Varṇa-adhikāra, Karma, and the Protection of One’s Attained Spiritual Status (वर्णाधिकारः कर्म च स्वस्थानरक्षणम्)

Verse 1

व्यास उवाच । ब्राह्मणत्वं हि दुष्प्राप्यं निसर्गाद्ब्राह्मणो भवेत् । ईश्वरस्य मुखात्क्षत्रं बाहुभ्यामूरुतो विशः

ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳಿದರು: ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ದುರ್ಲಭವಾದುದು; ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಒಬ್ಬನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈಶ್ವರನ ಮುಖದಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ತೋಳುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ತೊಡೆಗಳಿಂದ ವೈಶ್ಯರು ಉದ್ಭವಿಸಿದರು.

Verse 2

पद्भ्यां शूद्रस्समुत्पन्न इति तस्य मुखाच्छ्रुतिः । किमु स्थितिमधःस्थानादाप्नुवन्ति ह्यतो वद

ಶೂದ್ರನು ಆತನ ಪಾದಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದನೆಂದು ಶ್ರುತಿಯು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ನನಗೆ ಇದನ್ನು ಹೇಳಿ: ಅವರ ಮೂಲವು ಕೆಳಗಿನ ಸ್ಥಾನದಿಂದ (ಪಾದಗಳು) ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ 'ಕೆಳಮಟ್ಟದ' ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆಯೇ?

Verse 3

सनत्कुमार उवाच । दुष्कृतेन तु कालेय स्थानाद्भ्रश्यन्ति मानवाः । श्रेष्ठं स्थानं समासाद्य तस्माद्रक्षेत पण्डितः

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ದುಷ್ಕೃತಗಳಿಂದ ಕಲుషಿತವಾದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ತಮ್ಮ ಯೋಗ್ಯ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಜಾರುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದ ಪಂಡಿತನು ಅದನ್ನು ಕಾಪಾಡಬೇಕು।

Verse 4

यस्तु विप्रत्वमुत्सृज्य क्षत्रयोन्यां प्रसूयते । ब्राह्मण्यात्स परिभ्रष्टः क्षत्रियत्वं निषेवते

ಯಾರು ವಿಪ್ರತ್ವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯದಿಂದ ಪತನಗೊಂಡು ಕ್ಷತ್ರಿಯತ್ವದ ಸ್ಥಾನ-ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 5

अधर्मसेवनान्मूढस्तथैव परिवर्तते । जन्मान्तरसहस्राणि तमस्याविशते यतः

ಅಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದರಿಂದ ಮೂಢನು ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತಾನೆ; ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವನು ಸಾವಿರಾರು ಜನ್ಮಗಳವರೆಗೆ ಅಜ್ಞಾನಾಂಧಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 6

तस्मात्प्राप्य परं स्थानं प्रमाद्यन्न तु नाशयेत् । स्वस्थानं सर्वदा रक्षेत्प्राप्यापि विपदो नरः

ಆದುದರಿಂದ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದವನು ಪ್ರಮಾದದಿಂದ ಅದನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬಾರದು. ವಿಪತ್ತುಗಳು ಬಂದರೂ ಮನುಷ್ಯನು ಸದಾ ತನ್ನ ಸ್ವಸ್ಥಾನ—ಶಿವಮಾರ್ಗದ ಸ್ಥೈರ್ಯ—ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

Verse 7

ब्राह्मणत्वं शुभं प्राप्य ब्राह्मण्यं योऽवमन्यते । भोज्याभोज्यं न जानाति स पुमान्क्षत्रियो भवेत्

ಶುಭ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯವನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿ ಭೋಜ್ಯ-ಅಭೋಜ್ಯದ ವಿವೇಕವನ್ನು ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೆ, ಆ ಪುರುಷನು ಕ್ಷತ್ರಿಯನೆಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 8

कर्मणा येन मेधावी शूद्रो वैश्यो हि जायते । तत्ते वक्ष्यामि निखिलं येन वर्णोत्तमो भवेत्

ಯಾವ ಕರ್ಮಶಾಸನದಿಂದ ವಿವೇಕಿಯಾದ ಶೂದ್ರನೂ ವೈಶ್ಯಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಬಲ್ಲನೋ, ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿನಗೆ ಹೇಳುವೆನು; ಅದರಿಂದ ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗುವನು.

Verse 9

शूद्रकर्म यथोद्दिष्टं शूद्रो भूत्वा समाचरेत् । यथावत्परिचर्य्यां तु त्रिषु वर्णेषु नित्यदा

ಶೂದ್ರಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಶೂದ್ರನಿಗೆ ವಿಧಿಸಿದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಮೂರು ಉನ್ನತ ವರ್ಣಗಳಿಗೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಿತ್ಯ ಸೇವೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 10

कुरुते कामयानस्तु शूद्रोऽपि वैश्यतां व्रजेत् । यो योजयेद्धनैर्वैश्यो जुह्वानश्च यथाविधि

ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಮಾಡಲು ಬಯಸುವ ಶೂದ್ರನೂ ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ವೈಶ್ಯಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಬಲ್ಲನು; ಹಾಗೆಯೇ ವೈಶ್ಯನು ತನ್ನ ಧನವನ್ನು ಯಜ್ಞ-ಹೋಮಗಳಲ್ಲಿ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಿ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ, ಅವನು ತನ್ನ ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂರೈಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 11

अग्निहोत्रमुपादाय शेषान्न कृतभोजनः । स वैश्यः क्षत्रियकुले जायते नात्र संशयः

ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ನಂತರ ಉಳಿದ ಪವಿತ್ರ ಅನ್ನವನ್ನೇ ಭೋಜನ ಮಾಡುವ ಆ ವೈಶ್ಯನು ಕ್ಷತ್ರಿಯಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 12

क्षत्त्रियो जायते यज्ञैसंस्कृतैरात्तदक्षिणैः । अधीते स्वर्गमन्विच्छंस्त्रेताग्निशरणं सदा

ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತಗೊಂಡು ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಸ್ವರ್ಗಕಾಮನೆಯಿಂದ ವೇದವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಸದಾ ತ್ರೇತಾಗ್ನಿಗಳ ಶರಣಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 13

आर्द्रहस्तपदो नित्यं क्षितिं धर्मेण पालयेत् । ऋतुकालाभिगामी च स्वभार्य्याधर्मतत्परः

ಕೈಕಾಲುಗಳನ್ನು ಸದಾ ಕರುಣಾಸೇವೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರಿಸಿ, ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ಯೋಗ್ಯ ಋತುಕಾಲದಲ್ಲೇ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ, ಸ್ವಪತ್ನಿ-ನಿಷ್ಠೆಯ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿರಬೇಕು.

Verse 14

सर्वातिथ्यं त्रिवर्गस्य भूतेभ्यो दीयतामिति । गोब्राह्मणात्मनोऽर्थं हि संग्रामाभिहतो भवेत्

“ಧರ್ಮ-ಅರ್ಥ-ಕಾಮ ಎಂಬ ತ್ರಿವರ್ಗವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು” ಎಂಬ ವಿಧಿ. ಗೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತ್ಮಧರ್ಮದ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಾಯಪಡೆಯುವುದನ್ನೂ ಸಹ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

Verse 15

तेनाग्निमन्त्रपूतात्मा क्षत्त्रियो ब्राह्मणो भवेत् । विधितो ब्राह्मणो भूत्वा याजकस्तु प्रजायते

ಆ ವಿಧಿಯಿಂದ—ಅಗ್ನಿಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧಾತ್ಮನಾದ—ಕ್ಷತ್ರಿಯನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗುತ್ತಾನೆ. ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದು ನಂತರ ಅವನು ಯಾಜಕ (ಯಜ್ಞ ನಡೆಸುವ ಪುರೋಹಿತ)ನಾಗಿ ಮಾನ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 16

स्वकर्मनिरतो नित्यं सत्यवादी जितेन्द्रियः । प्राप्यते विपुलस्स्वर्गो देवानामपि वल्लभः

ಯಾವನು ನಿತ್ಯ ಸ್ವಧರ್ಮಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ, ಸತ್ಯವಚನನಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಜಯನಾಗಿರುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ವಿಶಾಲ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಅದು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಪ್ರಿಯವಾದುದು।

Verse 17

ब्रह्मणत्वं हि दुष्प्राप्यं कृच्छ्रेण साध्यते नरैः । ब्राह्मण्यात्सकलं प्राप्य मोक्षश्चापि मुनीश्वर

ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವವು ನಿಜಕ್ಕೂ ದುಷ್ಪ್ರಾಪ್ಯ; ಮಾನವರು ಅದನ್ನು ಕಠಿಣ ಸಾಧನೆಯಿಂದಲೇ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಫಲಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ಓ ಮುನೀಶ್ವರ, ಮೋಕ್ಷವೂ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 18

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ब्राह्मणो धर्मतत्परः । साधनं सर्ववर्गस्य रक्षेद्ब्राह्मण्यमुत्तमम्

ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಉತ್ತಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯವನ್ನು (ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವವನ್ನು) ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಸರ್ವ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.

Verse 19

व्यास उवाच । संग्रामस्येह माहात्म्यं त्वयोक्तं मुनिसत्तम । एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं ब्रूहि त्वं वदतां वर

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ! ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಗ्रामದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ನಾನು ಅದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ವಾಕ್ಯಶ್ರೇಷ್ಠ, ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿ.

Verse 20

सनत्कुमार उवाच । अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैरिष्ट्वा विपुलदक्षिणैः । न तत्फलमवाप्नोति संग्रामे यदवाप्नुयात्

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮಾದಿ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಅಪಾರ ದಕ್ಷಿಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನೆರವೇರಿಸಿದರೂ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೊರಕುವ ಫಲವನ್ನು ಅದರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 21

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां रणफलवर्णनं नामैकविंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ಪಂಚಮ—ಉಮಾಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ‘ರಣಫಲವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.

Verse 22

धर्मलाभोऽर्थलाभश्च यशोलाभस्तथैव च । यश्शूरो वांछते युद्धं विमृन्दन्परवाहिनीम्

ಧರ್ಮಲಾಭ, ಅರ್ಥಲಾಭ ಮತ್ತು ಯಶೋಲಾಭವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ನಿಜ ಶೂರನು ಶತ್ರುಸೈನ್ಯವನ್ನು ಮರ್ಧಿಸಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 23

तस्य धर्मार्थ कामाश्च यज्ञश्चैव सदक्षिणः । परं ह्यभिमुखं दत्त्वा तद्यानं योऽधिरोहति

ಅವನಿಗೆ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿಧಿಸಮ್ಮತ ಕಾಮಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ; ಅವನ ಯಜ್ಞಗಳು ಯಥೋಚಿತ ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಶ್ರೇಷ್ಠವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಿ ಆ ಪವಿತ್ರ ಯಾನವನ್ನು ಏರುವವನು ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 24

विष्णुलोके स जायेत यश्च युद्धेऽपराजितः । अश्वमेधानवाप्नोति चतुरो न मृतस्स चेत्

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಪರಾಜಿತನಾಗಿರುವವನು ವಿಷ್ಣುಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಅವನು ಮರಣ ಹೊಂದದೆ ಇದ್ದರೆ ನಾಲ್ಕು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಗಳ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 25

यस्तु शस्त्रमनुत्सृज्य म्रियते वाहिनी मुखे । सम्मुखो वर्तते शूरस्स स्वर्गान्न निवर्तते

ಯೋಧನು ತನ್ನ ಶಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಿಡದೆ ರಣವಾಹಿನಿಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಶತ್ರುವನ್ನು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಎದುರಿಸಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರೆ, ಅವನು ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮರಳುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 26

राजा वा राजपुत्रो वा सेनापतिरथापि वा । हतक्षात्रेण यः शूरस्तस्य लोकोऽक्षयो भवेत्

ಅವನು ರಾಜನಾಗಿರಲಿ, ರಾಜಕುಮಾರನಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಸೇನಾಪತಿಯಾಗಿರಲಿ—ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮದಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತನಾದ ಶೂರನಿಗೆ ಅಕ್ಷಯ ಲೋಕ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 27

यावंति तस्य रोमाणि भिद्यन्तेऽस्त्रैर्महाहवे । तावतो लभते लोकान्सर्वकामदुघाऽक्षयान्

ಆ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನ ದೇಹದ ಎಷ್ಟು ರೋಮಗಳು ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿ ಚಿದ್ರವಾಗುತ್ತವೋ, ಅಷ್ಟೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಕ್ಷಯ, ಸರ್ವಕಾಮಫಲಪ್ರದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಅವನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 28

वीरासनं वीरशय्या वीरस्थानस्थितिस्स्थिरा । सर्वदा भवति व्यास इह लोके परत्र च

ಹೇ ವ್ಯಾಸ! ವೀರಾಸನ, ವೀರಶಯ್ಯಾ ಮತ್ತು ವೀರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ನೆಲೆಸುವ ಸ್ಥಿತಿ—ಇದು ಸದಾ ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಶುಭ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 29

गवार्थे ब्राह्मणार्थे च स्थानस्वाम्यर्थमेव च । ये मृतास्ते सुखं यांति यथा सुकृतिनस्तथा

ಗೋಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳದ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಸ್ವಾಮ್ಯರಕ್ಷಣೆಗೆಂದು ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸುವವರು—ಸತ್ಕೃತ್ಯವಂತರಂತೆ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 30

यः कश्चिद्ब्राह्मणं हत्वा पश्चात्प्राणान्परित्यजेत् । तत्रासौ स्वपतेर्युद्धे स स्वर्गान्न निवर्तते

ಯಾವನಾದರೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಹತ್ಯೆಮಾಡಿ ನಂತರ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ (ಮೃತನಾಗಿ) ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಮರಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 31

क्रव्यादैर्दतिभिश्चैव हतस्य गतिरुत्तमा । द्विजगोस्वामिनामर्थे भवेद्विपुलदाक्षया

ಕ್ರವ್ಯಾದಿಗಳಿಂದಾಗಲಿ ಆನೆಗಳಿಂದಾಗಲಿ ಹತನಾದರೂ ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ದ್ವಿಜರು ಮತ್ತು ಗೋಸ್ವಾಮಿಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮವು ವಿಪುಲ ದಕ್ಷಿಣಾಫಲದ ಮಹಾಪುಣ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 32

शक्नोत्विह समर्थश्च यष्टुं क्रतुशतैरपि । आत्मदेहपरित्यागः कर्तुं युधि सुदुष्करः

ಇಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಸಮರ್ಥನಾಗಿ ನೂರಾರು ಕ್ರತುಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬಲ್ಲನು; ಆದರೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ದೇಹವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ದುಷ್ಕರ.

Verse 33

युद्धं पुण्यतमं स्वर्ग्यं रूपज्ञं सर्वतोमुखम् । सर्वेषामेव वर्णानां क्षत्रियस्य विशेषतः

ಯುದ್ಧವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯಕರವೂ ಸ್ವರ್ಗಪ್ರದವೂ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು (ಶೌರ್ಯ-ಚರಿತ್ರ) ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ಎದುರಾಗುವ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಗಳಿಗೂ ಉಪದೇಶ, ಆದರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯನ ಧರ್ಮ.

Verse 34

भृशं चैव प्रवक्ष्यामि युद्धधर्मं सनातनम् । यादृशाय प्रहर्तव्यं यादृशं परिवर्जयेत्

ಈಗ ನಾನು ಸನಾತನ ಯುದ್ಧಧರ್ಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಯಾರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಬೇಕು, ಯಾರಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡದೆ ಬಿಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು।

Verse 35

आततायिनमायांतमपि वेदांतगं द्विजम् । जिघांसंतं जिघांसेत्तु न तेन ब्रह्महा भवेत्

ಯಾವುದೇ ಆತತಾಯಿ ಎದುರಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರೆ—ವೇದಾಂತದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿರುವ ದ್ವಿಜ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾದರೂ—ಕೊಲ್ಲುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬಂದರೆ, ಅವನನ್ನು ಪ್ರತಿಹತಿಸಿ ಸಂಹರಿಸಬಹುದು; ಅದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ಪಾಪವಾಗದು।

Verse 36

हंतव्योऽपि न हंतव्यः पानीयं यश्च याचते । रणे हत्वातुरान्व्यास स नरो ब्रह्महा भवेत्

ಕೊಲ್ಲಬೇಕಾದವನಾದರೂ, ನೀರು ಬೇಡಿದರೆ ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಾರದು। ಓ ವ್ಯಾಸ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವವನು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ಪಾಪಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 37

व्याधितं दुर्बलं बालं स्त्र्यनाथौ कृपणं ध्रुवम् । धनुर्भग्नं छिन्नगुणं हत्वा वै ब्रह्महा भवेत्

ರೋಗಗ್ರಸ್ತ, ದುರ್ಬಲ, ಬಾಲಕ, ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದ ಸ್ತ್ರೀ ಅಥವಾ ಅನಾಥ, ದೀನ-ದರಿದ್ರ, ಹಾಗೆಯೇ ಧನುಸ್ಸು ಮುರಿದವನೂ ನಾಡಿ ಕತ್ತರಿಸಿದವನೂ ಆದ ನಿರಾಯುಧನನ್ನು ಕೊಂದರೆ, ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಸಮಾನ ಮಹಾಪಾಪಿಗೆ ಆಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 38

एवं विचार्य्य सद्धीमान्भवेत्प्रीत्याः रणप्रियः । सजन्मनः फलं प्राप्य परत्रेह प्रमोदते

ಹೀಗೆ ವಿಚಾರಿಸಿದ ಸದ್ದೀಮಾನನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಧರ್ಮಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಂಥ ಜನ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದು ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ।