Adhyaya 26

Verse 1

अगस्तिरुवाच । प्रसन्नोसि यदि स्कंद मयि प्रीतिरनुत्तमा । तत्समाचक्ष्व भगवंश्चिरं यन्मे हृदिस्थितम्

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸ್ಕಂದ, ನೀನು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ನಿನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ಅನುತ್ತಮವಾಗಿದ್ದರೆ, ಹೇ ಭಗವನ್, ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದನ್ನು ಹೇಳು.

Verse 2

अविमुक्तमिदं क्षेत्रं कदारभ्य भुवस्तले । परां प्रथितिमापन्नं मोक्षदं चाभवत्कथम्

ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ಈ ಅವಿಮುಕ್ತ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವು ಯಾವ ಕಾಲದಿಂದ ಪರಮ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿತು? ಮತ್ತು ಇದು ಮೋಕ್ಷಪ್ರದವಾಗಿದ್ದು ಹೇಗೆ?

Verse 3

कथमेषा त्रिलोकीड्या गीयते मणिकर्णिका । तत्रासीत्किं पुरास्वामिन्यदा नामरनिम्नगा

ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಖ್ಯಾತಿಯಾಗಿ ಹೇಗೆ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ? ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮೀ, ಆ ನದಿ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದ ಆದಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಏನು ಇತ್ತು?

Verse 4

वाराणसीति काशीति रुद्रावास इति प्रभो । अवाप नामधेयानि कथमेतानि सा पुरी । आनंदकाननं रम्यमविमुक्तमनंतरम्

ಪ್ರಭೋ, ಆ ಪುರಿಗೆ ‘ವಾರಾಣಸೀ’, ‘ಕಾಶೀ’, ‘ರುದ್ರಾವಾಸ’ ಎಂಬ ನಾಮಗಳು ಹೇಗೆ ಬಂದವು? ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ರಮ್ಯ ‘ಆನಂದಕಾನನ’ವೆಂದೂ, ಮುಂದಾಗಿ ‘ಅವಿಮುಕ್ತ’ವೆಂದೂ ಹೇಗೆ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ?

Verse 5

महाश्मशान इति च कथं ख्यातं शिखिध्वज । एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं संदेहं मेऽपनोदय

ಮತ್ತು ಶಿಖಿಧ್ವಜನೇ, ಇದು ‘ಮಹಾಶ್ಮಶಾನ’ವೆಂದು ಹೇಗೆ ಖ್ಯಾತಿಯಾಯಿತು? ನಾನು ಇದನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ—ನನ್ನ ಸಂಶಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸು.

Verse 6

स्कंद उवाच । प्रश्नभारोयमतुलस्त्वया यः समुदाहृतः । कुंभयोनेऽमुमेवार्थमप्राक्षीदंबिका हरम्

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದನು—ಕುಂಭಯೋನಿಯೇ, ನೀನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನಾಭಾರವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅತುಲ. ಇದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ಅಂಬಿಕಾ ಪುರಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹರನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಳು.

Verse 7

यथा च देवदेवेन सर्वज्ञेन निवेदितम् । जगन्मातुः पुरस्ताच्च तथैव कथयामि ते

ದೇವದೇವನಾದ ಸರ್ವಜ್ಞನು ಜಗನ್ಮಾತೆಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ನಿವೇದಿಸಿದನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ನಿನಗೆ ಅದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 8

महाप्रलय काले च नष्टे स्थावरजंगमे । आसीत्तमोमयं सर्वमनर्कग्रहतारकम्

ಮಹಾಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ ಸೃಷ್ಟಿ ನಾಶವಾದಾಗ, ಎಲ್ಲವೂ ತಮೋಮಯವಾಯಿತು—ಸೂರ್ಯ, ಗ್ರಹ, ತಾರೆ ಯಾವುದೂ ಇರಲಿಲ್ಲ।

Verse 9

अचंद्रमनहोरात्रमनग्न्यनिलभूतलम् । अप्रधानं वियच्छून्यमन्यतेजोविवर्धितम्

ಚಂದ್ರನೂ ಇಲ್ಲ, ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಅಗ್ನಿ, ವಾಯು, ಭೂತಲವೂ ಇಲ್ಲ—ಪ್ರಕಟ ಪ್ರಧಾನತತ್ತ್ವವೂ ಇಲ್ಲ; ಆಕಾಶ ಶೂನ್ಯ, ಅವಿಭಕ್ತ ತೇಜಸ್ಸೇ ವ್ಯಾಪಿಸಿತ್ತು।

Verse 10

द्रष्टृत्वादि विहीनं च शब्दस्पर्शसमुज्झितम् । व्यपेतगंधरूपं च रसत्यक्तमदिङ्मुखम्

ಅದು ದ್ರಷ್ಟೃತ್ವಾದಿ ಭಾವಗಳಿಂದ ವಿಹೀನ; ಶಬ್ದ-ಸ್ಪರ್ಶವರ್ಜಿತ; ಗಂಧ-ರೂಪಗಳು ದೂರವಾದವು; ರಸತ್ಯಕ್ತ—ದಿಕ್ಕಿನ ಅರಿವೂ ಇಲ್ಲದದು।

Verse 11

इत्थं सत्यंधतमसि सूचीभेद्ये निरंतरे । तत्सद्ब्रह्मेति यच्छ्रुत्या सदैकं प्रतिपाद्यते

ಹೀಗೆ ಸತ್ಯಘನ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ—ನಿರಂತರವಾಗಿ, ಸೂಜಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಭೇದ್ಯವೆನಿಸುವಂತೆ—ಶ್ರುತಿ ‘ತತ್ ಸತ್ ಬ್ರಹ್ಮ’ ಎಂದು ಸದಾ ಏಕ ಸತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 12

अमनोगोचरोवाचां विषयं न कथंचन । अनामरूपवर्णं च न स्थूलं न च यत्कृशम्

ಅದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅಗೋಚರ; ವಾಣಿಗೂ ಎಂದಿಗೂ ವಿಷಯವಾಗದು. ಅದಕ್ಕೆ ನಾಮವಿಲ್ಲ, ರೂಪವಿಲ್ಲ, ವರ್ಣವಿಲ್ಲ—ಅದು ಸ್ಥೂಲವೂ ಅಲ್ಲ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವೂ ಅಲ್ಲ.

Verse 13

अह्रस्वदीर्घमलघुगुरुत्वपरिवर्जितम् । न यत्रोपचयः कश्चित्तथा चापचयोपि च

ಅದು ಹ್ರಸ್ವವೂ ಅಲ್ಲ, ದೀರ್ಘವೂ ಅಲ್ಲ; ಲಘುವೂ ಅಲ್ಲ, ಗುರುವೂ ಅಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಯಿಲ್ಲ, ಕ್ಷಯವೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 14

अभिधत्ते स चकितं यदस्तीति श्रुतिः पुनः । सत्यं ज्ञानमनंतं च यदानंदं परं महः

ಶ್ರುತಿಯೂ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ‘ಅದು ಇದೆ’ ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಪರಮ ಪ್ರಕಾಶವೇ ಸತ್ಯ, ಜ್ಞಾನ, ಅನಂತ—ಮತ್ತು ಆನಂದಸ್ವರೂಪ.

Verse 15

अप्रमेयमनाधारमविकारमनाकृति । निर्गुणं योगिगम्यं च सर्वव्याप्येककारणम्

ಅದು ಅಪ್ರಮೇಯ, ನಿರಾಧಾರ, ನಿರ್ವಿಕಾರ ಮತ್ತು ನಿರಾಕಾರ. ನಿರ್ಗುಣವಾದರೂ ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಗಮ್ಯ—ಸರ್ವವ്യാപಿ, ಏಕಕಾರಣ.

Verse 16

निर्विकल्पं निरारंभं निर्मायं निरुपद्रवम् । यस्येत्थं संविकल्प्यंते संज्ञाः संज्ञोदितस्य वै

ಅದು ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ, ನಿರಾರಂಭ, ನಿರ್ಮಾಯ ಮತ್ತು ನಿರುಪದ್ರವ. ಆದರೂ ಸಂಜ್ಞಾತೀತವಾದ ಆ ಪರತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಇಂತಹ ಸಂಜ್ಞೆಗಳು ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಆರೋಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 17

तस्यैकलस्य चरतो द्वितीयेच्छा भवत्किल । अमूर्तेन स्वमूर्तिश्च तेनाकल्पि स्वलीलया

ಆ ಏಕೈಕ ಪರತತ್ತ್ವವು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರಲು—ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ—ದ್ವಿತೀಯದ ಇಚ್ಛೆ ಉದಯವಾಯಿತು. ಅಮೂರ್ತನೇ ಸ್ವಲೀಲೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಸ್ವಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 18

सर्वैश्वर्यगुणोपेता सर्वज्ञानमयी शुभा । सर्वगा सर्वरूपा च सर्वदृक्सर्वकारिणी

ಅವಳು ಸರ್ವೈಶ್ವರ್ಯಗುಣೋಪೇತಾ, ಸರ್ವಜ್ಞಾನಮಯಿ, ಶುಭಸ್ವರೂಪಿಣಿ. ಅವಳು ಸರ್ವಗಾ, ಸರ್ವರೂಪಧಾರಿಣಿ, ಸರ್ವದೃಕ್ ಮತ್ತು ಸರ್ವಕಾರಿಣಿ.

Verse 19

सर्वैकवंद्या सर्वाद्या सर्वदा सर्वसंकृतिः । परिकल्प्येति तां मूर्तिमीश्वरीं शुद्धरूपिणीम्

ಅವಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಏಕೈಕ ವಂದ್ಯೆ, ಆದಿಸ್ರೋತ, ಸದಾ ಇರುವವಳು, ಸಮಸ್ತ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ-ವ್ಯವಸ್ಥಾಶಕ್ತಿ. ಹೀಗೆ ಅವರು ಆ ಶುದ್ಧರೂಪಿಣಿ ಈಶ್ವರಿಯನ್ನು ಮೂರ್ತಿರೂಪವಾಗಿ ಪರಿಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 20

अंतर्दधे पराख्यं यद्ब्रह्मसर्वंगमव्ययम्

ಆಮೇಲೆ ‘ಪರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ಅವ್ಯಯ ಬ್ರಹ್ಮ ಅಂತರ್ಧಾನವಾಗಿ ಅಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.

Verse 21

अमूर्तं यत्पराख्यं वै तस्य मूर्तिरहं प्रिये । अर्वाचीनपराचीना ईश्वरं मां जगुर्बुधाः

‘ಪ್ರಿಯೆ, “ಪರ” ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆ ಅಮೂರ್ತ ತತ್ತ್ವದ ಮೂರ್ತಿ ನಾನೇ. ಸಮೀಪವೂ ದೂರವೂ ಆಗಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಈಶ್ವರನೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ.’

Verse 22

ततस्तदैकलेनापि स्वैरं विहरतामया । स्वविग्रहात्स्वयं सृष्टा स्वशरीरानपायिनी

ಆಗ ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ಸ್ವೈರವಾಗಿ ವಿಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ದೇವಿ ನನ್ನದೇ ದಿವ್ಯ ವಿಗ್ರಹದಿಂದ ಸ್ವಯಂ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ ತಾನೇ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದಳು—ಸ್ವದೇಹದಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ದೂರವಾಗದ, ನಿತ್ಯ ಸ್ವಯಂಸಿದ್ಧೆ.

Verse 23

प्रधानं प्रकृतिं त्वां च मायां गुणवतीं पराम् । बुद्धि तत्त्वस्य जननीमाहुर्विकृतिवर्जिताम्

ಅವರು ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರಧಾನ, ಪ್ರಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಗುಣವತೀ ಪರಮ ಮಾಯೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಬುದ್ಧಿ-ತತ್ತ್ವದ ಜನನಿ, ಯಾವ ವಿಕೃತಿಯೂ ಇಲ್ಲದ ಶುದ್ಧಸ್ವರೂಪಿಣಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 24

युगपच्च त्वया शक्त्या साकं कालस्वरूपिणा । मयाऽद्य पुरुषेणैतत्क्षेत्रं चापि विनिर्मितम्

ಓ ಶಕ್ತಿಯೇ! ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಆ ಪರತತ್ತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ನಾನು—ಇಂದು ಪುರುಷರೂಪದಲ್ಲಿ—ಈ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 25

सा शक्तिः प्रकृतिः प्रोक्ता स पुमानीश्वरः परः । ताभ्यां च रममाणाभ्यां तस्मिन्क्षेत्रे घटोद्भव

ಆ ಶಕ್ತಿಯೇ ‘ಪ್ರಕೃತಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಆ ಪುರುಷನೇ ಪರಮೇಶ್ವರ. ಓ ಘಟೋದ್ಭವ (ಅಗಸ್ತ್ಯ)! ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಆನಂದದಿಂದ ರಮಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ…

Verse 26

परमानंदरूपाभ्यां परमानंदरूपिणी । पंचक्रोशपरीमाणे स्वपादतलनिर्मिते

ಪರಮಾನಂದಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾದ ಆ ದೇವಿ, ಪರಮಾನಂದಸ್ವರೂಪರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ತನ್ನದೇ ಪಾದತಲದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಪಂಚಕ್ರೋಶ ಪ್ರಮಾಣದ (ಈ) ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 27

मुने प्रलयकालेपि न तत्क्षेत्रं कदाचन । विमुक्तं हि शिवाभ्यां यदविमुक्तं ततो विदुः

ಹೇ ಮುನೇ! ಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಆ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಎಂದಿಗೂ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಿವಾ ಅದನ್ನು ಬಿಡದೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ‘ಅವಿಮುಕ್ತ’—ಎಂದಿಗೂ ತ್ಯಜಿಸದದ್ದು—ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 28

न यदा भूमिवलयं न यदाऽपां समुद्भवः । तदा विहर्तुमीशेन क्षेत्रमेतद्विनि र्मितम्

ಭೂಮಿವಲಯವೂ ಇಲ್ಲದಾಗ, ಜಲಗಳ ಉದ್ಭವವೂ ಆಗದಾಗ, ಆಗ ಈಶ್ವರನು ಲೀಲೆಯಿಂದ ವಿಹರಿಸಲು ಈ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.

Verse 29

इदं रहस्यं क्षेत्रस्य वेद कोपि न कुंभज । नास्तिकाय न वक्तव्यं कदाचिच्चर्मचक्षुषे

ಹೇ ಕುಂಭಜ! ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಈ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ವಿರಳರು ಮಾತ್ರ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ನಾಸ್ತಿಕನಿಗೆ ಇದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಹೇಳಬಾರದು; ಹಾಗೆಯೇ ಕೇವಲ ಹೊರದೃಷ್ಟಿ—‘ಚರ್ಮಚಕ್ಷು’—ಯಿಂದ ನೋಡುವವನಿಗೂ ಅಲ್ಲ.

Verse 30

श्रद्धालवे विनीताय त्रिकालज्ञानचक्षुषे । शिवभक्ताय शांताय वक्तव्यं च मुमुक्षवे

ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಶ್ರದ್ಧಾವಂತನಿಗೂ ವಿನೀತನಿಗೂ, ತ್ರಿಕಾಲಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿತ ದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವನಿಗೂ, ಶಿವಭಕ್ತನಿಗೂ, ಶಾಂತಸ್ವಭಾವಿಯಿಗೂ, ಮೋಕ್ಷಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಮುಮುಕ್ಷುವಿಗೂ ಹೇಳಬೇಕು.

Verse 31

अविमुक्तं तदरभ्य क्षेत्रमेतदुदीर्यते । पर्यंक भूतं शिवयोर्निरंतरसुखास्पदम्

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಿಂದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ‘ಅವಿಮುಕ್ತ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ—ಶಿವ-ಶಿವೆಯರ ಪರ್ಯಂಕಸ್ವರೂಪವಾಗಿ, ನಿರಂತರ ಸುಖದ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದೆ.

Verse 32

अभावः कल्प्यते मूढैर्यदा च शिवयोस्तयोः । क्षेत्रस्यास्य तदाभावः कल्प्यो निर्वाणकारिणः

ಮೂಢರು ಇಲ್ಲಿ ಶಿವನೂ ಅವನ ಶಕ್ತಿಯೂ ‘ಅಭಾವ’ವೆಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿದರೆ, ಮೋಕ್ಷಕಾರಿಯಾದ ಈ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ಅಭಾವವಿದೆ ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 33

अनाराध्य महेशानमनवाप्य च काशिकाम् । योगाद्युपायविज्ञोपि न निर्वाणमवाप्नुयात्

ಮಹೇಶನನ್ನು ಆರಾಧಿಸದೆ, ಕಾಶಿಕಾ (ಕಾಶೀ)ಯನ್ನು ಪಡೆಯದೆ, ಯೋಗಾದಿ ಉಪಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತನಾದರೂ ಪರಮ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರನು।

Verse 34

अस्यानंदवनं नाम पुरा कारि पिनाकिना । क्षेत्रस्यानंदहेतुत्वादविमुक्तमंनतरम्

ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಿನಾಕಿ (ಶಿವ) ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ‘ಆನಂದವನ’ ಎಂಬ ನಾಮವಿಟ್ಟನು. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಆನಂದಕ್ಕೆ ನೇರ ಕಾರಣವಾದುದರಿಂದ ಅದು ತಕ್ಷಣವೇ ‘ಅವಿಮುಕ್ತ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು।

Verse 35

आनंदकंदबीजानामंकुराणि यतस्ततः । ज्ञेयानि सर्वलिंगानि तस्मिन्नानंदकानने

ಆ ಆನಂದಕಾನನದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಲಿಂಗಗಳು, ದಿವ್ಯಾನಂದರೂಪ ಕಂದ-ಬೀಜಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮೊಳೆಯುವ ಅಂಕುರಗಳಂತೆ ತಿಳಿಯಬೇಕಾಗಿವೆ।

Verse 36

अविमुक्तमिति ख्यातमासीदित्थं घटोद्भव । तथा चाख्याम्यथ मुने यथासीन्मणिकर्णिका

ಹೀಗೆ, ಓ ಘಟೋದ್ಭವ (ಅಗಸ್ತ್ಯ), ಇದು ‘ಅವಿಮುಕ್ತ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಿಯಾಯಿತು. ಈಗ, ಓ ಮುನಿಯೇ, ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 37

प्रागानंदवने तत्र शिवयो रममाणयोः । इच्छेत्यभूत्कलशज सृज्यः कोप्यपरः किल

ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆನಂದವನದಲ್ಲಿ ಶಿವಶಕ್ತಿಗಳು ರಮಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಹೇ ಕಲಶಜ (ಅಗಸ್ತ್ಯ)! ‘ಇನ್ನೊಂದುದು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಲಿ’ ಎಂಬ ಮಾತ್ರ ಸಂಕಲ್ಪವು ಉದಯವಾಯಿತು.

Verse 38

यस्मिन्न्यस्ते महाभारे आवां स्वः स्वैरचारिणौ । निर्वाणश्राणनं कुर्वः केवलं काशिशायिनाम्

ಆ ಮಹಾಭಾರವನ್ನು ಇಳಿಸಿದಾಗ, ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ನಮ್ಮ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವೈರವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಿದೆವು; ಕೇವಲ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನಿರ್ವಾಣ-ಮೋಕ್ಷದಾನ ಮಾಡಿದೆವು.

Verse 39

स एव सर्वं कुरुते स एव परिपाति च । स एव संवृणोत्यंते सर्वैश्वर्यनिधिः स च

ಅವನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನೇ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಮಾಹರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಅವನೇ ಸರ್ವೈಶ್ವರ್ಯದ ನಿಧಿ.

Verse 40

चेतःसमुद्रमाकुंच्य चिंताकल्लोलदोलितम् । सत्त्वरत्नं तमोग्राहं रजोविद्रुमवल्लितम्

ಚಿಂತೆಯ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಅಲುಗಾಡುವ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸು; ಅದರಲ್ಲಿ ಸತ್ತ್ವ ರತ್ನದಂತೆ, ತಮಸ್ಸು ಗ್ರಾಹದಂತೆ, ರಜಸ್ಸು ಪ್ರವಾಳದಂತೆ ಸುತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.

Verse 41

यस्य प्रसादात्तिष्ठावः सुखमानंदकानने । परिक्षिप्त मनोवृत्तौ क्व हि चिंतातुरे सुखम्

ಯಾರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಾವು ಆನಂದಕಾನನದಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದೇವೆ. ಮನೋವೃತ್ತಿಗಳು ಚದುರಿದಾಗ, ಚಿಂತಾತುರನಿಗೆ ಸುಖ ಎಲ್ಲಿದೆ?

Verse 42

संप्रधार्येति स विभुः सर्वतश्चित्स्वरूपया । तया सह जगद्धात्र्या जगद्धाताऽथ धूर्जटिः

ಇಂತೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಭು ಧೂರ್ಜಟಿ—ಜಗದ್ಧಾತ—ಸರ್ವತ್ರ ಚಿತ್ಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾದ ಜಗದ್ಧಾತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕ್ರಮಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ಪ್ರವೃತ್ತನಾದನು।

Verse 43

सव्ये व्यापारयांचक्रे दृशमंगे सुधामुचम् । ततः पुमानाविरासीदेकस्त्रैलोक्यसुंदरः

ಅವನು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಮೃತವನ್ನು ಸುರಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಚಲಿಸಲಿಟ್ಟನು; ಅದರಿಂದ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಸುಂದರನಾದ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನು ಅವಿರ್ಭವಿಸಿದನು।

Verse 44

शांतः सत्त्वगुणोद्रिक्तो गांभीर्य जितसागरः । तथा च क्षमया युक्तो मुनेऽलब्धोपमोऽभवत्

ಅವನು ಶಾಂತನಾಗಿದ್ದು ಸತ್ತ್ವಗುಣದಿಂದ ಉನ್ನತನಾಗಿದ್ದನು; ಗಾಂಭೀರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಗರವನ್ನು ಮೀರಿಸಿದನು; ಕ್ಷಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತನಾಗಿ—ಓ ಮುನಿಯೇ—ಅನುಪಮನೆನಿಸಿದನು।

Verse 45

इंद्रनीलद्युतिःश्रीमान्पुंडरीकोत्तमेक्षणः । सुवर्णाकृति सुच्छाय दुकूलयुगलावृतः

ಅವನು ಇಂದ್ರನೀಲದ ಕಿರಣದಂತೆ ದೀಪ್ತಿಮಾನ್, ಶ್ರೀಮಂತ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪದ್ಮನೇತ್ರ; ಸ್ವರ್ಣಾಕೃತಿಯುಳ್ಳ ಶುದ್ಧಕಾಂತಿಯವನಾಗಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದುಕೂಲದ ಜೋಡಿಯಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 46

लसत्प्रचंडदोर्दंड युगलद्वयराजितः । उल्लसत्परमामोदनाभीह्रदकुशेशयः

ಅವನು ಹೊಳೆಯುವ ಪ್ರಚಂಡ ಭುಜದಂಡಗಳ ಎರಡು ಜೋಡಿಗಳಿಂದ ವಿರಾಜಮಾನನಾಗಿದ್ದನು; ಅವನ ನಾಭಿಹ್ರದದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಸೌರಭ-ಆನಂದದಿಂದ ಉಲ್ಲಸಿಸಿದ ಕಮಲವು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 47

एकः सर्वगुणावासस्त्वेकः सर्वकलानिधिः । एकः सर्वोत्तमो यस्मात्ततो यः पुरुषोत्तमः

ಅವನೇ ಸರ್ವಗುಣಗಳ ನಿವಾಸ, ಅವನೇ ಸರ್ವಕಲೆಗಳೂ ಶಕ್ತಿಗಳೂ ಇರುವ ನಿಧಿ. ಅವನು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಪರಮೋತ್ತಮನು ಆದ್ದರಿಂದ ‘ಪುರುಷೋತ್ತಮ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 48

ततो महांतं तं वीक्ष्य महामहिमभूषणम् । महादेव उवाचेदं महाविष्णुर्भवाच्युत

ನಂತರ ಅಪಾರ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಮಹಾನನ್ನು ನೋಡಿ ಮಹಾದೇವನು ಹೀಗೆಂದನು— “ಹೇ ಅಚ್ಯುತ, ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಾಗು.”

Verse 49

तव निःश्वसितं वेदास्तेभ्यः सर्वमवैष्यसि । वेददृष्टेन मार्गेण कुरु सर्वं यथोचितम्

ವೇದಗಳು ನಿನ್ನ ನಿಶ್ವಾಸವೇ; ಅವುಗಳಿಂದ ನೀನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವೆ. ವೇದವು ತೋರಿದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಮಾಡು.

Verse 50

इत्युक्त्वा तं महेशानो बुद्धितत्त्वस्वरूपिणम् । शिवया सहितो रुद्रो विवेशानंदकाननम्

ಇಂತೆ ಹೇಳಿ, ಬುದ್ಧಿತತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪನಾದ ಅವನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಹೇಶಾನ ರುದ್ರನು ಶಿವೆಯೊಂದಿಗೆ ಆನಂದಕಾನನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

Verse 51

ततः स भगवान्विष्णुर्मौलावाज्ञां निधाय च । क्षणं ध्यानपरो भूत्वा तपस्येव मनो दधौ

ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವು ಆ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಕ್ಷಣಕಾಲ ಧ್ಯಾನನಿಷ್ಠನಾಗಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಪಸ್ಸಿನಂತೆ ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿದನು.

Verse 52

खनित्वा तत्र चक्रेण रम्यां पुष्करिणीं हरिः । निजांगस्वेदसंदोह सलिलैस्तामपूरयत्

ಅಲ್ಲಿ ಹರಿಯು ತನ್ನ ಚಕ್ರದಿಂದ ತೋಡಿ ಮನೋಹರ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು; ತನ್ನ ದೇಹದಿಂದ ಹರಿದ ಸ್ವೇದಧಾರೆಗಳ ಜಲದಿಂದ ಅದನ್ನು ತುಂಬಿಸಿದನು।

Verse 53

समाः सहस्रं पंचाशत्तप उग्रं चचार सः । चक्रपुष्कीरणी तीरे तत्र स्थाणुसमाकृतिः

ಅವನು ಚಕ್ರ-ಪುಷ್ಕರಿಣೀ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕಂಬದಂತೆ ನಿಶ್ಚಲನಾಗಿ ನಿಂತು, ಸಾವಿರ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು।

Verse 54

ततः स भगवानीशो मृडान्या सहितो मृडः । दृष्ट्वा ज्वलंतं तपसा निश्चलं मीलितेक्षणम्

ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ಈಶನು—ಕರುಣಾಮಯ ಶಿವನು—ಮೃಡಾನಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಂದು, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತಾ ನಿಶ್ಚಲನಾಗಿ, ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಕಂಡನು।

Verse 55

तमुवाच हृषीकेशं मौलिमांदोलयन्मुहुः । अहो महत्त्वं तपसस्त्वहो धैर्यं च चेतसः

ಆಗ ಅವರು ಹೃಷೀಕೇಶನಿಗೆ, ಮರುಮರು ಶಿರಸ್ಸು ಅಲುಗಿಸುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು—“ಅಹೋ! ತಪಸ್ಸಿನ ಮಹಿಮೆ ಎಷ್ಟೋ ಮಹಾನ್; ಮನಸ್ಸಿನ ಧೈರ್ಯವೂ ಎಷ್ಟೋ ಶ್ರೇಷ್ಠ!”

Verse 56

अहो अनिंधनो वह्निर्ज्वलत्येष निरंतरम् । अलं तप्त्वा महाविष्णो वरं वरय सत्तम

“ಅಹೋ! ಇಂಧನವಿಲ್ಲದೆ ಈ ಅಗ್ನಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹೇ ಮಹಾವಿಷ್ಣೋ, ತಪಸ್ಸು ಸಾಕು—ಹೇ ಸತ್ತಮ, ವರವನ್ನು ಬೇಡು।”

Verse 57

मृडस्याम्रोडितमिदं प्रत्यभिज्ञाय भाषितम् । उन्मीलित दृगंभोजः समुत्तस्थौ चतुर्भुजः

ಮೃಡ (ಶಿವ)ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಚತುರ್ಭುಜ ಪ್ರಭುವು ಕಮಲಸಮಾನ ನೇತ್ರಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ಎದ್ದು ನಿಂತನು।

Verse 58

श्रीविष्णुरुवाच । यदि प्रसन्नो देवेश देवदेव महेश्वर । भवान्या सहितं त्वां तु द्रष्टुमिच्छामि सर्वदा

ಶ್ರೀವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವೇಶ, ದೇವದೇವ, ಮಹೇಶ್ವರ! ನೀವು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದರೆ, ಭವಾನಿಯೊಡನೆ ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನವನ್ನು ನಾನು ಸದಾ ಬಯಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 59

सर्वकर्मसु सर्वत्र त्वामेव शशिशेखर । पुरश्चरं तं पश्यामि यथा तन्मे वरस्तथा

ಹೇ ಶಶಿಶೇಖರ! ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲೂ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನೇ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಲಿ—ನೀನು ಸದಾ ನನ್ನ ಮುಂದಾಗಿ ಸಾಗುವಂತೆ; ಅದೇ ನನ್ನ ವರವಾಗಲಿ।

Verse 60

त्वदीय चरणांभोज मकरंदमधूत्सुकः । मच्चेतो भ्रमरो भ्रांतिं विहायास्तु सुनिश्चलः

ನಿನ್ನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳ ಪರಾಗಮಕರಂದದ ಮಧುವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಲು ಉತ್ಸುಕನಾದ ನನ್ನ ಚಿತ್ತಭ್ರಮರನು ಅಲೆದಾಟವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಿರನಾಗಲಿ।

Verse 61

श्रीशिव उवाच । एवमस्तु हृषीकेश यत्त्वयोक्तं जनार्दन । अन्यं वरं प्रयच्छामि तमाकर्णय सुव्रत

ಶ್ರೀಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಹೃಷೀಕೇಶ, ಹೇ ಜನಾರ್ದನ! ನೀನು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಆಗಲಿ. ಹೇ ಸುವ್ರತ! ನಾನು ನಿನಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ವರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 62

त्वदीयस्यास्य तपसो महोपचय दर्शनात् । यन्मयांदोलितो मौलिरहिश्रवणभूषणः

ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂಚಿತವಾದ ಮಹಾಪುಣ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಕಂಡು ನಾನು ಭಾವವಿಹ್ವಲನಾದೆನು; ಸರ್ಪರೂಪ ಕರ್ಣಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ನನ್ನ ಶಿರಸ್ಸು ತಾನೇ ಅಲುಗಿತು।

Verse 63

तदांदोलनतः कर्णात्पपात मणिकर्णिका । मणिभिः खचिता रम्या ततोऽस्तु मणिकर्णिका

ಆ ಅಲುಗಾಟದಿಂದ ನನ್ನ ಕಿವಿಯಿಂದ ಮಣಿಗಳಿಂದ ಖಚಿತವಾದ ಅತಿರಮ್ಯ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ಬಿದ್ದುಹೋಯಿತು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ‘ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲಿ।

Verse 64

चक्रपुष्करिणी तीर्थं पुराख्यातमिदं शुभम् । त्वया चक्रेण खननाच्छंखचक्रगदाधर

ಈ ಶುಭ ತೀರ್ಥವು ಪುರಾತನದಿಂದಲೇ ‘ಚಕ್ರಪುಷ್ಕರಿಣೀ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತ; ಹೇ ಶಂಖಚಕ್ರಗದಾಧರ, ನೀನು ಚಕ್ರದಿಂದ ತೋಡಿ ಹೊರತಂದದ್ದರಿಂದ ಈ ನಾಮವು ಬಂದಿದೆ।

Verse 65

मम कर्णात्पपातेयं यदा च मणिकर्णिका । तदाप्रभृति लोकेऽत्र ख्यातास्तु मणिकर्णिका

ನನ್ನ ಕಿವಿಯಿಂದ ಈ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ಬಿದ್ದಾಗಿನಿಂದಲೇ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅದು ‘ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತಿಯಾಯಿತು।

Verse 66

श्रीविष्णुरुवाच । मुक्ताकुंडलपातेन तवाद्रितनयाप्रिय । तीर्थानां परमं तीर्थं मुक्तिक्षेत्रमिहास्तु वै

ಶ್ರೀವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಅದ್ರಿತನಯಾಪ್ರಿಯ, ನಿನ್ನ ಮುತ್ತಿನ ಕುಂಡಲ ಬಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ತೀರ್ಥವಾಗಲಿ; ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮುಕ್ತಿಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಲಿ।

Verse 67

काशतेऽत्र यतो ज्योतिस्तदनाख्येयमीश्वरः । अतो नामापरं चास्तु काशीति प्रथितं विभो

ಹೇ ಪ್ರಭು! ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾರದ ದಿವ್ಯ ಜ್ಯೋತಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ವಿಭೋ, ಇದರ ಇನ್ನೊಂದು ನಾಮ ‘ಕಾಶೀ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಲಿ.

Verse 68

अन्यं वरं वरे देव देयः सोप्यविचारितम् । स ते परोपकारार्थं जगद्रक्षामणे शिव

ಹೇ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠ! ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೊಂದು ವರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು—ಅದು ಪರೋಪಕಾರಾರ್ಥವಾಗಿರಲಿ, ಹೇ ಶಿವ, ಜಗದ್ರಕ್ಷಕ.

Verse 69

आब्रह्मस्तंबपर्यंतं यत्किंचिज्जंतुसंज्ञितम् । चतुर्षु भूतग्रामेषु काश्यां तन्मुक्तिमाप्स्यतु

ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹುಲ್ಲಿನ ಕಡ್ಡಿವರೆಗೆ—‘ಜೀವಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಯಾವುದಾದರೂ, ನಾಲ್ಕು ಭೂತವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ—ಅದು ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು.

Verse 70

अस्मिंस्तीर्थवरे शंभो मणिश्रव णभूषणे । संध्यां स्नानं जपं होमं वेदाध्ययनमुत्तमम् । तर्पण पिंडदानं च देवतानां च पूजनम्

ಹೇ ಶಂಭೋ! ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥವಾದ ಮಣಿಶ್ರವಣ-ಭೂಷಣದಲ್ಲಿ—ಸಂಧ್ಯಾವಿಧಿ, ಸ್ನಾನ, ಜಪ, ಹೋಮ, ಉತ್ತಮ ವೇದಾಧ್ಯಯನ, ತರ್ಪಣ, ಪಿಂಡದಾನ ಮತ್ತು ದೇವತಾಪೂಜೆ (ಮಾಡಬೇಕು).

Verse 71

गोभूतिलहिरण्याश्वदीपान्नांबरभूषणम् । कन्यादानं प्रयत्नेन सप्ततंतूननेकशः

ಹಸು, ಭೂಮಿ, ಎಳ್ಳು, ಚಿನ್ನ, ಕುದುರೆ, ದೀಪ, ಅನ್ನ, ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕ ಕನ್ಯಾದಾನ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವಿಧದ ಸಪ್ತತಂತು ವಸ್ತ್ರಾದಿಗಳನ್ನು (ದಾನ) ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 72

व्रतोत्सर्गं वृषोत्सर्गं लिंगादि स्थापनं तथा । करोति यो महाप्राज्ञो ज्ञात्वायुःक्षणगत्वरम्

ಆಯುಷ್ಯ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನು ಇಲ್ಲಿ ವ್ರತೋತ್ಸರ್ಗ, ವೃಷೋತ್ಸರ್ಗ ಹಾಗೂ ಶಿವಲಿಂಗಾದಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 73

विपत्तिं विपुलां चापि संपत्तिमतिभंगुराम् । अक्षया मुक्तिरेकास्तु विपाकस्तस्य कर्मणः

ವಿಪುಲ ವಿಪತ್ತು ಬಂದರೂ, ಅತಿಭಂಗುರ ಸಂಪತ್ತು ದೊರಕಿದರೂ—ಆ ಕರ್ಮದ ಏಕೈಕ ಶಾಶ್ವತ ಫಲ ಅಕ್ಷಯ ಮುಕ್ತಿಯೇ।

Verse 74

अन्यच्चापि शुभं कर्म यदत्र श्रद्धयायुतम् । विनात्मघातमीशान त्यक्त्वा प्रायोपवेशनम्

ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಇನ್ನೊಂದು ಶುಭಕರ್ಮವೂ—ಆತ್ಮಹಾನಿಯಿಲ್ಲದೆ, ಹೇ ಈಶಾನ, ಪ್ರಾಯೋಪವೇಶನ (ಮರಣೋಪವಾಸ) ತ್ಯಜಿಸಿ—ಫಲಪ್ರದವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 75

नैःश्रेयस्याः श्रियो हेतुस्तदस्तु जगदीश्वर । नानुशोचति नाख्याति कृत्वा कालांतरेपि यत्

ಹೇ ಜಗದೀಶ್ವರ, ಅದೇ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ಶ್ರೀಗೆ ಕಾರಣವಾಗಲಿ—ಯಾವ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿ ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವಿಲ್ಲ, ಹೇಳಿ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವ ಅಗತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 76

तदिहाक्षयतामेतु तस्येश त्वदनुग्रहात् । तव प्रसादात्तस्येश सर्वमक्षयमस्तु तत्

ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ಈಶ, ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅವನ ಪುಣ್ಯವು ಇಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯವಾಗಲಿ. ಹೇ ಪ್ರಭು, ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲವೂ ಅವ್ಯಯವಾಗಲಿ।

Verse 77

यदस्ति यद्भविष्यच्च यद्भूतं च सदाशिव । तस्मादेतच्च सर्वस्मात्क्षेत्रमस्तु शुभोदयम्

ಹೇ ಸದಾಶಿವನೇ! ಇರುವದು, ಆಗುವದು, ಆಗಿಹೋದದು—ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ. ಆದಕಾರಣ ಈ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವು ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿ, ಶುಭೋದಯವನ್ನು ನೀಡಲಿ.

Verse 78

यथा सदाशिव त्वत्तो न किंचिदधिकं शिवम् । तथानंदवनादस्मात्किंचिन्मास्त्वधिकं क्वचित्

ಹೇ ಸದಾಶಿವ, ಹೇ ಶಿವ! ನಿನ್ನಿಗಿಂತ ಮೇಲಾದುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲದಂತೆ, ಈ ಆನಂದವನಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾದುದು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಏನೂ ಇರಬಾರದು.

Verse 79

विना सांख्येन योगेन विना स्वात्मावलोकनम् । विना व्रत तपो दानैः श्रेयोऽस्तु प्राणिनामिह

ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಾಂಖ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ಯೋಗವಿಲ್ಲದೆ, ಸ್ವಾತ್ಮಾವಲೋಕನವಿಲ್ಲದೆ, ವ್ರತ-ತಪ-ದಾನಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕೂಡ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.

Verse 80

शशका मशका कीटाः पतं गास्तुरगोरगाः । पंचक्रोश्यां मृताः काश्यां संतु निर्वाणदीक्षिताः

ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಪಂಚಕ್ರೋಶೀ ವಲಯದೊಳಗೆ ಮೊಲಗಳು, ಸೊಳ್ಳೆಗಳು, ಕೀಟಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಪಗಳು ಸತ್ತರೂ—ಅವುಗಳೆಲ್ಲ ನಿರ್ವಾಣದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದವರಂತೆ ಆಗಲಿ.

Verse 81

नामापि गृह्णतां काश्याः सदैवास्त्वेनसः क्षयः

ಕಾಶಿಯ ನಾಮವನ್ನು ಮಾತ್ರವೂ ಗ್ರಹಿಸುವ (ಉಚ್ಚರಿಸುವ/ಸ್ಮರಿಸುವ)ವರ ಪಾಪಕ್ಷಯ ಸದಾ ಆಗಲಿ.

Verse 82

सदा कृतयुगं चास्तु सदाचास्तूत्तरायणम् । सदा महोदयश्चास्तु काश्यां निवसतां सताम्

ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸತ್ಪುರುಷರಿಗೆ ಸದಾ ಕೃತಯುಗವೇ ಇರಲಿ; ಸದಾ ಶುಭ ಉತ್ತರಾಯಣವೇ ಇರಲಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಅವರಿಗೆ ನಿತ್ಯ ಮಹೋದಯ ಪುಣ್ಯಸಂಯೋಗವಾಗಲಿ।

Verse 83

यानि कानि पवित्राणि श्रुत्युक्तानि सदाशिव । तेभ्योऽधिकतरं चास्तु क्षेत्रमेतत्त्रिलोचन

ಹೇ ಸದಾಶಿವ! ಶ್ರುತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಯಾವ ಯಾವ ಪವಿತ್ರಕರ ವಿಷಯಗಳಿದೆಯೋ, ಅವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಪಾವನವಾಗಲಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಹೇ ತ್ರಿಲೋಚನ।

Verse 84

चतुर्णामपि वेदानां पुण्यमध्ययनाच्च यत् । तत्पुण्यं जायतां काश्यां गायत्रीलक्ष जाप्यतः

ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಯಾವ ಪುಣ್ಯ ಉಂಟಾಗುವುದೋ, ಅದೇ ಪುಣ್ಯ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಯತ್ರೀ ಲಕ್ಷಜಪದಿಂದ ಉಂಟಾಗಲಿ।

Verse 85

अष्टांगयोगाभ्यासेन यत्पुण्यमपि जायतेः । तत्पुण्यं साधिकं भूयाच्छ्रद्धाकाशीनिषेवणात्

ಅಷ್ಟಾಂಗಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಯಾವ ಪುಣ್ಯ ಉಂಟಾಗುವುದೋ, ಅದು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದರಿಂದ ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕವಾಗಲಿ।

Verse 86

कृच्छ्रचांद्रायणाद्यैश्च यच्छ्रेयः समुपार्ज्यते । तदेकेनोपवासेन भवत्वानंदकानने

ಕೃಚ್ಛ್ರ, ಚಾಂದ್ರಾಯಣಾದಿ ಕಠೋರ ವ್ರತಗಳಿಂದ ಯಾವ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಸಂಪಾದ್ಯವಾಗುವುದೋ, ಅದು ಆನಂದಕಾನನದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಉಪವಾಸದಿಂದಲೇ ಲಭಿಸಲಿ।

Verse 87

अन्यत्र यत्तपस्तप्त्वा श्रेयः स्याच्छरदां शतम् । तदस्तु काश्यां वर्षेण भूमिशय्या व्रतेन हि

ಬೇರೆಡೆ ನೂರು ಶರದೃತುಗಳ ತನಕ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ದೊರೆಯುವ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು, ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಶಯ್ಯಾ ವ್ರತದಿಂದ ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಲಭಿಸಲಿ।

Verse 88

आजन्म मौनव्रततो यदन्यत्रफलं स्मृतम् । तदस्तु काश्यां पक्षाहः सत्यवाक्परिभाषणात्

ಬೇರೆಡೆ ಜನ್ಮಪೂರ್ತಿ ಮೌನವ್ರತದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಫಲವೆಂದು ಹೇಳಿರುವುದು, ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಾಹಕಾಲ ಸತ್ಯವಾಕ್ಯವನ್ನೇ ಮಾತನಾಡುವುದರಿಂದ ಸಿದ್ಧವಾಗಲಿ।

Verse 89

अन्यत्र दत्त्वा सर्वस्वं सुकृतं यत्समीरितम् । सहस्रभोजनात्काश्यां तद्भूयादयुताधिकम्

ಬೇರೆಡೆ ಸರ್ವಸ್ವ ದಾನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪುಣ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಿರುವುದು, ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ಜನರಿಗೆ ಭೋಜನ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಅಯುತಾಧಿಕವಾಗಿ (ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ) ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿ।

Verse 90

मुक्तिक्षेत्राणि सर्वाणि यत्संसेव्योदितं फलम् । पंचरात्रात्तदत्रास्तु निषेव्य मणिकर्णिकाम्

ಎಲ್ಲ ಮುಕ್ತಿಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ ಫಲವೆಂದು ಹೇಳಿರುವುದು, ಇಲ್ಲಿ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಶ್ರಯಿಸಿದರೆ ಐದು ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲೇ ಲಭಿಸಲಿ।

Verse 91

प्रयागस्नानपुण्येन यत्पुण्यं स्याच्छिवप्रदम् । काशीदर्शनमात्रेण तत्पुण्यं श्रद्धयास्त्विह

ಪ್ರಯಾಗ ಸ್ನಾನದ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಶಿವಪ್ರದ ಪುಣ್ಯ, ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಲಭಿಸಲಿ।

Verse 92

यत्पुण्यमश्वमेधेन यत्पुण्यं राजसूयतः । काश्यां तत्पुण्यमाप्नोतु त्रिरात्रशयनाद्यमी

ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಪುಣ್ಯವೂ, ರಾಜಸೂಯ ಯಾಗದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಪುಣ್ಯವೂ—ಅದೇ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ನಿಯಮಶೀಲನು ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳು ಶಯನ-ವ್ರತ ಆಚರಿಸಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 93

तुलापुरुषदानेन यत्पुण्यं सम्यगाप्यते । काशीदर्शनमात्रेण तत्पुण्यं श्रद्धयास्तु वै

ತುಲಾಪುರುಷ ದಾನದಿಂದ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಪುಣ್ಯವು, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇವಲ ಕಾಶೀ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 94

इति विष्णोर्वरं श्रुत्वा देवदेवो जगत्पतिः । उवाच च प्रसन्नात्मा तथाऽस्तु मधुसूदन

ವಿಷ್ಣುವಿನ ವರವನ್ನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿ ದೇವದೇವನು, ಜಗತ್ಪತಿ, ಪ್ರಸನ್ನಮನದಿಂದ ಹೇಳಿದನು—“ತಥಾಸ್ತು, ಓ ಮಧುಸೂದನ।”

Verse 95

श्रीमहादेव उवाच । शृणु विष्णो महाबाहो जगतः प्रभवाप्यय । विधेहि सृष्टिं विविधां यथावत्त्वं श्रुतीरिताम्

ಶ್ರೀಮಹಾದೇವನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಷ್ಣು, ಮಹಾಬಾಹೋ! ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಭವವೂ ಅಪ್ಯಯವೂ ನೀನೇ. ಶ್ರುತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ವಿಧಿಸು.

Verse 96

पितेव सर्वभूतानां धर्मतः पालको भव । विध्वंसनीया विविधा धर्मध्वंसविधायिनः

ತಂದೆಯಂತೆ ಧರ್ಮದ ಮೂಲಕ ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಪಾಲಕನಾಗಿರು; ಮತ್ತು ಧರ್ಮಧ್ವಂಸವನ್ನು ಮಾಡುವ ನಾನಾವಿಧ ದುಷ್ಟರನ್ನು ಸಂಹರಿಸು.

Verse 97

धर्मेतरपथस्थानामुपसंहृतये हरे । हेतुमात्रं भवान्यस्मात्स्वकर्मनिहता हि ते

ಹೇ ಹರಿ! ಧರ್ಮೇತರ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತವರ ಉಪಸಂಹಾರಕ್ಕೆ ನೀನು ಕೇವಲ ನಿಮಿತ್ತಮಾತ್ರ; ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಕರ್ಮಫಲದಿಂದಲೇ ನಿಜವಾಗಿ ನಿಹತರಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 98

यथा परिणतं सस्यं पतेत्प्रसवबंधनात् । ते परीणतपाप्मानः पतिष्यंति तथा स्वयम्

ಹೇಗೆ ಪಕ್ವವಾದ ಧಾನ್ಯವು ಕಾಳಿನ ಬಂಧನದಿಂದ ತಾನೇ ಬೀಳುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಪಾಪವು ಪರಿಪಕ್ವವಾದವರು ಸ್ವಯಂ ಬೀಳುವರು।

Verse 99

ये च त्वामवमन्यंते दर्पिताः स्वतपोबलैः । तेषां चैवोपसंहृत्यै प्रभविष्याम्यहं हरे

ತಮ್ಮ ತಪೋಬಲದ ದರ್ಪದಿಂದ ಮದಗೊಂಡು ನಿನ್ನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವವರು ಯಾರು ಇದ್ದಾರೋ—ಅವರನ್ನೂ ಉಪಸಂಹರಿಸಲು, ಹೇ ಹರಿ, ನಾನು ಪ್ರಭವಿಸುವೆನು।

Verse 100

उपपातकिनो ये च महापातकिनश्च ये । तेपि काशीं समासाद्य भविष्यंति गतैनसः

ಉಪಪಾತಕದ ದೋಷಿಗಳೂ ಮಹಾಪಾತಕದ ದೋಷಿಗಳೂ—ಅವರೂ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಸೇರಿ ಪಾಪರಹಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 110

विष्णोऽविमुक्ते संवासः कर्मनिर्मूलनक्षमः । द्वित्राणां हि पवित्राणां निर्वाणा येह जायते

ಹೇ ವಿಷ್ಣೋ! ಅವಿಮುಕ್ತದಲ್ಲಿ ವಾಸವು ಕರ್ಮವನ್ನು ಬೇರುಸಹ ನಿರ್ಮೂಲ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳದು; ಇಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರರಿಗೆ ಎರಡು-ಮೂರು (ದಿನ-ರಾತ್ರಿ)ಯಲ್ಲೇ ನಿರ್ವಾಣ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 120

अश्रद्धयापि यः स्नातो मणिकर्ण्यां विधानतः । सोपि पुण्यमवाप्नोति स्वर्गप्राप्तिकरं परम्

ಶ್ರದ್ಧೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವನು ಸಹ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಸ್ವರ್ಗಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಪರಮ ಪುಣ್ಯವನ್ನು।

Verse 130

योसौ विश्वेश्वरो देवः काशीपुर्यामुमे स्थितः । लिंगरूपधरः साक्षान्मम श्रेयास्पदं हि तत्

ಹೇ ಉಮೇ! ಕಾಶೀಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಆ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ದೇವನು, ಸాక్షಾತ್ ಲಿಂಗರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು—ಅದೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನ ಆಸನ ಹಾಗೂ ಪರಮ ಕಲ್ಯಾಣದ ಆಧಾರ।

Verse 140

बहूपसर्गो योगोयं कृच्छ्रसाध्यं तपो हि यत् । योगाद्भ्रष्टस्तपोभ्रष्टो गर्भक्लेशसहःपुनः

ಈ ಯೋಗಸಾಧನೆ ಅನೇಕ ವಿಘ್ನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ; ತಪಸ್ಸೂ ಕಷ್ಟದಿಂದಲೇ ಸಾಧ್ಯ. ಯೋಗದಿಂದಲೋ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೋ ಭ್ರಷ್ಟನಾದವನು ಮತ್ತೆ ಗರ್ಭಕ್ಲೇಶಗಳ ನೋವನ್ನು (ಪುನರ್ಜನ್ಮ) ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 150

व्यास उवाच । अगस्त्यस्य पुरः सूत कथयित्वा कथामिमाम् । सर्वपापप्रशमनीं पुनः स्कंद उवाच ह

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸೂತ! ಅಗಸ್ತ್ಯನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಪಾಪಪ್ರಶಮನಿಯಾದ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದ ನಂತರ, ಮತ್ತೆ ಸ್ಕಂದನು ಮಾತನಾಡಿದನು।