Adhyaya 34

Verse 1

इती श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे त्रयस्त्रिशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः तीर्थानि यानि लोके ऽस्मिन् विश्रुतानि माहन्ति च / तानि त्वं कथयास्माकं रोमहर्षण सांप्रतम्

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಕೂರ್ಮಪುರಾಣದ ಷಟ್ಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಉತ್ತರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುವತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ರೋಮಹರ್ಷಣ! ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವೂ ಮಹಾಪೂಜ್ಯವೂ ಆದ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ಈಗ ವಿವರಿಸು।

Verse 2

रोमहर्षण उवाच शृणुध्वं कथयिष्ये ऽहं तीर्थानि विविधानि च / कथितानि पुराणेषु मुनिभिर्ब्रह्मवादिभिः

ರೋಮಹರ್ಷಣನು ಹೇಳಿದನು— ಕೇಳಿರಿ; ನಾನು ನಾನಾವಿಧ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಮುನಿಗಳಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 3

यत्र स्नानं जपो होमः श्राद्धदानादिकं कृतम् / एकैकशो मुनिश्रेष्ठाः पुनात्यासप्तमं कुलम्

ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ! ಎಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ಜಪ, ಹೋಮ, ಶ್ರಾದ್ಧ, ದಾನಾದಿ ಕರ್ಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೋ—ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದೇ ಕರ್ಮವೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮಾಡಿದರೂ—ಕುಲವನ್ನು ಏಳನೇ ತಲೆಮಾರಿನವರೆಗೆ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 4

पञ्चयोजनविस्तीर्णं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः / प्रयागं प्रथितं तीर्थं तस्य माहात्म्यमीरितम्

ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತೀರ್ಥವಾದ ಪ್ರಯಾಗವು ಐದು ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರ ಹೊಂದಿದೆ; ಅದರ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಈಗ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ।

Verse 5

अन्यच्च तीर्थप्रवरं कुरूणां देववन्दितम् / ऋषीणामाश्रमैर्जुष्टं सर्वपापविशोधनम्

ಮತ್ತೊಂದಾಗಿ—ಕುರುಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥವೊಂದು ಇದೆ; ಅದನ್ನು ದೇವತೆಗಳೂ ವಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಋಷಿಗಳ ಆಶ್ರಮಗಳಿಂದ ಸೇವಿತವಾಗಿದ್ದು, ಸರ್ವಪಾಪಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವುದು।

Verse 6

तत्र स्नात्वा विशुद्धात्मा दम्भमात्सर्यवर्जितः / ददाति यत्किञ्चिदपि पुनात्युभयतः कुलम्

ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಶುದ್ಧಚಿತ್ತನಾಗಿ, ದಂಭ–ಮತ್ಸರರಹಿತನಾದವನು, ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ದಾನ ನೀಡಿದರೆ, ಜನ್ಮಕುಲ ಮತ್ತು ವಿವಾಹಕುಲ—ಎರಡನ್ನೂ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 7

गयातीर्थं परं गुह्यं पितॄणां चाति वल्लभम् / कृत्वा पिण्डप्रदानं तु न भूयो जायते नरः

ಗಯಾತೀರ್ಥವು ಪರಮ ಪವಿತ್ರ, ಅತ್ಯಂತ ಗುಹ್ಯ, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅತೀ ಪ್ರಿಯ. ಅಲ್ಲಿ ಪಿಂಡಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಮತ್ತೆ ಜನ್ಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 8

सकृद् गयाभिगमनं कृत्वा पिण्डं ददाति यः / तारिताः पितरस्तेन यास्यन्ति परमां गतिम्

ಯಾರು ಒಮ್ಮೆ라도 ಗಯಾಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪಿಂಡವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನಿಂದ ಪಿತೃಗಳು ಉದ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 9

तत्र लोकहितार्थाय रुद्रेण परमात्मना / शिलातले पदं न्यस्तं तत्र पितॄन् प्रसादयेत्

ಅಲ್ಲಿ ಲೋಕಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಪರಮಾತ್ಮನಾದ ರುದ್ರನು ಶಿಲಾತಲದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 10

गयाभिगमनं कर्तुं यः शक्तो नाभिगच्छति / शोचन्ति पितरस्तं वै वृथा तस्य परिश्रमः

ಗಯಾಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಲು ಶಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ಹೋಗದವನಿಗಾಗಿ ಪಿತೃಗಳು ಶೋಕಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವನ ಇತರ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 11

गायन्ति पितरो गाथाः कीर्तयन्ति महर्षयः / गयांयास्यतियः कश्चित् सो ऽस्मान् संतारयिष्यति

ಪಿತೃಗಳು ಸ್ತುತಿಗಾಥೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ; ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅದನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ—‘ಯಾರು ಗಯಾಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವನೋ, ಅವನೇ ನಮ್ಮನ್ನು (ಪಿತೃಗಳನ್ನು) ಬಂಧನದಿಂದ ದಾಟಿಸುವನು।’

Verse 12

यदि स्यात् पातकोपेतः स्वधर्मरतिवर्जितः / गयां यास्यति वंश्यो यः सो ऽस्मान् संतारयिष्यति

ವಂಶಜನು ಪಾಪಭಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ಸ್ವಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ರತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವನು ಗಯಾಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಅವನೇ ನಮ್ಮನ್ನು (ಪಿತೃಗಳನ್ನು) ದುಃಖಸಾಗರದಿಂದ ದಾಟಿಸುವನು।

Verse 13

एष्टव्या बहवः पुत्राः शीलवन्तो गुणान्विताः / तेषां तु समवेतानां यद्येको ऽपि गयां व्रजेत्

ಶೀಲವಂತರು, ಗುಣಸಂಪನ್ನರು ಆದ ಅನೇಕ ಪುತ್ರರನ್ನು ಬಯಸಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದರೂ ಗಯಾಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ (ಪಿತೃಕಾರ್ಯ) ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 14

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन ब्राह्मणस्तु विशेषतः / प्रदद्याद् विधिवत् पिण्डान् गयां गत्वा समाहितः

ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು—ಗಯಾಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮಾಹಿತಗೊಳಿಸಿ, ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 15

धन्यास्तु खलु ते मर्त्या गयायां पिण्डदायिनः / कुलान्युभयतः सप्त समुद्धृत्याप्नुयात् परम्

ಗಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡುವ ಮನುಷ್ಯರು ನಿಜಕ್ಕೂ ಧನ್ಯರು; ಅವರು ಪಿತೃಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಮಾತೃಪಕ್ಷ—ಎರಡೂ ಕಡೆ ಏಳು ಕುಲಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ ಪರಮಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 16

अन्यच्च तीर्थप्रवरं सिद्धावासमुदाहृतम् / प्रभासमिति विख्यातं यत्रास्ते भगवान् भवः

ಮತ್ತೊಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅದು ಸಿದ್ಧರ ನಿವಾಸ. ಅದು ‘ಪ್ರಭಾಸ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ಅಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಭವ (ಶಿವ) ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 17

तत्र स्नानं तपः श्राद्धं ब्राह्मणानां च पूजनम् / कृत्वा लोकमवाप्नोति ब्रह्मणो ऽक्षय्यमुत्तमम्

ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ತಪಸ್ಸು, ಶ್ರಾದ್ಧ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದವನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪರಮ, ಅಕ್ಷಯ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 18

तीर्थं त्रैयम्बकं नाम सर्वदेवनमस्कृतम् / पूजयित्वा तत्र रुद्रं ज्योतिष्टोमफलं लभेत्

‘ತ್ರ್ಯಂಬಕ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥವು ಎಲ್ಲ ದೇವರಿಂದಲೂ ನಮಸ್ಕೃತವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ರುದ್ರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಟೋಮ ಯಾಗದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 19

सुवर्णाक्षं महादेवं समभ्यर्च्य कपर्दिनम् / ब्राह्मणान् पूजयित्वा तु गाणपत्यं लभेद् ध्रुवम्

ಸುವರ್ಣನೇತ್ರ ಮಹಾದೇವ ಕಪರ್ದಿ (ಜಟಾಧಾರಿ)ಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸಿ, ನಂತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಗಾಣಪತ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ—ಶಿವಗಣದ ಸದಸ್ಯತ್ವ—ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 20

सोमेश्वरं तीर्थवरं रुद्रस्य परमेष्ठिनः / सर्वव्याधिहरं पुण्यं रुद्रसालोक्यकारणम्

ಸೋಮೇಶ್ವರವು ಪರಮೇಶ್ಠಿಯಾದ ರುದ್ರನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥ. ಇದು ಪವಿತ್ರ, ಎಲ್ಲ ವ್ಯಾಧಿಗಳನ್ನು ಹರಣಮಾಡುವುದು, ಮತ್ತು ರುದ್ರ-ಸಾಲೋಕ್ಯ (ರುದ್ರಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸ)ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 21

तीर्थानां परमं तीर्थं विजयं नाम शोभनम् / तत्र लिङ्गं महेशस्य विजयं नाम विश्रुतम्

ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮ ಹಾಗೂ ಶೋಭನ ತೀರ್ಥ ‘ವಿಜಯ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಅಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನ ಲಿಂಗ ‘ವಿಜಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಲೋಕವಿಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.

Verse 22

षण्मासान् नियताहारो ब्रह्मचारी समाहितः / उषित्वा तत्र विप्रेन्द्रा यास्यन्ति परमं पदम्

ಆರು ತಿಂಗಳು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ—ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ನಿಯಮ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ, ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮಾಧಾನದಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ—ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರೇ, ಅವರು ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 23

अन्यच्च तीर्थप्रवरं पूर्वदेशे सुशोभनम् / एकाम्रं देवदेवस्य गाणपत्यफलप्रदम्

ಮತ್ತೊಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭನ ತೀರ್ಥ ಪೂರ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದೆ—ದೇವದೇವನಿಗೆ ಸೇರಿದ ‘ಏಕಾಮ್ರ’; ಇದು ಗಾಣಪತ್ಯ ಮಾರ್ಗದ ಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 24

दत्त्वात्र शिवभक्तानां किञ्चिच्छश्वन्महीं शुभाम् / सार्वभौमो भवेद् राजा मुमुक्षुर्मोक्षमाप्नुयात्

ಇಲ್ಲಿ ಶಿವಭಕ್ತರಿಗೆ ಶುಭವಾದ ಭೂಮಿಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನಾದರೂ ಶಾಶ್ವತ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದರೆ ರಾಜನು ಸಾರ್ವಭೌಮನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಮುಮುಕ್ಷು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 25

महानदीजलं पुण्यं सर्वपापविनाशनम् / ग्रहणे समुपस्पृश्य मुच्यते सर्वपातकैः

ಮಹಾನದಿಯ ಜಲವು ಪುಣ್ಯಕರ, ಸರ್ವಪಾಪವಿನಾಶಕ. ಗ್ರಹಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ-ಆಚಮನ ಮಾಡಿದವನು ಎಲ್ಲ ಪಾತಕಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 26

अन्या च विरजा नाम नदी त्रैलोक्यविश्रुता / तस्यां स्नात्वा नरो विप्रा ब्रह्मलोके महीयते

ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ‘ವಿರಜಾ’ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ನದಿ ಇದೆ. ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ನರನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 27

तीर्थं नारायणस्यान्यन्नाम्ना तु पुरुषोत्तमम् / तत्र नारायणः श्रीमानास्ते परमपूरुषः

ನಾರಾಯಣನ ಇನ್ನೊಂದು ತೀರ್ಥವು ‘ಪುರುಷೋತ್ತಮ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಾನ್ ನಾರಾಯಣನು ಪರಮಪುರುಷನಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 28

पूजयित्वा परं विष्णुं स्नात्वा तत्र द्विजोत्तमः / ब्राह्मणान् पूजयित्वा तु विष्णुलोकमवाप्नुयात्

ಪರಮ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನು—ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿ—ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 29

तीर्थानां परमं तीर्थं गोकर्णं नाम विश्रुतम् / सर्वपापहरं शंभोर्निवासः परमेष्ठिनः

ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಪರಮ ತೀರ್ಥ ‘ಗೋಕರ್ಣ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ—ಸರ್ವಪಾಪಹರ, ಮತ್ತು ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಂಭು (ಶಿವ)ನ ನಿವಾಸಸ್ಥಾನ।

Verse 30

दृष्ट्वा लिंङ्गं तु देवस्य गोकर्णेश्वरमुत्तमम् / ईप्सितांल्लभते कामान् रुद्रस्य दयितो भवेत्

ದೇವನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ‘ಗೋಕರ್ಣೇಶ್ವರ’ ಲಿಂಗವನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿದವನು, ಇಷ್ಟಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ರುದ್ರ (ಶಿವ)ನಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 31

उत्तरं चापि गोकर्णं लिङ्गं देवस्य शूलिनः / महादेवस्यार्चयित्वा शिवसायुज्यमाप्नुयात्

ಉತ್ತರ-ಗೋಕರ್ಣದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ದೇವನ ಲಿಂಗ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರೆ ಭಕ್ತನು ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯ—ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಪರಮ ಏಕತ್ವ—ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 32

तत्र देवो महादेवः स्थाणुरित्यभिविश्रुतः / तं दृष्ट्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते तत्क्षणान्नरः

ಅಲ್ಲಿ ದೇವ ಮಹಾದೇವನು ‘ಸ್ಥಾಣು’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು. ಅವನ ದರ್ಶನ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನರನು ಆ ಕ್ಷಣವೇ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 33

अन्यत् कुब्जाम्रमतुलं स्थानं विष्णोर्महात्मनः / संपूज्य पुरुषं विष्णुं श्वेतद्वीपे महीयते

ಮಹಾತ್ಮ ವಿಷ್ಣುವಿನ ‘ಕುಬ್ಜಾಮ್ರ’ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಅತുല ತೀರ್ಥಸ್ಥಳವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪುರುಷ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಶ್ವೇತದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 34

यत्र नारायणो देवो रुद्रेण त्रिपुरारिणा / कृत्वा यज्ञस्य मथनं दक्षस्य तु विसर्जितः

ಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ನಾರಾಯಣನು ತ್ರಿಪುರಾರಿಯಾದ ರುದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಥಿಸಿ/ಭಂಗಗೊಳಿಸಿ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ತಂದ ಬಳಿಕ ಅಲ್ಲಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದನು.

Verse 35

समन्ताद् योजनं क्षेत्रं सिद्धर्षिगणवन्दितम् / पुण्यमायतनं विष्णोस्तत्रास्ते पुरुषोत्तमः

ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಒಂದು ಯೋಜನದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಸಿದ್ಧ-ಋಷಿಗಣಗಳಿಂದ ವಂದಿತವಾಗಿದೆ. ಅದು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪುಣ್ಯಾಲಯ; ಅಲ್ಲಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮನು ಸ್ವಯಂ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 36

अन्यत् कोकामुखं विष्णोस्तीर्थमद्भुतकर्मणः / मृतो ऽत्र पातकैर्मुक्तो विष्णुसारूप्यमाप्नुयात्

ವಿಷ್ಣುವಿನ ‘ಕೋಕಾಮುಖ’ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ತೀರ್ಥವಿದೆ; ಅದು ಅద్భುತ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಅಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದವನು ಪಾಪಮುಕ್ತನಾಗಿ ವಿಷ್ಣು-ಸಾರೂಪ್ಯ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 37

शालग्रामं महातीर्थं विष्णोः प्रीतिविवर्धनम् / प्राणांस्तत्र नरस्त्यक्त्वा हृषीकेषं प्रपश्यति

ಶಾಲಗ್ರಾಮವು ಮಹಾತೀರ್ಥ; ಅದು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವುದು. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದವನು ಹೃಷೀಕೇಶನನ್ನು (ಇಂದ್ರಿಯಾಧಿಪತಿ) ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ದರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 38

अश्वतीर्थमिति ख्यातं सिद्धावासं सुपावनम् / आस्ते हयशिरा नित्यं तत्र नारायणः स्वयम्

ಇದು ‘ಅಶ್ವತೀರ್ಥ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತ; ಸಿದ್ಧರ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಪಾವನ ಸ್ಥಳ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ನಾರಾಯಣನು ನಿತ್ಯ ‘ಹಯಶಿರಾ’ (ಅಶ್ವಶಿರಸ್ಸು) ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 39

तीर्थं त्रैलोक्यविख्यातं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः / पुष्करं सर्वपापघ्नं मृतानां ब्रह्मलोकदम्

ಪುಷ್ಕರವು ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ತೀರ್ಥ; ಅದು ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 40

मनसा संस्मरेद् यस्तु पुष्करं वै द्विजोत्तमः / पूयते पातकैः सर्वैः शक्रेण सह मोदते

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ಯಾರು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪುಷ್ಕರವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನೊಂದಿಗೆ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 41

तत्र देवाः सगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः / उपासते सिद्धसङ्घा ब्रह्मणं पद्मसंभवम्

ಅಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು, ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧಸಂಘಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಪದ್ಮಸಂಭವ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 42

तत्र स्त्रात्वा भवेच्छुद्धो ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् / पूजयित्वा द्विजवरान् ब्रह्माणं संप्रपष्यति

ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸాక్షಾತ್ ದರ್ಶನಮಾಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 43

तत्राभिगम्य देवेशं पुरुहूतमनिन्दितम् / सुरूपो जायते मर्त्यः सर्वान् कामानवाप्नुयात्

ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ದೇವೇಶನಾದ ಪುರುಹೂತ—ನಿಂದಾರಹಿತ ಪ್ರಭು—ಅವನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಸೇರಿದರೆ, ಮನುಷ್ಯನು ಕಾಂತಿಮಂತನಾಗಿ ಸುರೂಪನಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 44

सप्तसारस्वतं तीर्थं ब्रह्माद्यैः सेवितं परम् / पूजयित्वा तत्र रुद्रमश्वमेधफलं लभेत्

ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರುಗಳು ಸೇವಿಸುವ ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಸಪ್ತಸಾರಸ್ವತ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ರುದ್ರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಫಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಪುಣ್ಯಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 45

यत्र मङ्कणको रुद्रं प्रपन्नः परमेश्वरम् / आराधयामास हरं पञ्चक्षरपरायणः

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮಂಕಣಕನು ಪರಮೇಶ್ವರನಾದ ರುದ್ರನ ಶರಣು ಹೊಂದುದು, ಪಂಚಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಾಯಣನಾಗಿ, ಹರನನ್ನು ಏಕಾಗ್ರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸಿದನು।

Verse 46

नमः शिवायेति मुनिः जपन् पञ्चाक्षरं परम् / आराधयामास शिवं तपसा गोवृषध्वजम्

ಮುನಿಯು ‘ನಮಃ ಶಿವಾಯ’ ಎಂಬ ಪರಮ ಪಂಚಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಗೋವೃಷಧ್ವಜನಾದ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು।

Verse 47

प्रजज्वालाथ तपसा मुनिर्मङ्कणकस्तदा / ननर्त हर्षवेगेन ज्ञात्वा रुद्रं समागतम्

ಆಗ ಮಙ್ಕಣಕ ಮುನಿಯು ತಪಸ್ಸಿನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಜ್ವಲಿಸಿದನು; ರುದ್ರನು ಆಗಮಿಸಿದ್ದಾನೆಂದು ತಿಳಿದು ಹರ್ಷವೇಗದಿಂದ ನೃತ್ಯಮಾಡಿದನು।

Verse 48

तं प्राह भगवान् रुद्रः किमर्थं नर्तितं त्वया / दृष्ट्वापि देवमीशानं नृत्यति स्म पुनः पुनः

ಆಗ ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ನೀನು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನೃತ್ಯಮಾಡಿದೆ? ದೇವೇಶನಾದ ಈಶಾನನನ್ನು ಕಂಡರೂ ನೀನು ಮರುಮರು ನೃತ್ಯಿಸುತ್ತೀಯೆ.”

Verse 49

सो ऽन्वीक्ष्य भगवानीशः सगर्वं गर्वशान्तये / स्वकं देहं विदार्यास्मै भस्मराशिमदर्शयत्

ಅವನನ್ನು ಗರ್ವದಿಂದ ಉಬ್ಬಿರುವವನಾಗಿ ಕಂಡ ಭಗವಾನ್ ಈಶನು, ಆ ಗರ್ವವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ತನ್ನದೇ ದೇಹವನ್ನು ಚೀರಿ ಅವನಿಗೆ ಭಸ್ಮರಾಶಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು।

Verse 50

पश्येमं मच्छरीरोत्थं भस्मराशिं द्विजोत्तम / माहात्म्यमेतत् तपसस्त्वादृशो ऽन्यो ऽपि विद्यते

ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ನನ್ನದೇ ದೇಹದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಈ ಭಸ್ಮರಾಶಿಯನ್ನು ನೋಡು. ಇದುವೇ ತಪಸ್ಸಿನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ; ನಿನ್ನಂತಹ ಮತ್ತೊಬ್ಬನೂ ಇದ್ದಾನೆ.

Verse 51

यत् सगर्वं हि भवता नर्तितं मुनिपुङ्गव / न युक्तं तापसस्यैतत् त्वत्तोप्यत्राधिको ह्यहम्

ಹೇ ಮುನಿಪುಂಗವ! ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಗರ್ವದಿಂದ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಿದುದು ತಪಸ್ವಿಗೆ ಯುಕ್ತವಲ್ಲ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನ್ನಿಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕನು.

Verse 52

इत्याभाष्य मुनिश्रेष्ठं स रुद्रः किल विश्वदृक् / आस्थाय परमं भावं ननर्त जगतो हरः

ಹೀಗೆ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿ, ಸರ್ವದರ್ಶಿ ರುದ್ರನು ಪರಮ ಭಾವವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಹರನಾದ ಹರರೂಪದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಮಾಡಿದನು.

Verse 53

सहस्रशीर्षा भूत्वा सहस्राक्षः सहस्रपात् / दंष्ट्राकरालवदनो ज्वालामाली भयङ्करः

ಅವನು ಸಹಸ್ರಶಿರಸ್ಸು, ಸಹಸ್ರನೇತ್ರ, ಸಹಸ್ರಪಾದನಾಗಿ; ದಂಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಭೀಕರ ಮುಖವಿಟ್ಟು, ಜ್ವಾಲಾಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಭಯಂಕರನಾಗಿ ತೋರ್ಪಟ್ಟನು.

Verse 54

सो ऽन्वपश्यदशेषस्य पार्श्वे तस्य त्रिशूलिनः / विशाललोचनमेकां देवीं चारुविलासिनीम् / सूर्यायुतसमप्रख्यां प्रसन्नवदनां शिवाम्

ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಆ ಸರ್ವಸ್ವರೂಪ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿಯ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ದೇವಿಯನ್ನು ಕಂಡನು—ವಿಶಾಲಲೋಚನೆ, ಮನೋಹರ ವಿಲಾಸಯುತ; ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಸೂರ್ಯರ ಸಮ ಕాంతಿಯುಳ್ಳ, ಪ್ರಸನ್ನಮುಖಿ, ಶಿವಾ—ಮಂಗಳಮಯಿ.

Verse 55

सस्मितं प्रेक्ष्य विश्वेशं तिष्ठन्तीममितद्युतिम् / दृष्ट्वा संत्रस्तहृदयो वेपमानो मुनीश्वरः / ननाम शिरसा रुद्रं रुद्राध्यायं जपन् वशी

ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನು ಮೃದುಸ್ಮಿತದಿಂದ, ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಮುನೀಶ್ವರನ ಹೃದಯ ಭಯ-ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಡುಗಿತು. ವಶನಾಗಿ ಅವನು ರುದ್ರನಿಗೆ ಶಿರಸಾ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಜಪಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 56

प्रसन्नो भगवानीशस्त्र्यम्बको भक्तवत्सलः / पूर्ववेषं स जग्राह देवी चान्तर्हिताभवत्

ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ತ್ರ್ಯಂಬಕ ಭಗವಾನ್ ಈಶನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ತನ್ನ ಪೂರ್ವವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು; ದೇವಿಯೂ ಸಹಸಾ ಅಂತರ್ಧಾನವಾಯಿತು.

Verse 57

आलिङ्ग्य भक्तं प्रणतं देवदेवः स्वयंशिवः / न भेतव्यं त्वया वत्स प्राह किं ते ददाम्यहम्

ಪ್ರಣತ ಭಕ್ತನನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿ ದೇವದೇವನಾದ ಸ್ವಯಂ ಶಿವನು ಹೇಳಿದನು—“ವತ್ಸ, ಭಯಪಡಬೇಡ; ನಿನಗೆ ನಾನು ಏನು ವರ ನೀಡಲಿ?”

Verse 58

प्रणम्य मूर्ध्ना गिरिशं हरं त्रिपुरसूदनम् / विज्ञापयामास तदा हृष्टः प्रष्टुमना मुनिः

ಹರ್ಷದಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ ಮುನಿಯು ತಲೆಯೊಗ್ಗಿ ಗಿರೀಶನಾದ ಹರ, ತ್ರಿಪುರಸೂದನನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಂತರ ವಿನಯದಿಂದ ವಿನಂತಿಸಿದನು.

Verse 59

नमो ऽस्तु ते महादेव महेश्वर नमो ऽस्तु ते / किमेतद् भगवद्रूपं सुघोरं विश्वतोमुखम्

ಮಹಾದೇವಾ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಮಹೇಶ್ವರಾ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಇದು ಯಾವ ಭಗವದ್ರೂಪ—ಅತಿಘೋರ, ವಿಶ್ವತೋಮುಖವಾದುದು?

Verse 60

का च सा भगवत्पार्श्वे राजमाना व्यवस्थिता / अन्तर्हितेव सहसा सर्वमिच्छामि वेदितुम्

ಭಗವಾನನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತ ನಿಂತಿದ್ದ ಆ ದಿವ್ಯಳು ಯಾರು? ಅವಳು ಸಹಸಾ ಅಂತರ್ಧಾನವಾದಂತೆ ಆಯಿತು—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 61

इत्युक्ते व्याजहारमं तथा मङ्कणकं हरः / महेशः स्वात्मनो योगं देवीं च त्रिपुरानलः

ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಹರ—ಮಹೇಶ್ವರ, ತ್ರಿಪುರದಾಹಕ—ನು ಮಂಕಣಕನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿ, ಸ್ವಾತ್ಮಯೋಗವನ್ನೂ ದೇವಿಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನೂ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು।

Verse 62

अहं सहस्रनयनः सर्वात्मा सर्वतोमुखः / दाहकः सर्वपापानां कालः कालकरो हरः

ನಾನು ಸಹಸ್ರನೇತ್ರ, ಸರ್ವಾತ್ಮ, ಸರ್ವತೋಮುಖ; ಸರ್ವಪಾಪಗಳನ್ನು ದಹಿಸುವವನು, ಕಾಲ, ಕಾಲಕರ, ಮತ್ತು ಹರ—ಹರಣಕರ್ತನು।

Verse 63

मयैव प्रेर्यते कृत्स्नं चेतनाचेतनात्मकम् / सो ऽन्तर्यामी स पुरुषो ह्यहं वै पुरुषोत्तमः

ನನ್ನಿಂದಲೇ ಈ ಸಮಸ್ತ—ಚೇತನ ಮತ್ತು ಅಚೇತನ—ಪ್ರೇರಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನೇ ಅಂತರ್ಯಾಮಿ, ಅವನೇ ಪುರುಷ; ನಿಜವಾಗಿ ನಾನೇ ಪುರುಷೋತ್ತಮನು।

Verse 64

तस्य सा परमा माया प्रकृतिस्त्रिगुणात्मिका / प्रोच्यते मुनिर्भिशक्तिर्जगद्योनिः सनातनी

ಅವನ ಆ ಪರಮ ಮಾಯೆ—ತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕೃತಿ—ಮುನಿಗಳಿಂದ ಸನಾತನ ಶಕ್ತಿ, ಜಗದ್ಯೋನಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ।

Verse 65

स एष मायया विश्वं व्यामोहयति विश्ववित् / नारायणः परो ऽव्यक्तो मायारूप इति श्रुतिः

ವಿಶ್ವವಿತ್ ಆದ ಅವನು ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಜಗತ್ತನ್ನು ವಿಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ—ನಾರಾಯಣನು ಪರಮ, ಅವ್ಯಕ್ತ, ಮತ್ತು ಮಾಯಾರೂಪ (ಮಾಯಾಧೀಶ) ಎಂದು।

Verse 66

एवमेतज्जगत् सर्वं सर्वदा स्थापयाम्यहम् / योजयामि प्रकृत्याहं पुरुषं पञ्चविंशकम्

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಾನು ಸದಾ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೂಲಕ ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೆಯ ತತ್ತ್ವವಾದ ಪುರುಷನನ್ನು ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 67

तथा वै संगतो देवः कूटस्थः सर्वगो ऽमलः / सृजत्यशेषमेवेदं स्वमूर्तेः प्रकृतेरजः

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ದೇವನು—ಪ್ರಕಟತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಗತಿಯಾದರೂ—ಕೂಟಸ್ಥ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ನಿರ್ಮಲನು; ಮತ್ತು ಅಜನಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ವಮೂರ್ತಿಯಾದ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 68

स देवो भगवान् ब्रह्मा विश्वरूपः पितामहः / तवैतत् कथितं सम्यक् स्त्रष्ट्वत्वं परमात्मनः

ಅದೇ ದೇವನು—ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಶ್ವರೂಪ ಪಿತಾಮಹ—ನಿನ್ನಿಂದ ಪರಮಾತ್ಮನ ಸೃಷ್ಟಿಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.

Verse 69

एको ऽहं भगवान् कलो ह्यनादिश्चान्तकृद् विभुः / समास्थाय परं भावं प्रोक्तो रुद्रो मनीषिभिः

ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಭಗವಾನ್—ಕಾಲಸ್ವರೂಪ: ಅನಾದಿ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ಸಂಹಾರಕ. ಪರಮ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಮನುಷಿಗಳು ನನನ್ನು ರುದ್ರನೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.

Verse 70

मम वै सापरा शक्तिर्देवी विद्येति विश्रुता / दृष्टा हि भवता नूनं विद्यादेहस्त्वहं ततः

ನನ್ನ ಪರಾ ಶಕ್ತಿ ‘ವಿದ್ಯಾ’ ಎಂಬ ದೇವಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೀನು ಅವಳನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೀ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಆ ವಿದ್ಯೆಯ ದೇಹಸ್ವರೂಪನೇ.

Verse 71

एवमेतानि तत्त्वानि प्रधानपुरुषेश्वराः / विष्णुर्ब्रह्मा च भगवान् रुद्रः काल इति श्रुतिः

ಹೀಗೆ ತತ್ತ್ವಗಳು ಬೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು—ಪ್ರಧಾನ, ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಈಶ್ವರ. ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರುತಿಯು ವಿಷ್ಣು, ಬ್ರಹ್ಮ, ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರ ಹಾಗೂ ಕಾಲವನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

Verse 72

त्रयमेतदनाद्यन्तं ब्रह्मण्येव व्यवस्थितम् / तदात्मकं तदव्यक्तं तदक्षरमिति श्रुतिः

ಈ ತ್ರಯ—ಆದಿ ಅಂತವಿಲ್ಲದ್ದು—ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ: ಅದೇ ಅದರ ಸ್ವರೂಪ; ಅದೇ ಅವ್ಯಕ್ತ, ಅದೇ ಅಕ್ಷರ.

Verse 73

आत्मानन्दपरं तत्त्वं चिन्मात्रं परमं पदम् / आकाशं निष्कलं ब्रह्म तस्मादन्यन्न विद्यते

ಆತ್ಮಾನಂದದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾದ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವೇ ಪರಮ ಪದ—ಅದು ಚೈತನ್ಯಮಾತ್ರ. ಅದು ಆಕಾಶದಂತೆ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ನಿಷ್ಕಲ ಬ್ರಹ್ಮ; ಅದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 74

एवं विज्ञाय भवता भक्तियोगाश्रयेण तु / संपूज्यो वन्दनीयो ऽहं ततस्तं पश्य शाश्वतम्

ಹೀಗೆ ಭಕ್ತಿಯೋಗದ ಆಶ್ರಯದಿಂದ ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದು ನನ್ನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿ ವಂದಿಸು; ನಂತರ ಆ ಶಾಶ್ವತನನ್ನು ನೋಡು.

Verse 75

एतावदुक्त्वा भगवाञ्जगामादर्शनं हरः / तत्रैव भक्तियोगेन रुद्रामाराधयन्मुनिः

ಇಷ್ಟೆಂದು ಹೇಳಿ ಭಗವಾನ್ ಹರನು ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅಡಗಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಮುನಿ ಭಕ್ತಿಯೋಗದಿಂದ ರುದ್ರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದನು.

Verse 76

एतत् पवित्रमतुलं तीर्थं ब्रह्मर्षिसेवितम् / संसेव्य ब्राह्मणो विद्वान् मुच्यते सर्वपातकैः

ಇದು ಅತುಲವಾದ ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥ; ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ಸೇವಿಸಿದದು. ಇದನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.