Shloka 12

पुष्पकविमानयात्रा—सेतुबन्धादि-दर्शनम्

Pushpaka Aerial Journey and Survey of Sacred Landmarks

Devanagari script

अकम्पनश्चनिहतःशोणिताक्षश्चवीर्यवान् ।यूपाक्षश्चप्रजङ्घश्चनिहतौतुमहाहवे ।।।।

Transliteration

akampanaś ca nihataḥ śoṇitākṣaś ca vīryavān | yūpākṣaś ca prajaṅghaś ca nihatau tu mahāhave ||

Translation

អកម្បន ត្រូវបានសម្លាប់ ហើយ សោណិតាក្សៈ អ្នកល្បីដោយវីរភាព ក៏ត្រូវបានសម្លាប់ដែរ; ក្នុងសង្គ្រាមដ៏ធំនោះ យូបាក្សៈ និង ប្រជង្គៈ ក៏បានស្លាប់ផង។

Word by Word

• अकम्पनः: Akampana
• अकम्पनः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अकम्पन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• निहतः: was slain
• निहतः: Kriya (क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: निहत (कृदन्त; नि-√हन्)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेयविशेषण

• शोणिताक्षः: Shonitaksha
• शोणिताक्षः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शोणित (प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (शोणितवर्णे अक्षिणी यस्य)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• वीर्यवान्: valiant
• वीर्यवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वीर्यवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (masc. nom. sg.)

• यूपाक्षः: Yupaksha
• यूपाक्षः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यूप (प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• प्रजङ्घः: Prajangha
• प्रजङ्घः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रजङ्घ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• निहतौ: were slain (the two)
• निहतौ: Kriya (क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: निहत (कृदन्त; नि-√हन्)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; विधेयविशेषण

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विशेष/विरोधार्थक अव्यय

• महाहवे: in the great battle
• महाहवे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महाहव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; कर्मधारयः (महान् आहवः)

Context

" Akampana and also Sonithaksha got killed (by Dwivida), Yupaksha and Prajaghna (by Mainda and Angada)."

Characters & Entities

• Akampana
• Śoṇitākṣa
• Yūpākṣa
• Prajaṅgha

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The ethical focus is satya in remembrance: naming the fallen as part of an honest historical record, emphasizing that war has real moral and human cost.

What is the narrative situation?

The verse continues a list of rākṣasa warriors who died in the decisive conflict.

Which character virtue is emphasized?

Integrity in narration—truthful accounting without concealment.