Adhyaya 49

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरोपाख्याने सगरप्रतिज्ञापालनं नामाष्टाचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः // ४८// जैमिनिरुवाच अथानुज्ञाय सगरो वसिष्ठमृषिसत्तमम् / बलेन महता युक्तो विदर्भानभ्यवर्त्तत

ಹೀಗೆ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಸಗರೋಪಾಖ್ಯಾನ ಎಂಬ ನಲ್ವತ್ತೆಂಟನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು. ಜೈಮಿನಿ ಹೇಳಿದರು: ನಂತರ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ವಸಿಷ್ಠರ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಸಗರನು ದೊಡ್ಡ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಿದರ್ಭದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು.

Verse 2

ततो विदर्भराट् तस्मै स्वसुतां प्रीतिपूर्वकम् / केशिन्याख्यामनुपमामनुरूपां न्यवेदयत्

ಆಮೇಲೆ ವಿದರ್ಭರಾಜನು ಪ್ರೀತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ಪುತ್ರಿ—ಕೇಶಿನಿ ಎಂಬ, ಅನೂಪಮ ಹಾಗೂ ಅನುರೂಪಳಾದವಳನ್ನು—ಅರ್ಪಿಸಿದನು।

Verse 3

स तस्या राजशार्दूलो विधिवद्वह्निसाक्षिकम् / शुभे मुहूर्ते केशिन्याः पार्णिं जग्राह भूमिपः

ಆ ರಾಜಶಾರ್ದೂಲನು ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಶುಭ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಕೇಶಿನಿಯ ಕೈಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದನು।

Verse 4

स्थित्वा दिनानि कतिचिद्गृहे तस्यातिसत्कृतः / विदर्भराज्ञा संमन्त्र्य ततो गन्तुं प्रजक्रमे

ಕೆಲವು ದಿನಗಳು ಅವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸತ್ಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದು ನೆಲೆಸಿ, ವಿದರ್ಭರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಹೊರಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 5

अनुज्ञातस्ततस्तेन पारिबर्हैश्च सत्कृतः / निष्क्रम्य तत्पुराद्राजा शूरसेनानुपेयिवान्

ನಂತರ ಅವನ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಉಡುಗೊರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸತ್ಕೃತನಾಗಿ, ರಾಜನು ಆ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಹೊರಟು ಶೂರಸೇನ ದೇಶದತ್ತ ತೆರಳಿದನು।

Verse 6

संभावितस्ततश्चैव यादवैर्मातृसोदरैः / धनौघैस्तर्पितस्तैश्च मधुराया विनिर्ययौ

ಅಲ್ಲಿ ಯಾದವರಾದ ಮಾತೃಸೋದರರು ಅವನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದರು; ಧನಸಮೂಹಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತಿಗೊಳಿಸಿ, ಅವನು ಮಥುರೆಯಿಂದ ಹೊರಟನು।

Verse 7

एवं स सगरो राजा विजित्य वसुधामिमाम् / करैश्च स नृपान्सर्वांश्चक्रे संकेतगानपि

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ರಾಜ ಸಗರನು ಈ ಭೂಮಂಡಲವನ್ನೆಲ್ಲ ಜಯಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರನ್ನು ಕರದಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಅವರ ಅಧೀನತೆಯ ಸಂಕೇತಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನೂ ವಿಧಿಸಿದನು।

Verse 8

ततो ऽनुमान्य नृपतीन्निजराज्याय सानुगान् / अनुजज्ञे नरपतिः समस्ताननुयायिनः

ನಂತರ ಅವನು ರಾಜರನ್ನು ಅವರ ಅನುಚರರೊಡನೆ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅನುಮತಿಸಿ, ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಅನುಯಾಯಿಗಳನ್ನೂ ವಿದಾಯಗೊಳಿಸಿದನು।

Verse 9

ततो बलेन महाता स्कन्धावारसमन्वितः / शनैरपीडयन्देशान्स्वराज्यमुपजग्मिवान्

ನಂತರ ಅವನು ಮಹಾಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಶಿಬಿರಸಹಿತವಾಗಿ, ಮಾರ್ಗದ ದೇಶಗಳನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒತ್ತಡಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ತನ್ನ ಸ್ವರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಮರಳಿದನು।

Verse 10

संभाव्यमानश्च मुहुरुपदाभिरनेकशः / नानाजनपदैस्तूर्ममयोध्यां समुपागमत्

ಅವನು ಮರುಮರು ಅನೇಕ ಕಾಣಿಕೆಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾ, ನಾನಾ ಜನಪದಗಳ ಸಮೂಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಬಂದನು।

Verse 11

तदागमनमाज्ञाय नागरः सकलो जनः / नगरीं तामलञ्चक्रे महोत्सवसमुत्सुकः

ಅವನ ಆಗಮನವನ್ನು ತಿಳಿದು ನಗರದಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ತ ಜನರು ಮಹೋತ್ಸವದ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಆ ನಗರವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು।

Verse 12

ततः सा नगरी सर्वा कृतकौतुकमङ्गला / सिक्तसंमृष्टभूभागा पूर्णकुम्भशतावृता

ಆಮೇಲೆ ಆ ನಗರವೆಲ್ಲ ಮಂಗಳಕೌತುಕಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ನೆಲವನ್ನು ನೀರು ಚಿಮ್ಮಿಸಿ ತೊಳೆದು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ನೂರಾರು ಪೂರ್ಣಕುಂಭಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಸಲಾಯಿತು।

Verse 13

समुच्छ्रितध्वजशता पताकाभिरंलकृता / सर्वत्रागरुधूपाञढ्या विचित्रकुसुमोज्ज्वला

ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿದ ನೂರಾರು ಧ್ವಜಗಳು ಮತ್ತು ಪತಾಕೆಗಳಿಂದ ಅದು ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅಗರಧೂಪದ ಸುಗಂಧ ತುಂಬಿ, ವಿಚಿತ್ರ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 14

सद्रत्नतोरणोत्तुङ्गगोपुराट्टलभूषिता / प्रसूनलाजवर्षैश्च स्वलङ्कृतमहापथा

ಉತ್ತಮ ರತ್ನಗಳ ತೋರಣಗಳು ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರ-ಅಟ್ಟಾಳಿಕೆಗಳಿಂದ ಅದು ಭೂಷಿತವಾಗಿತ್ತು; ಪುಷ್ಪಗಳೂ ಲಾಜ (ಬಾಡಿಸಿದ ಧಾನ್ಯ) ಮಳೆಯೂ ಅದರ ಮಹಾಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿತು।

Verse 15

महोत्सवसमायुक्ता प्रतिगेहमभूत्पुरी / संबूजिताशेषवास्तुदेवतागृहमालिनी

ಮಹೋತ್ಸವಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಪುರಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಹಬ್ಬದ ವಾತಾವರಣವಾಯಿತು; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ವಾಸ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಗೃಹಗಳು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟುದರಿಂದ ಅದು ಗೃಹಮಾಲೆಯಂತೆ ಶೋಭಿಸಿತು।

Verse 16

दिक्चक्रजयिनो राज्ञः संदर्शनमुदान्वितैः / पौरजानपदैर्त्दृष्टैः सर्वतः समलङ्कृता

ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ರಾಜನ ದರ್ಶನದ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ತುಂಬಿದ ನಗರವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದವಾಸಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು; ನಗರವು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು।

Verse 17

ततः प्रकृतयः सर्वे तथान्तः पुरवासिनः / वारकाताकदबैश्च नगरीभिश्च सवृताः

ಆಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅಂತಃಪುರವಾಸಿಗಳು, ವಾರಕಾತಾಕದಬ ಮೊದಲಾದ ನಗರಗಳ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಸುತ್ತಲೂ ಪರಿವೃತರಾಗಿ ನಿಂತರು.

Verse 18

अभ्याययुस्ततः सर्वे समत्य पुरवासिनः / स तैः समेत्य नृपतिर्लब्धाशीर्वाद सक्त्क्रियः

ಆಗ ನಗರವಾಸಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಮುಂದೆ ಬಂದರು. ರಾಜನು ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆದು, ಯಥೋಚಿತ ಸತ್ಕಾರದಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.

Verse 19

बधिरीकृतदिक्चक्रो जयशब्देन भूरिणा / नानावादित्रसंघोषमिश्रेण मधुरेण च

ಅನೇಕ ‘ಜಯ’ ಘೋಷಗಳಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಕಿವಿಮುಚ್ಚಿದಂತಾದವು; ನಾನಾವಿಧ ವಾದ್ಯಗಳ ಮಧುರ ಮಿಶ್ರ ನಾದವೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮೊಳಗಿತು.

Verse 20

सत्कृत्य तान्यथा योगं सहितस्तैर्मुदान्वितैः / आनन्दयन्प्रजाः सर्वाः प्रविवेश पुरोत्तमम्

ಅವರನ್ನು ಯಥಾಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಸತ್ಕರಿಸಿ, ಹರ್ಷಭರಿತರಾದವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಆನಂದಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಅವನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

Verse 21

वेदघोषैः सुमधुरैर्ब्राह्मणैरभिनन्दितः / संस्तूयमानः सुभृशं सूतमागधवन्दिभिः

ಸುಮಧುರ ವೇದಘೋಷಗಳಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅವನನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಿದರು; ಸೂತ, ಮಾಘಧ ಮತ್ತು ವಂದಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

Verse 22

जयशब्दैश्च परितो नानाजनपदेरितैः / कलतालरवोन्मिश्रवीणावेणुतलस्वनैः

ಸುತ್ತಲೂ ನಾನಾ ಜನಪದಗಳವರು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ‘ಜಯ’ ಘೋಷಗಳು ಮೊಳಗುತ್ತಿದ್ದವು; ಕರತಾಳರವರೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರವಾದ ವೀಣೆ–ವೇಣುವಿನ ಮಧುರ ನಾದಗಳು ಕೇಳಿಬಂದವು।

Verse 23

गायद्भिर्गायकजनैर्नृत्यद्भिर्गणिकाजनैः / अन्वीयमानो विलसच्छ्वेतच्छत्रविराजितः

ಗಾಯಕಜನರ ಗಾಯನ ಮತ್ತು ಗಣಿಕಾಜನರ ನೃತ್ಯದ ನಡುವೆ ಅವರು ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದರು; ಹೊಳೆಯುವ ಶ್ವೇತ ಛತ್ರದ ಕೆಳಗೆ ಅವರು ದೀಪ್ತಿಯಾಗಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 24

विकीर्यमाणः परितः सल्लाजकुसुमोत्करैः / पुरीमयोध्यामविशत्स्वपुरीमिव वासवः

ಸುತ್ತಲೂ ಸಲ್ಲಾಜ ಹೂವಿನ ರಾಶಿಗಳು ಚಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಿರಲು, ಅವರು ಅಯೋಧ್ಯಾ ನಗರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು—ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ) ತನ್ನ ಅಮರಾವತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ।

Verse 25

दृष्टिपूतेन गन्धेन ब्राह्मणानां च वर्त्मना / जगाम मध्येनगरं गृहं श्रीमदलङ्कृतम्

ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪವಿತ್ರಗೊಂಡ ಸುಗಂಧದ ನಡುವೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮಾರ್ಗದ ಮಧ್ಯವಾಗಿ, ಅವರು ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿತ ಗೃಹಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು।

Verse 26

अवरुह्य ततो यानाद्भार्याभ्यां सहितो मुदा / प्रविवेश गृहं मातुर्हृष्टपुष्टजनायुतम्

ನಂತರ ಅವರು ವಾಹನದಿಂದ ಇಳಿದು, ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಹರ್ಷಿತ ಹಾಗೂ ಪುಷ್ಟಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ತಾಯಿಯ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು।

Verse 27

पर्यङ्कस्थामुपागम्य मातरं विनयान्वितः / तत्पादौ संस्पृशन्मूर्ध्ना प्रणाममकरोत्तदा

ವಿನಯದಿಂದ ಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಇದ್ದ ತಾಯಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ತಲೆಯಿಂದ ಅವಳ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು।

Verse 28

साभिनन्द्य तमाशीर्भिर्हर्षगद्गदया गिरा / ससंभ्रमं समुत्थाय पर्यष्वजत चात्मजम्

ಅವಳು ಆಶೀರ್ವಾದಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ ಗದ್ಗದಿತ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ, ಆತುರದಿಂದ ಎದ್ದು ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು।

Verse 29

सहर्षं बहुधाशीर्भिरभ्यनन्ददुभे स्नुषे / स तां संभाव्य कथया तत्र स्थित्वा चिरादिव

ಅವನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಅನೇಕ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಬ್ಬರೂ ಸೊಸೆಯರನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಿದನು; ನಂತರ ಸೌಹಾರ್ದ ಮಾತುಕತೆಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಇದ್ದಂತೆ ನಿಂತನು।

Verse 30

अनुज्ञातस्तया राजा निश्चक्राम तदालयात् / ततः सानुचरो राजा श्वेतव्यजनवीजितः

ಅವಳ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ರಾಜನು ಆ ನಿವಾಸದಿಂದ ಹೊರಟನು; ನಂತರ ಅನುಚರರೊಂದಿಗೆ ರಾಜನು ಬಿಳಿ ಚಾಮರಗಳಿಂದ ಬೀಸಲ್ಪಡುತ್ತಾ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದನು।

Verse 31

सुरराज इव श्रीमान्सभां समगमच्छनैः / संप्रविश्य सभां दिव्यामनेकनृपसेविताम्

ಶ್ರೀಮಂತನಾದ ಅವನು ಇಂದ್ರನಂತೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಭೆಗೆ ತಲುಪಿ, ಅನೇಕ ರಾಜರಿಂದ ಸೇವಿತವಾದ ಆ ದಿವ್ಯ ಸಭೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು।

Verse 32

नत्वा गुरुजनं सर्वमाशीर्भिश्चाभिनन्दितः / सिंहासने शुभे दिव्ये निषसाद नरेश्वरः

ಎಲ್ಲ ಗುರುಜನರನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳಿಂದ ಅಭಿನಂದಿತನಾಗಿ ನರೆಶ್ವರನು ಶುಭ ದಿವ್ಯ ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದನು।

Verse 33

संसेव्यमानश्च नृपैर्नानाजनपदेश्वरैः / नानाविधाः कथाः कुर्वन्स तत्र नृपसत्तमः

ವಿವಿಧ ಜನಪದಾಧಿಪತಿ ರಾಜರಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತ, ಆ ನೃಪಸತ್ತಮನು ಅಲ್ಲಿ ನಾನಾವಿಧ ಕಥನಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 34

संप्रीयमामः सुतरामुवास सह बन्धुभिः / प्रतिज्ञां पालयित्वैवं जितदिङ्मण्डलो नृपः

ಅತಿಯಾಗಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಅವನು ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಿದನು; ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಆ ರಾಜನು ದಿಕ್ಕುಮಂಡಲವನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು।

Verse 35

अन्वतिष्ठद्यन्थान्याय मर्थत्रयमुदारधीः / स्वप्रभावजिताशेषवैरिर्दिङ्मण्डलाधिपः

ಉದಾರಬುದ್ಧಿಯ ಆ ದಿಕ್ಕುಮಂಡಲಾಧಿಪತಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ತೊರೆದು ತ್ರಿವರ್ಗ—ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮ—ಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದನು।

Verse 36

एकातपत्रां पृथिवीमन्वशासद्वृषो यथा / स्वर्यातस्य पितुः पूर्वं परिभावममर्षितः

ಧರ್ಮರೂಪ ವೃಷಭದಂತೆ ಅವನು ಏಕಛತ್ರವಾಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳಿದನು; ಸ್ವರ್ಗಸ್ಥನಾದ ತಂದೆಗೆ ಹಿಂದೆ ನಡೆದ ಅವಮಾನವನ್ನು ಅವನು ಸಹಿಸಲಿಲ್ಲ।

Verse 37

स यां प्रतिज्ञामारूढस्तां सम्यक्परिपूर्य च / सप्तद्वीपाब्धिनगरग्रामायतनमालिनीम्

ಅವನು ಏರಿದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿ, ಸಪ್ತದ್ವೀಪಗಳು, ಸಮುದ್ರಗಳು, ನಗರಗಳು, ಗ್ರಾಮಗಳು ಹಾಗೂ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಂದ ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಂಡ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದನು।

Verse 38

जित्वा शत्रूनशेषेण पालयामास मेदिनीम / एवं गच्छति काले च वसिष्ठो भगवानृषिः

ಅವನು ಎಲ್ಲ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಯಿಸಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಕಾಲ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಭಗವಾನ್ ಋಷಿ ವಸಿಷ್ಠನು ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದನು।

Verse 39

अभ्यजगाम तं भूयो द्रष्टुकामो जरेश्वरम् / तमायान्तमतिप्रेक्ष्य मुनिवर्यं ससंभ्रमः

ಮತ್ತೆ ಜರೇಶ್ವರನನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು. ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿಯು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡ ರಾಜನು ಗೌರವದಿಂದ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಚಲಿಸಿದನು।

Verse 40

प्रत्युज्जगामार्घहस्तः सहितस्तैर्नपैर्नृपः / अर्ध्यपाद्यादिभिः सम्यक्पूजयित्वा महामतिः

ರಾಜನು ಇತರ ನೃಪರೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಎದುರುಗೊಳ್ಳಲು ಹೊರಟನು. ಆ ಮಹಾಮತಿಯಾದವನು ಅರ್ಘ್ಯ, ಪಾದ್ಯಾದಿ ಉಪಚಾರಗಳಿಂದ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದನು।

Verse 41

प्रणाममकरोत्तस्मै गुरुभक्तिसमन्वितः / आशीर्भिर्वर्द्धयित्वा तं वसिष्ठः सगरं तदा

ಗುರುಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಅವನು ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು. ಆಗ ವಸಿಷ್ಠನು ಆಶೀರ್ವಚನಗಳಿಂದ ಸಗರನನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 42

आस्यतामिति होवाच सह सर्वैर्नरेश्वरैः / उपाविशत्ततो राजा काञ्चने परमासने

ಆಗ ಎಲ್ಲ ನರೇಶ್ವರರೊಂದಿಗೆ ಅವನು “ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿರಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ನಂತರ ರಾಜನು ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಪರಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಉಪವೇಶಿಸಿದನು.

Verse 43

मुनिना समनुज्ञातः सभार्यः सह राजभिः / आपवस्तुनृपश्रेष्ठमुपासीनमुपह्वरे

ಮುನಿಯ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಅವನು, ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ರಾಜರೊಂದಿಗೆ, ಉಪಹ್ವರದಲ್ಲಿ ಉಪವೇಶಿಸಿದ್ದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನೃಪನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು.

Verse 44

उवाच शृण्वतां राज्ञां शनैर्मृद्वक्षरं वचः / वसिष्ठ उवाच कुशलं ननु ते राजन्वाह्येष्वाभ्यन्तरेषु च

ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜರ ಮಧ್ಯೆ ವಸಿಷ್ಠನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮೃದು ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದನು—“ಓ ರಾಜನೇ, ಹೊರಗೂ ಒಳಗೂ ಕ್ಷೇಮವೇ?”

Verse 45

मन्त्रिष्वमात्यवर्गेषु राज्ये वा सकले ऽधुना / दिष्ट्या च विजिताः सर्वे समग्रबलवाहनाः

ಈಗ ಮಂತ್ರಿಗಳಲ್ಲೂ ಅಮಾತ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲೂ, ಅಥವಾ ಸಮಗ್ರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲವೂ ಕ್ಷೇಮವೇ? ಹಾಗೆಯೇ ದೈವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಿನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೇನೆ-ವಾಹನಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಶತ್ರುಗಳು ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೇ?

Verse 46

अयत्नेनैव युद्धेषु भवता रिपवो हि यत् / दिष्ट्यारूढप्रतिज्ञेन मम मानयता वचः

ಇದು ಕೂಡ ದೈವಾನುಗ್ರಹವೇ—ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದೆ; ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ದೃಢನಾಗಿ ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದ್ದರಿಂದ.

Verse 47

अरयस्त्यक्तधर्माणस्त्वया जीवविसर्जिताः / तान्विजित्येतराञ्जेतुं पुनर्दिग्विजयेच्छया

ಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಶತ್ರುಗಳು ನಿನ್ನಿಂದ ಪ್ರಾಣವಿಸರ್ಜಿತರಾದರು. ಅವರನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಇತರರನ್ನೂ ಗೆಲ್ಲಲು ನೀನು ಮತ್ತೆ ದಿಗ್ವಿಜಯದ ಇಚ್ಛೆ ಹೊಂದಿದೆ।

Verse 48

गतस्सवाहनबलस्त्वमित्यशृणवं वचः / जितदिङ्मण्डलं भूयः श्रुत्वा त्वां नगरस्थितम्

ನೀನು ವಾಹನಬಲದೊಡನೆ ಹೊರಟೆನೆಂದು ನಾನು ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿದೆ. ಮತ್ತೆ ದಿಕ್ಕುಮಂಡಲವನ್ನು ಜಯಿಸಿ ನೀನು ನಗರದಲ್ಲಿ ಇರುವೆನೆಂದು ಕೇಳಿದೆ.

Verse 49

प्रीत्याहमागतो द्रष्टुमिदानीं राजसत्तम / जैमिनिरुवाच वसिष्ठेनैवमुक्तस्तु सगरस्तालजङ्घजित्

ಹೇ ರಾಜಸತ್ತಮ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಾನು ಈಗ ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಜೈಮಿನಿ ಹೇಳಿದರು—ವಸಿಷ್ಠನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ತಾಳಜಂಘಜಿತ್ ಸಗರನು…

Verse 50

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा प्रत्युवाच महामुनिम् / सगर उवाच कुशलं ननु सर्वत्र महर्षे नात्र संशयः

ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಅವನು ಮಹಾಮುನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ಸಗರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮಹರ್ಷೇ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕ್ಷೇಮವೇ ಇದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 51

कल्याणाभिमुखाः सर्वे देवताश्च मुने ऽनिशम् / भवान्ध्यायति कल्याणं मनसा यस्य संततम्

ಹೇ ಮುನೇ, ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಸದಾ ಕಲ್ಯಾಣದತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ; ಏಕೆಂದರೆ ನೀವು ಮನಸಿನಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನೇ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೀರಿ।

Verse 52

तस्य मे चोपसर्गाश्च संभवन्ति कथं मुने / भवतानुगृहीतो ऽस्मि कृतार्थश्चाधुना कृतः

ಮುನಿವರ್ಯಾ! ನನಗೆ ಆ ಉಪಸರ್ಗಗಳು ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ? ನೀವು ನನಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದ್ದೀರಿ; ಈಗ ನಾನು ಕೃತಾರ್ಥನಾಗಿದ್ದೇನೆ।

Verse 53

यन्मां द्रष्टुमिहायातः स्वयमेव भवान्गुरो / यन्मह्यमाह भगवान्विपक्षविजयादिकम्

ಗುರುವೇ! ನೀವು ಸ್ವತಃ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಲು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿರಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಭಗವಾನ್ ನನಗೆ ವಿರೋಧಿಪಕ್ಷವಿಜಯಾದಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 54

तत्तथानुष्ठितं किं तु सर्वं भवदनुग्रहात् / भवत्प्रसादतः सर्वं मन्ये प्राप्तं महीक्षिताम्

ಅದು ಎಲ್ಲವೂ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ನೆರವೇರಿತು; ಆದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ. ಓ ರಾಜನೇ, ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ದೊರಕಿತು ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 55

अन्यथा मम का शक्तिः शत्रून्हन्तुं तथाविधान् / अनल्पी कुरुते फल्यं यन्मे व्यवसितं भवान्

ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಂಥ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ನನಗೆ ಯಾವ ಶಕ್ತಿ ಇತ್ತು? ನೀವು ನನ್ನಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಸಂಕಲ್ಪ ಅಲ್ಪವಲ್ಲ; ಅದು ಮಹತ್ತರ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 56

फलमल्पमपि प्रीत्यै स्यादगस्याधिरोपितुः / जैमिनिरुवाच एवं संभावितः सम्यक्सगेरण महामुनिः

ಅಗಸ್ತ್ಯರನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದವನಿಗೆ ಅಲ್ಪ ಫಲವೂ ಪ್ರೀತಿಕರವಾಗುತ್ತದೆ. ಜೈಮಿನಿ ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿ ಸಾಗರನು ಮಹಾಮುನಿಯನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ಸತ್ಕರಿಸಿದನು।

Verse 57

अभ्यनुज्ञाय तं भूयः प्रजागाम निजाश्रमम् / वसिष्टे तु गते राजा सगरःप्रीतमानसः

ಅವನಿಗೆ ಪುನಃ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿ ಅವನು ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು. ವಸಿಷ್ಠರು ತೆರಳಿದ ಬಳಿಕ ರಾಜ ಸಗರನ ಮನಸ್ಸು ಪರಮ ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿತು.

Verse 58

अयोध्यायामभिवसन्प्रशशासाखिलां भुवम् / भार्याभ्यां समुपेताभ्यां रूपशीलगुणादिभिः

ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ ಅವನು ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳಿದನು. ರೂಪ, ಶೀಲ, ಗುಣಾದಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧರಾದ ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.

Verse 59

बुभुजे विषयान्रम्यान्यथाकामं यथासुखम् / सुमतिः केशिनी चोभे विकसद्वदनांबुजे

ಅವನು ಮನೋಹರ ಭೋಗವಿಷಯಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ, ತನ್ನ ಸುಖದಂತೆ ಅನುಭವಿಸಿದನು. ಸುಮತಿ ಮತ್ತು ಕೇಶಿನಿ—ಇಬ್ಬರ ಮುಖಕಮಲಗಳು ಅರಳಿದ್ದವು.

Verse 60

रूपौदार्यगुणोपेते पीनवृत्तपयोधरे / नीलकुञ्चितकेशाढ्ये सर्वाभरणभूषिते

ಅವರು ರೂಪ, ಔದಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು; ತುಂಬಿದ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಸ್ತನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು; ನೀಲಿ ಕುಂಚಿತ ಕೇಶಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧರಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 61

सर्वलक्षणसंपन्ने नवयौवनगोचरे / प्रिये सन्निहिते तस्य नित्यं प्रियहिते रते

ಅವರು ಎಲ್ಲ ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಸಂಪನ್ನರು, ನವಯೌವನದ ಕాంతಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವರು. ಪ್ರಿಯೆಯರಾಗಿ ಅವರು ಸದಾ ಅವನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಅವನ ಪ್ರಿಯಹಿತದಲ್ಲೇ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 62

स्वाचारभावचेष्टाभिर्जह्रतुस्तन्मनो ऽनिशम् / स चापि भरणोत्कर्षप्रतीतात्मा महीपतिः

ಅವರ ಸ್ವಾಚಾರ-ಭಾವ-ಚೇಷ್ಟೆಗಳಿಂದ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿತವಾಯಿತು. ಆ ಮಹೀಪತಿ ಪೋಷಣೆಯ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಅರಿತು ದೃಢಚಿತ್ತನಾದನು.

Verse 63

रममाणो यथाकामं सह ताभ्यां पुरे ऽवसत् / अन्येषां भुवि राज्ञां तु राजशब्दो न चाप्यभूत्

ಅವನು ಅವರಿಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ಇಷ್ಟದಂತೆ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದನು. ಭೂಮಿಯ ಇತರ ರಾಜರಿಗೆ ‘ರಾಜ’ ಎಂಬ ಪದವೂ ಇಲ್ಲದಂತಾಯಿತು.

Verse 64

गुणेन चाभवत्तस्य सगरस्य महात्मनः / अल्पो ऽपि धर्मः सततं यथा भवति मानसे

ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಸಗರನಿಗೆ ಈ ಗುಣವಿತ್ತು—ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಧರ್ಮವು ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸ್ಥಿರವಾಗಿತ್ತು.

Verse 65

रा५स्तस्यार्थकामौ तु न तथा विपुलावपि / अलुब्धमानसोर्ऽथं च भेजे धर्ममपीडयन्

ಅವನಿಗೆ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಾಮ ಎಷ್ಟೇ ಅಪಾರವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಷ್ಟೊಂದು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ; ಲೋಭರಹಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹಿಂಸಿಸದೆ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದನು.

Verse 66

तदर्थमेव राजेन्द्र कामं चापीडयंस्तयोः

ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವನು ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಕಾಮವನ್ನೂ ಒತ್ತಡಗೊಳಿಸದೆ (ಮರ್ಯಾದೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು) ನಡೆದುಕೊಂಡನು.