Shloka 3
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
स तस्या राजशार्दूलो विधिवद्वह्निसाक्षिकम् / शुभे मुहूर्ते केशिन्याः पार्णिं जग्राह भूमिपः
Transliteration
sa tasyā rājaśārdūlo vidhivadvahnisākṣikam / śubhe muhūrte keśinyāḥ pārṇiṃ jagrāha bhūmipaḥ
Translation
ಆ ರಾಜಶಾರ್ದೂಲನು ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಶುಭ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಕೇಶಿನಿಯ ಕೈಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದನು।
Word by Word
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
tasyāḥof her
tasyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Genitive (षष्ठी/6), Singular (एकवचन)
rāja-śārdūlaḥthe tiger among kings
rāja-śārdūlaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājan + śārdūla (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); karmadhāraya: ‘śārdūla iva rājā’ (tiger among kings)
vidhi-vataccording to the prescribed rite
vidhi-vat:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootvidhi-vat (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण) meaning ‘according to rule’
vahni-sākṣikamwith fire as witness
vahni-sākṣikam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvahni + sākṣika (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: ‘vahniḥ sākṣī yasya’ (with fire as witness)
śubhein an auspicious
śubhe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुं), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन); used with muhūrte
muhūrteat the moment (time)
muhūrte:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmuhūrta (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन)
keśinyāḥof Keśinī
keśinyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkeśinī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Genitive (षष्ठी/6), Singular (एकवचन)
pāṇimhand (in marriage)
pāṇim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpāṇi (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन)
jagrāhatook, grasped
jagrāha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√grah (ग्रह्)
FormPerfect (लिट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
bhūmipaḥthe king
bhūmipaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhūmi + pa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: ‘bhūmeḥ pālakaḥ’