद्धृत्य पृथिवीच्छायां निर्मलां मण्डलाकृतिः

ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಸಮಾನಾಕಾರನಾದ ಸ್ವರ್ಭಾನು (ರಾಹು) ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸರಿದು ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ಭೂಮಿಚ್ಛಾಯೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ನಿರ್ಮಲ ವೃತ್ತಮಂಡಲದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ।

Verse 37

चन्द्रस्य षोडशो भागो भार्गवश्च विधीयते । भार्गवात्पादहीनस्तु विज्ञेयोऽथ बृहस्पतिः

ಚಂದ್ರನ ಪರಿಮಾಣದ ಹದಿನಾರನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಭಾರ್ಗವ (ಶುಕ್ರ)ನಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ; ಭಾರ್ಗವಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಪಾದ (ಚತುರ್ಥಾಂಶ) ಕಡಿಮೆ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 38

बृहस्पतेः पादहीनौ वक्रसौरी बुधस्तथा । शतानि पंच चत्वारित्रीणि द्वे चैकयोजनम्

ಬೃಹಸ್ಪತಿಗಿಂತ ಒಂದು ಪಾದ (ಚತುರ್ಥಾಂಶ) ಕಡಿಮೆ ವಕ್ರಸೌರಿ (ಶನಿ) ಮತ್ತು ಬುಧನೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ; ಅವರ ಪರಿಮಾಣವು ಶತಗಳಲ್ಲಿ—ಐದು, ನಾಲ್ಕು, ಮೂರು, ಎರಡು—ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯೋಜನ—ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 39

योजनार्धप्रमाणानि भानि ह्रस्वं न विद्यते । भूमिलोकश्च भूर्लोकः पादगम्यः प्रकीर्तितः

ಜ್ಯೋತಿಷ್ಕಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಅರ್ಧ-ಯೋಜನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅದಕ್ಕಿಂತ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಮಾಣವಿಲ್ಲ. ಈ ಭೂಮಿಲೋಕವೇ ‘ಭೂರ್ಳೋಕ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಅದು ಪಾದಗಮ್ಯವೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.

Verse 40

भूमिसूर्यांतरं तच्च भुवर्लोकः प्रकीर्तितः । ध्रुवसूर्यांतरं तच्च नियुतानि चतुर्दश

ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ನಡುವಿನ ಅಂತರವೇ ‘ಭುವರ್ಳೋಕ’ ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತ. ಧ್ರುವ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ನಡುವಿನ ಅಂತರವು ಹದಿನಾಲ್ಕು ನಿಯುತಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 41

स्वर्लोकः सोऽपि गदितो लोकसंस्थानचिंतकैः । ध्रुवादूर्ध्वं तथा कोटचिर्महर्लोकः प्रकीर्तितः

ಲೋಕಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವವರು ಸ್ವರ್ಳೋಕವನ್ನೂ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಧ್ರುವನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಳೋಕವು ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು ದೀರ್ಘ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.

Verse 42

द्वे कोट्यौ च जनो यत्र निवसंति चतुःसनाः । चतुर्भिश्चापि कोटीभिस्तपोलोकस्ततः स्मॉतः

ಎರಡು ಕೋಟಿಗಳ ಪರಿಮಾಣದ ಜನೋಲೋಕದಲ್ಲಿ ಚತುಃಸನರು—ನಾಲ್ಕು ಕುಮಾರರು—ನಿವಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ನಂತರ ನಾಲ್ಕು ಕೋಟಿಗಳ ಪರಿಮಾಣದ ತಪೋಲೋಕವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 43

वैराजा यत्र ते देवाः स्थिता दाहविवर्जिताः । षड्गुणेन तपोलोकात्सत्यलोको विराजते

ದಾಹತಾಪವಿಲ್ಲದೆ ವೈರಾಜ ದೇವರುಗಳು ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿರುವರೋ, ಅಲ್ಲಿ ತಪೋಲೋಕಕ್ಕಿಂತ ಷಡ್ಗುಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಲೋಕವು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 44

अपुनर्मरका यत्र ब्रह्मलोको हि स स्मृतः । अष्टादस तथा कोट्यो लक्षाण्यशीतिपंच च

ಯಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಮರಣಕ್ಕೆ ಮರಳುವುದು ಇಲ್ಲವೋ, ಅದೇ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ಹದಿನೆಂಟು ಕೋಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಭತ್ತೈದು ಲಕ್ಷಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 45

शुभं निरुपमं स्थानं तदूर्ध्वं संप्रकाशते । भूर्भूवःस्वरिति प्रोक्तं त्रैलोक्यं कृतकं त्विदम्

ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶುಭವೂ ನಿರುಪಮವೂ ಆದ ಸ್ಥಾನವು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ‘ಭೂಃ, ಭುವಃ, ಸ್ವಃ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವು ಇದುವೇ ‘ಕೃತಕ’ (ರಚಿತ) ಲೋಕತ್ರಯ.

Verse 46

जनस्तपस्तथा सत्यमिति चाकृतकं त्रयम् । कृतकाकृतयोर्मध्ये मर्हर्लोक इति स्मृतः

‘ಜನ, ತಪ, ಸತ್ಯ’—ಈ ತ್ರಯವನ್ನೂ ‘ಅಕೃತಕ’ (ಅರಚಿತ) ಲೋಕವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೃತಕ ಮತ್ತು ಅಕೃತಕಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಮಹರ್ಲೋಕ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 47

शून्यो भवति कल्पांते योत्यंतं न विनश्यति । एते सप्त समाख्याता लोकाः पुण्यैरुपार्जिताः

ಕಲ್ಪಾಂತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಶೂನ್ಯವಾಗಿದರೂ ಆ ಪರಮಪದವು ಅಲ್ಪಮಾತ್ರವೂ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇವು ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಉಪಾರ್ಜಿತವಾದ ಏಳು ಲೋಕಗಳು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 48

यज्ञैर्दानैर्जपैर्होमैस्तीर्थैर्व्रतसमुच्चयैः । वेदादिप्रोक्तैरन्यैश्च साध्यांल्लोकानिमान्विदुः

ಯಜ್ಞಗಳು, ದಾನಗಳು, ಜಪಗಳು, ಹೋಮಗಳು, ತೀರ್ಥಸೇವನೆ ಮತ್ತು ವ್ರತಸಮೂಹಗಳಿಂದ—ಮತ್ತು ವೇದಾದಿ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಇತರ ಸಾಧನೆಗಳಿಂದ—ಈ ಲೋಕಗಳು ಸಾಧ್ಯ, ಅಂದರೆ ಪಡೆಯಬಹುದಾದವು, ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 49

ततश्चांडस्य शिरसो धारा नीरमयी शिवा । सर्वलोकान्समाप्लाव्य गंगा मेरावुपागता

ಅನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಶಿರೋಭಾಗದಿಂದ ಶಿವಾನುಗ್ರಹಪ್ರಸೂತ ಜಲಮಯ ಪವಿತ್ರ ಧಾರೆ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಅದು ಸರ್ವಲೋಕಗಳನ್ನು ಆಪ್ಲಾವಿಸಿ ಗಂಗಾರೂಪವಾಗಿ ಮೇರೂಪರ್ವತವನ್ನು ಸೇರಿತು.

Verse 50

ततो महीतलं सर्वं पातालं प्रविवेश सा । अंडमूर्ध्नि स्थिता देवी सततं द्वारवासिनी

ನಂತರ ಅವಳು ಸಮಸ್ತ ಭೂತಲಕ್ಕೂ ಪಾತಾಳಕ್ಕೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು. ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಅಧಿಷ್ಠಿತಳಾದ ಆ ದೇವಿ ನಿತ್ಯವೂ ದ್ವಾರಪಾಲಿನಿಯಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 51

देवीनां कोटिकोटीभिः संवृता पिंगलेन च । तत्र स्थिता सदा रक्षां कुरुतेऽण्डस्य सा शुभा

ಕೋಟಿಕೋಟಿ ದೇವಿಯರ ಹಾಗೂ ಪಿಂಗಲೆಯ ಪರಿವಾರದಿಂದ ಆವರಿತಳಾದ ಆ ಶುಭದೇವಿ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಳಾಗಿ ನಿತ್ಯವೂ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 52

निहंति दुष्टसंघातान्महाबलपराक्रमा । वायुस्कंधानि सप्तापिश्रृणुयद्वत्स्थितान्यपि

ಮಹಾಬಲಪರಾಕ್ರಮವತಿಯಾದ ಅವಳು ದುಷ್ಟಸಂಘಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈಗ ವಾಯುವಿನ ಏಳು ಸ್ಕಂಧಗಳ ವಿಷಯವನ್ನೂ ಕೇಳು—ಅವು ಹೇಗೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು.

Verse 53

पृथिवीं समभिक्रम्य संस्थितो मेघमंडले । प्रवहोनाम यो मेघान्प्रवहत्यतिशक्तिमान्

ಪೃಥ್ವಿಯನ್ನು ಆವರಿಸಿ ಅವನು ಮೇಘಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅತಿಶಕ್ತಿಮಾನವಾದ ಆ ವಾಯು ‘ಪ್ರವಹ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಮೇಘಗಳನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 54

धूमजाश्वोष्मजा मेघाः सामुद्रैयन पूरिताः । तोयैर्भवंति नीलांगा वर्षिष्ठाश्चैव भारत

ಧೂಮದಿಂದಲೂ ಉಷ್ಣದಿಂದಲೂ ಹುಟ್ಟಿ, ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಆಕರ್ಷಿಸಿದ ತೇವದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮೇಘಗಳು ಜಲದಿಂದ ನೀಲದೇಹಿಗಳಾಗಿ, ಹೇ ಭಾರತ, ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 55

द्वितीयश्चावहो नाम निबद्धः सूर्यमंडले । तेन बद्धं ध्रुवेणेदं भ्राम्यते सूर्यमंडलम्

ಎರಡನೆಯ ವಾಯು ‘ಆವಹ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಸೂರ್ಯಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ನಿಬದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಂದ ಧ್ರುವಕ್ಕೆ ಬಂಧಿತವಾದ ಈ ಸೂರ್ಯಮಂಡಲವು ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 56

तृतीयश्चोद्वहो नाम चंद्रस्कंधे प्रतिष्ठितः । बद्धं ध्रुवेण येनेदं भ्राम्यते चंद्रमंडलम्

ಮೂರನೆಯ ವಾಯು ‘ಉದ್ವಹ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಚಂದ್ರನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಂದ ಧ್ರುವಕ್ಕೆ ಬಂಧಿತವಾದ ಈ ಚಂದ್ರಮಂಡಲವು ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 57

चतुर्थः संवहो नाम स्थितो नक्षत्रमण्डले । वातरश्मिभिराबद्धं ध्रुवेण सह भ्राम्यते

ನಾಲ್ಕನೆಯ ವಾಯು ‘ಸಂವಹ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ನಕ್ಷತ್ರಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ವಾಯುರಶ್ಮಿಗಳ ಬಂಧದಿಂದ ಧ್ರುವದೊಂದಿಗೆ ಆ ಮಂಡಲವನ್ನು ಪರಿಭ್ರಮಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 58

ग्रहेषु पंचमः सोऽपि विवहो नाम मारुतः । ग्रहचक्रमिदं येन भ्राम्यते ध्रुवसंधितम्

ಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಐದನೆಯ ವಾಯುವೂ ‘ವಿವಹ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮರುತ. ಅವನಿಂದ ಧ್ರುವಸಂಧಿತವಾದ ಈ ಗ್ರಹಚಕ್ರವು ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 59

षष्ठः परिवहो नाम स्थितः सप्तर्षिमंडले । भ्रमंति ध्रुवसंबद्धा येन सप्तर्षयो दिवि

ಆರವನೆಯದು ‘ಪರಿವಹ’ ಎಂಬ ವಾಯು ಸಪ್ತರ್ಷಿಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಧ್ರುವಕ್ಕೆ ಬಂಧಿತವಾಗಿ ಅದರ ಬಲದಿಂದಲೇ ದಿವಿಯಲ್ಲಿ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 60

सप्तमश्च ध्रुवे बद्धो वायुर्नाम्ना परावहः । येन संस्थापितं ध्रौव्यं चक्रं चान्यानि भारत

ಮತ್ತೆ ಏಳನೆಯದು—ಧ್ರುವಕ್ಕೆ ಬಂಧಿತ—‘ಪರಾವಹ’ ಎಂಬ ವಾಯು. ಅದರ ಮೂಲಕ, ಹೇ ಭಾರತ, ಧ್ರುವಕೇಂದ್ರಿತ ಚಕ್ರವೂ ಇತರ ಮಂಡಲಗಳೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ।

Verse 61

यं समासाद्य वेगेन दिशामंतं प्रपेदिरे । दक्षस्य दश पुत्राणां सहस्राणि प्रजापतेः

ಅದನ್ನು ವೇಗದಿಂದ ತಲುಪಿ ಅವರು ದಿಕ್ಕುಗಳ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ ಸೇರಿದರು—ಪ್ರಜಾಪತಿ ದಕ್ಷನ ಹತ್ತು ಪುತ್ರರ ಆ ಸಹಸ್ರಸಂಖ್ಯೆಯ ಗಣಗಳು।

Verse 62

एवमेते दितेः पुत्राः सप्तसप्त व्यवस्थिताः । अनारमंतः संवांति सर्वगाः सर्वधारिणः

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ದಿತಿಯ ಪುತ್ರರು ಏಳು-ಏಳು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೀಸುತ್ತಾ ಹರಿಯುತ್ತಾರೆ—ಸರ್ವತ್ರಗಾಮಿಗಳು, ಸರ್ವಧಾರಕರು।

Verse 63

ध्रुवादूर्ध्वमसूर्यं चाप्यनक्षत्रमतारकम् । स्वतेजसा स्वशक्त्या चाधिष्ठितास्ते हि नित्यदा

ಧ್ರುವದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನೂ ಇಲ್ಲ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಇಲ್ಲ, ತಾರೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೂ ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸ್ವತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸ್ವಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ನಿತ್ಯವೂ ಅಧಿಷ್ಠಿತವಾಗಿ ಧಾರಿತವಾಗಿವೆ।

Verse 64

इत्यूर्ध्वं ते समाख्यांतं पातालान्यथ मे श्रृणु

ಇಂತೆ ನಾನು ನಿನಗೆ ಊರ್ಧ್ವಲೋಕಗಳ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆನು; ಈಗ ನನ್ನಿಂದ ಪಾತಾಳಲೋಕಗಳ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳು।