Adhyaya 146: The Greatness of Hṛṣīkeśa at Rurukṣetra: The Origin Narrative of Ruru and the Sacred Site
Rurukṣetra-stha Hṛṣīkeśa-māhātmya (Ruru-māhātmya)
Tīrtha-māhātmya (Sacred Geography) with Ethical-Discourse on Self-Control and Ascetic Discipline
ក្នុងស៊ុតាជាស៊ុមសន្ទនា ព្រឹថិវីសួរវរាហៈអំពីភាពបរិសុទ្ធនៃ រុរុក្សេត្រ កំណើតឈ្មោះ “រុរុ” និងរបៀបដែល ហ្រឹសីកេស ត្រូវបានបង្កើតស្ថិតនៅទីនោះ។ វរាហៈឆ្លើយដោយរឿងមូលហេតុ៖ ទាបសវី ទេវទត្តៈ ព្រាហ្មណ៍វង្ស ភ្រឹគុ ធ្វើតបស្យាខ្លាំងជិត ហិមាល័យ/ហ្រឹសីកេស ធ្វើឲ្យឥន្ទ្រាបញ្ជូន កាមៈ វសន្តៈ ខ្យល់មលយ និងអប្សរា ប្រំលោចា មករំខាន។ ទេវទត្តៈធ្លាក់ក្នុងមោហៈ ប៉ុន្តែបន្ទាប់មកបានវិវេក ទទួលខុសត្រូវ ហើយផ្លាស់ទៅតំបន់ គណ្ឌកី–ភ្រឹគូស្រាម ដែលព្រះសិវៈបង្ហាញអទ្វ័យភាព សិវៈ–វិષ્ણុ និងប្រទានពរផ្អែកលើទីរថៈ (សមាង្គ/សមាង្គា)។ ពីកូនដែលប្រំលោចាទុកចោល ហើយត្រូវសត្វក្តាន់ រុរុ ចិញ្ចឹម កើតជាកុមារីទាបសវី រុរុអិតី; តបស្យាយូររបស់នាងនាំឲ្យហ្រឹសីកេសបង្ហាញ។ នាងសុំឲ្យក្សេត្រដាក់ឈ្មោះតាមនាង និងកំណត់វិធីបរិសុទ្ធ—ស្នាន (ងូតទឹកបរិសុទ្ធ), អុបវាសបីរាត្រី, និងទស្សនៈ—ដែលលុបបាបធ្ងន់បានផង។ ជំពូកនេះភ្ជាប់ការបង្កើតភូមិសាស្ត្រសក្ការៈជាមួយសីលធម៌នៃការគ្រប់គ្រងខ្លួន ការទទួលខុសត្រូវ និងបរិស្ថានទីរថៈដែលផ្អែកលើផែនដី។
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 146
Verse 1
अथ रुरुक्षेत्रस्थहृषीकेशमाहात्म्यम् ॥ सूत उवाच ॥ शालग्रामस्य माहात्म्यं श्रुत्वा गुह्यं महौजसम् ॥ विस्मयं परमं गत्वा हृष्टा वचनमब्रवीत् ॥
ឥឡូវនេះ ចាប់ផ្តើមពណ៌នាព្រះមហិមារបស់ ហ្រឹសីកេឝ ដែលស្ថិតនៅ រុរុក្សេត្រ។ សូត្រ បាននិយាយថា៖ ក្រោយបានស្តាប់មហិមាដ៏សម្ងាត់ និងមានអានុភាពខ្លាំងនៃ សាលគ្រាម នាងបានឈានដល់ការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ហើយដោយសេចក្តីរីករាយ បាននិយាយពាក្យទាំងនេះ។
Verse 2
धरण्युवाच ॥ अहो क्षेत्रस्य माहात्म्यं यत्त्वया भाषितं हरे ॥ एतच्छ्रुत्वा महाभाग जातास्मि विगतज्वरा ॥
ព្រះធរា (ផែនដី) បាននិយាយថា៖ “អហោ ព្រះហរិ! មហិមារបស់តំបន់បរិសុទ្ធនេះ ដែលព្រះអង្គបានពោល។ ក្រោយបានស្តាប់នេះ ឱ ព្រះអង្គដ៏មានភាគធំ ខ្ញុំបានរួចផុតពីទុក្ខក្តៅក្រហាយដូចជាគ្រុន។”
Verse 3
रुरुषण्डमिति प्रोक्तं यत्त्वया परमार्चितम् ॥ रुरुर्नाम कथं को वा आसीत्पूर्वं जनार्दन ॥
ព្រះអង្គបានប្រកាសថា ‘រុរុសណ្ឌ’ ហើយបានគោរពលើកតម្កើងយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់។ ប៉ុន្តែហេតុអ្វីបានមាននាមថា ‘រុរុ’ ហើយរុរុកាលពីមុនជានរណា ឱ ព្រះជនារទន?
Verse 4
यन्नाम्ना परमं क्षेत्रं हृषीकेश त्वयाश्रितम् ॥ कथयस्व जगन्नाथ यद्यनुग्राह्यता मयि ॥
ឱ ព្រះហ្រឹសីកេឝ! ដោយព្រះនាមរបស់អ្នកណា ទីសក្ការៈដ៏ប្រសើរបំផុតនេះបានពឹងផ្អែកលើព្រះองค์? សូមព្រះអម្ចាស់នៃលោក ពន្យល់ប្រាប់ ប្រសិនបើខ្ញុំសមគួរទទួលព្រះអនុគ្រោះ។
Verse 5
श्रीवराह उवाच ॥ आसीत्पुरा महाभागो देवदत्त इति द्विजः ॥ भृगुवंशे समुत्पन्नो वेदवेदाङ्गपारगः ॥
ព្រះស្រីវរាហៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ កាលពីបុរាណ មានព្រាហ្មណ៍ដ៏មានបុណ្យឈ្មោះ ទេវទត្តៈ កើតក្នុងវង្សភೃគុ ហើយជំនាញល្អក្នុងវេដៈ និងវេដាង្គ។
Verse 6
यज्ञविद्यासु कुशलो व्रतनिष्ठोऽतिथिप्रियः ॥ तत्राश्रमपदं पुण्यं पुण्यद्रुमलतान्वितम् ॥
គាត់ជំនាញក្នុងវិជ្ជាយជ្ញៈ មាំមួនក្នុងវ្រត និងស្រឡាញ់ការទទួលភ្ញៀវ។ នៅទីនោះមានទីអាស្រមដ៏បរិសុទ្ធរបស់គាត់ តុបតែងដោយដើមឈើ និងវល្លិដ៏សក្ការៈ។
Verse 7
शान्तैर्मृगगणैः कीर्णं कन्दमूलफलान्वितम् ॥ तत्र तीव्रं तपोऽतप्यद्देवदत्तो मुनीश्वरः ॥
ទីនោះពោរពេញដោយហ្វូងសត្វក្តាន់ដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ ហើយសម្បូរដោយកន្ទ មូល និងផ្លែឈើ។ នៅទីនោះ ទេវទត្តៈ អធិរាជនៃមុនី បានបំពេញតបៈយ៉ាងខ្លាំងក្លា។
Verse 8
वर्षाणामयुतं साग्रं तत इन्द्रो व्यचिन्तयत् ॥ कामं वसन्तसहितं गन्धर्वान् स सखीन् पुनः ॥
ក្រោយពេលកន្លងទៅលើសពីមួយម៉ឺនឆ្នាំបន្តិច ព្រះឥន្ទ្រៈក៏កើតក្តីបារម្ភ ហើយចាប់ផ្តើមគិតពិចារណា។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានហៅ កាមទេវៈ ជាមួយ វសន្តា និងពួកគន្ធರ್ವៈ ដែលជាមិត្តរួមរបស់ព្រះអង្គ ម្តងទៀត។
Verse 9
उवाच मधुरं वाक्यं क्षुब्धेन्द्रियमनाः प्रभुः ॥ अहो सखायः किञ्चिन्मे महत्कार्यमुपस्थितम् ॥
ព្រះអម្ចាស់ ដែលអារម្មណ៍ និងចិត្តត្រូវបានរំញោច បានមានព្រះវាចាផ្អែមល្ហែមថា៖ «ឱ មិត្តសហាយទាំងឡាយ កិច្ចការធំមួយបានកើតឡើងសម្រាប់ខ្ញុំ»។
Verse 10
तदिन्द्रस्य वचः श्रुत्वा ते काममलयानिलाः ॥ प्रत्य्यूचुर्देवराजानमाज्ञापय निजं प्रियम् ॥
លុះបានឮព្រះវាចារបស់ឥន្ទ្រា ពួកគេ—កាមទេវ និងខ្យល់មលយ—បានឆ្លើយទៅកាន់ស្តេចនៃទេវតាថា៖ «សូមបញ្ជាអ្វីដែលព្រះអង្គសព្វព្រះហឫទ័យ»។
Verse 11
जितेन्द्रियस्यापि मनः कस्य संक्षोभयामहे ॥ कं वा सुतीव्रात्तपसो भ्रंशयामः सुपेशलम् ॥
«សូម្បីតែអ្នកដែលបានឈ្នះអារម្មណ៍ទាំងឡាយហើយ តើយើងអាចរំខានចិត្តរបស់អ្នកណាបាន? ឬតើយើងអាចធ្វើឲ្យអ្នកណាធ្លាក់ចេញពីតបៈដ៏តឹងរឹង និងល្អប្រណិតយ៉ាងខ្លាំងនោះបាន?»
Verse 12
आज्ञाप्रसादं ते लब्ध्वा वद शीघ्रं सुखी भव ॥ इत्युक्तः शतमन्युर्वै प्रत्युवाचाथ मानयन् ॥
«ពេលបានទទួលព្រះគុណអនុម័តតាមបញ្ជារបស់ខ្ញុំហើយ ចូរនិយាយឲ្យរហ័ស—ចូរសុខចិត្ត»។ លុះត្រូវបាននិយាយដូច្នេះ សតមន្យុ (ឥន្ទ្រា) ក៏ឆ្លើយតបដោយការគោរព។
Verse 13
तदैव मे गता चिन्ता भवतां दर्शनं यदा ॥ जातमेवाखिलं कार्यं मम तच्छृणुताखिलाः ॥
«នៅពេលនោះឯង ក្តីបារម្ភរបស់ខ្ញុំបានរលាយទៅ ពេលដែលបានជួបឃើញពួកអ្នក។ កិច្ចការទាំងអស់ដែលខ្ញុំត្រូវធ្វើ បានកើតមានរួចហើយ—សូមអ្នកទាំងអស់ស្តាប់»។
Verse 14
हिमशैले महारम्ये हृषीकेशाश्रितो मुनिः ॥ देवदत्त इति ख्यातस्तपस्यति महत्तपः ॥
លើភ្នំហិមាល័យដ៏ស្រស់ស្អាតយ៉ាងខ្លាំង មានមុនីមួយអង្គស្នាក់នៅដោយសេចក្តីភក្តិពឹងពាក់លើ ហ្រឹសីកេសៈ ដែលល្បីឈ្មោះថា ទេវទត្តៈ កំពុងអនុវត្តតបៈដ៏មហិមា។
Verse 15
जिघृक्षुर्मे पदं नूनं तत्तपो विनिवर्त्यताम् ॥ इत्युक्तास्ते तदाज्ञां वै गृहीत्वा शिरसा द्रुतम् ॥
គាត់ប្រាកដជាចង់ទទួលបានតំណែងរបស់យើង; ដូច្នេះ តបៈនោះគួរត្រូវបានទប់ស្កាត់។ ពេលបានស្តាប់ព្រះបន្ទូលដូច្នេះ ពួកគេក៏ទទួលយកព្រះបញ្ជានោះភ្លាមៗ ដោយឱនក្បាលគោរព។
Verse 16
प्रस्थानाय मतिं चक्रुः कामदेवपुरःसराः ॥ प्रस्थाप्याग्रे वसन्तं च मलयानिलमेव च ॥
ដោយមានកាមទេវៈជាមេដឹកនាំ ពួកគេបានសម្រេចចិត្តចេញដំណើរ ហើយបានផ្ញើរដូវវសន្ត និងខ្យល់ក្រអូបពីភ្នំមលយៈទៅមុន ជាអ្នកនាំមុខ។
Verse 17
ततः सुरपतिः शक्रः प्रम्लोचां नाम नामतः ॥ प्रशस्य प्रणयात्पूर्वं मानयन्निदमब्रवीत् ॥
បន្ទាប់មក សក្រដែលជាព្រះអធិរាជនៃទេវតា បានហៅនាងតាមឈ្មោះថា «ប្រម្លោចា» ជាមុនសិនបានសរសើរដោយសេចក្តីស្នេហា ហើយដោយការគោរពកិត្តិយស បាននិយាយដូចតទៅ។
Verse 18
गच्छ स्वस्तिमती देवि विजयाय मुनेर्भुवि ॥ यत्राश्रमपदं तस्य देवदत्तस्य वै मुनेः ॥
«ឱ ទេវីដ៏ជាមង្គល សូមទៅដើម្បីទទួលជ័យជម្នះលើមុនីនៅលើផែនដី—ទៅកាន់ទីតាំងអាស្រមរបស់មុនី ទេវទត្តៈ នោះ»។
Verse 19
तथा कुरुष्व भद्रं ते हृषीकेशसमीपतः ॥ इन्द्रस्याज्ञां समादाय ययौ तस्याश्रमं प्रति ॥
«ចូរធ្វើដូច្នោះ; សូមសេចក្តីមង្គលមានដល់អ្នក—នៅជិតព្រះហ្រឹសីកេស»។ បន្ទាប់ពីទទួលព្រះបញ្ជារបស់ឥន្ទ្រា គាត់បានធ្វើដំណើរទៅកាន់អាស្រមរបស់ឥសីនោះ។
Verse 20
समीपोपवने रम्ये नानाद्रुमलताकुले ॥ मधुरालापबहुले कोकिलानां कलाकुले ॥
នៅក្នុងឧទ្យានជិតៗដ៏ស្រស់ស្អាត មមាញឹកដោយដើមឈើ និងវល្លិនានាប្រភេទ ពោរពេញដោយសំឡេងហៅដ៏ផ្អែមល្ហែមជាច្រើន ហើយក៏ក្រអូបក្រអួនដោយសូរស័ព្ទនៃសត្វកុកគូ។
Verse 21
रसालमञ्जरीव्याप्तरसामोदालिसंकुले ॥ गुंजन्मत्तालिसन्नादश्रुतिश्रुतिधरान्विते ॥
ពាសពេញដោយក្លិនក្រអូបនៃផ្កាម៉ង់ហ្គោ (មង្គោ) កកកុញដោយហ្វូងសត្វដែលស្រវឹងដោយក្លិនផ្អែមនោះ ហើយមានសំឡេងហ៊ុំរបស់ឃ្មុំជាប់ជានិច្ច—ដូចជាការប្រែប្រួលសូរស័ព្ទដែលឮច្បាស់មិនដាច់។
Verse 22
गन्धर्वगीतसम्मिश्रे मलयानिलशीतले ॥ सम्प्फुल्लपङ्कजवने सुनिर्मलजलाशये ॥
លាយឡំដោយបទចម្រៀងរបស់គន្ធព្វ (Gandharva) ត្រជាក់ស្រួលដោយខ្យល់ពីមលយ (Malaya) មានព្រៃផ្កាឈូកដែលរីកពេញលេញ និងមានអាងទឹកដែលស្អាតបរិសុទ្ធយ៉ាងពិសេស។
Verse 23
मुनिप्रभावसन्त्यक्तक्रौर्यस्थलजलाशये ॥ मधुरामोद मधुरे चित्तक्षोभविधायिनि ॥
នៅទីនោះ ដោយឥទ្ធិពលរបស់មុនី ភាពកាចសាហាវត្រូវបានបោះបង់ទាំងលើដី និងក្នុងទឹក; មានភាពផ្អែមល្ហែមដោយក្លិនក្រអូបទន់ភ្លន់ ប៉ុន្តែក៏អាចបង្កឲ្យចិត្តរំជើបរំជួលបានដែរ។
Verse 24
प्रविश्य सा वरारोहा गीतं सुमधुरं जगौ ॥ यदा ध्यानादुपरतः समाधेर्विरताश्चिरात् ॥
ពេលនាងស្រីរូបល្អចូលទៅ នាងបានច្រៀងបទចម្រៀងផ្អែមល្ហែមយ៉ាងខ្លាំង។ កាលណាគាត់បានដកចិត្តចេញពីធ្យាន—ហើយបានឈប់ពីសមាធិជាយូរហើយ—
Verse 25
गान्धर्वं प्रारभंस्ते तु गन्धर्वाः सुरसम्मताः ॥ तस्मिन्नेव क्षणे लब्ध्वा अवसरं पञ्च सायकः ॥
បន្ទាប់មក ពួកគន្ធព៌ដែលទេវតាទាំងឡាយទទួលស្គាល់ បានចាប់ផ្តើមតន្ត្រីគន្ធព៌។ នៅខណៈនោះឯង ពេលបានឱកាស ព្រះកាមទេវៈអ្នកមានព្រួញប្រាំ បានចាត់ការណ៍។
Verse 26
विचकर्ष धनुः पुष्पं सायकान् समयूयुजत् ॥ संलक्ष्य तं मुनिं शान्तं भाविदैवबलात्कृतम् ॥
គាត់បានទាញធ្នូផ្កា ហើយដាក់ព្រួញចូល។ ដោយសង្កេតមើលមុនីដ៏ស្ងប់ស្ងាត់នោះ—ដែលត្រូវកម្លាំងនៃវាសនាដែលជិតមកដល់ នាំឲ្យទៅដល់សភាពនេះ—
Verse 27
श्रुत्वा तन्मधुरं गीतं पञ्चमालापसुन्दरम् ॥ क्षुब्धचित्तः समभवत्स मुनिः संशितव्रतः ॥
ពេលឮបទចម្រៀងផ្អែមល្ហែមនោះ—ស្រស់ស្អាតក្នុងសូរសំឡេងទីប្រាំ—ចិត្តមុនីនោះក៏រងការរំខាន ទោះជាគាត់ជាអ្នកកាន់វ្រតតឹងរឹងក៏ដោយ។
Verse 28
विचचाराश्रमपदं पश्यन्सन्तुष्टमानसः ॥ दूराद्ददर्श तन्वङ्गीं क्रीडन्तीं कन्दुकेन ताम् ॥
គាត់បានដើរទៅមកក្នុងបរិវេណអាស្រម ដោយមើលទៅដោយចិត្តពេញចិត្ត។ ពីចម្ងាយ គាត់បានឃើញនាងអ្នកមានអវយវៈស្រឡូន កំពុងលេងបាល់។
Verse 29
दृष्ट्वैव तां तु चार्वङ्गीं विद्धः कामेन पत्रिणा ॥ तस्याः समीपमगमत्स्मयमानो महामुनिः ॥
ពេលឃើញនារីមានអង្គស្រស់ស្អាតនោះភ្លាម មហាមុនីត្រូវកាមទេវដោយព្រួញមានស្លាបបាញ់ចាក់ ហើយបានចូលទៅជិតនាងដោយញញឹម។
Verse 30
सापि दृष्ट्वा देवदत्तं सज्जन्ती हरिणेक्षणा ॥ कटाक्षयन्ती सहसा लज्जमाना विगूहति ॥
នាងក៏ដូចគ្នា ពេលឃើញទេវទត្ត ក៏ចិត្តលំអៀងទៅរកគាត់; នាងមានភ្នែកដូចក្តាន់ បោះក្រឡេកដោយចំហៀង ហើយភ្លាមៗខ្មាសអៀន ក៏ព្យាយាមលាក់ខ្លួន។
Verse 31
करेण कन्दुकं घ्नन्ती चञ्चलाक्षी सुपेशला ॥ स्रंसता केशपासेन गलत्पुष्पेण राजता ॥
នាងប្រើដៃវាយកូនបាល់ ដោយភ្នែករវើរវាយ និងស្រស់ស្អាតទន់ភ្លន់យ៉ាងខ្លាំង; នាងភ្លឺរលោងដោយសក់រលុង និងផ្កាដែលរអិលធ្លាក់ចុះ។
Verse 32
मनो हरन्ती तस्यर्षेः ललितैर्विभ्रमोद्भवैः ॥ एतस्मिन्नन्तरे तस्या दक्षिणः पवनोऽहरत् ॥
នាងបានលួចយកចិត្តរបស់ឥសីដោយកាយវិការលេងសប្បាយ និងល្អឥតខ្ចោះ; នៅពេលនោះឯង ខ្យល់ទន់ពីទិសខាងត្បូងបានបក់លើកសម្លៀកបំពាក់របស់នាង។
Verse 33
वासः सूक्ष्मं गलन्नीवि काञ्चीदामगुणान्वितम् ॥ पुष्पबाणोऽप्यविध्यत्तं दृष्ट्वा अवसरमन्तिके ॥
សម្លៀកបំពាក់ស្តើងល្អិតរបស់នាង ដែលខ្សែចងចង្កេះកំពុងរអិល និងខ្សែគ្រឿងក្រវាត់ក៏មើលឃើញច្បាស់; ពេលឃើញឱកាសនៅជិត កាមទេវអ្នកមានព្រួញផ្កា ក៏បានបាញ់ចាក់គាត់ទៀត។
Verse 34
सम्मोहितः स तु मुनिर्गत्वान्तिकमथाब्रवीत् ॥ का त्वं कस्यासि सुभगे वनेऽस्मिन्किञ्चिकीर्षसि ॥
ប៉ុន្តែព្រះមុនីនោះដែលត្រូវមោហៈគ្របដណ្ដប់ បានចូលទៅជិតហើយនិយាយថា៖ «ឱ នារីមានសុភមង្គល អ្នកជានរណា? ជារបស់អ្នកណា? នៅព្រៃនេះ អ្នកមានបំណងធ្វើអ្វី?»
Verse 35
मादृशान्किं मृगयसे बाहुपाशेन वा मृगान् ॥ बद्ध्वा गृहीत्वा वामोरु किं वाऽस्मान्कर्तुमिच्छसि ॥
«តើអ្នកប្រមាញ់មនុស្សដូចខ្ញុំ ឬប្រមាញ់ក្តាន់ ដោយអន្ទាក់នៃដៃរបស់អ្នកឬ? ឱ នារីមានភ្លៅស្រស់ស្អាត បន្ទាប់ពីចងហើយចាប់យករួច អ្នកចង់ធ្វើអ្វីចំពោះពួកយើង?»
Verse 36
सर्वथाऽस्मांस्तवाधीनान् यद्यद्वा कारयिष्यति ॥ तत्तत्कुर्मो वयं नित्यं तदधीनाः स्म सर्वथा ॥
«គ្រប់យ៉ាងពួកយើងស្ថិតក្រោមអំណាចរបស់អ្នក; អ្វីៗណាដែលអ្នកបញ្ជាឲ្យធ្វើ នោះយើងនឹងធ្វើជានិច្ច។ គ្រប់ប្រការយើងពឹងផ្អែកលើអ្នកទាំងស្រុង»
Verse 37
रममाणस्तया सार्द्धं भुञ्जन्भोगान्मनोरमान् ॥ तपःप्रभावोपनतान्दिवारात्रमतन्द्रितः ॥
ដោយកម្សាន្តលេងជាមួយនាង គាត់បានសោយសុខភោគៈដ៏រីករាយ—សុខទាំងនោះកើតឡើងដោយអានុភាពនៃតបៈរបស់គាត់—មិនធ្លាក់ខ្សោយ ទាំងថ្ងៃទាំងយប់ជានិច្ច។
Verse 38
बहूनहर्गणानेवं रममाणो यदृच्छया ॥ सुप्तोत्थित इवाकस्माद्विवकेन समन्वितः ॥
ដូច្នេះអស់រយៈពេលជាច្រើនថ្ងៃ គាត់បានរីករាយតាមចៃដន្យ; បន្ទាប់មកភ្លាមៗ—ដូចជាមនុស្សភ្ញាក់ពីដំណេក—គាត់បានប្រកបដោយវិវេក (ការយល់ដឹងច្បាស់)។
Verse 39
निर्वेदं प्राप्तवान् सद्यस् ततो वाच भृशातुरः ॥ अहो भागवती माया ययाहं भृशमोहितः ॥
ពេលបានឈានដល់វិរាគ្យ (ការលះបង់ចិត្ត) ភ្លាមៗ គាត់បាននិយាយដោយទុក្ខកង្វល់យ៉ាងខ្លាំងថា៖ «អូ! មាយាដ៏ទេវី (ភាគវតី) នេះហើយ ដែលបានបំភាន់ខ្ញុំយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ»។
Verse 40
जानन्नपि तपोभ्रंशं प्राप्तो दैवबलात्कृतः ॥ अग्निकुण्डसमा नारी घृतकुम्भसमः पुमान् ॥
ទោះដឹងក៏ដោយ គាត់ត្រូវកម្លាំងវាសនាបង្ខំឲ្យធ្លាក់ចេញពីតបៈ។ «ស្ត្រីដូចអណ្តូងភ្លើង; បុរសដូចក្រឡាឃ្រត (ប៊ឺសុទ្ធ)»។
Verse 41
इति प्रवादो मूर्खाणां विचारान्महदन्तरम् ॥ घृतकुम्भोऽग्नियोगेन द्रवते न तु दर्शनात् ॥
នេះជាពាក្យសម្រង់របស់មនុស្សល្ងង់ ឆ្ងាយពីការពិចារណា។ ក្រឡាឃ្រតរលាយដោយការប៉ះភ្លើង មិនមែនដោយការមើលឃើញតែប៉ុណ្ណោះទេ។
Verse 42
पुमांस्त्रीदर्शनादेव द्रवते यद्विमोहितः ॥ नापराधस्त्वतो नार्याः स्वयं यदजितेन्द्रियः ॥
បើបុរសម្នាក់ដែលត្រូវមោហៈបំភាន់ ‘រលាយ’ ត្រឹមតែឃើញស្ត្រីប៉ុណ្ណោះ នោះកំហុសមិនមែនរបស់ស្ត្រីទេ; កំហុសជារបស់គាត់ឯង ព្រោះអង្គឥន្ទ្រីយ៍របស់គាត់មិនទាន់ឈ្នះ។
Verse 43
इत्युक्त्वाऽसौ निवृत्तात्मा विससर्ज सुराङ्गनाम् ॥ प्रम्लोचा दैववशगो मनस्येतदचिन्तयत् ॥
ពោលដូច្នេះហើយ អ្នកដែលចិត្តបានត្រឡប់ចេញពីការល្បួង បានបញ្ជូននាងអប្សរាទេវទៅវិញ។ ព្រម្លោចា ដែលស្ថិតក្រោមអំណាចវាសនា បានគិតពិចារណាដូច្នេះក្នុងចិត្ត។
Verse 44
उपसर्गो महानत्र तपसो भ्रंशकारकः ॥ त्यक्त्वाश्रममिमं चान्यत्स्थानं गत्वा समाहितः ॥
នៅទីនេះមានឧបសគ្គដ៏ធំ ដែលបណ្ដាលឲ្យធ្លាក់ចុះពីតបៈ។ ខ្ញុំនឹងលះបង់អាស្រាមនេះ ហើយទៅកាន់ទីកន្លែងផ្សេង ដើម្បីប្រមូលចិត្តឲ្យសមាហិត។
Verse 45
तपस्तीव्रं समास्थाय शोषयिष्ये कलेवरम् ॥ इति निश्चित्य मनसा गत्वा भृग्वाश्रमं प्रति ॥
ដោយកំណត់ចិត្តថា “ដោយស្ថិតនៅក្នុងតបៈដ៏តឹងរឹង ខ្ញុំនឹងធ្វើឲ្យកាយនេះស្ងួតស្រក” គាត់បានទៅមុខឆ្ពោះទៅអាស្រាមរបស់ព្រះឥសីភೃគុ។
Verse 46
पश्यन्भृग्वाश्रमं रम्यमुत्तरं गतवान् शनैः ॥ गण्डक्याः पूर्वभागे तु विविक्तं विजनं शुभम् ॥
ពេលឃើញអាស្រាមភૃគុដ៏រីករាយ គាត់បានដើរយឺតៗទៅទិសខាងជើង។ នៅផ្នែកខាងកើតនៃទន្លេគណ្ឌកី មានទីកន្លែងស្ងាត់ ស្រាលមនុស្ស និងជាមង្គល។
Verse 47
दृष्ट्वा तीरेषु विश्रान्तस्तपोभूमिमचिन्तयत् ॥ भृगुतुङ्गं समासाद्य शङ्कराराधने रतः ॥
ក្រោយពេលមើលជុំវិញ ហើយសម្រាកនៅតាមច្រាំងទន្លេ គាត់បានពិចារណាអំពីដីសម្រាប់តបៈ។ ដល់ភೃគុទុង្គ គាត់បានឧស្សាហ៍ក្នុងការអារាធនាព្រះសង្ករ។
Verse 48
अतप्यत तपो घोरं शिवदर्शनलालसः ॥ अथ दीर्घेण कालेन सन्तुष्टः स महेश्वरः ॥
ដោយប្រាថ្នាចង់បានទស្សនៈព្រះសិវៈ គាត់បានធ្វើតបៈដ៏ខ្លាំងក្លា។ បន្ទាប់ពីពេលវេលាយូរណាស់ ព្រះមហេស្វរ ក៏ពេញព្រះហឫទ័យ។
Verse 49
रुरुरित्येव विख्याता पितुरेवाश्रमे स्थिता ॥ युवभिः प्रार्थ्यमानापि चित्ते कञ्चन नाध्यगात ॥
នាងត្រូវបានគេស្គាល់ថា “រុរូ” ហើយស្នាក់នៅក្នុងអាស្រមរបស់ឪពុក; ទោះបីយុវជនជាច្រើនសុំរៀបការ ក៏នាងមិនទទួលយកអ្នកណាម្នាក់ក្នុងចិត្តឡើយ។
Verse 50
लिङ्गरूपधरः साक्षादुपर्यपि तथा ह्यधः ॥ तिर्यक् च जलधाराभिर्युक्तस्तत्तापशान्तिकृत् ॥
ព្រះองค์បានបង្ហាញខ្លួនដោយផ្ទាល់ក្នុងរូបលិង្គ—មានទាំងខាងលើ ដូចគ្នានឹងខាងក្រោម ហើយក៏លាតសន្ធឹងទៅទិសទ្រេតផង; ដោយភ្ជាប់ជាមួយស្ទ្រីមទឹក នាំឲ្យស្ងប់ស្ងាត់កម្ដៅតបៈដ៏ឆេះរលាកនោះ។
Verse 51
उवाच च प्रसन्नात्मा मुने पश्य च मां शिवम् ॥ मामेवावेहि विष्णुं त्वं मा पश्यस्वान्तरं मम ॥
ដោយចិត្តស្ងប់ស្ងាត់ ព្រះองค์មានព្រះបន្ទូលថា៖ “ឱ មុនី ចូរមើលខ្ញុំជាព្រះសិវៈ; ហើយចូរដឹងខ្ញុំជាព្រះវិษ្ណុដោយពិត—កុំយល់ថាមានការបែកបាក់នៅក្នុងខ្ញុំឡើយ។”
Verse 52
पूर्वमन्तरभावेन दृष्टवानसि यन्मम ॥ तेन विघ्नोऽभवद्येन गलितं त्वत्तपो महत् ॥
ពីមុន អ្នកបានឃើញខ្ញុំដោយអារម្មណ៍ថាមានភាពខុសគ្នា; ដោយហេតុនោះបានកើតមានឧបសគ្គមួយ ដែលធ្វើឲ្យតបៈដ៏មហិមារបស់អ្នកថយចុះ។
Verse 53
आवामेकेन भावेन पश्यंस्त्वं सिद्धिमाप्स्यसि ॥ तपःप्रभावाल्लिङ्गानि प्रादुर्भूतानि यत्र वै ॥
បើអ្នកមើលឃើញពួកយើងដោយចិត្តតែមួយ នោះអ្នកនឹងទទួលបានសិទ្ធិ; ព្រោះនៅទីនោះ ដោយអานุភាពតបៈ លិង្គទាំងឡាយបានបង្ហាញខ្លួនឡើងដោយពិត។
Verse 54
समङ्गमिति विख्यातमेतत्स्थानं भविष्यति ॥ स्नात्वाऽत्र गण्डकीतीर्थे मम लिङ्गानि योऽर्च्चयेत् ॥
ទីនេះនឹងក្លាយជាកន្លែងល្បីឈ្មោះថា «សមង្គម (Samaṅgama)»។ អ្នកណាដែលងូតទឹកបរិសុទ្ធនៅទីរថៈគណ្ឌកី (Gaṇḍakī) នៅទីនេះ ហើយបូជាលិង្គរបស់ព្រះអង្គ—
Verse 55
तस्य योगफलं सम्यग्भविष्यति न संशयः ॥ इति दत्त्वा वरं शम्भुस्तत्रैवान्तरधीयत ॥
សម្រាប់គាត់ ផលនៃការអនុវត្តយោគៈនឹងកើតមានពេញលេញ ដោយគ្មានសង្ស័យឡើយ។ បន្ទាប់ពីប្រទានពរដូច្នេះ ព្រះសម្ភូ (Śambhu) ក៏អន្តរធាននៅទីនោះឯង។
Verse 56
प्रम्लोचापि मुनेर्गर्भं सम्प्राप्याश्रममन्तिकात् ॥ प्रसूतां कन्यकां त्यक्त्वा स्वर्गमेव जगाम ह ॥
ព្រម្លោចា (Pramlocā) ក៏ដូចគ្នា បន្ទាប់ពីមានផ្ទៃពោះដោយសារមុនី ហើយមកដល់ជិតអាស្រាម នាងបានបោះបង់កូនស្រីទើបកើត ហើយទៅសួគ៌តែម្នាក់ឯង។
Verse 57
पुनर्जातमिवात्मानं मन्यमाना शुचिस्मिता ॥ सापि कन्या मृगैस्तत्र रुरुभिर्वर्द्धिता सती ॥
ដោយស្នាមញញឹមបរិសុទ្ធ នាងគិតថាខ្លួនដូចជាបានកើតឡើងវិញ; ហើយក្មេងស្រីមានធម៌នោះ ត្រូវបានចិញ្ចឹមនៅទីនោះដោយសត្វក្តាន់—ដោយក្តាន់រុរុ (ruru)។
Verse 58
ततः सुनिश्चयं कृत्वा तपसे धृतमानसा ॥ चिन्तयन्ती जगन्नाथं भगवन्तं रमापतिम् ॥
បន្ទាប់មក នាងបានធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តយ៉ាងមុតមាំ ហើយធ្វើចិត្តឲ្យមាំមួនសម្រាប់តបៈ (tapas) ដោយសមាធិគិតគូរព្រះជគន្នាថ (Jagannātha)—ព្រះភគវាន អម្ចាស់នៃរាមា (លក្ខ្មី)។
Verse 59
मासे सा प्रथमे बाला फलाहारपरायणा ॥ एकान्तरे दिनं प्राप्य द्वितीये त्रिदिनान्तरे ॥
នៅខែទីមួយ ក្មេងស្រីនោះបានរស់ដោយផ្លែឈើយ៉ាងស្មោះស្រឡាញ់ក្នុងវត្ត; នៅខែទីពីរ នាងទទួលអាហារបន្ទាប់ពីចន្លោះមួយថ្ងៃ—បន្ទាប់មកដោយចន្លោះបីថ្ងៃ។
Verse 60
तृतीये पञ्चमे दिने चतुर्थे सप्तमान्तरे ॥ पञ्चमे नवरात्रेण षष्ठे पञ्चदशाहके ॥
នៅខែទីបី នាងទទួលអាហារនៅថ្ងៃទីប្រាំ; នៅខែទីបួន បន្ទាប់ពីចន្លោះប្រាំពីរថ្ងៃ; នៅខែទីប្រាំ បន្ទាប់ពីកន្លងទៅប្រាំបួនយប់; នៅខែទីប្រាំមួយ បន្ទាប់ពីចន្លោះដប់ប្រាំថ្ងៃ។
Verse 61
मासेन सप्तमे चैव शीर्णपर्णाशनाष्टमे ॥ त्यक्त्वा तान्यपि सा बाला वाय्वाहारा बभूव ह ॥
នៅខែទីប្រាំពីរ នាងទទួលអាហារតែម្តងក្នុងមួយខែ; នៅខែទីប្រាំបី នាងរស់ដោយស្លឹកឈើស្ងួតជ្រុះ។ លះបង់សូម្បីតែវា ក្មេងស្រីនោះបានស្ថិតនៅដោយវាយុ-អាហារ គឺដូចជារស់ដោយខ្យល់តែប៉ុណ្ណោះ។
Verse 62
सैवं वर्षशतं स्थित्वा हरावेकार्गमानसा ॥ समाधिना समा भूत्वा स्थाणुवन्निश्चला अभवत् ॥
ដូច្នេះ នាងបានស្ថិតនៅអស់រយឆ្នាំ ដោយចិត្តផ្តោតតែមួយលើព្រះហរិ; ដោយសមាធិ នាងបានឈានដល់សមភាព ហើយឈរនิ่งដូចសសរមួយ។
Verse 63
द्वन्द्वानि नाविदच्छापि आत्मभूतान्तरं विना ॥ परां काष्ठां समापन्ना प्रकाशमयकान्तिधृक् ॥
នាងមិនបានយល់ឃើញទ្វន្ទ្វៈទាំងឡាយទៀតឡើយ ហើយក៏មិនឃើញអ្វីក្រៅពីអ្វីដែលបានក្លាយជាអាត្មានរបស់នាងផ្ទាល់។ នាងបានឈានដល់កំពូលបំផុត ដោយកាន់កាប់ពន្លឺរស្មីដែលកើតពីពន្លឺសុទ្ធ។
Verse 64
सन्निरुद्धेन्द्रियग्रामाः नाचक्षत बहिःस्थितम् ॥ तदा हृषीकाण्याविश्य संहृत्य स्वं हृदो बहिः ॥
ដោយសារក្រុមអង្គធាតុអារម្មណ៍ (ឥន្ទ្រីយ៍) របស់នាងត្រូវបានសង្កត់សំរួលយ៉ាងពេញលេញ នាងមិនបានដឹងអ្វីដែលស្ថិតនៅខាងក្រៅទេ។ បន្ទាប់មក (ព្រះអង្គ) ចូលទៅក្នុងឥន្ទ្រីយ៍ទាំងនោះ ហើយទាញវាត្រឡប់មកវិញ ដូចជាពីបេះដូងនាងទៅខាងក្រៅ ហើយប្រមូលសង្កត់វា។
Verse 65
स्थितोऽहं वसुधे देवि अक्ष्णोः प्रत्यक्षतां गतः ॥ हृषीकाणि नियम्याहं यतः प्रत्यक्षतां गतः ॥
“ឱ វសុធា ទេវី! ខ្ញុំស្ថិតនៅទីនេះ ហើយបានក្លាយជាអ្វីដែលភ្នែករបស់អ្នកឃើញដោយផ្ទាល់។ ព្រោះខ្ញុំបានគ្រប់គ្រងឥន្ទ្រីយ៍ទាំងឡាយ ដូច្នេះខ្ញុំបានមកដល់ភាពប្រទាក់ប្រទែងដោយផ្ទាល់។”
Verse 66
हृषीकेश इति ख्यातो नाम्ना तत्रैव संस्थितः ॥ सा मां यदैव नापश्यदुन्मील्य नयने ततः ॥
នៅទីនោះផ្ទាល់ ព្រះអង្គត្រូវបានគេស្គាល់ដោយនាម “ហ្រឹសីកេឝ” ហើយស្ថិតនៅទីនោះដដែល។ ពេលនាងនៅតែមិនឃើញព្រះអង្គ នាងក៏បើកភ្នែកឡើង។
Verse 67
बहिः स्थितं च मां दृष्ट्वा प्रणनाम कृताञ्जलिः ॥ गद्गदस्वरसंयुक्ता अश्रुक्लिन्नविलोचना ॥
ពេលនាងឃើញខ្ញុំឈរនៅខាងក្រៅ នាងបានក្រាបបង្គំដោយដៃប្រណម។ សំឡេងនាងស្ទាក់ស្ទើរដោយអារម្មណ៍រំភើប ហើយភ្នែកនាងសើមដោយទឹកភ្នែក។
Verse 68
अयि बाले विशालाक्षि तुष्टोऽहं तपसस्तव ॥ वरं याचय मत्तस्त्वं यत्ते मनसि वर्तते ॥
“ឱ កុមារី អ្នកមានភ្នែកធំទូលាយ ខ្ញុំពេញចិត្តចំពោះតបៈរបស់អ្នក។ ចូរសុំពរពីខ្ញុំ—អ្វីក៏ដោយដែលមាននៅក្នុងចិត្តអ្នក।”
Verse 69
अदेयमपि ते दद्मि यदन्येषां सुदुर्ल्लभम् ॥ इति श्रुत्वा प्रभोर्वाक्यं प्रणम्य च पुनः पुनः ॥
“សូម្បីអ្វីដែលមិនគួរផ្តល់ ក៏ខ្ញុំនឹងប្រទានដល់អ្នក—អ្វីដែលកម្រណាស់សម្រាប់អ្នកដទៃ।” លឺព្រះវាចនៈរបស់ព្រះអម្ចាស់ហើយ (នាង) ក្រាបបង្គំម្តងហើយម្តងទៀត។
Verse 70
स्तुत्वा तं देवदेवेशं प्रबद्धकरसंपुटा ॥ ददासि चेद्वरं मह्यं देवदेव जगत्पते ॥
ក្រោយសរសើរព្រះទេវទេវេសៈ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវទាំងឡាយ ដោយប្រណមដៃគោរព (នាង) បាននិយាយថា៖ “ឱ ទេវទេវា ព្រះម្ចាស់នៃលោក! ប្រសិនបើព្រះអង្គប្រទានពរដល់ខ្ញុំ—”
Verse 71
रोमाञ्चिततनुश्चासीत्कदम्बमुकुलाकृतिः ॥ तथा भूतां तु तां दृष्ट्वा प्रावोचमहमाṅ्गनाम् ॥
រាងកាយនាងមានរោមច្រៀបឡើង ហើយក្លាយជារូបដូចមកុដកុំពុះផ្កាកដំបៈ។ ឃើញនាងប្រែប្រួលដូច្នោះហើយ ខ្ញុំបាននិយាយទៅកាន់ស្ត្រីនោះ។
Verse 72
अनेनैव स्वरूपेण भगवन्स्थातुमर्हसि ॥ स्थितोऽस्म्यत्रैव भद्रं ते अपरं वरयाशु मे ॥
“ក្នុងរូបនេះផ្ទាល់ ឱ ភគវាន ព្រះអង្គគួរតែស្ថិតនៅ។ ខ្ញុំឈរនៅទីនេះ—សូមសេចក្តីមង្គលមានដល់ព្រះអង្គ; សូមប្រទានពរមួយទៀតឲ្យខ្ញុំឆាប់ៗ។”
Verse 73
यदि प्रसन्नो देवेश तदा मां कुरु पावनीम् ॥ मन्नाम्ना क्षेत्रमेतच्च ख्यातं भवतु नान्यथा ॥
“បើព្រះអង្គពេញព្រះហឫទ័យ ឱ ទេវេសៈ សូមធ្វើឲ្យខ្ញុំក្លាយជាពាវនី—ប្រភពនៃការបរិសុទ្ធ។ ហើយសូមឲ្យក្សេត្របរិសុទ្ធនេះល្បីដោយនាមខ្ញុំតែប៉ុណ្ណោះ មិនមែនដោយវិធីផ្សេងទេ។”
Verse 74
तामहं देवि सुभगे प्रावोचं पुनरेव हि ॥ तीर्थानां परमं तीर्थं तव देहो भवत्वयम् ॥
ខ្ញុំបាននិយាយទៅនាងម្ដងទៀតថា «ឱ ទេវីដ៏មានសិរីសួស្តី! សូមឲ្យកាយរបស់អ្នកនេះ ក្លាយជាទីរថៈដ៏ប្រសើរបំផុត ក្នុងចំណោមទីរថៈទាំងអស់»
Verse 75
तव नाम्नां च विख्यातमेतत्क्षेत्रं भविष्यति ॥ तव तीर्थे कृतस्नानस्त्रिरात्रोपोषितो नरः ॥
ហើយក្សេត្រដ៏បរិសុទ្ធនេះ នឹងល្បីល្បាញដោយព្រះនាមរបស់អ្នក។ បុរសណាដែលបានងូតទឹកនៅទីរថៈរបស់អ្នក ហើយបានតមអាហាររយៈបីយប់—
Verse 76
विलोक्य मां भवेत्पूतो मम वाक्यान्न संशयः ॥ ब्रह्महत्यादि पापानि ज्ञात्वाऽज्ञात्वा कृतान्यपि ॥
ដោយបានឃើញខ្ញុំ គេនឹងបានបរិសុទ្ធ—ក្នុងពាក្យរបស់ខ្ញុំ មិនមានសង្ស័យឡើយ។ សូម្បីបាបដូចជា ការសម្លាប់ព្រាហ្មណ៍ជាដើម ទោះធ្វើដោយដឹងឬមិនដឹងក៏ដោយ—
Verse 77
सापि कालेन सञ्जाता तीर्थभूता तथाऽभवत् ॥ एतत्ते कथितं देवि रुरुमाहात्म्यमुत्तमम् ॥
ក្រោយមកតាមកាលៈ នាងក៏បានកើតឡើង ហើយដូច្នេះបានក្លាយជាទីរថៈ។ ឱ ទេវី នេះហើយដែលខ្ញុំបានប្រាប់អ្នក អំពីមហាត្ម្យៈដ៏ឧត្តមរបស់ រុរុ។
Verse 78
रुरुक्षेत्रस्य प्रभवमेतद्गुह्यं परं मम ॥
នេះហើយជាប្រភពកំណើតនៃ រុរុ-ក្សេត្រ—ជាសម្ងាត់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតរបស់ខ្ញុំ។
Verse 79
यास्यन्ति विलयं क्षिप्रमेवमेतन्न संशयः ॥ इति दत्त्वा वरांस्तस्यै तत्रैवान्तरहितः स्थितः
“ពួកគេនឹងឈានទៅកាន់ការរលាយសាបសូន្យយ៉ាងឆាប់រហ័ស—គ្មានសង្ស័យឡើយ।” ដោយបានប្រទានពរដល់នាងដូច្នេះហើយ ព្រះองค์ស្ថិតនៅទីនោះដដែល ដោយអន្តរធានទៅ។
Verse 80
तस्य मे चिन्तयानस्य यूयमेव परा गतिः ॥ भवत्प्रसादात्स्वस्थोऽहं निर्भयस्तद्विचिन्त्यताम्
នៅពេលខ្ញុំគិតពិចារណារឿងនេះ ពួកអ្នកតែប៉ុណ្ណោះជាគោលពឹងពាក់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់ខ្ញុំ។ ដោយព្រះគុណរបស់ពួកអ្នក ខ្ញុំសុខសាន្ត និងគ្មានភ័យ—សូមពិចារណាឲ្យសមគួរ។
Verse 81
ललितैः स्वैर्विलासैस्तं मोहयित्वा वशं कुरु ॥ यथा मत्प्रीतिरतुला त्वं मे कार्यकरी सदा
ដោយលីលា និងវិលាសដ៏ទន់ភ្លន់របស់នាងផ្ទាល់ ចូរធ្វើឲ្យគាត់វង្វេងហើយនាំឲ្យស្ថិតក្រោមអំណាច។ ដើម្បីឲ្យសេចក្តីស្រឡាញ់របស់ខ្ញុំអស្មើ និងឲ្យនាងសម្រេចកិច្ចការរបស់ខ្ញុំជានិច្ច។
Verse 82
चकर्ष च धनुः कामः पुनःपुनरतन्द्रितः ॥ देवव्रतोऽपि स मुनिः क्षुब्धात्मा नियतोऽपि सन्
ហើយកាមទេវបានទាញធ្នូម្ដងហើយម្ដងទៀត ដោយមិនអស់កម្លាំង។ សូម្បីតែមុនីទេវវ្រត ដែលមានវិន័យសង្ឃឹមសង្ឃាត់ ក៏មានចិត្តខាងក្នុងរងការរំខាន។
Verse 83
अथ तां हसमानां च गृहीत्वा दक्षिणे करे ॥ समालिङ्ग्य विषज्जन्तीं रमयामास मोहितः
បន្ទាប់មក ដោយត្រូវមោហៈគ្របដណ្តប់ គាត់បានចាប់ដៃស្តាំរបស់នាងដែលកំពុងញញឹម; ហើយពេលនាងកៀកជិតជាប់ស្និទ្ធ គាត់បានអោបក្រសោបនាង ហើយរីករាយជាមួយនាង។
Verse 84
गण्डकीसङ्गमे स्नात्वा सन्तर्प्य पितृर्देवताः ॥ विष्णुं शिवं च सम्पूज्य तपःस्थानं विचिन्तयन्
ក្រោយពេលងូតទឹកនៅចំណុចប្រសព្វនៃទន្លេ គណ្ឌគី (Gaṇḍakī) ហើយបានធ្វើតර්បណៈ និងបូជាដើម្បីបំពេញចិត្តបុព្វបុរស និងទេវតាទាំងឡាយ; បន្ទាប់មកបានបូជាព្រះវិṣṇu និងព្រះŚiva តាមវិធីសាស្ត្រត្រឹមត្រូវ ហើយគិតពិចារណាអំពីទីកន្លែងសមស្របសម្រាប់តបៈ។
Verse 85
देवदत्तोऽपि स मुनिः सम्प्राप्य ज्ञानमुत्तमम् ॥ शिवोपदिष्टमार्गेण सायुज्यं परमं गतः
មុនីទេវទត្តក៏ដូចគ្នា ក្រោយបានសម្រេចចំណេះដឹងដ៏ឧត្តម បានឈានដល់សាយុជ្យៈដ៏បរម—សភាពរួមជាមួយ—តាមមាគ៌ាដែលព្រះŚiva បានបង្រៀន។
Verse 86
तत्तेजसा वृतं सर्वं तदा दृष्ट्वा वसुन्धरे ॥ अहं विस्मयमापन्नस्तस्याः प्रत्यक्षतां गतः
ឱ វសុន្ធរា! នៅពេលនោះ ខ្ញុំបានឃើញថា សព្វវត្ថុទាំងអស់ត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយពន្លឺ (តេជស) នោះ ហើយខ្ញុំក៏ពោរពេញដោយការភ្ញាក់ផ្អើល ដល់ថ្នាក់បានទៅដល់ការប្រទះឃើញនាងដោយផ្ទាល់។
Verse 87
दुर्लभं ते वरं दद्मि तपसाहं प्रतोषितः ॥ इत्युक्त्वा मां प्रणम्याह रुरुः सा संशितव्रता
“ខ្ញុំនឹងប្រទានពរដ៏កម្ររកបានដល់អ្នក ព្រោះខ្ញុំពេញចិត្តយ៉ាងពេញលេញដោយតបៈរបស់អ្នក।” និយាយដូច្នេះហើយ រុរុ—នាងដែលមានវ្រតៈមាំមួន—បានក្រាបបង្គំខ្ញុំ ហើយនិយាយមកកាន់ខ្ញុំ។
Frequently Asked Questions
The text frames ascetic failure (tapas-bhraṃśa) as a consequence of conditioned vulnerability and external inducement, yet emphasizes personal accountability: Devadatta explicitly denies blaming the woman/apsaras and identifies lack of self-mastery (ajitendriyatā) as causal. A second instruction is doctrinal: Śiva teaches Devadatta to perceive Śiva and Viṣṇu without internal difference (abheda), presenting unified devotion and disciplined practice as the corrective path.
Seasonality is invoked through Vasanta (spring) and the Malaya breeze as agents of sensory stimulation in the temptation episode. For austerities, the chapter gives a staged fasting schedule across months (e.g., alternating-day intake, then every third day, fifth day, seventh day, ninth-night interval, then fifteen-day interval), culminating in leaf-eating and finally vāyu-āhāra (subsisting on air). It also prescribes a trirātra-upavāsa (three-night fast) connected to tīrtha bathing and darśana.
Through Pṛthivī’s inquiry and Varāha’s response, the narrative ties moral discipline to landscape sanctification: forests, groves, lotus ponds, and river confluences become pedagogical settings where ethical restraint and ritual purification are enacted. The Gaṇḍakī-tīrtha is presented as a stabilizing terrestrial node—bathing, worship, and regulated austerities are described as practices that ‘purify’ human conduct, implicitly aligning human behavior with the maintenance of an ordered, sacred ecology.
Devadatta is identified as a brāhmaṇa of the Bhṛgu lineage (Bhṛguvaṃśa), linking the story to Bhṛgūśrama as a named ascetic-cultural site. Divine/semidivine figures include Indra (Śakra, Śatamanyu), Kāma, Vasanta, the Malaya wind (Malaya-anila), gandharvas, the apsaras Pramlocā, and Śiva (Mahādeva) who grants the tīrtha-boon and doctrinal instruction.