Shloka 23
Strī Parva, Adhyāya 2 — Vidura’s Consolation on Kāla, Karma, and the Limits of Lamentation (विदुरोपदेशः)
न कालस्य प्रिय: वक्षरिन्न द्वेष्प: कुरुसत्तम । न मध्यस्थ: क्वचित्काल: सर्व काल: प्रकर्षति,कुरुश्रेष्ठ॒ कालका न किसीसे प्रेम है और न किसीसे द्वेष, उसका कहीं उदासीनभाव भी नहीं है। काल सभीको अपने पास खींच लेता है
na kālasya priyaḥ kaścid na dveṣyaḥ kurusattama | na madhyasthaḥ kvacit kālaḥ sarvaṃ kālaḥ prakarṣati ||
ಕುರుసತ್ತಮನೇ! ಕಾಲಕ್ಕೆ ಯಾರೂ ಪ್ರಿಯರಲ್ಲ, ಯಾರೂ ದ್ವೇಷ್ಯರಲ್ಲ. ಕಾಲವು ಯಾವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೂ ನಿಜವಾಗಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥನಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ತನ್ನತ್ತ ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Time is not driven by personal love or hatred; it is an impersonal force that inevitably carries all beings toward change, decline, and death. Recognizing this helps one restrain blame and despair, and return to steadiness in dharma.
In Strī Parva’s aftermath of the Kurukṣetra war, Vidura offers counsel meant to steady the grieving Kuru household. He frames the catastrophe within the larger, impartial movement of Kāla, urging a sober understanding rather than personalizing fate.