Adhyaya 2

Verse 1

इस प्रकार श्रीमह्या भारत स्त्रीपर्वके अन्तर्गत जलप्रदानिकपर्वमें धृतराष्ट्रके शीकका निवारणविषयक पहला जध्याय पूरा हुआ

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಅನಂತರ ವಿದುರನು ಅಮೃತಸಮಾನ ಮಧುರ ವಚನಗಳಿಂದ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನನ್ನು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸಿ, ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಏನು ಹೇಳಿದನೋ ಅದನ್ನು ಕೇಳು. ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಕಚ್ಚಾ ಶೋಕದಿಂದ ದೃಶ್ಯವು ಈಗ ಧರ್ಮಾಧಾರಿತ ಉಪದೇಶದ ಕಡೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ—ಶೋಕವನ್ನು ಹೊಗಳಲು ಅಲ್ಲ, ರಾಜನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಸಮ್ಯಕ್ ಬೋಧದ ಕಡೆ ನಡೆಸಲು ಆ ವಾಣಿ ಉದ್ದೇಶಿತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 2

विदुर उवाच उत्तिष्ठ राजन्‌ कि शेषे धारयात्मानमात्मना । एषा वै सर्वसत्त्वानां लोकेश्वर परा गति:

ವಿದುರನು ಹೇಳಿದನು— “ರಾಜನೇ! ಏಕೆ ಹೀಗೆ ಮಲಗಿದ್ದೀಯ? ಎದ್ದು, ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸು. ಲೋಕೇಶ್ವರನೇ! ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೂ ಇದೇ ಪರಮ (ಅಂತಿಮ) ಗತಿ.”

Verse 3

सर्वे क्षयान्ता निचया: पतनान्ता: समुच्छुया: । संयोगा विप्रयोगान्ता मरणान्तं च जीवितम्‌

“ಎಲ್ಲಾ ಸಂಚಯಗಳ ಅಂತ್ಯ ಕ್ಷಯದಲ್ಲೇ; ಎಲ್ಲಾ ಏರಿಕೆಗಳ ಅಂತ್ಯ ಪತನದಲ್ಲೇ; ಎಲ್ಲಾ ಸಂಯೋಗಗಳ ಅಂತ್ಯ ವಿಯೋಗದಲ್ಲೇ; ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಅಂತ್ಯ ಮರಣದಲ್ಲೇ.”

Verse 4

यदा शूरं च भीरुं च यम: कर्षति भारत । तत्‌ कि न योत्स्यन्ति हि ते क्षत्रिया: क्षत्रियर्षभ

“ಓ ಭಾರತನೇ! ಓ ಕ್ಷತ್ರಿಯಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಯಮನು ಶೂರನನ್ನೂ ಭೀರುವನ್ನೂ—ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಾಗ, ಆ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಯುದ್ಧ ಮಾಡದೆ ಏಕೆ ಇರಬೇಕು?”

Verse 5

अयुध्यमानो ग्रियते युध्यमानश्न जीवति । काल प्राप्प महाराज न कश्चिदतिवर्तते

“ಮಹಾರಾಜನೇ! ಯುದ್ಧ ಮಾಡದವನೂ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ; ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವವನೂ ಬದುಕಿ ಉಳಿಯಬಹುದು. ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಯಾರೂ ಅದನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋಗಲಾರರು.”

Verse 6

अभावादीनि भूतानि भावमध्यानि भारत । अभावनिधनान्येव तत्र का परिदेवना

ಓ ಭಾರತ! ಜೀವಿಗಳು ಜನನಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಅವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಮಾತ್ರ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಅವ್ಯಕ್ತದಲ್ಲೇ ಲೀನರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಜೀವನಸ್ವಭಾವವಾದರೆ, ಅಳಲು-ವಿಲಾಪಕ್ಕೆ ಏನು ಕಾರಣ?

Verse 7

न शोचन्‌ मृतमन्वेति न शोचन्‌ प्रियते नर: । एवं सांसिद्धिके लोके किमर्थमनुशोचसि

ದುಃಖಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು ಮೃತನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಹೋಗಲಾರನು; ದುಃಖದಿಂದ ತಾನೇ ಸಾಯುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಲೋಕದ ಸಹಜ ಕ್ರಮವೇ ಹೀಗಿರುವಾಗ, ನೀನು ಏಕೆ ಮರುಮರು ಶೋಕಿಸುತ್ತೀಯ?

Verse 8

काल: कर्षति भूतानि सर्वाणि विविधान्युत । न कालस्य प्रिय: वक्रिन्न द्वेष्प: कुरुसत्तम

ಓ ಕುರುಸತ್ತಮ! ಕಾಲವು ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲಕ್ಕೆ ಯಾರೂ ಪ್ರಿಯರಲ್ಲ, ಯಾರೂ ದ್ವೇಷ್ಯರಲ್ಲ.

Verse 9

यथा वायुस्तृणाग्राणि संवर्तयति सर्वश: । तथा कालवशं यान्ति भूतानि भरतर्षभ,भरतश्रेष्ठ जैसे हवा तिनकोंको सब ओर उड़ाती और डालती रहती है, उसी प्रकार समस्त प्राणी कालके अधीन होकर आते-जाते हैं

ಓ ಭರತರ್ಷಭ! ಗಾಳಿ ಹುಲ್ಲಿನ ತುದಿಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಸುತ್ತಿಸಿ ಚದುರಿಸುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಕಾಲವಶವಾಗಿ ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

Verse 10

एक्सरार्थप्रयातानां सर्वेषां तत्र गमिनाम्‌ | यस्य काल: प्रयात्यग्रे तत्र का परिदेवना

ಒಂದೇ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಟ ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದು ದಿನ ಅದೇ ಗಮ್ಯಕ್ಕೆ (ಪರಲೋಕಕ್ಕೆ) ಹೋಗಲೇಬೇಕು. ಯಾರಿಗೆ ಕಾಲವು ಮೊದಲು ಬಂದಿತೋ, ಅವನು ಮೊದಲು ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತಾನೆ—ಹೀಗಿರುವಾಗ ವಿಲಾಪ ಏಕೆ?

Verse 11

न चाप्येतान्‌ हतान्‌ युद्धे राजन्‌ शोचितुमर्हसि । प्रमाणं यदि शास्त्राणि गतास्ते परमां गतिम्‌

ರಾಜನೇ! ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತರಾದ ಈ ವೀರರಿಗಾಗಿ ನೀವು ಶೋಕಿಸಬಾರದು. ನೀವು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರೆ, ಅವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

Verse 12

सर्वे स्वाध्यायवन्तो हि सर्वे च चरितव्रता: । सर्वे चाभिमुखा: क्षीणास्तत्र का परिदेवना

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ವೇದಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು; ಎಲ್ಲರೂ ವ್ರತ-ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಿದವರು. ಹಾಗೆಯೇ ಶತ್ರುವನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಅಂಥಾಗ ಶೋಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು?

Verse 13

अदर्शनादापतिताः: पुनश्चादर्शनं गता: । नैते तव न तेषां त्वं तत्र का परिदेवना

ಅವರು ಅದೃಶ್ಯದಿಂದ ಬಂದವರು; ಮತ್ತೆ ಅದೃಶ್ಯಕ್ಕೇ ಹೋದವರು. ಅವರು ನಿಜವಾಗಿ ನಿನ್ನವರಲ್ಲ, ನೀನು ಸಹ ಅವರವನಲ್ಲ; ಹಾಗಾದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಶೋಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು?

Verse 14

हतो5पि लभते स्वर्ग हत्वा च लभते यश: । उभयं नो बहुगुणं नास्ति निष्फलता रणे

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತನಾದವನು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಶತ್ರುವನ್ನು ಹತಮಾಡಿದವನು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಎರಡೂ ನಮ್ಮಿಗೆ ಮಹಾಲಾಭ; ರಣದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಫಲತೆ ಎಂಬುದೇ ಇಲ್ಲ.

Verse 15

तेषां कामदु्घाल्‍लोकानिन्द्र: संकल्पयिष्यति । इन्द्रस्यातिथयो होते भवन्ति भरतर्षभ

ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಇಂದ್ರನು ಆ ವೀರರಿಗಾಗಿ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಭೋಗಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವನು. ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಇಂದ್ರನ ಅತಿಥಿಗಳಾಗುವರು.

Verse 16

न यज्ञैर्दक्षिणावद्धिर्न तपोभिरन विद्यया । स्वर्ग यान्ति तथा मर्त्या यथा शूरा रणे हता:

ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವೀರಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಶೂರರು ಎಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೋ, ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನು ಅಪಾರ ದಕ್ಷಿಣೆಯ ಯಜ್ಞಗಳು, ತಪಸ್ಸು ಅಥವಾ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದಲೂ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರನು।

Verse 17

शरीराग्निषु शूराणां जुह॒वुस्ते शराहुती: । हूयमानान्‌ शरांश्वैव सेहुस्तेजस्विनो मिथ:

ಶೂರರ ದೇಹರೂಪವಾದ ಅಗ್ನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಾಣಗಳನ್ನೇ ಆಹುತಿಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದರು; ಮತ್ತು ಆ ತೇಜಸ್ವಿ ವೀರರು ಪರಸ್ಪರರ ದೇಹಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿದರು।

Verse 18

एवं राजंस्तवाचक्षे स्वर्ग्य पन्थानमुत्तमम्‌ । न युद्धादधिकं किंचित्‌ क्षत्रियस्येह विद्यते

ಓ ರಾಜನೇ, ಹೀಗೆ ನಾನು ನಿನಗೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಗೆ ಧರ್ಮಯುದ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 19

क्षत्रियास्ते महात्मान: शूरा: समितिशो भना: । आशिष: परमा: प्राप्ता न शोच्या: सर्व एव हि

ಅವರು ಮಹಾತ್ಮ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ಶೂರರು—ಸಮರಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಂಗೊಳಿಸಿದವರು. ತಮ್ಮ ಆಶಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಪರಮ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಶೋಕಿಸತಕ್ಕವರಲ್ಲ।

Verse 20

आत्मानमात्मना55श्वास्य मा शुचः पुरुषर्षभ । नाद्य शोकाभि भूतस्त्वं कायमुत्स्रष्टमहसि

ಹೇ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿನ್ನ ಒಳಬಲದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿಕೋ; ಶೋಕಿಸಬೇಡ. ಇಂದು ಶೋಕದಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು (ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಒಲಿಯುವುದು) ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ।

Verse 21

पुरुषप्रवर! आप स्वयं ही अपने मनको सान्त्वना देकर शोकका परित्याग कीजिये। आज शोकसे व्याकुल होकर आपको अपने शरीरका त्याग नहीं करना चाहिये ।।

ವಿದುರನು ಹೇಳಿದನು— ಪುರುಷಪ್ರವರನೇ! ನೀನೇ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡಿ ಶೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು. ಇಂದು ಶೋಕದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ದೇಹತ್ಯಾಗವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವುದು ನಿನಗೆ ಯುಕ್ತವಲ್ಲ. ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಮರುಮರು ಜನ್ಮ ಪಡೆದು ನಾವು ಸಾವಿರಾರು ತಾಯಿ-ತಂದೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಪತ್ನಿ-ಪುತ್ರರನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದೇವೆ—ಆದರೆ ಇಂದು ಅವರು ಯಾರವರು, ನಾವು ಯಾರವರು?

Verse 22

शोकस्थानसहस्राणि भयस्थानशतानि च । दिवसे दिवसे मूढमाविशन्ति न पण्डितम्‌,शोकके हजारों स्थान हैं और भयके भी सैकड़ों स्थान हैं। वे प्रतिदिन मूढ़ मनुष्यपर ही अपना प्रभाव डालते हैं, विद्वान्‌ पुरुषपर नहीं

ಶೋಕಕ್ಕೆ ಸಾವಿರಾರು ಕಾರಣಗಳಿವೆ, ಭಯಕ್ಕೆ ನೂರಾರು ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಅವು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಮೂಢನನ್ನೇ ಆವರಿಸುತ್ತವೆ; ಪಂಡಿತನನ್ನು ಅಲ್ಲ.

Verse 23

न कालस्य प्रिय: वक्षरिन्न द्वेष्प: कुरुसत्तम । न मध्यस्थ: क्वचित्काल: सर्व काल: प्रकर्षति

ಕುರుసತ್ತಮನೇ! ಕಾಲಕ್ಕೆ ಯಾರೂ ಪ್ರಿಯರಲ್ಲ, ಯಾರೂ ದ್ವೇಷ್ಯರಲ್ಲ. ಕಾಲವು ಯಾವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೂ ನಿಜವಾಗಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥನಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ತನ್ನತ್ತ ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

Verse 24

काल: पचति भूतानि काल: संहरते प्रजा: । काल: सुप्तेषु जागर्ति कालो हि दुरतिक्रम:

ಕಾಲವೇ ಸಕಲ ಭೂತಗಳನ್ನು ಪಕ್ವಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಕಾಲವೇ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ನಿದ್ರಿಸಿದರೂ ಕಾಲ ಜಾಗೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಕಾಲವನ್ನು ಮೀರುವುದು ಅತ್ಯಂತ ದುಸ್ತರ.

Verse 25

अनित्यं यौवन रूप॑ं जीवित द्रव्यसंचय: । आरोग्यं प्रियसंवासो गृद्धयेदेषु न पण्डित:

ಯೌವನವೂ ರೂಪವೂ ಅನಿತ್ಯ; ಜೀವನವೂ ದ್ರವ್ಯಸಂಚಯವೂ ಅನಿತ್ಯ. ಆರೋಗ್ಯವೂ ಪ್ರಿಯಜನರ ಸಹವಾಸವೂ ಕ್ಷಣಿಕ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪಂಡಿತನು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 26

न जानपदिकं दुःखमेक: शोचितुमहसि । अप्यभावेन युज्येत तच्चास्य न निवर्तते

ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವ ಈ ದುಃಖವನ್ನು ನೀ ಒಬ್ಬನೇ ಶೋಕಿಸಬೇಕೆಂದು ಇಲ್ಲ. ಶೋಕದಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ಯಾರಾದರೂ ಸತ್ತರೂ, ಆ ಶೋಕ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 27

अशोचन्‌ प्रतिकुर्वीत यदि पश्येत्‌ पराक्रमम्‌ । भैषज्यमेतदू्‌ दुःखस्य यदेतन्नानुचिन्तयेत्‌

ಶೋಕದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು ಅಲ್ಲದವನು, ಎದುರಾಳಿಯ ಪರಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಕಂಡರೆ ಯಥೋಚಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಬೇಕು. ದುಃಖಕ್ಕೆ ನಿಜವಾದ ಔಷಧಿ ಇದೇ—ಅದನ್ನು ಮರುಮರು ಚಿಂತಿಸದೆ ಇರುವುದು.

Verse 28

अनिष्टसम्प्रयोगाच्च विप्रयोगात्‌ प्रियस्य च

ಅನಿಷ್ಟದ ಸಂಗದಿಂದಲೂ, ಪ್ರಿಯದ ವಿಯೋಗದಿಂದಲೂ (ದುಃಖ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ).

Verse 29

नार्थों न धर्मो न सुखं यदेतदनुशोचसि

ನೀ ಯಾವದಕ್ಕಾಗಿ ಶೋಕಿಸುತ್ತೀಯೋ, ಅದರಿಂದ ನ ಅರ್ಥವೂ ಸಿದ್ಧವಾಗದು, ನ ಧರ್ಮವೂ, ನ ಸುಖವೂ.

Verse 30

अन्यामन्यां धनावस्थां प्राप्प वैशेषिकीं नरा:

ಮನುಷ್ಯರು ವಿಭಿನ್ನ ವಿಭಿನ್ನ ಧನಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ.

Verse 31

प्रज्ञया मानसं दु:खं हन्याच्छारीरमौषधै: । एतद्‌ विज्ञानसामर्थ्य न बालै: समतामियात्‌

ಮನುಷ್ಯನು ಮಾನಸಿಕ ದುಃಖವನ್ನು ಬುದ್ಧಿ-ವಿಚಾರದಿಂದಲೂ, ಶಾರೀರಿಕ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಔಷಧಿಗಳಿಂದಲೂ ನಿವಾರಿಸಬೇಕು—ಇದೇ ವಿಜ್ಞಾನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ; ಬಾಲಕರಂತೆ ಅವಿವೇಕವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಬಾರದು।

Verse 32

शयानं चानुशेते हि तिष्ठन्तं चानुतिष्ठति । अनुधावति धावन्तं कर्म पूर्वकृतं नरम्‌,मनुष्यका पूर्वकृत कर्म उसके सोनेपर साथ ही सोता है, उठनेपर साथ ही उठता है और दौड़नेपर भी साथ-ही-साथ दौड़ता है

ಮನುಷ್ಯನ ಪೂರ್ವಕೃತ ಕರ್ಮ ಅವನನ್ನು ಬಿಡದು—ಅವನು ಮಲಗಿದರೆ ಅದು ಕೂಡ ಮಲಗುತ್ತದೆ, ಅವನು ಎದ್ದರೆ ಅದು ಕೂಡ ಎದ್ದೇಳುತ್ತದೆ, ಅವನು ಓಡಿದರೆ ಅದು ಕೂಡ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಓಡುತ್ತದೆ।

Verse 33

यस्यां यस्यामवस्थायां यत्‌ करोति शुभाशुभम्‌ | तस्यां तस्यथामवस्थायां तत्फलं समुपाश्चुते,मनुष्य जिस-जिस अवस्थामें जो-जो शुभ या अशुभ कर्म करता है, उसी-उसी अवस्थामें उसका फल भी पा लेता है

ಮನುಷ್ಯನು ಯಾವ ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಶುಭಾಶುಭ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಆ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಅದರ ಫಲವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 34

येन येन शरीरेण यद्यत्‌ कर्म करोति यः । तेन तेन शरीरेण तत्फलं समुपाश्चुते,जो जिस-जिस शरीरसे जो-जो कर्म करता है, दूसरे जन्ममें वह उसी-उसी शरीरसे उसका फल भोगता है

ಮನುಷ್ಯನು ಯಾವ ಯಾವ ದೇಹದಿಂದ ಯಾವ ಯಾವ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ದೇಹಧಾರಣೆಯಲ್ಲೇ ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 35

आत्मैव ह्ात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मन: । आत्मैव हात्मन: साक्षी कृतस्यापकृतस्य च,मनुष्य आप ही अपना बन्धु है, आप ही अपना शत्रु है और आप ही अपने शुभ या अशुभ कर्मका साक्षी है

ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅವನ ಆತ್ಮನೇ ಬಂಧು, ಆತ್ಮನೇ ಶತ್ರು; ಮಾಡಿದದ್ದಕ್ಕೂ ಮಾಡದದ್ದಕ್ಕೂ, ಶುಭಾಶುಭ ಕರ್ಮಗಳಿಗೂ ಸಾಕ್ಷಿಯೂ ಆತ್ಮನೇ.

Verse 36

शुभेन कर्मणा सौख्यं दु:ःखं पापेन कर्मणा । कृतं भवति सर्वत्र नाकृतं विद्यते क्वचित्‌,शुभकर्मसे सुख मिलता है और पापकर्मसे दुःख, सर्वत्र किये हुए कर्मका ही फल प्राप्त होता है, कहीं भी बिना कियेका नहीं

ಶುಭಕರ್ಮದಿಂದ ಸುಖ, ಪಾಪಕರ್ಮದಿಂದ ದುಃಖ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮದ ಫಲವೇ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಮಾಡದ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಫಲ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 37

न हि ज्ञानविरुद्धेषु बह्नपायेषु कर्मसु । मूलघातिषु सज्जन्ते बुद्धिमन्तो भवद्विधा:

ನಿಮ್ಮಂತಹ ವಿವೇಕಿಗಳು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ, ಅನೇಕ ಅಪಾಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಮೂಲವನ್ನೇ ಹೊಡೆಯುವ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 273

चिन्त्यमानं हि न व्येति भूयश्चापि प्रवर्धते । यदि अपनेमें पराक्रम देखे तो शोक न करते हुए शोकके कारणका निवारण करनेकी चेष्टा करे। दुःखको दूर करनेके लिये सबसे अच्छी दवा यही है कि उसका चिन्तन छोड़ दिया जाय

ದುಃಖವನ್ನು ಮರುಮರು ಚಿಂತಿಸಿದರೆ ಅದು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ತನ್ನೊಳಗೆ ಶಕ್ತಿ ಕಾಣುವವನು ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗದೆ, ಶೋಕದ ಕಾರಣವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ದುಃಖವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಔಷಧಿ—ಅದರ ಚಿಂತನೆ ತ್ಯಜಿಸುವುದೇ.

Verse 283

मानुषा मानसैर्दु:खैर्दहान्ते चाल्पबुद्धय: । मन्दबुद्धि मनुष्य ही अप्रिय वस्तुका संयोग और प्रिय वस्तुका वियोग होनेपर मानसिक दुःखोंसे दग्ध होने लगते हैं

ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯವರು ಮಾನಸಿಕ ದುಃಖಗಳಿಂದ ದಹ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಅಪ್ರಿಯದ ಸಂಗಮವಾಗಲಿ, ಪ್ರಿಯದ ವಿಯೋಗವಾಗಲಿ—ಅವರು ಒಳಗೊಳಗೆ ಸುಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 296

न च नापैति कार्यार्थात्र्त्रिवर्गाच्चैव हीयते । जो आप यह शोक कर रहे हैं

ಈ ರೀತಿಯ ಶೋಕವು ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಸಾಧಕವಲ್ಲ; ಅದು ಅರ್ಥಕ್ಕೂ ಅಲ್ಲ, ಧರ್ಮಕ್ಕೂ ಅಲ್ಲ, ಸುಖಕ್ಕೂ ಅಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಕರ್ತವ್ಯಮಾರ್ಗದಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟನಾಗಿ, ಧರ್ಮ-ಅರ್ಥ-ಕಾಮ ಎಂಬ ತ್ರಿವರ್ಗದಿಂದಲೂ ವಂಚಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 306

असंतुष्टा: प्रमुहान्ति संतोष॑ यान्ति पण्डिता: । धनकी भिन्न-भिन्न अवस्थाविशेषको पाकर असंतोषी मनुष्य तो मोहित हो जाते हैं; परंतु विद्वान्‌ पुरुष सदा संतुष्ट ही रहते हैं

ಧನದ ನಾನಾವಿಧ ಸ್ಥಿತಿವಿಶೇಷಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಅಸಂತುಷ್ಟನು ಮೋಹಗ್ರಸ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಪಂಡಿತನು ಸದಾ ಸಂತೋಷದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅಸಂತೋಷ ವಿವೇಕವನ್ನು ಮಸುಕುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಸಂತೋಷ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ.