Adhyaya 25
Virāṭa-parva Adhyāya 25: Kaurava Deliberation and the Search Directive (अन्वेषण-आदेशः)
Upa-parva: Pandava-anveṣaṇa (Search for the Pandavas) Episode
Vaiśaṃpāyana reports that Duryodhana, after hearing counsel, reflects and addresses the assembly on the difficulty of knowing outcomes and the urgent need to determine where the Pandavas have gone. He notes that little time remains in their thirteenth year of incognito conduct; if they complete it, their vow-bound return becomes legitimate, and their potential retaliation is characterized as severe if provoked. He also considers the alternative risk that, if discovered early, they may re-enter the forest, preserving Kaurava political stability. Karṇa then proposes operational measures: dispatch swift, more capable, discreet agents to traverse prosperous territories and investigate multiple social and geographic nodes—assemblies, tīrthas, mines, villages, cities, hermitages, mountains, and caves—using disciplined inference. Duḥśāsana endorses this approach and urges broad, methodical scouting, while acknowledging that no reliable trace of the Pandavas’ movement or residence has yet been obtained. The chapter closes with counsel to keep the mind untroubled and to pursue the necessary course of action with resolve.
Chapter Arc: गोपनीय खोज की धूल में लिपटे गुप्तचर हस्तिनापुर की सभा में आते हैं—और दुर्योधन के सामने पाण्डवों के ‘लुप्त’ होने का रहस्य खोलने का दावा करते हैं। → गुप्तचर बताते हैं कि निर्जन, मृग-संकीर्ण, लता-वृक्षों से भरे वनों में उन्होंने निरन्तर खोज की; सूतों/सारथियों के पीछे लगकर भी कोई सुराग न मिला। सभा में यह प्रश्न गूंजता है—क्या पाण्डव सचमुच नष्ट हो गये, या किसी अज्ञात आवरण में छिप गये? इसी बीच मत्स्य-देश की घटनाएँ चर्चा में आती हैं: कीचक की अपार शक्ति, त्रिगर्तों का संहार, और नगर-जनपद में कीचक-भय/कीचक-यश का फैलना। → गुप्तचर निर्णायक वाक्य कहते हैं—“सर्वथा विप्रणष्टास्ते… नहि विद्यो गति तेषां वासं वापि”—पाण्डवों की गति और निवास का कोई ज्ञान नहीं। साथ ही एक दूसरा विस्फोटक समाचार: विराट का सेनापति, सूतपुत्र कीचक, ‘गन्धर्वों’ द्वारा अदृश्य रीति से मारा गया और अपने भाइयों सहित गिर पड़ा। → सभा में दो निष्कर्ष उभरते हैं: (1) पाण्डवों का पता नहीं—खोज विफल; (2) मत्स्य-राज्य में असाधारण घटना घटी है—कीचक का वध, जिसे ‘गन्धर्व’ कृत्य कहा जा रहा है। यह समाचार दुर्योधन के मन में अवसर और शंका—दोनों को जन्म देता है। → कीचक-वध के पीछे ‘गन्धर्व’ कौन हैं—वनवासी दिव्य योद्धा, या छिपे हुए पाण्डव? और क्या मत्स्य-देश ही वह परदा है जिसके पीछे अज्ञातवास पूरा हो रहा है?
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके ४ श्लोक मिलाकर कुल ३४ श्लोक हैं।) #2:8 #:23:.7 (0) हि २ 7 (गोहरणपर्व) पजञ्चविशो< ध्याय: दुर्योधनके पास उसके गुप्तचरोंका आना और उनका पाण्डवोंके विषयमें कुछ पता न लगा
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ರಾಜನೇ! ಕೀಚಕನು ಹತನಾದಾಗ ಪರವೀರಹನನಾದ ವಿರಾಟರಾಜನು ಮಂತ್ರಿಗಳೂ ಪುರೋಹಿತನೂ ಸಹಿತ ತೀವ್ರ ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು.
Verse 2
तस्मिन् पुरे जनपदे संजल्पो5भूच्च सड्घश: । शौर्यद्धि वल्लभो राज्ञों महासत्त्व:ः: स कीचक:
ಆ ನಗರದಲ್ಲಿಯೂ ಜನಪದದಲ್ಲಿಯೂ ಜನರು ಗುಂಪುಗುಂಪಾಗಿ ಸೇರಿ ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡತೊಡಗಿದರು—“ಶೌರ್ಯದಿಂದಲೇ ಮಹಾಸತ್ತ್ವನಾದ ಕೀಚಕನು ವಿರಾಟರಾಜನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದ.”
Verse 3
आसीतू् प्रहर्ता सैन्यानां दारामर्शी च दुर्मति: । स हत: खलु पापात्मा गन्धर्वर्दुष्टपूरुष:
ಅವನು ಅನೇಕ ಸೇನೆಗಳ ಭಯಂಕರ ಸಂಹಾರಕನಾಗಿದ್ದ; ಆದರೆ ಅವನ ಬುದ್ಧಿ ಪರಮ ದುಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಪರಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ದೂಷಿಸಿದ ಆ ಪಾಪಾತ್ಮ, ದುಷ್ಟಪುರುಷನು—ಗಂಧರ್ವರಿಂದ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹತನಾದನು.
Verse 4
इत्यजल्पन् महाराज परानीकविनाशनम् | देशे देशे मनुष्याश्व कीचकं दुष्प्रधर्षणम्,महाराज जनमेजय! शत्रुओंकी सेनाका संहार करनेवाले उस दुर्धर्ष वीर कीचकके विषयमें देश-देशके लोग ऐसी ही बातें किया करते थे
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಮಹಾರಾಜನೇ! ಶತ್ರುಸೇನೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದ ಆ ದುರಾಧರ್ಷ ಕೀಚಕನ ಕುರಿತು ದೇಶದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಹೀಗೆಲೇ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
Verse 5
अथ वै धारतराष्ट्रेण प्रयुक्ता ये बहिश्नरा: | मृगयित्वा बहून् ग्रामान् राष्ट्रीणि नगराणि च
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಆಗ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಪುತ್ರ (ದುರ್ಯೋಧನ) ನೇಮಿಸಿದ ಹೊರನಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಗುಪ್ತಚಾರರು ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮಗಳು, ರಾಜ್ಯಗಳು, ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆಸಿದರು. ಅಜ್ಞಾತವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದ ಪಾಂಡವರ ಯಾವ ಗುರುತು ಎಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದೋ ಅಥವಾ ತಿಳಿಯಬಹುದೋ ಅಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿ, ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧರಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಹಸ್ತಿನಾಪುರಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು.
Verse 6
संविधाय यथादृष्टं यथादेशप्रदर्शनम् । कृतकृत्या न्यवर्तन्त ते चरा नगरं प्रति
ತಾವು ಕಂಡದ್ದನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ, ಆದೇಶದಂತೆ ವರದಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ—ಕಂಡದ್ದು ಮತ್ತು ತಿಳಿದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ—ಆ ಗುಪ್ತಚಾರರು ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧರಾಗಿ ನಗರದ ಕಡೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.
Verse 7
तत्र दृष्टवा तु राजानं कौरव्यं धृतराष्ट्रजम् द्रोणकर्णकृपै: सार्थ भीष्मेण च महात्मना
ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಪುತ್ರನಾದ ಕೌರವ ರಾಜ ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನು ಕಂಡರು—ದ್ರೋಣ, ಕರ್ಣ, ಕೃಪ ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ ಭೀಷ್ಮನೊಂದಿಗೆ (ಸಭೆಯಲ್ಲಿ) ಇದ್ದವನನ್ನು.
Verse 8
संगतं भ्रातृभिश्नापि त्रिगर्तैश्न महारथै: । दुर्योधनं सभामध्ये आसीनमिदमन्रुवन्
ಸಹೋದರರು ಹಾಗೂ ಮಹಾರಥಿಗಳಾದ ತ್ರಿಗರ್ತರೊಂದಿಗೆ ಸಭಾಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದ ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಆ ಗುಪ್ತಚಾರರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
Verse 9
चरा ऊचु. कृतो<स्माभि: परो यत्नस्तेषामन्वेषणे सदा | पाण्डवानां मनुष्येन्द्र तस्मिन् महति कानने
ಗುಪ್ತಚಾರರು ಹೇಳಿದರು— ಓ ಮನುಷ್ಯೇಂದ್ರ! ಆ ಮಹಾ ಕಾನನದಲ್ಲಿ ಆ ಪಾಂಡವರ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ನಾವು ಸದಾ ಪರಮ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ.
Verse 10
गुप्तचर बोले--नरेन्द्र! हमने उस विशाल वनमें पाण्डवोंकी खोजके लिये सदा महान् प्रयत्न जारी रखा है ।।
ಗೂಢಚಾರರು ಹೇಳಿದರು—“ಓ ನರೇಂದ್ರ! ಆ ವಿಶಾಲ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಹುಡುಕಲು ನಾವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮಹಾ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದೆವು. ಅದು ನಿರ್ಜನ, ಮೃಗಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅರಣ್ಯ; ನಾನಾವಿಧ ವೃಕ್ಷ-ಲತಗಳಿಂದ ದಟ್ಟ, ಹರಡಿದ ಬಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ವಿವಿಧ ಪೊದೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿದರೂ, ಆ ದೃಢವಿಕ್ರಮಿಗಳಾದ ಕುಂತೀಪುತ್ರರು ಯಾವ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಎಲ್ಲಿ ಹೋದರು—ಅದು ನಮಗೆ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.”
Verse 11
नच विद्यो गता येन पार्था: सुदृढविक्रमा: । मार्गमाणा: पदन्यासं तेषु तेषु तथा तथा
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—“ದೃಢವಿಕ್ರಮಿಗಳಾದ ಪಾರ್ಥರು ಯಾವ ದಾರಿಯಿಂದ ಹೋದರು ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ನಾವು ಮರುಮರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿದರೂ, ಅವರ ಮಾರ್ಗ ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು.”
Verse 12
गिरिकूटेषु तुड्रेषु नानाजनपदेषु च । जनाकीररेंषु देशेषु खर्वटेषु पुरेषु च
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—“ಮಹಾರಾಜ! ನಾವು ಎತ್ತರ ಎತ್ತರವಾದ ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ, ನಾನಾ ಜನಪದಗಳಲ್ಲಿ, ಜನಾಕೀರ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ತಗ್ಗುಭೂಮಿಯ ಹಳ್ಳಿಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರನ್ನು ಬಹಳ ಹುಡುಕಿದೆವು; ಆದರೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಪಾಂಡವರ ಯಾವುದೇ ಸುಳಿವು ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.”
Verse 13
नरेन्द्र बहुशो<न्विष्टा नैव विद्यश्न॒ पाण्डवान् । अत्यन्तं वा विनष्टास्ते भद्रं तुभ्यं नर्षभ
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—“ಓ ನರೇಂದ್ರ! ನಾವು ಪಾಂಡವರನ್ನು ಮರುಮರು ಹುಡುಕಿದರೂ ಅವರ ಸುಳಿವು ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ನರರ್ಷಭನೇ, ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ.”
Verse 14
वर्त्मन्यन्वेष्यमाणा वै रथिनां रथिसत्तम । नहि विद्यो गतिं तेषां वासं हि नरसत्तम
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—“ಓ ರಥಿಸತ್ತಮ, ಓ ನರಸತ್ತಮ! ನಾವು ರಥಿಗಳ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದೆವು; ಆದರೂ ಅವರು ಎಲ್ಲಿ ಹೋದರು, ಎಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ—ಅದು ನಮಗೆ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.”
Verse 15
किंचित्काले मनुष्येन्द्र सूतानामनुगा वयम् । मृगयित्वा यथान्यायं वेदितार्था: सम तत्त्वतः
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಮನುಷ್ಯೇಂದ್ರಾ! ಕೆಲಕಾಲ ನಾವು ಅವರ ಸಾರಥಿಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೋದೆವು. ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹುಡುಕಿ, ಸತ್ಯಾನುಸಾರವಾಗಿ ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡೆವು.
Verse 16
प्राप्ता द्वारवतीं सूता विना पार्थ: परंतप । न तत्र कृष्णा राजेन्द्र पाण्डवा श्व॒ महाव्रता:
ಶತ್ರುಸಂತಾಪಕ ರಾಜೇಂದ್ರಾ! ಇಂದ್ರಸೇನ ಮೊದಲಾದ ಪಾಂಡವರ ಸಾರಥಿಗಳು ಪಾರ್ಥನಿಲ್ಲದೆ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ (ದ್ರೌಪದಿ) ಇಲ್ಲ; ಮಹಾವ್ರತಧಾರಿಗಳಾದ ಪಾಂಡವರೂ ಇಲ್ಲ.
Verse 17
सर्वथा विप्रणष्टास्ते नमस्ते भरतर्षभ । नहि विद्यो गति तेषां वासं वापि महात्मनाम्
ಅವರು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಂತರಧಾನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಭರತರ್ಷಭಾ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಪಾಂಡವರ ಗತಿ, ವಾಸಸ್ಥಾನ, ಚಲನೆ ಅಥವಾ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳು—ಯಾವುದನ್ನೂ ನಾವು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಜಾಪಾಲಕ ನರೇಶಾ! ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನಮ್ಮಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಆಜ್ಞೆ ಏನು?
Verse 18
पाण्डवानां प्रवृत्ति च विद्य: कर्मापि वा कृतम् । स न: शाधि मनुष्येन्द्र अत ऊर्ध्व विशाम्पते
ಪಾಂಡವರ ಪ್ರವೃತ್ತಿ, ಅವರ ವಾಸಸ್ಥಾನ, ಅಥವಾ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯ—ಯಾವುದನ್ನೂ ನಾವು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮನುಷ್ಯೇಂದ್ರಾ, ವಿಶಾಂಪತೇ! ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಮಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿರಿ.
Verse 19
अन्वेषणे पाण्डवानां भूय: कि करवामहे । इमां च नः प्रियां वीर वाचं भद्रवर्ती शूणु
ಪಾಂಡವರ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೇನು ಮತ್ತೆ ನಾವು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ಮತ್ತು ವೀರನೇ! ನಮ್ಮ ಇನ್ನೊಂದು ಮಾತನ್ನೂ ಕೇಳು—ಅದು ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗುವುದು; ಅದರಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಮಂಗಳಕರವಾದ ವಾರ್ತೆ ಇದೆ.
Verse 20
येन त्रिगर्ता निहता बलेन महता नृप । सूतेन राज्ञों मत्स्यस्य कीचकेन बलीयसा
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜನೇ! ಮತ್ಸ್ಯರಾಜ ವಿರಾಟನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸೂತಪುತ್ರನಾದ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ಕೀಚಕನು ಒಮ್ಮೆ ಮಹಾಸೈನ್ಯಬಲದಿಂದ ತ್ರಿಗರ್ತರನ್ನು ಚೂರ್ನಮಾಡಿದ್ದನು. ಅದೇ ದುಷ್ಟಾತ್ಮನು ಈಗ ಗಂಧರ್ವರಿಂದ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿ, ತನ್ನ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಹತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಈಗ ಅವನು ಶ್ಮಶಾನಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾನೆ—ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವವನಂತೆ।
Verse 21
स हत: पतितः: शेते गन्धर्वर्नेशि भारत । अदृश्यमानैर्दुष्टात्मा भ्रातृभि: सह सोदरै:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭಾರತ! ಅವನು ಗಂಧರ್ವರಿಂದ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಹತನಾಗಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾನೆ; ಅಲ್ಲೀಯೇ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾನೆ. ಆ ದುಷ್ಟಾತ್ಮನು ತನ್ನ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ, ಕಾಣದಂತೆ—ಗುಪ್ತವಾಗಿ—ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೇ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು।
Verse 22
(श्यालो राज्ञो विराटस्य सेनापतिरुदारधी: । सुदेष्णाया: स वै ज्येष्ठ: शूरो वीरो गतव्यथ: ।।
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜ ವಿರಾಟನ ಶ್ಯಾಲನೂ ಸೇನಾಪತಿಯಾದ ಕೀಚಕನು ಉದಾರಬುದ್ಧಿಯವನು. ಅವನು ರಾಣಿ ಸುದೇಷ್ಣೆಯ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಭ್ರಾತ—ಶೂರ, ವೀರ, ವ್ಯಥಾರಹಿತ; ಉತ್ಸಾಹಿ, ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ, ನೀತಿವಂತ, ಬಲಿಷ್ಠ. ಯುದ್ಧಕಲೆಯಲ್ಲಿಪಟು, ಶತ್ರುವೀರಸಂಹಾರಕ, ಸಿಂಹಸಮಾನ ಪರಾಕ್ರಮಿ; ಪ್ರಜಾರಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು; ಮಹಾಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಿಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು, ಪ್ರಚಂಡ, ಅಹಂಕಾರಿ; ನರ-ನಾರಿಯ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆನಂದ ನೀಡುವವನು, ಧೀರ, ವಾಗ್ಮಿ, ರಣಪ್ರಿಯ—ಇಂತಹ ಉದಾರಚಿತ್ತ ಕೀಚಕನು. ಓ ನರಾಧಿಪನೇ! ಒಂದು ಸ್ತ್ರೀಯ ಕಾರಣದಿಂದ, ಆ ಅಸಹಿಷ್ಣು ದುಷ್ಟಾತ್ಮ ಕೀಚಕನು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಧರ್ವರಿಂದ ತನ್ನ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಹತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಪ್ರಿಯ ಸುಹೃದರೂ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯೋಧರೂ ಸಹ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕೌರವ್ಯನೇ! ಶತ್ರುಗಳ ಪರಾಭವವೆಂಬ ಈ ಪ್ರಿಯ ವರ್ತಮಾನವನ್ನು ಕೇಳಿ ನೀನು ಕೃತಕೃತ್ಯನಾಗು; ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಮಾಡಬೇಕಾದುದನ್ನು ಮಾಡು।
Frequently Asked Questions
The dilemma concerns legitimacy versus expediency: if the Pandavas complete ajñātavāsa, their return is vow-valid and politically consequential; therefore the Kauravas weigh whether to prioritize early detection (to preserve advantage) while managing the risks of provocation and retaliation.
Governance should combine kāla-awareness (timing), disciplined inference (tarka), and discreet capability: uncertain threats are addressed through systematic information-gathering rather than impulsive action, while maintaining internal composure for decision execution.
No explicit phalaśruti appears in this excerpt; the meta-function is structural—positioning reconnaissance and timing as narrative mechanisms that maintain suspense and prepare the epic’s transition from concealed exile to open political confrontation.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.