
Trimūrtidarśana, Gautamaśāpa, Godāvarīprādurbhāva, ca Niḥśvāsasaṃhitā-kathana
Ethical-Discourse (Dharma, Pāṣaṇḍa-critique) with Sacred-Geography (River Origin) and Ritual-Authority
វរាហៈប្រាប់ព្រឹថិវីអំពីរឿងបង្រៀនមួយ តាមរយៈរបាយការណ៍របស់អគស្ត្យទៅកាន់ព្រះមហាក្សត្រ។ ព្រះឥសីបានឃើញព្រះព្រហ្មា (កមលាសន) និងព្រះនារាយណៈស្ថិតនៅក្នុងព្រះរុទ្រ ហើយសួរថា តើការបែងចែកហាវិសក្នុងយជ្ញៈរវាងត្រីមូរតីធ្វើដូចម្តេច និងហេតុអ្វីបានជាមានសាសនបង្រៀនខុសៗគ្នា។ ព្រះរុទ្របកស្រាយអទ្វ័យថា ការចូលរួមរបស់ទេវតានៅក្នុងយជ្ញៈមានសារសំខាន់ជាអង្គតែមួយ។ បន្ទាប់មកមានគំរូសីលធម៌-ប្រវត្តិសាស្ត្រអំពីគោតមៈនៅព្រៃទណ្ឌកៈ៖ ទទួលពរធញ្ញជាតិមិនអស់ បំប៉នឥសីក្នុងគ្រាអត់ទឹកដប់ពីរឆ្នាំ ហើយត្រូវសាកល្បងដោយមាយាឲ្យឃើញគោស្លាប់។ ព្រោះយល់ច្រឡំ ឥសីទាមទារប្រាយស្ចិត; គោតមៈធ្វើតបស្យាអញ្ជើញគង្គាចុះមក ឲ្យគោរស់ឡើងវិញ និងបង្កើតទន្លេគោទាវរី។ ពេលដឹងការបោកបញ្ឆោត គោតមៈសាបអ្នកកាន់វ្រតក្លែងក្លាយ; ព្រះរុទ្រភ្ជាប់ទៅនឹងការប្រែប្រួលបែបបាសណ្ឌក្នុងកាលីយុគ បំបែកវិន័យវេដៈចេញពីអាកប្បកិរិយាខុស និងលើកឡើងថា សណ្តាប់ធ្នាប់សីលធម៌គាំទ្រភូមិសាស្ត្រពិសិដ្ឋ និងសេចក្តីរួបរួមសហគមន៍។
Verse 1
अगस्त्य उवाच । एवमुक्तस्ततो देवा ऋषयश्च पिनाकिना । अहं च नृपते तस्य देवस्य प्रणतोऽभवम् ॥ ७१.१ ॥
អគស្ត្យៈបាននិយាយ៖ «ពេលត្រូវបានព្រះអង្គអ្នកកាន់ធ្នូ ពិនាកៈ មានព្រះបន្ទូលដូច្នេះ ទេវតា និងឥសីទាំងឡាយ—ហើយខ្ញុំផងដែរ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ—បានកោតគោរពក្បាលចុះចំពោះទេវតានោះ»។
Verse 2
प्रणम्य शिरसा देवं यावत् पश्यामहे नृप । तावत् तस्यैव रुद्रस्य देहस्थं कमलासनम् ॥ ७१.२ ॥
ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ក្រោយពេលកោតគោរពដោយក្បាលចំពោះព្រះទេវៈ យើងមើលឃើញព្រះអង្គយូរប៉ុនណា ក៏ឃើញព្រះកមលាសនៈ (ព្រះព្រហ្មា) ស្ថិតនៅក្នុងកាយរបស់រុទ្រៈ ប៉ុននោះដែរ។
Verse 3
नारायणं च हृदये त्रसरेणुसुसूक्ष्मकं । ज्वलद्भास्करवर्णाभं पश्याम भवदेहतः ॥ ७१.३ ॥
ហើយនៅក្នុងបេះដូង យើងឃើញនារាយណៈ ល្អិតជាងធូលីអណ្តាតតូចបំផុត ពន្លឺរលោងដូចព្រះអាទិត្យកំពុងឆេះ មានពណ៌និងរស្មីដ៏ភ្លឺចែងចាំង ដែលត្រូវបានដឹងឃើញពីក្នុងកាយរបស់ព្រះអង្គ។
Verse 4
तं दृष्ट्वा विस्मिताः सर्वे याजका ऋषयो मम । जयशब्दरवांश्चक्रुः सामऋग्यजुषां स्वनम् ॥ ७१.४ ॥
ពេលឃើញព្រះអង្គ នោះបូជាចារ្យ និងឥសីទាំងអស់របស់ខ្ញុំ ភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង; ពួកគេបន្លឺសូរសរសើរជ័យជំនះ ហើយបង្កើតសំឡេងក្រអូបនៃការសូត្រ សាមន៍ ឫក និងយជុស។
Verse 5
कृत्वोचुस्ते तदा देवं किमिदं परमेश्वर । एकस्यामेव मूर्तौ ते लक्ष्यन्ते च त्रिमूर्त्तयः ॥ ७१.५ ॥
បន្ទាប់មក ពួកគេបានទូលព្រះទេវៈថា៖ «អ្វីទៅនេះ ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិរាជ? ក្នុងរូបតែមួយរបស់ព្រះអង្គ ក៏ឃើញរូបបី (ត្រីមូរតិ) ផងដែរ»។
Verse 6
रुद्र उवाच । यज्ञेऽस्मिन् यद्धुतं हव्यं मामुद्दिश्य महर्षयः । ते त्रयोऽपि वयं भागं गृहीणीमः कविसत्तमाः ॥ ७१.६ ॥
រុទ្រៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ក្នុងយញ្ញនេះ បូជាដែលមហាឥសីទាំងឡាយបានបូជាដោយចិត្តបំណងឧទ្ទិសមកខ្ញុំ នោះយើងបីអង្គក៏ទទួលយកចំណែករបស់យើងផងដែរ ឱ ឥសីដ៏ប្រសើរ»។
Verse 7
नास्माकं विविधो भावो वर्तते मुनिसत्तमाः । सम्यग्दृशः प्रपश्यन्ति विपरीतेष्वनेकशः ॥ ७१.७ ॥
ឱ មុនីដ៏ប្រសើរ ក្នុងពួកយើងមិនមានសភាពបែកបាក់ច្រើនយ៉ាងឡើយ; អ្នកដែលមានទស្សនៈត្រឹមត្រូវ ឃើញសច្ចៈបានជាច្រើនរបៀប ទោះនៅក្នុងអ្វីដែលផ្ទុយគ្នាក៏ដោយ។
Verse 8
एवमुक्ते तु रुद्रेण सर्वे ते मुनयो नृप । पप्रच्छुः शङ्करं देवं मोहशास्त्रप्रयोजनम् ॥ ७१.८ ॥
ពេលរុទ្រៈបានមានព្រះបន្ទូលដូច្នេះហើយ ឱ ព្រះរាជា មុនីទាំងអស់នោះបានសួរព្រះសង្ឃរៈ (សិវៈ) អំពីគោលបំណង និងការប្រើប្រាស់នៃ «មោហ-សាស្ត្រ» ដែលបង្កឲ្យមានភាពវង្វេង។
Verse 9
ऋषय ऊचुः । मोहनार्थं तु लोकानां त्वया शास्त्रं पृथक् कृतम् । तत् त्वया हेतुना केन कृतं देव वदस्व नः ॥ ७१.९ ॥
ព្រះឥសីទាំងឡាយបានពោលថា៖ «ដើម្បីធ្វើឲ្យមនុស្សលោកវង្វេង អ្នកបានរៀបចំសាស្ត្រមួយដាច់ដោយឡែក។ ហេតុអ្វីបានជាអ្នកធ្វើដូច្នេះ ឱ ព្រះដ៏ទេវៈ? សូមប្រាប់យើង»។
Verse 10
रुद्र उवाच । अस्ति भारतवर्षेण वनं दण्डकसंज्ञितम् । तत्र तीव्रं तपो घोरं गौतमो नाम वै द्विजः ॥ ७१.१० ॥
រុទ្រៈបានពោលថា៖ «នៅក្នុងភារតវರ್ಷ មានព្រៃមួយឈ្មោះ ដណ្ឌក។ នៅទីនោះ មានទ្វិជៈមួយឈ្មោះ គោតម បានអនុវត្តតបៈដ៏ខ្លាំង និងគួរឱ្យខ្លាច»។
Verse 11
चकार तस्य ब्रह्मा तु परितोषं गतः प्रभुः । उवाच तं मुनिं ब्रह्मा वरं ब्रूहि तपोधन ॥ ७१.११ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះព្រហ្មា ព្រះអម្ចាស់ បានពេញចិត្តយ៉ាងខ្លាំងចំពោះគាត់ ហើយបានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់មុនីនោះថា៖ «ឱ អ្នកមានទ្រព្យជាតបៈ សូមនិយាយអំពីពរ ដែលអ្នកប្រាថ្នា»។
Verse 12
एवमुक्तस्तदा तेन ब्रह्मणा लोककर्तृणा । उवाच सद्यः पङ्क्तिं मे धान्यानां देहि पद्मज ॥ ७१.१२ ॥
ពេលនោះ ត្រូវបានព្រះព្រហ្មា អ្នកបង្កើតលោក មានព្រះបន្ទូលដូច្នេះ គាត់បានឆ្លើយថា៖ «សូមប្រទានឲ្យខ្ញុំភ្លាមៗ នូវជួរមួយនៃគ្រាប់ធញ្ញជាតិ ឱ បទ្មជ (កើតពីផ្កាឈូក)»។
Verse 13
एवमुक्तो ददौ तस्य तमेवार्थं पितामहः । लब्ध्वा तु तं वरं विप्रः शतशृङ्गे महाश्रमम् ॥ ७१.१३ ॥
ពេលបានស្តាប់ដូច្នេះ ពិតាមហៈ (ព្រះព្រហ្មា) បានប្រទានតាមសំណូមពរនោះឲ្យគាត់។ ក្រោយទទួលបានពរនោះ ព្រះព្រាហ្មណ៍បានទៅដល់អាស្រមដ៏ធំ នៅសតសೃઙ្គ (Śataśṛṅga)។
Verse 14
चकार तस्योषसि च पाकान्ते शालयो द्विजाः । लूयन्ते तेन मुनिना मध्याह्ने पच्यते तथा । सर्वातिथ्यमसौ विप्रो ब्राह्मणेभ्यो ददात्यलम् ॥ ७१.१४ ॥
នៅពេលអរុណោទ័យ គាត់បានរៀបចំស្រូវ; ពេលស្រូវទុំរួច ព្រះមុនីនោះឲ្យព្រះព្រាហ្មណ៍ (ទ្វិជៈ) កាត់ស្រូវ។ នៅពេលថ្ងៃត្រង់ ក៏ចម្អិនអាហារដូចគ្នា។ ព្រះព្រាហ្មណ៍នោះ បំពេញសេចក្តីស្វាគមន៍ដល់ភ្ញៀវទាំងអស់ ហើយប្រគេនដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយយ៉ាងគ្រប់គ្រាន់។
Verse 15
कस्यचित्त्वथ कालस्य महती द्वादशाब्दिका । अनावृष्टिर्द्विजवरा अभवल्लोमहर्षिणी ॥ ७१.१५ ॥
នៅពេលមួយណាមួយ ឱ ព្រះទ្វិជៈដ៏ប្រសើរ មានគ្រោះរាំងស្ងួតដ៏ធំមួយ កើតឡើងរយៈពេលដប់ពីរឆ្នាំ ដែលធ្វើឲ្យមនុស្សសក់ឈរភ័យខ្លាច។
Verse 16
तां दृष्ट्वा मुनयः सर्वे अनावृष्टिं वनेचराः । क्षुधया पीड्यमानास्तु प्रययुर्गौतमं तदा ॥ ७१.१६ ॥
ព្រះមុនីទាំងអស់ ដែលរស់នៅក្នុងព្រៃ បានឃើញគ្រោះរាំងស្ងួតនោះ ហើយត្រូវទុក្ខដោយភាពឃ្លាន ក៏បានទៅរកព្រះគោតម នៅពេលនោះ។
Verse 17
अथ तानागतान् दृष्ट्वा गौतमः शिरसा नतः । उवाच स्थीयतां मह्यं गृहे मुनिवरात्मजाः ॥ ७१.१७ ॥
ពេលនោះ ព្រះគោតម ឃើញពួកគេមកដល់ ក៏ឱនក្បាលគោរព ហើយនិយាយថា៖ «សូមស្នាក់នៅទីនេះ ក្នុងផ្ទះរបស់ខ្ញុំ ឱ កូនៗនៃព្រះមុនីដ៏ប្រសើរ»។
Verse 18
एवमुक्तास्तु ते तेन तस्थुर्विविधभोजनम् । भुञ्जमाना अनावृष्टिर्यावत्सा निवृताऽभवत् ॥ ७१.१८ ॥
ពួកគេបានស្តាប់ពាក្យរបស់គាត់ហើយ ស្នាក់នៅទីនោះ បរិភោគអាហារជាច្រើនប្រភេទ រហូតដល់គ្រោះមិនមានភ្លៀងនោះ បានបញ្ចប់ទៅ។
Verse 19
निवृत्तायां तु वै तस्यामनावृष्ट्यां तु ते द्विजाः । तीर्थयात्रानिमित्तं तु प्रयातुं मनसोऽभवन् ॥ ७१.१९ ॥
ប៉ុន្តែពេលភ្លៀងនោះបានឈប់ ហើយកើតមានគ្រោះរាំងស្ងួត ពួកទ្វិជៈ (ព្រាហ្មណ៍) ទាំងនោះ យកការធ្វើធម្មយាត្រាទៅកាន់ទីរថៈបរិសុទ្ធជាលេស ហើយចិត្តក៏លំអៀងទៅរកការចាកចេញ។
Verse 20
तत्र शाण्डिल्यनामानं तापसं मुनिसत्तमम् । प्रत्युवाचेतिसंचिन्त्य मिरीचः परमो मुनिः ॥ ७१.२० ॥
នៅទីនោះ ព្រះមហាមុនី មិរីចៈ បានពិចារណា ហើយឆ្លើយតប ដោយលើកឡើងអំពីតាបសៈឈ្មោះ សណ្ឌិល្យៈ ដែលជាមុនីល្អឥតខ្ចោះក្នុងចំណោមមុនីទាំងឡាយ។
Verse 21
मारीच उवाच । शाण्डिल्य शोभनं वक्ष्ये पिता ते गौतमो मुनिः । तम् अनुक्त्वा न गच्छामस् तपश् चर्तुं तपोवनम् ॥ ७१.२१ ॥
មារីចៈ បានមានព្រះវាចា៖ «ឱ សណ្ឌិល្យៈ ខ្ញុំនឹងប្រាប់អំពីពាក្យមង្គលមួយ៖ ឪពុករបស់អ្នកគឺមុនី គោតមៈ។ មិនបានជម្រាបគាត់ទេ យើងមិនទៅកាន់ព្រៃតបោវនៈ ដើម្បីអនុវត្តតបស្យា (ការតបស) ឡើយ»។
Verse 22
एवमुक्तेऽथ जहसुः सर्वे ते मुनयस्तदा । किमस्माभिः स्वको देहो विक्रीतोऽस्य अन्नभक्षणात् ॥ ७१.२२ ॥
ពេលបាននិយាយដូច្នោះ មុនីទាំងអស់នៅពេលនោះក៏សើចឡើង៖ «ហេតុអ្វីបានជារាងកាយរបស់យើងត្រូវចាត់ទុកថា ‘បានលក់ចោល’ ត្រឹមតែព្រោះបានបរិភោគអាហាររបស់បុរសនេះ?»
Verse 23
एवमुक्त्वा पुनश्चोचुः सोपाधिगमनं प्रति । कृत्वा मायामयीं गां तु तच्छालौ ते व्यसर्जयन् ॥ ७१.२३ ॥
និយាយដូច្នោះហើយ ពួកគេបាននិយាយម្ដងទៀត អំពីការចូលទៅជួបគាត់ដោយលេស; ហើយបានបង្កើតគោមួយដោយមាយា បន្ទាប់មកបានលែងវាចូលទៅក្នុងគោក្រោលរបស់គាត់។
Verse 24
तां चरन्तीं ततो दृष्ट्वा शालौ गां गौतमो मुनिः । गृहीत्वा सलिलं पाणौ याहि रुद्रेtyभाषत । ततो मायामयी सा गौः पपात जलबिन्दुभिः ॥ ७१.२४ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះមុនី គោតមៈ ឃើញគោនោះដើរទៅមកក្នុងព្រៃសាលា ក៏យកទឹកដាក់ក្នុងបាតដៃ ហើយមានពាក្យថា «ចូរទៅកាន់ រុទ្រ»។ ទើបគោនោះ ដែលកើតពីមាយា បានដួលចុះ ព្រោះតំណក់ទឹកធ្លាក់លើវា។
Verse 25
निहतां तां ततो दृष्ट्वा मुनीन् जिगमिषूंस्तथा । उवाच गौतमो धीमांस्तान् मुनीन् प्रणतः स्थितः ॥ ७१.२५ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះមុនី គោតមៈ ឃើញនាងត្រូវសម្លាប់ ហើយឃើញព្រះមុនីទាំងឡាយកំពុងត្រៀមចាកចេញ ក៏ឈរដោយកោតគោរព ក្បាលទាប ហើយនិយាយទៅកាន់ព្រះមុនីទាំងនោះ។
Verse 26
किमर्थं गम्यते विप्राः साधु शंसत माचिरम् । मां विहाय सदा भक्तं प्रणतं च विशेषतः ॥ ७१.२६ ॥
«ហេតុអ្វីបានជាលោកទាំងឡាយចាកចេញទៅ ឱ ព្រះវិប្រទាំងឡាយ? សូមប្រាប់ឲ្យត្រឹមត្រូវ ដោយមិនពន្យារពេល—ដោយបានទុកខ្ញុំ ដែលស្មោះភក្តិជានិច្ច និងគោរពបំផុតចំពោះលោកទាំងឡាយ»។
Verse 27
ऋषय ऊचुः । गोवध्येमिह ब्रह्मन् यावत् तव शरीरगा । तावदन्नं न भुञ्जामो भवतोऽन्नं महामुने ॥ ७१.२७ ॥
ព្រះឥសីទាំងឡាយបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍, ដរាបណាយើងនៅទីនេះ ក្នុងវត្តមាននៃរាងកាយរបស់លោក, ដរាបនោះយើងមិនបរិភោគអាហារឡើយ—ជាពិសេសមិនបរិភោគអាហាររបស់លោកទេ ឱ មហាមុនី»។
Verse 28
एवमुक्तो गौतमोऽथ तान् मुनीन् प्राह धर्मवित् । प्रायश्चित्तं गोवध्याया दीयतां मे तपोधनाः ॥ ७१.२८ ॥
ពេលបានឮដូច្នោះ គោតមៈ អ្នកដឹងធម៌ បាននិយាយទៅកាន់ព្រះមុនីទាំងឡាយថា៖ «ឱ អ្នកដែលទ្រព្យសម្បត្តិគឺតបស្យា សូមកំណត់ឲ្យខ្ញុំ នូវព្រះយស្ចិត្ត សម្រាប់អំពើសម្លាប់គោ»។
Verse 29
इयं गौरमृता ब्रह्मन् मूर्च्छितेव व्यवस्थिताः । गङ्गाजलप्लुता चेयमुत्थास्यति न संशयः ॥ ७१.२९ ॥
ឱ ព្រាហ្មណ៍, គោនេះដេកដូចជាសន្លប់ ហាក់បីដូចស្លាប់; ប៉ុន្តែពេលបានព្រោះឬលាងដោយទឹកគង្គា នាងនឹងក្រោកឡើងវិញ—មិនមានសង្ស័យឡើយ។
Verse 30
प्रायश्चित्तं मृतायाः स्यादमृतायाः कृतं त्विदम् । व्रतं वा मा कृथाः कोपमित्युक्त्वा प्रययुस्तु ते ॥ ७१.३० ॥
«ព្រះយោគនេះជាប្រាយស្ចិត្តសម្រាប់អ្នកស្លាប់; តែអ្វីដែលបានធ្វើនេះ គឺសម្រាប់អ្នកមិនស្លាប់។ ឬក៏ចូររាប់ថាជាវ្រត (ពិធីបួស) ក៏បាន។ កុំខឹងឡើយ»។ និយាយដូច្នេះហើយ ពួកគេក៏ចាកចេញទៅ។
Verse 31
गतैस्तैर्गौतमो धीमान् हिमवन्तं महागिरिम् । मामाराधयिषुः प्रायात् तप्तुं चाशु महत् तपः ॥ ७१.३१ ॥
ពេលពួកគេចាកចេញទៅហើយ គោតមៈអ្នកប្រាជ្ញ បានចេញដំណើរទៅកាន់ហិមវន្ត មហាគិរី ដោយប្រាថ្នាអារាធនាខ្ញុំ និងឆាប់ធ្វើតបៈដ៏ធំ។
Verse 32
शतमेकं तु वर्षाणामहमाराधितोऽभवम् । तुष्टेन च मया प्रोक्तो वरं वरय सुव्रत ॥ ७१.३२ ॥
«អស់រយឆ្នាំពេញ ខ្ញុំត្រូវបានអារាធនា។ បន្ទាប់មក ខ្ញុំបានពោលដោយចិត្តពេញចិត្តថា៖ ‘ចូរជ្រើសពរ មនុស្សមានវ្រតល្អឥតខ្ចោះ’»។
Verse 33
सोऽब्रवीन्मां जकटासंस्थां देहि गङ्गां तपस्विनीम् । मया सार्धं प्रयात्वेषा पुण्या भागीरथी नदी ॥ ७१.३३ ॥
គាត់បាននិយាយមកខ្ញុំថា៖ «ឱ អ្នកតបៈ, សូមប្រទានគង្គា—ភាគីរថី—ដែលស្ថិតនៅក្នុងសក់ជក់; សូមឲ្យទន្លេបរិសុទ្ធនេះ ដំណើរទៅជាមួយខ្ញុំ»។
Verse 34
एवमुक्ते जटाखण्डमेकं स प्रददौ शिवः । तां गृहीत्वा गतवान् सोऽपि यत्रास्ते सा तु गौर्मृता ॥ ७१.३४ ॥
ពេលបាននិយាយដូច្នោះ ព្រះសិវៈបានប្រទានសក់ជតាមួយចំណិត។ គាត់យកវា ហើយចេញទៅកន្លែងដែលនាងស្ថិតនៅ ប៉ុន្តែគោនោះបានស្លាប់ហើយ។
Verse 35
तज्जलप्लाविता सा गौर्गता चोत्थाय भामिनी । नदी च महती जाता पुण्यतोया शुचिह्रदा ॥ ७१.३५ ॥
ដោយទឹកនោះលិចគ្រប់ គោនោះបានរស់ឡើងវិញ ហើយចេញទៅមុខ ឱ នារីភ្លឺរលោង។ ហើយមានទន្លេធំមួយកើតឡើង មានទឹកបរិសុទ្ធបង្កើតបុណ្យ និងអាងស្អាតបរិសុទ្ធ។
Verse 36
तं दृष्ट्वा महदाश्चर्यं तत्र सप्तर्षयोऽमलाः । आजग्मुः खे विमानस्थाः साधुः साध्विति वादिनः ॥ ७१.३६ ॥
ឃើញអ чуд្ឆរិយៈដ៏ធំនោះ សប្តឫសិទាំងប្រាំពីរដែលបរិសុទ្ធ បានមកដល់ទីនោះ ស្ថិតនៅលើមេឃក្នុងរថវិមាន ហើយអំពាវនាវថា «ល្អណាស់ ល្អណាស់»។
Verse 37
साधु गौतम साधूनां कोऽन्योऽस्ति सदृशस्तव । यदेवं जाह्नवीं देवीं दण्डके चावतारयत् ॥ ७१.३७ ॥
«ល្អណាស់ ព្រះគោតមៈ! ក្នុងចំណោមអ្នកមានធម៌ តើមានអ្នកណាដូចអ្នកទៀត? ព្រោះអ្នកបានធ្វើឲ្យព្រះនាងជាឈ្មោះ ជាហ្នវី (គង្គា) ចុះមកដូចនេះ ហើយនាំនាងចុះមកដល់ព្រៃដណ្ឌកផងដែរ»។
Verse 38
एवमुक्तस्तदा तैस्तु गौतमः किमिदं त्विति । गोवध्याकारणं मह्यं तावत् पश्यति गौतमः ॥ ७१.३८ ॥
ពេលត្រូវពួកគេនិយាយដូច្នោះ ព្រះគោតមៈបានឆ្លើយថា «នេះជាអ្វីទេ?» បន្ទាប់មក គោតមៈបានយល់ឃើញតាមកម្រិតនោះ នូវមូលហេតុនៃការសម្លាប់គោ។
Verse 39
ऋषीणां मायया सर्वमिदं जातं विचिन्त्य वै । शशाप तान् जटाभस्ममिथ्याव्रतधरास्तथा । भविष्यथ त्रयीबाह्या वेदकर्मबहिष्कृताः ॥ ७१.३९ ॥
ដោយពិចារណាថា សព្វនេះកើតឡើងដោយមាយារបស់ព្រះឥសីទាំងឡាយ គាត់បានដាក់បណ្តាសាពួកគេថា៖ «អ្នកទាំងឡាយ—ពាក់សក់ជាចង និងលាបផេះ ហើយកាន់វ្រតក្លែងក្លាយ—នឹងក្លាយជាអ្នកក្រៅត្រីវេដា ត្រូវបានបណ្តេញចេញពីពិធីកម្មវេដ»។
Verse 40
तच्छ्रुत्वा क्रूरवचनं गौतमस्य महामुनेः । ऊचुः सप्तर्षयो मैवं सर्वकालं द्विजोत्तमाः । भवन्तु किं तु ते वाक्यं मोघं नास्त्यत्र संशयः ॥ ७१.४० ॥
ពេលបានឮពាក្យដ៏កាចសាហាវរបស់មហាមុនី គោតមៈ ព្រះឥសីទាំងប្រាំពីរបាននិយាយថា៖ «កុំឲ្យកើតឡើងដូច្នោះឡើយ ឱ អ្នកកើតពីពីរដងដ៏ប្រសើរ។ ទោះយ៉ាងណា ព្រះវាចារបស់លោកមិនអាចឥតផលទេ—មិនមានសង្ស័យឡើយ»។
Verse 41
यदि नाम कलौ सर्वे भविष्यन्ति द्विजोत्तमाः । उपकारीणि ये ते हि अपकर्तार एव हि । इत्थंभूता अपि कलौ भक्तिभाजो भवन्तु ते ॥ ७१.४१ ॥
បើទោះបីនៅសម័យកលិយុគ មនុស្សទាំងអស់ត្រូវបានគេរាប់ថាជា «អ្នកកើតពីពីរដងដ៏ប្រសើរ» ក៏ដោយ អ្នកដែលមើលទៅដូចជាជួយគេ ពិតប្រាកដជាអ្នកបង្កគ្រោះថ្នាក់។ ទោះជាមានសភាពដូច្នេះក្នុងកលិយុគ ក៏សូមឲ្យពួកគេក្លាយជាអ្នកចូលរួមក្នុងភក្តិដែរ។
Verse 42
त्वद्वाक्यवह्निनिर्दग्धाः सदा कलियुगे द्विजाः । भविष्यन्ति क्रियाहीना वेदकर्मबहिष्कृताः ॥ ७१.४२ ॥
នៅកលិយុគ អ្នកកើតពីពីរដងនឹងតែងតែដូចជាត្រូវបានដុតឆេះដោយភ្លើងនៃព្រះវាចារបស់លោក; ពួកគេនឹងក្លាយជាអ្នកខ្វះពិធីកិច្ចតាមវិន័យ ត្រូវបានបណ្តេញចេញពីកាតព្វកិច្ចពិធីកម្មវេដ។
Verse 43
अस्याश्च गौणं नामेह नदी गोदावरीति च । गौर्दत्ता वरदानाच्च भवेद् गोदावरी नदी ॥ ७१.४३ ॥
នៅទីនេះ ឈ្មោះរង (ឈ្មោះប្រើទូទៅ) របស់ទន្លេនេះគឺ «គោទាវរី»។ ព្រោះនាងជា «អំណោយពីគោ» ហើយដោយព្រះពរដែលបានប្រទាន ទន្លេនេះបានល្បីឈ្មោះថា គោទាវរី។
Verse 44
एतां प्राप्य कलौ ब्रह्मन् गां ददन्ति जनाश्च ये । यथाशक्त्या तु दानानि मोदन्ते त्रिदशैः सह ॥ ७१.४४ ॥
ឱ ព្រាហ្មណ៍! អ្នកណាដែលនៅសម័យកលិយុគ ទទួលបានបុណ្យឱកាសនេះ ហើយបរិច្ចាគគោ ដោយធ្វើទានតាមសមត្ថភាព នោះរីករាយរួមជាមួយត្រីទសៈ (ទេវតា)។
Verse 45
सिंहस्थे च गुरौ तत्र यो गच्छति समाहितः । स्नात्वा च विधिना तत्र पितॄन् स्तर्पयते तथा ॥ ७१.४५ ॥
នៅពេលព្រះគ្រូ (ព្រហស្បតិ) ស្ថិតនៅរាសីសីហៈ អ្នកណាដែលទៅទីនោះដោយចិត្តសមាធិ ហើយងូតទឹកតាមវិធីបញ្ញត្តិ នោះក៏បំពេញបិត្ដរទេវតា ដោយធ្វើតර්បណៈ (បូជាទឹក) ដែរ។
Verse 46
स्वर्गं गच्छन्ति पितरो निरये पतिता अपि । स्वर्गस्थाः पितरस्तस्य मुक्तिभाजो न संशयः ॥ ७१.४६ ॥
សូម្បីតែបិត្ដរដែលធ្លាក់ចូលស្ថាននរក ក៏ទៅដល់សួគ៌បាន; ហើយបិត្ដររបស់បុគ្គលនោះ ដែលស្ថិតនៅសួគ៌ នឹងចូលរួមក្នុងមុខ្កតិ (ការរំដោះ) ដោយមិនមានសង្ស័យឡើយ។
Verse 47
त्वं ख्यातिं महतीं प्राप्य मुक्तिं यास्यसि शाश्वतीम् । एवमुक्त्वाऽथ मुनयो ययुः कैलासपर्वतम् । यत्राहमुमया सार्धं सदा तिष्ठामि सत्तमाः ॥ ७१.४७ ॥
«បានទទួលកេរ្តិ៍ឈ្មោះដ៏ធំ អ្នកនឹងទៅដល់មុខ្កតិអស់កល្បជានិច្ច»។ និយាយដូច្នេះហើយ ព្រះមុនីទាំងឡាយបានទៅកាន់ភ្នំកៃលាស—ទីដែលខ្ញុំស្ថិតជានិច្ចជាមួយអុមា—ឱ អ្នកប្រសើរនៃអ្នកមានធម៌។
Verse 48
ऊचुर्मां ते च मुनयो भवितारो द्विजोत्तमाः । कलौ त्वद्रूपिणः सर्वे जटामुकुटधारिणः । स्वेच्छया प्रेतवेषाश्च मिथ्यालिङ्गधराः प्रभो ॥ ७१.४८ ॥
មុនីទាំងនោះបាននិយាយមកខ្ញុំថា៖ «នៅសម័យកលិយុគ ឱ ទ្វិជោត្តមៈ អ្នកទាំងអស់នឹងយករូបរាងដូចអ្នក ពាក់សក់ជតាជាមកុដ; ប៉ុន្តែដោយចិត្តចង់តែប៉ុណ្ណោះ ពួកគេនឹងស្លៀកពាក់រូបរាងគួរភ័យ និងកាន់សញ្ញាខាងក្រៅក្លែងក្លាយ ឱ ព្រះអម្ចាស់»។
Verse 49
तेषामनुग्रहार्थाय किञ्चिच्छास्त्रं प्रदीयताम् । येनास्मद्वंशजाः सर्वे वर्तेयुः कलिपीडिताः ॥ ७१.४९ ॥
ដើម្បីប្រទានព្រះគុណដល់ពួកគេ សូមបង្រៀនសាស្ត្រមួយចំនួន (សាស្ត្រអនុវត្ត) ដើម្បីឲ្យកូនចៅក្នុងវង្សយើងទាំងអស់ ដែលរងទុក្ខដោយយុគកលិ អាចរស់នៅ និងប្រព្រឹត្តខ្លួនបានត្រឹមត្រូវ។
Verse 50
एवमभ्यर्थितस्तैस्तु पुराऽहं द्विजसत्तमाः । वेदक्रियासमायुक्तां कृतवानस्मि संहिताम् ॥ ७१.५० ॥
ដូច្នេះ ពេលមុនពួកគេបានអង្វរ ខ្ញុំ—ឱ ព្រះទ្វិជសត្តមៈ (អ្នកកើតពីរដងដ៏ប្រសើរ)—បានរៀបចំសំហិតាមួយ ដែលបំពាក់ដោយពិធីវេដ និងវិធីសាស្ត្រពិធីកម្ម។
Verse 51
निःश्वासाख्यां ततस्तस्यां लीना बाभ्रव्यशाण्डिलाः । अल्पापराधाच्छ्रुत्वैव गता बैडालिका भवन ॥ ७१.५१ ॥
បន្ទាប់មក ពួកបាប្រវ្យ និងសាណ្ឌិលា បានចូលទៅក្នុងទីកន្លែងដែលហៅថា «និះស្វាសា»។ តែពេលគ្រាន់តែឮថា កំហុសមានតិចតួច ពួកគេបានទៅកាន់ទីលំនៅ «បៃដាលិកា»។
Verse 52
मयैव मोहितास्ते हि भविष्यं जानता द्विजाः । लौल्यार्थिनस्तु शास्त्राणि करिष्यन्ति कलौ नराः ॥ ७१.५२ ॥
ពិតប្រាកដណាស់ ពួកទ្វិជៈទាំងនោះ ទោះដឹងអនាគតក៏ដោយ ត្រូវបានខ្ញុំបំភាន់។ នៅយុគកលិ មនុស្សដែលស្វែងរកផលចំណេញដោយលោភលន់ នឹងតែងនិពន្ធសាស្ត្រជាច្រើន។
Verse 53
निःश्वाससंहितायां हि लक्षमात्रं प्रमाणतः । सैव पाशुपती दीक्षा योगः पाशुपतस्त्विह ॥ ७१.५३ ॥
ក្នុង «និះស្វាសសំហិតា» នោះ តាមប្រមាណអធិការណ៍ គេថាមានមាត្រដ្ឋានមួយសែន។ នោះឯងជាពិធីទទួលឌីក្សាបាសុបត; ហើយនៅទីនេះ វិន័យ/អនុវត្តគឺជាយោគៈបាសុបត។
Verse 54
एतस्माद्वेदमार्गाद्धि यदन्यदिह जायते । तत्क्षुद्रकर्म विज्ञेयं रौद्रं शौचविवर्जितम् ॥ ७१.५४ ॥
ដូច្នេះ អ្វីៗណាដែលកើតឡើងនៅទីនេះ ដោយផ្តាច់ពីមាគ៌ាវេដ នោះគួរយល់ថា ជាកម្មតូចតាច មានលក្ខណៈហិង្សា និងខ្វះសុចរិតភាព។
Verse 55
ये रुद्रमुपजीवन्ति कलौ वैडालिका नराः । लौल्यार्थिनः स्वशास्त्राणि करिष्यन्ति कलौ नराः । उच्छुष्मरुद्रास्ते ज्ञेया नाहं तेषु व्यवस्थितः ॥ ७१.५५ ॥
នៅសម័យកលិយុគ មនុស្សខ្លះដែលរស់ដោយការអំពាវនាវរុទ្រៈ ជាមនុស្សទាប និងឆ្លៀតឱកាស; ដោយសារលោភលន់ ពួកគេនឹងតែងសាស្ត្រផ្ទាល់ខ្លួន។ ពួកគេគួរត្រូវបានដឹងថា «ឧច្ឆុṣម-រុទ្រៈ» (រុទ្រៈមានសភាពកខ្វក់); ខ្ញុំមិនស្ថិតនៅក្នុងពួកគេទេ។
Verse 56
भैरवेण स्वरूपेण देवकार्ये यदा पुरा । नर्तितं तु मया सोऽयं सम्बन्धः क्रूरकर्मणाम् ॥ ७१.५६ ॥
កាលពីបុរាណ ពេលខ្ញុំទទួលរូបរាងជាព្រះភៃរវៈ ដើម្បីបំពេញកិច្ចការរបស់ទេវតា ខ្ញុំបានរាំពិតប្រាកដ; ពីនោះហើយកើតមានទំនាក់ទំនងនេះជាមួយកម្មដ៏សាហាវ។
Verse 57
क्षयं निनीषता दैत्यानट्टहासो मया कृतः । यः पुरा तत्र ये मह्यं पतिता अश्रुबिन्दवः । असंख्यातास्तु ते रौद्रा भवितारो महीतले ॥ ७१.५७ ॥
ពេលខ្ញុំប៉ងបំផ្លាញពួកដៃត្យៈ ខ្ញុំបានសើចខ្លាំងដោយការចំអក។ ពីអំពើនោះ ទឹកភ្នែកដែលធ្លាក់ចុះពីខ្ញុំនៅទីនោះ—រាប់មិនអស់—នឹងក្លាយជាសត្វមានសភាពសាហាវលើផ្ទៃផែនដី។
Verse 58
uchChuShmaniratA raudrAH surAmAMsapriyAH sadA | strIlolAH pApakarmANaH saMbhUtA bhUtaleShu te || 71.58 ||
ពួកគេដែលជាប់ចិត្តនឹងភាពកខ្វក់ មានសភាពសាហាវ ស្រឡាញ់សុរា និងសាច់ជានិច្ច លោភលន់ស្ត្រី និងប្រព្រឹត្តអំពើបាប បានកើតឡើងលើផែនដី។
Verse 59
तेषां गौतमशापाद्धि भविष्यन्त्यन्वये द्विजाः । तेषां मध्ये सदाचाराः ये ते मच्छासने रताः ॥ ७१.५९ ॥
ពិតប្រាកដ ដោយសារព្រះសាបរបស់ គោតមៈ នឹងមានព្រហ្មណ៍ (ទ្វិជៈ) កើតឡើងក្នុងវង្សរបស់ពួកគេ។ ក្នុងចំណោមនោះ អ្នកមានសីលធម៌ល្អ—អ្នករីករាយក្នុងព្រះបន្ទូល/ព្រះបញ្ជារបស់ខ្ញុំ—នឹងមាន។
Verse 60
स्वर्गं चैवापवर्गं च इति वै संशयात् पुरा । वैडालिका अधो यास्यन्ति मम संततिदूषकाः ॥ ७१.६० ॥
កាលពីមុន មានសេចក្តីសង្ស័យថា «សួគ៌ និងការលោះបង់ (អបវರ್ಗ)»។ ប៉ុន្តែពួក វៃដាលិកៈ—អ្នកបំផ្លាញវង្សរបស់ខ្ញុំ—នឹងធ្លាក់ចុះទៅក្រោម (ទៅស្ថានទាប)។
Verse 61
प्राग्गौतमाग्निना दग्धाः पुनर्मद्वचनाद्द्विजाः । नरकं तु गमिष्यन्ति नात्र कार्या विचारणा ॥ ७१.६१ ॥
មុននេះ ព្រហ្មណ៍ទ្វិជៈ ត្រូវបានដុតដោយភ្លើងរបស់ គោតមៈ។ ប៉ុន្តែម្ដងទៀត ដោយព្រះបន្ទូលរបស់ខ្ញុំ ពួកគេនឹងទៅនរក—អំពីនេះ មិនត្រូវពិចារណាសង្ស័យឡើយ។
Verse 62
रुद्र उवाच । एवं मया ब्रह्मसुताः प्रोक्ता जग्मुर्यथागतम् । गौतमोऽपि स्वकं गेहं जगामाशु परंतपः ॥ ७१.६२ ॥
រុទ្រៈ បាននិយាយថា៖ «ដូច្នេះ កូនប្រុសរបស់ ព្រះព្រហ្ម (ព្រះបុត្រព្រហ្ម) ត្រូវបានខ្ញុំបង្រៀនហើយ បានចាកចេញត្រឡប់ទៅដូចដែលពួកគេបានមក។ គោតមៈ ក៏បានទៅផ្ទះរបស់ខ្លួនយ៉ាងរហ័ស ដោយជាអ្នកបង្ក្រាបសត្រូវ»។
Verse 63
एतद्वः कथितं विप्रा मया धर्मस्य लक्षणम् । एतस्माद्विपरीतो यः स पाषण्डरतो भवेत् ॥ ७१.६३ ॥
ឥឡូវនេះ ខ្ញុំបានប្រាប់ដល់អ្នកទាំងឡាយ ព្រះព្រហ្មណ៍ឥសីទាំងអស់ អំពីលក្ខណៈកំណត់នៃ ធម្មៈ។ អ្នកណាដែលប្រព្រឹត្តផ្ទុយពីនេះ នឹងក្លាយជាអ្នករីករាយក្នុង បាសណ្ឌៈ (សាសនាខុសឆ្គង/ការធ្វើធម៌ក្លែងក្លាយ)។
The chapter presents a two-part instruction: (1) a theological-ritual claim that yajña offerings directed to Rudra are concurrently shared by the three (Rudra, Brahmā, Nārāyaṇa), suggesting a unified ground perceived by “samyag-dṛś” (right-seeing) observers; and (2) an ethical warning against deception, false vows, and outward insignia without discipline (mithyā-vrata, mithyāliṅga). The Gautama narrative functions as a case study in hospitality during ecological crisis, the dangers of misrecognition under māyā, and the social consequences of conduct deemed trayī-bāhya (outside Vedic normativity).
The narrative specifies a dvādaśābdikā anāvṛṣṭi (a twelve-year drought) as the major chronological marker. It also notes daily ritual-economy timing around food production and giving—grain is harvested in the morning (uṣasi), cooked at midday (madhyāhne), and distributed to guests—framing dharma as structured by diurnal cycles rather than explicit tithi-based calendrics. A later pilgrimage context is implied by the sages’ intention for tīrtha-yātrā, but no lunar tithis are named.
Environmental balance is treated through drought, water descent, and river formation as moral-ecological narrative. The twelve-year anāvṛṣṭi creates scarcity pressures; Gautama’s managed abundance supports community resilience (atithi-dharma as a response to ecological stress). The descent of Gaṅgā via Rudra’s jaṭā and the transformation into the Godāvarī links ascetic practice to hydrological renewal, presenting rivers as agents of purification and intergenerational benefit (pitṛ-tarpaṇa, uplift of ancestors). This framing supports an early ecological ethic: sustaining life during drought, safeguarding water sources, and sacralizing river stewardship through tīrtha practice.
Key sage figures include Agastya (narrator), Gautama (central ascetic), Mārīca, Śāṇḍilya, and the Saptarṣis. Divine figures include Rudra/Śaṅkara, Brahmā (Padmaja/Kamalāsana), and Nārāyaṇa. A royal addressee (nṛpati) appears as the audience in Agastya’s report. The chapter also references groups characterized as Vaiḍālika and “Uchchuṣma-rudrāḥ” in a Kali-yuga social typology, treating them as later descendants/imitators associated with false disciplinary forms.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.