Sarga 126
पुष्पकविमानयात्रा—सेतुबन्धादि-दर्शनम् (Pushpaka Aerial Journey and Survey of Sacred Landmarks)
युद्धकाण्ड
សರ್ಗ ១២៦ ពិពណ៌នាអំពីដំណើរហោះហើរបន្ទាប់សង្គ្រាមដោយពុស្សបកវិមាន ដែលត្រូវរៀបរាប់ជាការចងចាំដឹកនាំដោយព្រះរាមសម្រាប់ព្រះសីតា។ ដោយព្រះរាមអនុញ្ញាត ពុស្សបកវិមានដែលមានសំឡេងក្រអូបក្រអៅដូចហង្ស ក៏ហោះឡើងក្លាយជាចំណុចមើលចល័ត ដើម្បីសម្គាល់ទីកន្លែងនៃសង្គ្រាម និងអនុស្សាវរីយ៍។ ព្រះរាមចង្អុលបង្ហាញវាលសង្គ្រាមដែលជ្រាបឈាម ហើយរាយនាមរាក្សសសំខាន់ៗដែលត្រូវសម្លាប់ ព្រមទាំងអ្នកសម្លាប់ពួកគេ—ដូចជាបញ្ជីបិទបញ្ចប់សង្គ្រាម និងការទទួលខុសត្រូវ។ បន្ទាប់មករឿងរ៉ាវបត់ទៅផែនទីភូមិសាស្ត្រពិសិដ្ឋ៖ ឆ្នេរសមុទ្រកន្លែងឆ្លងកាត់ ស្ពាននល (នលសេតុ) សមុទ្រដ៏គគ្រឹកដែលគេថាជាទីស្ថិតរបស់ព្រះវរុណ ភ្នំសម្រាកដែលពាក់ព័ន្ធនឹងដំណើររបស់ហនុមាន និងទីរត្ថសេតុបន្ធ ដែលត្រូវសរសើរថាត្រូវគោរពក្នុងត្រីលោក និងបំផ្លាញបាប។ ការហោះហើរបន្តឆ្លងកាត់កិស្កិន្ធា និងឫស្យមូក បំពា និងទីកន្លែងរបស់សបរី ជនស្ថាន និងកន្លែងជតាយូធ្លាក់ តំបន់អាស្រមដែលពាក់ព័ន្ធនឹងព្រឹត្តិការណ៍ ខរ–ទូษណ–ត្រីសិរា ទន្លេគោទាវរី និងអាស្រមអគស្ត្យ អាស្រមសុទីក្សណ និងសរភង្គ ទីលំនៅអត្រី តំបន់វិរាធ ចិត្រកូដ យមុនា និងអាស្រមភរទ្វាជ គង្គា ស្រឹង្គិបេរ (គុហ) សរយូ និងចុងក្រោយអយោធ្យាដែលមើលទៅដូចអមរាវតី; ព្រះសីតាប្រណម្យដោយសក្ការៈ។ ជាមួយគ្នានោះ ព្រះសីតាសូមឲ្យតារា និងស្ត្រីវានរាផ្សេងៗទៅអយោធ្យាជាមួយ; ព្រះរាមយល់ព្រម សុគ្រីវរៀបចំគ្រួសារទាំងឡាយ ហើយស្ត្រីវានរាឡើងវិមានដោយក្តីអន្ទះសារចង់ឃើញព្រះសីតា។
Shlokas
Verse 1
अनुज्ञातंतुरामेणतद्विमानमनुत्तमम् ।हंसयुक्तंमहानादमुत्पपातविहायसम् ।।।।
ក្រោយទទួលបានការអនុញ្ញាតពីព្រះរាម វីមានដ៏ល្អឥតប្រៀបនោះ—ភ្ជាប់ដោយហង្ស និងបន្លឺសំឡេងកងរំពង—បានហោះឡើងទៅកាន់មេឃ។
Verse 2
पातयित्वाततश्चक्षुस्सर्वतोरघुनन्दनः ।अब्रवीन्मैथिलींसीतांरामश्शशिनिभाननाम् ।।।।
បន្ទាប់មក ព្រះរាម ជាកិត្តិយសនៃវង្សរាឃុ បង្វែរភ្នែកមើលជុំវិញទិសទាំងអស់ ហើយមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់នាងសីតា កូនស្រីមិថិលា ដែលមុខភ្លឺដូចព្រះចន្ទ។
Verse 3
कैलासशिखराकारेत्रिकूटशिखरेस्थिताम् ।लङ्कामीक्षस्ववैदेहीनिर्मितांविश्वकर्मणा ।।।।
ឱ វៃទេហី សូមទតមើលលង្កា ដែលស្ថិតលើកំពូលត្រីកូដ មានរូបរាងដូចកំពូលកៃលាស ហើយវិશ્વកರ್ಮា ជាអ្នកស្ថាបនាបង្កើត។
Verse 4
एतदायोधनंपश्यमांसशोणितकर्दमम् ।हरीणांराक्षसानां च सीते विशसनंमहत् ।।।।
ឱ សីតា សូមមើលសមរភូមិនេះ ដែលបានក្លាយជាកក់ក្តៅនៃសាច់ និងឈាម; នេះជាការសម្លាប់ដ៏ធំរបស់ពួកវានរ និងរាក្សសទាំងអស់។
Verse 5
अत्रदत्तवरश्शेतेप्रमाथीराक्षसेश्वरः ।तवहेतोर्विशालाक्षीनिहतोरावणोमया ।।।।
នៅទីនេះ អ្នកបង្កទុក្ខវេទនា ព្រះមហាក្សត្រនៃរាក្សស—អ្នកបានទទួលពរ—រាវណៈ ដេកស្លាប់; ឱ ស្រីភ្នែកធំទូលាយ! ខ្ញុំបានសម្លាប់គាត់ ដើម្បីអង្គ។
Verse 6
कुम्भकर्णोऽऽत्रनिहतःप्रहस्तश्चनिशाचरः ।धूम्राक्षश्चात्रनिहतोवानरेणहनूमता ।।।।
នៅទីនេះ កុម្ភករណៈ ត្រូវបានសម្លាប់; នៅទីនេះផងដែរ ប្រហស្តៈ អារក្សដើរពេលរាត្រី; ហើយនៅទីនេះ ធូម្រាក្សៈ ក៏ត្រូវវានរ ហនុមាន បង្ក្រាប។
Verse 7
विद्युन्मालीहतश्चात्रसुषेणेनमहात्मना ।लक्ष्मणेनेन्द्राजिच्चात्ररावणिर्निहितोरणे ।।।।
នៅទីនេះ វិទ្យុន្មាលី ត្រូវមហាត្មា សុសេណ សម្លាប់; ហើយនៅទីនេះក្នុងសមរភូមិ ឥន្ទ្រជិត—ព្រះរាវណៈបុត្រ—ត្រូវព្រះលក្ខមណ៍ បង្ក្រាបឲ្យដួល។
Verse 8
अङ्गदेनात्रनिहतोविकटोनामराक्षसः ।विरूपाक्षश्चदुर्धर्षोमहापार्श्वमहोदरौ ।।।।अकम्पनश्चनिहतोबलिनोऽऽन्ये च राक्षसाः ।त्रिशिराश्चातिकायश्चदेवान्तकनरान्तकौ ।।।।
នៅទីនេះ អង្គទៈ សម្លាប់អារក្សឈ្មោះ វិកដៈ; ហើយវិរូបាក្សៈ ដែលពិបាកបង្ក្រាប ព្រមទាំង មហាបារស្វៈ និង មហោទរៈ។ អកម្បនៈ ក៏ត្រូវសម្លាប់ ហើយអារក្សខ្លាំងៗផ្សេងទៀត—ត្រីសិរៈ អតិកាយៈ និង ទេវាន្តកៈ នរាន្តកៈ។
Verse 9
अङ्गदेनात्रनिहतोविकटोनामराक्षसः ।विरूपाक्षश्चदुर्धर्षोमहापार्श्वमहोदरौ ।।6.126.8।।अकम्पनश्चनिहतोबलिनोऽऽन्ये च राक्षसाः ।त्रिशिराश्चातिकायश्चदेवान्तकनरान्तकौ ।।6.126.9।।
នៅទីនេះ អង្គទៈ សម្លាប់អារក្សឈ្មោះ វិកដៈ; ហើយវិរូបាក្សៈ ដែលពិបាកបង្ក្រាប ព្រមទាំង មហាបារស្វៈ និង មហោទរៈ។ អកម្បនៈ ក៏ត្រូវសម្លាប់ ហើយអារក្សខ្លាំងៗផ្សេងទៀត—ត្រីសិរៈ អតិកាយៈ និង ទេវាន្តកៈ នរាន្តកៈ។
Verse 10
युद्धोन्मत्तश्चमत्तश्चराक्षसप्रवरावुभौ ।निकुम्भश्चैवकुम्भश्चकुम्भकर्णात्मजौबली ।।।।वज्रदंष्ट्रश्चदंष्ट्रश्चबहवोराक्षसाहताः ।मकराक्षश्चदुर्धर्षोमयायुधिनिपातितः ।।।।
យុទ្ធោន្មត្ត និង មត្ត—ទាំងពីរជាអ្នកលេចធ្លោក្នុងចំណោមរាក្សស—ព្រមទាំង និកុម្ភ និង កុម្ភ កូនប្រុសដ៏ខ្លាំងក្លារបស់កុម្ភករណៈ ក៏ត្រូវបានសម្លាប់ទាំងអស់។
Verse 11
युद्धोन्मत्तश्चमत्तश्चराक्षसप्रवरावुभौ ।निकुम्भश्चैवकुम्भश्चकुम्भकर्णात्मजौबली ।।6.126.10।।वज्रदंष्ट्रश्चदंष्ट्रश्चबहवोराक्षसाहताः ।मकराक्षश्चदुर्धर्षोमयायुधिनिपातितः ।।6.126.11।।
វជ្រដំស្ត្រ និង ដំស្ត្រ ក៏ត្រូវបានសម្លាប់ដែរ ព្រមទាំងរាក្សសជាច្រើនផ្សេងទៀត; ហើយ មករាក្ស ដ៏ពិបាកប្រឈមមុខ នោះ ខ្ញុំបានផ្តួលចុះនៅក្នុងសមរភូមិ។
Verse 12
अकम्पनश्चनिहतःशोणिताक्षश्चवीर्यवान् ।यूपाक्षश्चप्रजङ्घश्चनिहतौतुमहाहवे ।।।।
អកម្បន ត្រូវបានសម្លាប់ ហើយ សោណិតាក្សៈ អ្នកល្បីដោយវីរភាព ក៏ត្រូវបានសម្លាប់ដែរ; ក្នុងសង្គ្រាមដ៏ធំនោះ យូបាក្សៈ និង ប្រជង្គៈ ក៏បានស្លាប់ផង។
Verse 13
विद्युज्जिह्वोऽऽत्रनिहतोराक्षसोभीमदर्शनः ।यज्ञशत्रुश्चनिहतःसुप्तघ्नश्चमहाबलः ।।।।सूर्यशत्रुश्चनिहतोब्रह्मशत्रुस्तथापरः ।
នៅទីនេះ វិទ្យុជ្ជិហ្វៈ រាក្សសដែលមានរូបរាងគួរឱ្យភ័យខ្លាច ត្រូវបានសម្លាប់; យជ្ញសត្រុ ក៏ត្រូវបានសម្លាប់ដែរ ហើយ សុប្តឃ្នៈ អ្នកមានកម្លាំងមហិមា ក៏ដូចគ្នា។ សូរ្យសត្រុ ក៏ត្រូវបានសម្លាប់ ហើយម្នាក់ទៀត—ព្រហ្មសត្រុ—ក៏ត្រូវបានសម្លាប់ផង។
Verse 14
अत्रमन्दोदरीनामभार्यातंपर्यदेवयत् ।।।।सपत्नीनांसहस्रेणसाग्रेणपरिवारिता ।
នៅទីនេះ មណ្ឌោទរី នាមថា ជាភរិយារបស់គាត់ កំពុងយំសោកអាល័យចំពោះគាត់; នាងត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធនៅលើឆ្នេរ ដោយភរិយារួមជាច្រើនដល់មួយពាន់នាក់។
Verse 15
तत्तुदृश्यतेतीर्थंसमुद्रस्यवरानने ।।।।यत्रसागरमुत्तीर्यतांरात्रिमुषितावयम् ।
ឱ នារីមុខស្រស់! នៅទីនោះអាចមើលឃើញទីរមណីយដ្ឋាន/ទីសក្ការៈ (ទីរថ) នៃសមុទ្រ គឺឆ្នេរនោះ ដែលពួកយើងបានឆ្លងសមុទ្រ ហើយស្នាក់នៅរាត្រីនោះ។
Verse 16
एषसेतुर्मयाबद्धस्सागरेसलिलार्णवे ।।।।तवहेतोर्विशालाक्षिनलसेतुःसुदुष्करः ।
ឱ នារីភ្នែកធំ! នេះហើយជាសេតុដែលខ្ញុំបានចងសង់ឆ្លងកាត់សមុទ្រអំបិលដ៏ធំ—សេតុនលៈ កិច្ចការដ៏លំបាកយ៉ាងខ្លាំង—ដែលបានសាងសង់ឡើងសម្រាប់អ្នក។
Verse 17
पश्यसागरमक्षोभ्यंवैदेहिवरुणालयम् ।।।।अपारमभिगर्जन्तंशङ्खशुक्तिसमाकुलम् ।
ឱ វៃទេហី! សូមមើលមហាសមុទ្រ—ទីស្ថាននៃព្រះវរុណ—ស្ងប់ស្ងាត់មិនរង្គើ ដូចគ្មានច្រាំង សូរស័ព្ទគគ្រឹកគគ្រេង ហើយពោរពេញដោយស័ង្ខ និងសំបកខ្យង។
Verse 18
हिरण्यनाभंशैलेन्द्रंकाञ्चनंपश्यमैथिलि ।।।।विश्रमार्थंहनुमतोभित्त्वासागरमुत्थितम् ।
ឱ មៃថិលី! សូមមើលស្ពានភ្នំដ៏មាស នាម ហិរ៉ញ្ញនាភ—ដែលលេចឡើងក្រោយពុះមហាសមុទ្រ—ដើម្បីឲ្យហនុមានបានសម្រាកពេលឆ្លងកាត់។
Verse 19
एततत्कुक्षौसमुद्रस्यस्कन्धावारनिवेशनम् ।।।।अत्रपूर्वंमहादेवःप्रसादमकरोत्प्रभुः ।
នៅទីនេះ ក្នុងអណ្ដូងនៃមហាសមុទ្រ គឺជាទីតាំងជំរំកងទ័ព; ហើយនៅទីនេះដែរ កាលពីបុរាណ ព្រះមហាទេវៈ អម្ចាស់ដ៏អធិរាជ បានប្រទានព្រះគុណដល់ខ្ញុំ។
Verse 20
एतत्तुदृश्यतेतीर्थंसागरस्यमहात्मनः ।।।।सेतुबन्दइतिख्यातंत्रैलोक्येन च पूजितम् ।एतत्पवित्रंपरमंमहापातकनाशनम् ।।।।अत्रराक्षसराजोऽऽयमाजगामविभीषणः ।
សូមមើលទីរមណីយដ្ឋានបរិសុទ្ធ (ទីរថ) នៃមហាសមុទ្រដ៏មានព្រះគុណនេះ—ល្បីថា «សេតុបន្ធ» ហើយត្រូវបានគោរពបូជានៅក្នុងត្រៃលោក។ វាបរិសុទ្ធខ្ពង់ខ្ពស់ បំផ្លាញសូម្បីតែបាបធំៗ។ នៅទីនេះហើយ ស្តេចរាក្សស នាម វិភីសណៈ បានមករកខ្ញុំ។
Verse 21
एतत्तुदृश्यतेतीर्थंसागरस्यमहात्मनः ।।6.126.20।।सेतुबन्दइतिख्यातंत्रैलोक्येन च पूजितम् ।एतत्पवित्रंपरमंमहापातकनाशनम् ।।6.126.21।।अत्रराक्षसराजोऽऽयमाजगामविभीषणः ।
ឱ សីតា! នេះហើយគឺ កិស្កិន្ធា ព្រៃព្រឹក្សាចម្រុះស្រស់វិចិត្រ ជានគររុងរឿងរបស់សុគ្រីវា—ទីនោះហើយដែលខ្ញុំបានសម្លាប់វាលី។
Verse 22
एषासादृश्यतेसीतेकिष्किन्धाचित्रकानना ।।।।सुग्रीवस्यपुरीरम्यायत्रवालीमयाहतः ।
ឱ សីតា! នេះហើយគឺ កិស្កិន្ធា ព្រៃព្រឹក្សាចម្រុះស្រស់វិចិត្រ ជានគររុងរឿងរបស់សុគ្រីវា—ទីនោះហើយដែលខ្ញុំបានសម្លាប់វាលី។
Verse 23
अथदृष्टवापुरींसीताकिष्किन्धांवालिपालिताम् ।।।।अब्रवीत्पश्रितंवाक्यंरामंप्रणतसाध्वसा ।
បន្ទាប់មក សីតា បានឃើញកិស្កិន្ធា នគរដែលមុននេះវាលីធ្លាប់ការពារ ក៏បានទូលព្រះរាម ដោយពាក្យទន់ភ្លន់ពោរពេញដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ និងភាពខ្មាសអៀន ដោយក្តីគោរព។
Verse 24
सुग्रीवप्रियभार्याभिस्ताराप्रमुखतोनृप ।।।।अन्येषांवानरेन्द्राणांस्त्रीभिःपरिवृताह्यहम् ।गन्तुमिच्छेसहायोध्यांराजधानींत्वयासह ।।।।
ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! ខ្ញុំប្រាថ្នាចង់ទៅជាមួយព្រះអង្គដល់អយោធ្យា រាជធានី ដោយមានតារា និងភរិយាជាទីស្រឡាញ់របស់សុគ្រីវា ព្រមទាំងស្ត្រីរបស់មេវានរទាំងឡាយនៅជុំវិញខ្ញុំ។
Verse 25
सुग्रीवप्रियभार्याभिस्ताराप्रमुखतोनृप ।।6.126.24।।अन्येषांवानरेन्द्राणांस्त्रीभिःपरिवृताह्यहम् ।गन्तुमिच्छेसहायोध्यांराजधानींत्वयासह ।।6.126.25।।
«ឱ វានរអ្នកក្លាហានដូចខ្លា! ចូរប្រាប់មេវានរល្អឯកទាំងអស់ថា ឲ្យពួកគេទាំងអស់ ព្រមជាមួយស្ត្រីរបស់ខ្លួន ទៅអយោធ្យាជាមួយសីតា»។
Verse 26
एवमुक्तोऽऽथवैदेह्याराघवःप्रत्युवाचताम् ।एवमस्त्वितिकिष्किन्धांप्राप्यसंस्थाप्यराघवः ।।।।विमानंप्रेक्ष्यसुग्रीवंवाक्यमेतदुवाच ह ।
ពេលវៃទេហីបានទូលដូច្នេះ រម្ភវៈ (រាឃវៈ) ក៏ឆ្លើយនាងថា «ឲ្យបានដូច្នោះ»។ ពេលដល់កិស្កិន្ធា រាឃវៈបានឲ្យវិមានឈប់ ហើយមើលទៅសុគ្រីវា រួចមានព្រះបន្ទូលពាក្យទាំងនេះ។
Verse 27
ब्रूहिवानरशूर्दूल सर्वान्वानरपुङ्गवान् ।।।।स्त्रीभिःपरिवृताःसर्वेह्ययोध्यांयान्तुसीतया ।
«ឱ វានរអ្នកក្លាហានដូចខ្លា! ចូរប្រាប់មេវានរល្អឯកទាំងអស់ថា ឲ្យពួកគេទាំងអស់ ព្រមជាមួយស្ត្រីរបស់ខ្លួន ទៅអយោធ្យាជាមួយសីតា»។
Verse 28
तथात्वमपिसर्वाभिस्स्त्ीभिस्सहमहाबल ।।।।अभित्वरस्वसुग्रीव गच्छामःप्लवगाधिप ।
ហើយអ្នកផងដែរ ឱមហាបលា ជាមួយស្ត្រីទាំងអស់ ចូរប្រញាប់ឡើង សុគ្រីវៈ ម្ចាស់នៃពលវគៈ; ពួកយើងត្រូវចេញដំណើរ។
Verse 29
एवमुक्तस्तुसुग्रीवोरामेणामिततेजसा ।।।।वानराधिपतिश्रीमांस्स्सैश्चसर्वैस्समावृतः ।प्रविश्यान्तःपुरंशीघ्रंतारामुवदीक्ष्यसोऽऽब्रवीत् ।।।।
ពេលរាមៈអ្នកមានព្រះតេជៈមិនអាចវាស់បាន មានព្រះបន្ទូលដូច្នោះ សុគ្រីវៈ ម្ចាស់វានរដ៏រុងរឿង និងសម្បូរបែប ដែលត្រូវបានពួកគេទាំងអស់ព័ទ្ធជុំវិញ បានប្រញាប់ចូលទៅក្នុងអន្តៈបុរៈ ហើយមើលទៅតារា រួចនិយាយថា។
Verse 30
एवमुक्तस्तुसुग्रीवोरामेणामिततेजसा ।।6.126.29।।वानराधिपतिश्रीमांस्स्सैश्चसर्वैस्समावृतः ।प्रविश्यान्तःपुरंशीघ्रंतारामुवदीक्ष्यसोऽऽब्रवीत् ।।6.126.30।।
ចូរប្រញាប់ឡើង; ចូរប្រមូលភរិយាវានរីទាំងអស់។ យើងនឹងនាំពួកនាងទៅបង្ហាញអយោធ្យា ហើយឲ្យបានទស្សនាស្ត្រីទាំងមូលនៃរាជវង្សទសរថ។
Verse 31
प्रिये त्वंसहनाराभिर्वानराणांमहात्मनाम् ।राघवेणाभ्यनुज्ञातामैथिलीप्रियकाम्यया ।।।।
ឱស្រីជាទីស្រឡាញ់ អ្នកត្រូវបានរាឃវៈអនុញ្ញាតឲ្យទៅជាមួយវានរមហាត្មា និងស្ត្រីរបស់ពួកគេ ដើម្បីបំពេញព្រះហឫទ័យនាងមៃថិលី (សីតា)។
Verse 32
त्वरत्वमभिगच्छामोगृह्यवानरयोषितः ।अयोध्यांदर्शयिष्यामःसर्वादशरथस्त्रियः ।।।।
ចូរប្រញាប់ឡើង; ចូរប្រមូលភរិយាវានរីទាំងអស់។ យើងនឹងនាំពួកនាងទៅបង្ហាញអយោធ្យា ហើយឲ្យបានទស្សនាស្ត្រីទាំងមូលនៃរាជវង្សទសរថ។
Verse 33
सुग्रीवस्य व चःश्रुत्वातारासर्वाङ्गशोभना ।आहूयचाब्रवीत्सर्वावानराणांतुयोषितः ।।।।
ពេលបានឮព្រះវាចារបស់សុគ្រីវ តារា—ស្រស់ស្អាតល្អឥតខ្ចោះគ្រប់អវយវៈ—បានហៅភរិយាវានរទាំងអស់មក ហើយនិយាយទៅកាន់ពួកនាង។
Verse 34
सुग्रीवेणाभ्यनुज्ञातागन्तुंसर्वैश्चवानरैः ।ममचापिप्रियंकार्यमयोध्यादर्वनेन च ।।।।
“សុគ្រីវបានអនុញ្ញាតឲ្យវានរទាំងអស់ធ្វើដំណើររួមគ្នា ព្រមទាំងគ្រួសាររបស់ខ្លួន។ ហើយសម្រាប់ខ្ញុំផងដែរ អ្នកជាទីស្រឡាញ់ទាំងឡាយ បំណងដ៏គាប់ចិត្តមួយនឹងបានសម្រេច—ដោយការទស្សនាអយោធ្យា។”
Verse 35
प्रवेशंचैवरामस्यपौरजानपदैस्सह ।विभूतिंचैवसर्वासांस्त्रीणांदशरथस्य च ।।।।
“យើងនឹងបានឃើញការចូលក្រុងរបស់ព្រះរាម ព្រមជាមួយប្រជាជនក្នុងក្រុង និងជនបទ ហើយនឹងបានទស្សនាព្រះសិរីរុងរឿងរបស់ស្ត្រីទាំងឡាយនៃទសរថ និងកិត្តិយសដ៏អស្ចារ្យទាំងមូលនោះ។”
Verse 36
तारयाचाभ्यनुज्ञातास्सर्वावानरयोषितः ।नेपथ्यविधिपूर्वंतुकृत्वाचापिप्रदक्षिणम् ।।।।अध्यारोहन्विमानंतत्सीतादर्शनकाङ्क्षया ।
ដោយការអនុញ្ញាតពីតារា ភរិយាវានរីទាំងអស់បានតុបតែងខ្លួនតាមពិធីប្រពៃណី ហើយបានដើរប្រទក្សិណដោយក្តីគោរព បន្ទាប់មកឡើងជិះវិមាននោះ ដោយប្រាថ្នាចង់ទស្សនាព្រះនាងសីតា។
Verse 37
ताभिःसहोत्थितंशीघ्रंविमानंप्रेक्ष्यराघवः ।।।।ऋष्यमूकसमीपेतुवैदेहींपुनरब्रवीत् ।
ពេលវិមាននោះឡើងខ្ពស់យ៉ាងរហ័សជាមួយពួកនាង ហើយនៅពេលខិតជិតឫષ្យមូក រាឃវៈបានទតមើល ហើយមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់វៃទេហីម្តងទៀត។
Verse 38
दृश्यतेऽऽसौमहान्सीते सविद्युदिवतोयदः ।।।।ऋष्यमूकोगिरिवरःकाञ्चनैर्धातुभिर्वृतः ।
«ឱ សីតា មើលទៅ នោះគឺឫષ្យមូកដ៏មហិមា ជាភ្នំប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមភ្នំទាំងឡាយ ព័ទ្ធជុំវិញដោយធាតុរ៉ែមាសភ្លឺចែងចាំង ដូចពពកភ្លៀងដែលមានផ្លេកបន្ទោរបំភ្លឺ»។
Verse 39
त्राहंवानरेन्द्रेणसुग्रीवेणसमागतः ।।।।समयश्चकृतःसीतेवधार्थंवालिनोमया ।
«នៅទីនេះឯង ឱ សីតា ខ្ញុំបានជួបសុគ្រីវ មហាក្សត្រនៃវានរ ហើយខ្ញុំបានធ្វើសច្ចាប្រណិធានជាមួយគាត់ ដើម្បីសម្លាប់វាលិន»។
Verse 40
एषासादृश्यतेपम्पानलिनीचित्रकानना ।। ।।त्वयाविहीनोयत्राहंविललापसुदुःखितः ।
នោះហើយជាបំពា ដែលមើលឃើញ មានទឹកពោរពេញដោយផ្កាឈូក និងព្រៃព្រឹក្សាចម្រុះ; នៅទីនោះ ខ្ញុំបានយំសោកស្តាយយ៉ាងខ្លាំង ព្រោះខ្វះអូន។
Verse 41
अस्यास्तीरेमयादृष्टाशबरीधर्मचारिणी ।।।।अत्रयोजनबाहुश्चकबन्धोनिहतोमया ।
នៅលើច្រាំងរបស់វា ខ្ញុំបានជួបសបរី អ្នកប្រតិបត្តិធម៌យ៉ាងស្មោះត្រង់; ហើយនៅទីនេះផងដែរ ខ្ញុំបានសម្លាប់កបន្ធៈ ដែលមានដៃវែងដល់មួយយោជន៍។
Verse 42
दृश्यतेऽऽसौजनस्थानेश्रीमान्सीते वनस्पतिः ।।।।जटायुश्चमहातेजास्तवहेतोर्विलासिनि ।रावणेनहतोयत्रपक्षिणांप्रवरोबली ।।।।
ឱ សីតា នៅជនស្ថាន នោះឃើញដើមឈើដ៏រុងរឿង ដូចជាម្ចាស់នៃព្រឹក្សាទាំងឡាយ។ ហើយនៅទីនោះផងដែរ ឱអ្នកមានសោភា ជតាយុ អ្នកក្លាហាន ជាប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមបក្សី ពោរពេញដោយតេជៈដ៏ធំ ត្រូវរាវណសម្លាប់ ដើម្បីអូន។
Verse 43
दृश्यतेऽऽसौजनस्थानेश्रीमान्सीते वनस्पतिः ।।6.126.42।।जटायुश्चमहातेजास्तवहेतोर्विलासिनि ।रावणेनहतोयत्रपक्षिणांप्रवरोबली ।।6.126.43।।
ឱ នារីមានអវយវៈស្រស់ស្អាត នេះហើយជាទីកន្លែងដែលខរ ត្រូវសម្លាប់ ទីដែលទូសណ ត្រូវបំផ្លាញ ហើយទីដែលត្រីសិរៈ វីរបុរសដ៏ធំ បានដួលដោយព្រួញរបស់ខ្ញុំដែលហោះត្រង់មិនវៀច។ នេះជាទីតាំងអាស្រមរបស់យើង; ហើយក៏ឃើញកុដិដំបូលស្លឹកដ៏ស្រស់ស្អាតផងដែរ ឱអ្នកមើលទៅជាមង្គល—ទីដែលរាវណ ម្ចាស់រាក្សស បានចាប់អូនទៅដោយកម្លាំង។
Verse 44
खरश्चनिहतोयत्रदूषणश्चनिपातितः ।त्रिशिराश्चमहावीर्योमयाबाणैरजिह्मगैः ।।।।एतत्तदाश्रममदमस्माकंवरवर्णिनि ।पर्णशालातथाचित्रादृश्यतेशुभदर्शने ।।।।यत्रत्वंराक्षसेन्द्रेणरावणेनहृताबलात् ।
ឱ នារីមានអវយវៈស្រស់ស្អាត នេះហើយជាទីកន្លែងដែលខរ ត្រូវសម្លាប់ ទីដែលទូសណ ត្រូវបំផ្លាញ ហើយទីដែលត្រីសិរៈ វីរបុរសដ៏ធំ បានដួលដោយព្រួញរបស់ខ្ញុំដែលហោះត្រង់មិនវៀច។ នេះជាទីតាំងអាស្រមរបស់យើង; ហើយក៏ឃើញកុដិដំបូលស្លឹកដ៏ស្រស់ស្អាតផងដែរ ឱអ្នកមើលទៅជាមង្គល—ទីដែលរាវណ ម្ចាស់រាក្សស បានចាប់អូនទៅដោយកម្លាំង។
Verse 45
खरश्चनिहतोयत्रदूषणश्चनिपातितः ।त्रिशिराश्चमहावीर्योमयाबाणैरजिह्मगैः ।।6.126.44।।एतत्तदाश्रममदमस्माकंवरवर्णिनि ।पर्णशालातथाचित्रादृश्यतेशुभदर्शने ।।6.126.45।।यत्रत्वंराक्षसेन्द्रेणरावणेनहृताबलात् ।
ឱ នារីដ៏ថ្លៃថ្នូរ មានពណ៌សម្បុរល្អ! នេះហើយជាទីតាំងអាស្រាមរបស់យើង; នៅទីនេះឃើញផ្ទះមុងស្លឹក (បណ្ណសាលា) ដ៏ស្រស់ស្អាតគួរឲ្យទស្សនា ជាទិដ្ឋភាពមង្គល។
Verse 46
एषागोदावरीरम्याप्रसन्नसलिलाशुभा ।।।।अगस्त्यस्याश्रमश्चैव दृश्यते कदलीवृतः ।
នេះហើយជាទន្លេគោទាវរីដ៏រម្យ ស្រស់ស្អាត មានទឹកថ្លាស្ងប់ស្ងាត់ជាមង្គល; ហើយនៅទីនោះក៏ឃើញអាស្រាមរបស់ឥសីអគស្ត្យ ដោយមានព្រៃចេកព័ទ្ធជុំវិញ។
Verse 47
दीप्तशैवाश्रमोह्येषसुतीक्षणस्यमहात्मनः ।।।।वैदेहिदृश्यतेचैवशरभङ्गाश्रमोमहान् ।उपयातःसहस्राक्षोयत्रशक्रःपुरन्दरः ।।।।
មើលទៅ—នេះជាអាស្រាមដ៏ភ្លឺរលោងរបស់មហាត្មា សុទីក្សណ។ ហើយឱ វៃទេហី! នៅទីនោះក៏ឃើញអាស្រាមដ៏អស្ចារ្យរបស់ សរភង្គ ដែលជាកន្លែងដែល សក្រក (ឥន្ទ្រ) ពុរន្ទរ មានពាន់ភ្នែក បានមកដល់ដោយខ្លួនឯងម្តង។
Verse 48
दीप्तशैवाश्रमोह्येषसुतीक्षणस्यमहात्मनः ।।6.126.47।।वैदेहिदृश्यतेचैवशरभङ्गाश्रमोमहान् ।उपयातःसहस्राक्षोयत्रशक्रःपुरन्दरः ।।6.126.48।।
ឱ នារីចង្កេះស្រឡូន! ទាំងនេះហើយជាទីស្នាក់នៅរបស់អ្នកបួសបំពេញតបៈ ដែលឃើញនៅទីនេះ; ហើយនៅទីនោះមាន អត្រី ឥសី ជាគុលបតិ ភ្លឺរលោងដូចព្រះអាទិត្យ និងដូចភ្លើង។
Verse 49
एतेहितापसावासादृश्यन्तेतनुमध्यमे ।अत्रिःकुलपतिर्यत्रसूर्यवैश्वानरोपमः ।।।।
ឱ នារីចង្កេះស្រឡូន! ទាំងនេះហើយជាទីស្នាក់នៅរបស់អ្នកបួសបំពេញតបៈ ដែលឃើញនៅទីនេះ; ហើយនៅទីនោះមាន អត្រី ឥសី ជាគុលបតិ ភ្លឺរលោងដូចព្រះអាទិត្យ និងដូចភ្លើង។
Verse 50
अस्मिन् देशेमहाकायोविराधोनिहतोमया ।अत्रसीते त्वयादृष्टवातापसीधर्मचारिणी ।।।।
នៅក្នុងដែនដីនេះ ខ្ញុំបានសម្លាប់វិរាធៈដែលមានកាយធំមហិមា; ហើយនៅទីនេះផងដែរ ឱ សីតា អ្នកបានឃើញស្ត្រីតាបសីដែលប្រព្រឹត្តតាមធម៌។
Verse 51
असौसुतनुशैलेन्द्रत्रकूटःप्रकाशते ।अत्रमांकैकयीपुत्रप्रसादयितुमागतः ।।।।
ឱ នាងមានរាងកាយស្រស់ស្អាត ចិត្រកូដៈ ជាស្តេចភ្នំ កំពុងភ្លឺរលោងនៅទីនោះ; ហើយនៅទីនេះ កូនប្រុសរបស់កៃកេយីបានមកអង្វរ ឲ្យខ្ញុំត្រឡប់ទៅទទួលរាជ្យ។
Verse 52
एषासायमुनारम्यादृश्यतेचित्रकानना ।भरद्वाजाश्रमःश्रीमान्दृश्यतेचैषमैथिलि ।।।।
ឱ មៃថិលី នៅទីនោះឃើញទន្លេយមុនាដ៏ស្រស់រម្យ ជាមួយព្រៃព្រឹក្សាអស្ចារ្យ; ហើយនៅទីនេះផងដែរ ឃើញអាស្រមដ៏រុងរឿងរបស់ព្រះឥសីភរទ្វាជ។
Verse 53
इयं च दृश्यतेगङ्गापुण्यात्रिपथगानदी ।नानाद्विजगणाकीर्णासम्प्रपुष्पितकानना ।।।।
ហើយនៅទីនេះឃើញទន្លេគង្គា—បរិសុទ្ធ ជាទន្លេត្រីបថគា ដែលហូរឆ្លងកាត់បីផ្លូវ—ពោរពេញដោយហ្វូងបក្សីជាច្រើនប្រភេទ ហើយព្រៃព្រឹក្សារីកផ្កាស្រស់ស្អាត។
Verse 54
शृङ्गिबेरपुरंचैतद्गुहोयत्रसखामम ।एषासादृश्यतेसीतेसरयूर्यूपमालिनी ।।।।नानातरुशताकीर्णासम्प्रपुष्पितकानना ।
ហើយនោះគឺស្រឹង្គិវេរបុរៈ ជាទីដែលមិត្តរបស់ខ្ញុំ គុហៈ បានស្នាក់នៅ។ ហើយឱ សីតា នៅទីនោះឃើញទន្លេសរយូ តុបតែងដោយជួរយូបៈ (សសរពិធីយញ្ញ) ពោរពេញដោយដើមឈើជាច្រើនរយប្រភេទ ហើយព្រៃព្រឹក្សាទាំងអស់កំពុងរីកផ្កា។
Verse 55
एषासादृश्यतेसीतेराजधानीपितुर्मम ।।।।अयोध्यांकुरुवैदेहिप्रणामंपुनरागता ।
សីតា មើលទៅ—រាជធានីរបស់ព្រះបិតារបស់ខ្ញុំកំពុងលេចឡើង។ ឱ វៃទេហី! ឥឡូវនេះដែលអង្គបានត្រឡប់មកវិញម្ដងទៀត សូមថ្វាយបង្គំដោយក្តីគោរពដល់អយោធ្យា។
Verse 56
ततस्तेवानरास्सर्वेराक्षसास्सविभीषणाः ।।।।उत्पत्योत्पत्यसम्हृष्टास्तांपुरींददृशुस्तदा ।
បន្ទាប់មក វានរាទាំងអស់ និងរាក្សសទាំងឡាយផងដែរ ដោយមានវិភីษណៈនៅជាមួយ បានលោតឡើងៗដោយក្តីរីករាយ ហើយបានឃើញទីក្រុងនោះនៅពេលនោះ។
Verse 57
ततस्तुतांपाण्डुरहर्म्यमालिनींविशालकक्ष्यांगजवाजिभिर्वृताम् ।पुरीमपश्यन्प्लवगास्सराक्षसाःपुरींमहेन्द्रस्ययथामरावतीम् ।।।।
បន្ទាប់មក កងវានរ ព្រមទាំងរាក្សស បានមើលឃើញទីក្រុងនោះ—តុបតែងដោយជួរវិមានពណ៌សស្រអែម មានផ្លូវធំទូលាយ និងពោរពេញដោយដំរីនិងសេះ—ដូចអមរាវតី នគររបស់មហេន្ទ្រ។
Frequently Asked Questions
The chapter’s pivotal action is commemorative accountability: Rāma publicly identifies sites and names of the fallen (both rākṣasa leaders and allied heroes), converting victory into an ethical record rather than mere triumphalism.
The sarga teaches that dharma is preserved through remembrance and right narration: places become moral archives, and leadership includes acknowledging sacrifice, sanctifying reconciliation, and orienting return (to Ayodhyā) as restoration, not conquest.
Key landmarks include Sethubandha tīrtha and Nalasetu on the ocean, Laṅkā’s Trikūṭa, Kiṣkindhā and Ṛṣyamūka, Pampā and Śabarī’s bank, Janasthāna and Jatāyu’s fall, Godāvarī and Agastya’s āśrama, Citrakūṭa, Yamunā–Bharadvāja āśrama, Gaṅgā, Śṛṅgibera (Guha), Sarayū, and the final vision of Ayodhyā.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.