Adhyaya 41
Bhumi KhandaAdhyaya 4184 Verses

Adhyaya 41

The Deeds of Sukalā (Vena Episode): Husband as Tīrtha & Pativratā-Dharma

វេណា សួរថា តើទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធ—កូន ប្តីប្រពន្ធ ឪពុកម្តាយ និងគ្រូ—អាចក្លាយជា “ទីរថៈ” (កន្លែងបរិសុទ្ធសម្រាប់ឆ្លងកាត់) ដូចម្តេច។ ព្រះវិṣṇu ឆ្លើយដោយឧទាហរណ៍នៅវារាណសី៖ រឿងពាណិជ្ជករ ក្រឹកលា និងភរិយាបតិវ្រតា សុកលា។ ជំពូកនេះបង្ហាញទស្សនៈបុរាណៈអំពីភាពបរិសុទ្ធក្នុងទំនាក់ទំនង ដោយថា សម្រាប់ស្ត្រីមានគ្រួសារ ប្តីជារូបនៃទីរថៈ និងជាមូលដ្ឋានបុណ្យ; ការបម្រើប្តីផ្តល់ផលស្មើនឹងធម្មយាត្រាទៅប្រាយាគ ពុស្ករ និងគយា។ ក្រឹកលា ខ្លាចការលំបាកនៃដំណើរសម្រាប់សុកលា ហើយចាកចេញតែម្នាក់ឯង។ សុកលា ដឹងពីការអវត្តមានប្តី ក៏សោកស្តាយ ធ្វើតបៈ និងកាន់វ្រត ហើយជជែកជាមួយមិត្តស្រីៗដែលផ្តល់ការលួងលោមបែបបោះបង់លោកិយ។ ចុងក្រោយ បទបង្រៀនបញ្ជាក់ស្ត្រីធម៌គឺសេចក្តីស្មោះត្រង់ និងការរួមដំណើរជីវិត ដោយមើលប្តីជាអ្នកការពារ ជាគ្រូ និងជាព្រះសម្រាប់ភរិយា ហើយនាំទៅឧទាហរណ៍បន្ទាប់ (សុទេវា)។

Shlokas

Verse 1

। वेन उवाच । पुत्रो भार्या कथं तीर्थं पितामाता कथं वद । गुरुश्चैव कथं तीर्थं तन्मे विस्तरतो वद

វេនៈបាននិយាយថា៖ «កូនប្រុសជាទីរថៈ (tīrtha) ដូចម្តេច? ភរិយាជាទីរថៈដូចម្តេច? សូមប្រាប់—ឪពុកម្តាយជាទីរថៈដូចម្តេច? ហើយគ្រូ (គុរុ) ជាទីរថៈដូចម្តេច? សូមពន្យល់ឲ្យខ្ញុំដោយលម្អិត»។

Verse 2

श्रीविष्णुरुवाच । अस्ति वाराणसी रम्या गंगायुक्ता महापुरी । तस्यां वसति वैश्यैकः कृकलो नाम नामतः

ព្រះវិṣṇuមានព្រះបន្ទូលថា៖ មានមហានគរវារាណសីដ៏រីករាយ ស្រស់ស្អាតដោយទន្លេគង្គា។ នៅក្នុងនគរនោះ មានពាណិជ្ជករ​វៃស្យៈម្នាក់ ឈ្មោះ ក្រឹកលៈ។

Verse 3

तस्य भार्या महासाध्वी पतिव्रतपरायणा । धर्माचारपरा नित्यं सा वै पतिपरायणा

ភរិយារបស់គាត់ជាមហាសាធ្វី ស្ថិតមាំក្នុងវ្រតៈនៃភាពស្មោះត្រង់ចំពោះស្វាមី។ នាងប្រតិបត្តិធម៌ជានិច្ច ហើយពិតប្រាកដជាឧទ្ទិសខ្លួនទាំងស្រុងដល់ស្វាមី។

Verse 4

सुकला नाम पुण्यांगी सुपुत्रा चारुमंगला । सत्यंवदा सदा शुद्धा प्रियाकारा प्रियप्रिया

មាននារីម្នាក់ឈ្មោះ សុកលា—មានអង្គកាយនិងចិត្តប្រកបដោយបុណ្យ គួរគោរព បានកូនប្រុសល្អៗជាពរ និងមានសោភ័ណមង្គល។ នាងនិយាយតែសច្ចៈ ស្ថិតស្អាតបរិសុទ្ធជានិច្ច ប្រព្រឹត្តល្អគួរជាទីពេញចិត្ត ហើយជាទីស្រឡាញ់យ៉ាងខ្លាំងរបស់អ្នកស្រឡាញ់។

Verse 5

एवंगुणैः समायुक्ता सुभगा चारुकारिणी । स वैश्य उत्तमो नाना धर्मज्ञो ज्ञानवान्गुणी

ដោយគុណធម៌ទាំងនេះ នាងជាស្ត្រីមានសំណាង និងមានអាកប្បកិរិយាស្រស់ស្អាត។ ចំណែកគាត់ជាវៃស្យៈដ៏ឧត្តម ជំនាញក្នុងរឿងរ៉ាវជាច្រើន ជាអ្នកដឹងធម៌ មានប្រាជ្ញា និងពេញដោយគុណសម្បត្តិ។

Verse 6

पुराणे श्रौतधर्मे च सदा श्रवणतत्परः । तीर्थयात्राप्रसंगेन बहुपुण्यप्रदायकम्

គាត់តែងតែខិតខំស្តាប់បុរាណ និងធម៌ស្រោតៈ (កាតព្វកិច្ចតាមវេដ) ជានិច្ច។ ដោយឱកាសនៃការធ្វើដំណើរទៅទីរថៈ គាត់ក្លាយជាអ្នកបង្កើតបុណ្យច្រើនយ៉ាង។

Verse 7

श्रद्धया निर्गतो यात्रां तीर्थानां पुण्यमंगलाम् । ब्राह्मणानां प्रसंगेन सार्थवाहेन तेन च

ដោយសទ្ធា គាត់បានចេញដំណើរធ្វើទៀរថយាត្រាទៅកាន់ទីរថៈទាំងឡាយ ដែលជាមង្គល និងបង្កើតបុណ្យ។ គាត់ទៅជាមួយសមាគមព្រះព្រាហ្មណ៍ និងជាមួយសារថវាហៈ—មេកាហ្វាន—នោះផងដែរ។

Verse 8

प्रस्थितो धर्ममार्गं तु तमुवाच पतिव्रता । पतिस्नेहेन संमुग्धा भर्तारं वाक्यमब्रवीत्

ពេលគាត់ចេញដំណើរតាមមាគ៌ានៃធម៌ ភរិយាអ្នកមានវត្តបតិវ្រតា បានហៅនិយាយ; ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះស្វាមីយ៉ាងលើសលប់ នាងបានពោលពាក្យទាំងនេះទៅកាន់ប្ដីរបស់នាង។

Verse 9

सुकलोवाच । अहं ते धर्मतः पत्नी सहपुण्यकरा प्रिय । पतिमार्गं प्रतीक्ष्याहं पतिदेवं यजाम्यहम्

សុកលា បាននិយាយថា៖ «តាមធម៌ ខ្ញុំជាភរិយារបស់អ្នក ព្រះស្នេហា ជាដៃគូក្នុងការបង្កើតបុណ្យ។ ខណៈរង់ចាំមាគ៌ារបស់ស្វាមី ខ្ញុំបូជាបតិទេវៈ—ស្វាមីរបស់ខ្ញុំ—ដូចជាទេវតា»។

Verse 10

कदा नैव मया त्याज्यं सामीप्यं ते द्विजोत्तम । तवच्छायां समाश्रित्य करिष्ये धर्ममुत्तमम्

ឱ ព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ ខ្ញុំនឹងមិនបោះបង់ស្និទ្ធស្នាលជាមួយអ្នកនៅពេលណាទេ។ ដោយស្រមោលរបស់អ្នកជាទីពឹង ខ្ញុំនឹងប្រតិបត្តិធម៌ដ៏ឧត្តម។

Verse 11

पतिव्रताख्यं पापघ्नं नारीणां गतिदायकम् । पुण्यस्त्री कथ्यते लोके या स्यात्पतिपरायणा

វត្តដែលហៅថា «បតិវ្រតា» ជាអ្នកបំផ្លាញបាប និងជាអ្នកផ្តល់គន្លងទៅកាន់គោលដៅវិញ្ញាណសម្រាប់ស្ត្រី។ ស្ត្រីណាដែលស្មោះត្រង់ចំពោះស្វាមីតែមួយ គេហៅក្នុងលោកថា ជាស្ត្រីមានបុណ្យមានគុណធម៌។

Verse 12

युवतीनां पृथक्तीर्थं विना भर्तुर्न शोभते । सुखदं नास्ति वै लोके स्वर्गमोक्षप्रदायकम्

សម្រាប់នារីវ័យក្មេង ការធ្វើធម្មយាត្រាទៅទីរថៈដោយឡែកពីស្វាមី មិនត្រូវបានចាត់ទុកថាសមរម្យទេ។ ក្នុងលោកនេះគេនិយាយថា មិនមានអ្វីផ្តល់សុខដូចអ្វីដែលប្រទានសួគ៌ និងមោក្សៈឡើយ។

Verse 13

सव्यं पादं च भर्तुश्च प्रयागं विद्धि सत्तम । वामं च पुष्करं तस्य या नारी परिकल्पयेत्

ឱ អ្នកប្រសើរនៃអ្នកមានធម៌ ចូរដឹងថា ជើងស្តាំរបស់ស្វាមីគឺ ព្រាយាគៈ ហើយជើងឆ្វេងរបស់គាត់គឺ ពុស្ករ—ស្ត្រីគួរតែស្រមៃស្វាមីដូច្នេះ។

Verse 14

तस्य पादोदकस्नानात्तत्पुण्यं परि जायते । प्रयागपुष्करसमं स्नानं स्त्रीणां न संशयः

ដោយងូតទឹកដោយទឹកលាងជើងរបស់គាត់ (ស្វាមី) បុណ្យសមស្របនោះកើតឡើងពេញលេញ។ សម្រាប់ស្ត្រី ការងូតបែបនេះស្មើនឹងការងូតនៅព្រាយាគៈ និងពុស្ករ—គ្មានសង្ស័យឡើយ។

Verse 15

सर्वतीर्थमयो भर्ता सर्वपुण्यमयः पतिः । मखानां यजनात्पुण्यं यद्वै भवति दीक्षिते

ស្វាមីជារូបសមាសនៃទីរថៈបរិសុទ្ធទាំងអស់ ហើយព្រះប្តីរបស់ភរិយាជារូបសមាសនៃបុណ្យទាំងមូល។ បុណ្យដែលកើតឡើងពិតប្រាកដចំពោះយជមានដែលបានទទួលទិក្សា ដោយការធ្វើយជ្ញា ក៏មាននៅក្នុងគាត់ដែរ។

Verse 16

तत्फलं समवाप्नोति सेवया भर्तुरेव हि । गयादीनां सुतीर्थानां यात्रां कृत्वा हि यद्भवेत्

នាងទទួលបានផលនោះដោយសេវាបម្រើស្វាមីតែប៉ុណ្ណោះ។ បុណ្យដែលកើតពីការធ្វើធម្មយាត្រាទៅកាន់ទីរថៈល្អប្រសើរ ដូចជា គយា ជាដើម ក៏ដូចគ្នានោះ។

Verse 17

तत्फलं समवाप्नोति भर्तुः शुश्रूषणादपि । समासेन प्रवक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु

សូម្បីតែដោយការថែទាំបម្រើស្វាមីដោយចិត្តសទ្ធា ក៏ទទួលបានផលដូចគ្នានោះ។ ខ្ញុំនឹងពោលដោយសង្ខេប—ចូរស្តាប់ខ្ញុំពេលខ្ញុំនិយាយ។

Verse 18

नास्त्यासां हि पृथग्धर्मः पतिशुश्रूषणं विना । तस्मात्कांतसहायं ते कुर्वाणा सुखदायिनी

សម្រាប់ស្ត្រីដូច្នេះ មិនមានធម៌ដាច់ដោយឡែកក្រៅពីការបម្រើប្តីដោយភក្តីទេ។ ដូច្នេះ ដោយធ្វើឲ្យស្វាមីជាទីស្រឡាញ់ជាមិត្តរួម និងជាទីពឹងផ្អែក អ្នកក្លាយជាអ្នកប្រទានសុខ។

Verse 19

तवच्छायां समाश्रित्य आगमिष्यामि नान्यथा । विष्णुरुवाच । रूपं शीलं गुणं भक्तिं समालोक्य वयस्तथा

ដោយអាស្រ័យលើស្រមោល និងការការពាររបស់អ្នក ខ្ញុំនឹងមក—ជាក់ច្បាស់ មិនមែនដោយវិធីផ្សេងទេ។ ព្រះវិṣṇu មានព្រះបន្ទូលថា៖ បន្ទាប់ពីពិនិត្យមើលរូបរាង សីលធម៌ គុណសម្បត្តិ ភក្តី និងអាយុតាមសមគួរ—

Verse 20

सौकुमार्यं विचार्यैवं कृकलः स पुनःपुनः । यद्येवं हि नयिष्यामि दुर्गमार्गं सुदुःखदम्

ដូច្នេះ ដោយពិចារណាឡើងវិញម្តងហើយម្តងទៀតអំពីភាពទន់ភ្លន់ និងងាយរងរបួសរបស់គេ ក្រឹកលៈនោះគិតថា៖ «បើដូច្នេះ ខ្ញុំត្រូវនាំពួកគេតាមផ្លូវលំបាក—ឈឺចាប់យ៉ាងខ្លាំង»។

Verse 21

रूपनाशो भवेच्चास्याः शीतातपविलोडनात् । पद्मगर्भप्रतीकाशमस्याश्चांगं प्रवर्णकम्

សម្រស់របស់នាងនឹងខូចខាតដោយការរំខានពីត្រជាក់ និងក្តៅ; ហើយរាងកាយនាងនឹងស្លេកស្លាំង ដូចផ្នែកខាងក្នុងនៃកុំពុះផ្កាឈូក។

Verse 22

झंझावातेन शीतेन कृष्णवर्णं भविष्यति । पंथाः कर्कश सुग्रावा पादौचास्याः सुकोमलौ

ដោយខ្យល់ត្រជាក់ដែលបក់កន្ត្រាក់ ពណ៌សម្បុរនាងនឹងងងឹតទៅ។ ផ្លូវនឹងរឹងរូស និងគ្រោះថ្នាក់ ប៉ុន្តែជើងនាងនៅតែទន់ភ្លន់យ៉ាងខ្លាំង។

Verse 23

एष्यते वेदनां तीव्रामथो गंतुं न च क्षमा । क्षुत्तृष्णाभिपरीतांगी कीदृशीयं भविष्यति

ការឈឺចាប់ដ៏ស្រួចស្រាវនឹងមកលើនាង ហើយនាងក៏មិនអាចសូម្បីតែផ្លាស់ទីបាន។ ពេលរាងកាយត្រូវឃ្លាន និងស្រេកទឹកគ្របដណ្ដប់—នាងនឹងធ្លាក់ចូលសភាពដូចម្តេច?

Verse 24

वामांगी मम च स्थानं सुखस्थानं वरानना । मम प्राणप्रिया नित्यं नित्यं धर्मस्य चाश्रयः

ឱ នារីមុខស្រស់ស្អាត អ្នកជាផ្នែកខាងឆ្វេងរបស់ខ្ញុំ និងជាទីស្នាក់នៅរបស់ខ្ញុំ—ជាទីសុខសាន្តរបស់ខ្ញុំ។ អ្នកជាទីស្រឡាញ់លើសជីវិតជានិច្ច ហើយជាទីពឹងផ្អែកនៃធម៌ជានិច្ច។

Verse 25

नाशमेति यदा बाला मम नाशो भवेदिह । इयं मे जीविका नित्यमियं प्राणस्य चेश्वरी

ពេលនារីវ័យក្មេងនេះដល់វិនាស ការវិនាសរបស់ខ្ញុំក៏នឹងកើតឡើងនៅទីនេះដែរ។ នាងជាជីវិតចិញ្ចឹមរបស់ខ្ញុំជានិច្ច ហើយនាងក៏ជាម្ចាស់លើដង្ហើមជីវិតរបស់ខ្ញុំផងដែរ។

Verse 26

न नयिष्ये वनं तीर्थमेकश्चैवाप्यहं व्रजे । चिंतयित्वा क्षणं नूनं कृकलेन महात्मना

“ខ្ញុំនឹងមិននាំ(អ្នក)ទៅព្រៃ ឬទៅទីរថៈបរិសុទ្ធឡើយ; ខ្ញុំនឹងទៅវ្រាជា ទោះបីទៅតែម្នាក់ឯងក៏ដោយ।” ក្រោយគិតពិចារណាខ្លីមួយភ្លែត មហាត្មា ក្រឹកលៈ បានសម្រេចដូច្នេះ។

Verse 27

तस्य चित्तानुगो भावस्तया ज्ञातो नृपोत्तम । पुनरूचे महाभागा भर्त्तारं प्रस्थितं तदा

ឱ ព្រះរាជាអធិរាជ នាងបានយល់ដឹងអារម្មណ៍ដែលដើរតាមចិត្តរបស់គាត់។ បន្ទាប់មក នារីមហាបុណ្យនោះ នៅពេលប្តីកំពុងចេញដំណើរ ក៏បាននិយាយទៅកាន់គាត់ម្តងទៀត។

Verse 28

अनघा नैव वै त्याज्या पुरुषैः शृणु सत्तम । मूलमेवं हि धर्मस्य पुरुषस्य महामते

ឱ អ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមអ្នកមានធម៌ សូមស្តាប់៖ ស្ត្រីដែលគ្មានមន្ទិលមិនគួរឲ្យបុរសបោះបង់ឡើយ; ព្រោះឱ មហាមតិ នាងនោះជារុក្ខមូលនៃធម៌របស់បុរស។

Verse 29

एवं ज्ञात्वा महाभाग मामेवं नय सांप्रतम् । विष्णुरुवाच । श्रुत्वा सर्वं हि तेनापि प्रियाया भाषितं बहु

«ដឹងដូច្នេះហើយ ឱ មហាភាគ សូមនាំខ្ញុំទៅតាមរបៀបនេះឥឡូវនេះ»។ ព្រះវិṣṇu មានព្រះបន្ទូលថា៖ «គាត់បានស្តាប់អស់ទាំងអ្វីៗ ហើយក៏បានស្តាប់ពាក្យជាច្រើនដែលស្រីជាទីស្រឡាញ់បាននិយាយ…»

Verse 30

प्रहस्यैव वचो ब्रूते तामेवं कृकलः पुनः । नैव त्याज्या भवेद्भार्या प्राप्ता धर्मेण वै प्रिये

ដោយញញឹម ក្រឹកលៈបាននិយាយទៅនាងម្តងទៀតថា៖ «ស្រីជាទីស្រឡាញ់ អ្នកជាប្រពន្ធដែលបានទទួលតាមធម៌ មិនគួរឲ្យបោះបង់ឡើយ»។

Verse 31

येन भार्या परित्यक्ता सुनीता धर्मचारिणी । दशांगधर्मस्तेनापि परित्यक्तो वरानने

ឱ នារីមុខស្រស់ អ្នកណាដែលបានបោះបង់សុនីតា ប្រពន្ធដែលប្រតិបត្តិធម៌យ៉ាងស្មោះត្រង់ អ្នកនោះក៏បានបោះបង់ធម៌ដប់ប្រការផងដែរ។

Verse 32

तस्मात्त्वामेव भद्रं ते नैव त्यक्ष्ये कदा प्रिये । विष्णुरुवाच । एवमाभाष्य तां भार्यां संबोध्य च पुनःपुनः

«ដូច្នេះ ឱ អ្នកមានមង្គល ស្រីជាទីស្រឡាញ់ ខ្ញុំនឹងមិនបោះបង់អ្នកឡើយ»។ ព្រះវិṣṇu មានព្រះបន្ទូលថា៖ បន្ទាប់ពីនិយាយដូច្នេះទៅកាន់ភរិយា គាត់បានហៅនាង និងលួងលោមបញ្ជាក់ជាថ្មីៗម្តងហើយម្តងទៀត។

Verse 33

तस्या अज्ञातमात्रेण ससार्थेन समं गतः । गते तस्मिन्महाभागे कृकले पुण्यकर्मणि

ពេលនាងទើបដឹងប៉ុណ្ណោះ គាត់ក៏ចេញដំណើរជាមួយក្រុមកាហ្វីឡា។ កាលដែលក្រឹកលៈដ៏មានភាគ្យធំ អ្នកប្រព្រឹត្តបុណ្យ បានចាកចេញទៅហើយ

Verse 34

देवकर्मसुवेलायां काले पुण्ये शुभानना । नैव पश्यति भर्तारं कृकलं निजमंदिरे

នៅវេលាមង្គលដែលកំណត់សម្រាប់ពិធីទេវកម្ម ក្នុងកាលដ៏បរិសុទ្ធ និងពេញដោយបុណ្យនោះ នារីមុខស្រស់មិនបានឃើញស្វាមី ក្រឹកលៈ នៅក្នុងគេហដ្ឋានរបស់ខ្លួនឡើយ។

Verse 35

समुत्थाय त्वरायुक्ता रुदमाना सुदुःखिता । वयस्यान्पृच्छते भर्तुर्दुःखशोकाधिपीडिता

នាងក្រោកឡើងដោយប្រញាប់ប្រញាល់ ទឹកភ្នែកហូរ និងទុក្ខសោកខ្លាំង។ ត្រូវទុក្ខនិងសោកបង្ខំ នាងសួរមិត្តស្រីៗអំពីស្វាមីរបស់នាង។

Verse 36

युष्माभिर्वा महाभागा दृष्टोऽसौ कृकलो मम । प्राणेश्वरो गतः क्वापि भवंतो मम बांधवाः

ឱ មហាភាគ្យទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងអស់បានឃើញក្រឹកលៈរបស់ខ្ញុំឬទេ? ព្រះអម្ចាស់នៃជីវិតខ្ញុំបានទៅកន្លែងណាមិនដឹង—អ្នកទាំងអស់គឺជាញាតិរបស់ខ្ញុំ។

Verse 37

यदि दृष्टो महाभागाः कृकलो मम सांप्रतम् । भर्तारं पुण्यकर्तारं सर्वज्ञं सत्यपंडितम्

បើអ្នកមហាភាគ្យទាំងឡាយបានឃើញក្រឹកលៈរបស់ខ្ញុំឥឡូវនេះ—ស្វាមីខ្ញុំ អ្នកប្រព្រឹត្តបុណ្យ អ្នកដឹងទាំងអស់ និងជាបណ្ឌិតមុនីអ្នកសច្ចៈ—

Verse 38

कथयंतु महात्मानं यदि दृष्टो महामतिः । तस्यास्तद्भाषितं श्रुत्वा तामूचुस्ते महामतिम्

ពួកគេនិយាយថា «សូមប្រាប់យើងអំពីមហាត្មា​នោះ—តើបានឃើញបុរសអ្នកមានប្រាជ្ញាខ្ពស់នោះហើយឬ?» លឺពាក្យនាងហើយ មនុស្សទាំងនោះក៏និយាយទៅកាន់ស្ត្រីអ្នកមានប្រាជ្ញាខ្លាំងនោះ។

Verse 39

धर्मयात्राप्रसंगेन नाथस्ते कृकलः शुभे । तीर्थयात्रां चकारासौ कस्माच्छोचसि सुव्रते

ឱ នារីជាមង្គល! ក្នុងឱកាសធម្មយាត្រា ព្រះស្វាមីរបស់អ្នក គ្រឹកលៈ បានធ្វើទៀរថយាត្រាទៅកាន់ទីរថៈបរិសុទ្ធ។ ឱ នារីមានវត្តល្អ! ហេតុអ្វីបានជាអ្នកសោកសៅ?

Verse 40

साधयित्वा महातीर्थं पुनरेष्यति शोभने । एवमाश्वासिता सा च पुरुषैराप्तकारिभिः

«ក្រោយពេលបំពេញកិច្ចនៅមហាទីរថៈរួច គាត់នឹងត្រឡប់មកវិញទៀត ឱ នារីស្រស់ស្អាត» ដូច្នេះ នាងត្រូវបានលួងលោមដោយបុរសដែលគួរជឿទុកចិត្ត និងប្រព្រឹត្តដើម្បីប្រយោជន៍នាង។

Verse 41

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित । एकचत्वारिंशोऽध्यायः

ដូច្នេះ បញ្ចប់ជំពូកទី៤១ «កិច្ចការរបស់ សុកលា» ក្នុងវេនោបាខ្យាន នៃភូមិខណ្ឌ ក្នុងព្រះបដ្មបុរាណដ៏គួរគោរព។

Verse 42

यावदायाति मे भर्त्ता भूमौ स्वप्स्यामि संस्तरे । घृतं तैलं न भोक्ष्येऽहं दधिक्षीरं तथैव च

រហូតដល់ស្វាមីខ្ញុំត្រឡប់មកវិញ ខ្ញុំនឹងដេកលើដីលើកម្រាលសាមញ្ញ។ ខ្ញុំនឹងមិនបរិភោគឃី (ghee) ឬប្រេងទេ ហើយក៏មិនទទួលទានទឹកដោះគោជូរ និងទឹកដោះគោដែរ។

Verse 43

लवणं च परित्यक्तं तथा तांबूलमेव च । मधुरं च तथा राजंस्त्यक्तं गुडादिकं तथा

អំបិល និងស្លាម្លូត្រូវបានលះបង់។ ឱព្រះរាជាអើយ របស់ផ្អែម និងស្ករត្នោតជាដើមក៏ត្រូវបានបោះបង់ចោលដែរ។

Verse 44

एकाहारा निराहारा तावत्स्थास्ये न संशयः । यावच्चागमनं भर्तुः पुनरेव भविष्यति

ទោះបីជាខ្ញុំបរិភោគអាហារតែមួយពេល ឬតមអាហារទាំងស្រុងក៏ដោយ ខ្ញុំនឹងនៅតែបែបនេះដោយគ្មានការសង្ស័យ រហូតដល់ស្វាមីរបស់ខ្ញុំត្រឡប់មកវិញ។

Verse 45

एवं दुःखान्विता भूत्वा एकवेणीधरा पुनः । एककंचुकसंवीता मलिना च बभूव सा

ដូច្នេះ ដោយ​សេចក្ដី​ទុក្ខ​សោក​សង្រេង នាង​ក៏​ចង​សក់​ជា​កន្ទุย​មួយ​ម្ដង​ទៀត ស្លៀក​សម្លៀក​បំពាក់​តែ​មួយ​ នាង​ប្រែ​ជា​សៅហ្មង និង​រញ៉េរញ៉ៃ។

Verse 46

मलिनेनापि वस्त्रेण एकेनैव स्थिता पुनः । हाहाकारं प्रमुंचंती निःश्वसंती सुदुःखिता

នាងឈរនៅទីនោះម្តងទៀត ជាមួយនឹងសម្លៀកបំពាក់ដ៏សៅហ្មងតែមួយ ស្រែកទ្រហောយំ ដកដង្ហើមធំ និងពោរពេញដោយក្តីទុក្ខសោក។

Verse 47

वियोगानलसंदग्धा कृष्णांगी मलधारिणी । एवं दुःखसमाचारा सुकृशा विह्वला तदा

ត្រូវភ្លើងនៃ​ការ​បែក​គ្នា​ដុត​រោល រាងកាយ​របស់​នាង​ប្រែ​ជា​ខ្មៅ សៅហ្មង និង​ប្រឡាក់​ដោយ​ធូលី ដី នាង​រស់​នៅ​ក្នុង​ទុក្ខ​វេទនា ប្រែ​ជា​ស្គម​ស្គាំង និង​តုန်​ກະ​ទើយ​យ៉ាង​ខ្លាំង។

Verse 48

रोदमाना दिवारात्रौ निद्रा लेभे न वै निशि । क्षुधां न विंदते राजन्दुःखेन विदलीकृता

នាងយំទាំងថ្ងៃទាំងយប់; នៅពេលរាត្រី នាងមិនបានដេកសោះ។ ព្រះរាជា​អើយ ដោយទុក្ខសោកបំបាក់ នាងសូម្បីតែអារម្មណ៍ឃ្លានក៏មិនអាចមានបាន។

Verse 49

अथ सख्यः समायाताः पप्रच्छुः सुकलां तदा । सुकले चारुसर्वांगि कस्माद्रोदिषि संप्रति

បន្ទាប់មក មិត្តស្រីៗបានមកជុំគ្នា ហើយសួរ​សុកលា​ថា៖ «ឱ សុកលា អ្នកមានអវយវៈទាំងអស់ស្រស់ស្អាត ហេតុអ្វីបានជាអ្នកយំឥឡូវនេះ?»

Verse 50

ततस्त्वं कारणं ब्रूहि दुःखस्यास्य वरानने । सुकलोवाच । स मां त्यक्त्वा गतो भर्ता धर्मार्थं धर्मतत्परः

«ដូច្នេះ សូមប្រាប់មូលហេតុនៃទុក្ខនេះ ឱអ្នកមានមុខស្រស់»។ សុកលា​និយាយថា៖ «ប្តីខ្ញុំ ដែលស្មោះត្រង់ចំពោះធម៌ បានចាកចេញពីខ្ញុំ ដើម្បីធម៌»។

Verse 51

तीर्थयात्राप्रसंगेन अटते मेदिनीं ततः । मां त्यक्त्वा स गतः स्वामी निर्दोषां पापवर्जिताम्

ដោយយកលេសថា​នឹងធ្វើដំណើរទៅទីរថៈ (ទីបូជាសក្ការៈ) គាត់បានដើរល្បាតលើផែនដី។ ប្តីរបស់ខ្ញុំបានចាកចេញ ទុកខ្ញុំ—អ្នកគ្មានកំហុស និងឆ្ងាយពីបាប។

Verse 52

अहं साध्वी समाचारा सदा पुण्या पतिव्रता । मां त्यक्त्वा स गतो भर्ता तीर्थ साधनतत्परः

ខ្ញុំជាស្ត្រីសាធ្វី មានអាកប្បកិរិយាល្អ សព្វថ្ងៃសន្សំបុណ្យ និងស្មោះត្រង់ចំពោះប្តី (បតិវ្រតា)។ ទោះយ៉ាងណា ប្តីខ្ញុំបានទុកខ្ញុំ ហើយចាកចេញ ដោយខិតខំធ្វើដំណើរទៅទីរថៈបរិសុទ្ធ។

Verse 53

तेनाहं दुःखिता सख्यो वियोगेनाति पीडिता । जीवनाशो वरं श्रेष्ठो वरं वै विषभक्षणम्

ហេតុនេះហើយ ម្នាលមិត្តទាំងឡាយ ខ្ញុំមានទុក្ខក្រៀមក្រំជាខ្លាំង ដោយសារការបែកបាក់នេះ។ ការបាត់បង់ជីវិតគឺប្រសើរជាង សូម្បីតែការលេបថ្នាំពិសក៏ប្រសើរជាងដែរ។

Verse 54

वरमग्निप्रवेशश्च वरं कायविनाशनम् । नारीं प्रियां परित्यज्य भर्ता याति सुनिष्ठुरः

ការចូលទៅក្នុងភ្លើងគឺប្រសើរជាង ការបំផ្លាញរាងកាយគឺប្រសើរជាង ជាជាងស្វាមីដែលមានចិត្តរឹងរូសបំផុត ចាកចេញដោយបោះបង់ចោលភរិយាជាទីស្រឡាញ់របស់ខ្លួន។

Verse 55

भर्तृत्यागो वरं नैव प्राणत्यागो वरं सखि । वियोगं न समर्थाहं सहितुं नित्यदारुणम्

ការបោះបង់ចោលស្វាមីមិនមែនជាជម្រើសល្អទេ ផ្ទុយទៅវិញ សូម្បីតែការលះបង់ជីវិតក៏ប្រសើរជាងដែរ ម្នាលមិត្ត។ ខ្ញុំមិនអាចទ្រាំទ្រនឹងការបែកបាក់ ដែលឃោរឃៅនិងមិនចេះចប់មិនចេះហើយនេះបានទេ។

Verse 56

तेनाहं दुःखिता सख्यो वियोगेनापि नित्यशः । सख्य ऊचुः । तीर्थयात्रां गतो भर्ता पुनरेष्यति ते पतिः

"ដោយសារហេតុនោះ ម្នាលមិត្តទាំងឡាយ ខ្ញុំតែងតែកើតទុក្ខដោយសារការបែកបាក់។" មិត្តទាំងឡាយពោលថា៖ "ស្វាមីរបស់អ្នកបានទៅធ្វើធម្មយាត្រា ម្ចាស់របស់អ្នកនឹងត្រឡប់មកវិញ។"

Verse 57

वृथा शोषयसे कायं वृथाशोकं करोषि वै । वृथा त्वं तप्यसे बाले वृथा भोगान्परित्यजेः

នាងធ្វើឱ្យរាងកាយស្គមស្គាំងដោយឥតប្រយោជន៍ នាងកើតទុក្ខដោយឥតប្រយោជន៍។ ម្នាលនាងក្រមុំ នាងធ្វើឱ្យខ្លួនឯងឈឺចាប់ដោយឥតប្រយោជន៍ ហើយនាងបោះបង់ចោលសេចក្តីសុខដោយឥតប្រយោជន៍។

Verse 58

पिबस्व पानं भुंक्ष्व त्वं स्वप्रदत्तं हि पूर्वकम् । कस्य भर्ता सुताः कस्य कस्य स्वजनबांधवाः

ចូរផឹកភេសជ្ជៈ ហើយបរិភោគអាហារ—ពិតប្រាកដគឺអ្វីដែលអ្នកបានប្រគល់ដោយខ្លួនឯងកាលពីមុន។ ប្តីរបស់នរណាជារបស់នរណា? កូនប្រុសរបស់នរណាជារបស់នរណា? មនុស្សរបស់ខ្លួន និងញាតិមិត្តជារបស់នរណា?

Verse 59

कः कस्य नास्ति संसारे संबंधः केन चैव हि । भक्ष्यते भुज्यते बाले संसारस्य हि तत्फलम्

ក្នុងលោកនេះ តើនរណាមិនពាក់ព័ន្ធនឹងនរណា—ហើយដោយវិធីណា? ឱកូនអើយ ម្នាក់បរិភោគ ហើយម្នាក់ទៀតត្រូវបានបរិភោគ; នេះហើយជាផលនៃសង្សារវដ្ត។

Verse 60

मृते प्राणिनि कोऽश्नाति को हि पश्यति तत्फलम् । पीयते भुज्यते बाले एतत्संसारतः फलम्

ពេលសត្វមានជីវិតស្លាប់ទៅ នរណានឹងបរិភោគជំនួសគាត់ ហើយនរណានឹងឃើញផលនៃអ្វីដែលបានធ្វើ? ឱអ្នកជាទីស្រឡាញ់ ក្នុងសង្សារវដ្តនេះ ផលមានតែប៉ុណ្ណោះ—ផលកម្មរបស់ខ្លួនឯងដែលខ្លួន ‘ផឹក’ និង ‘បរិភោគ’ គឺទទួលរងដោយខ្លួនឯង។

Verse 61

सुकलोवाच । भवतीभिः प्रयुक्तं यत्तन्न स्याद्वेदसंमतम् । यातु भर्तुः पृथग्भूता तिष्ठत्येका सदैव हि

សុកលា បាននិយាយថា៖ «អ្វីដែលអ្នកទាំងឡាយបានប្រើប្រាស់ធ្វើនោះ មិនស្របតាមព្រះវេទទេ។ ចូរឲ្យនាងទៅ—បែកចេញពីប្តី—ហើយឲ្យនាងនៅតែម្នាក់ឯងជានិច្ច»។

Verse 62

पापभूता भवेन्नारी तां न मन्यंति सज्जनाः । भर्तुः सार्धं सदा सख्यो दृष्टो वेदेषु सर्वदा

ស្ត្រីប្រៀបដូចក្លាយជាមនុស្សមានបាប; អ្នកសុចរិតមិនគោរពនាងទេ។ ព្រោះក្នុងព្រះវេទ តែងតែឃើញថា នាងគួរតែជាមិត្តសហដំណើរ និងនៅជាមួយប្តីជានិច្ច។

Verse 63

संबंधः पुण्यसंसर्गाज्जायते नात्र संशयः । नारीणां च सदा तीर्थं भर्ता शास्त्रेषु पठ्यते

ទំនាក់ទំនងកើតឡើងពីការស្និទ្ធស្នាលជាមួយបុណ្យ—មិនមានសង្ស័យឡើយ។ ហើយក្នុងសាស្ត្រ បានបង្រៀនថា សម្រាប់ស្ត្រី ប្តីគឺជាទីរថៈ (ទីបូជនីយដ្ឋាន) ជានិច្ច។

Verse 64

तमेवावाहयेन्नित्यं वाचा कायेन कर्मभिः । मनसा पूजयेन्नित्यं भावसत्येन तत्परा

គួរអញ្ជើញព្រះអង្គនោះតែមួយជានិច្ច—ដោយពាក្យសម្តី ដោយកាយ និងដោយអំពើ។ គួរបូជាព្រះអង្គជានិច្ចដោយចិត្ត ឧទ្ទិសខ្លួនចំពោះព្រះអង្គ ដោយសេចក្តីស្មោះត្រង់នៃអារម្មណ៍ខាងក្នុង។

Verse 65

भर्तुः पार्श्वं महातीर्थं दक्षिणांगं सदैव हि । तमाश्रित्य यदा नारी गृहस्था परिवर्त्तयेत्

ជាយខាងប្តីគឺជាមហាទីរថៈជានិច្ច ហើយជាពិសេសខាងស្តាំរបស់គាត់។ នៅពេលស្ត្រីអ្នកគ្រួសារ យកជាអាស្រ័យលើវា ហើយប្រព្រឹត្តខ្លួនតាមនោះ…

Verse 66

यजते दानपुण्यैश्च तस्य दानस्य यत्फलम् । वाराणस्यां च गंगायां यत्फलं न च पुष्करे

ផលណាដែលកើតពីការបូជា និងពីទានបុណ្យ—ផលនោះឯងទទួលបាននៅវារាណសី លើឆ្នេរគង្គា ហើយ (ដូចគ្នានោះ) មិនមានសូម្បីនៅបុស្ស្ករ។

Verse 67

द्वारकायां न चावन्त्यां केदारे शशिभूषणे । लभते नैव सा नारी यजमाना सदा किल

ទោះបីស្ត្រីនោះធ្វើយជ្ញជានិច្ចក៏ដោយ ក៏មិនទទួលបាន (ផលនោះ) ប្រសិនបើ (ពិធី) មិននៅទ្វារកា មិននៅអវន្តី មិននៅកេដារ និងមិននៅសសិភូសណៈ—ដូចដែលបាននិយាយ។

Verse 68

तादृशं फलमेवं सा न प्राप्नोति कदा सखि । सुमुखं पुत्रसौभाग्यं स्नानं दानं च भूषणम्

ដូច្នេះហើយ មិត្តស្រីអើយ នាងមិនដែលទទួលបានផលដូច្នោះឡើយ—មិនបានមុខមាត់ស្រស់ស្អាត មិនបានសំណាងកូនប្រុស មិនបានបុណ្យពីការងូតទឹកបរិសុទ្ធ និងការធ្វើទាន ហើយសូម្បីតែសោភ័ណភាពនៃគ្រឿងអលង្ការក៏មិនបាន។

Verse 69

वस्त्रालंकारसौभाग्यं रूपं तेजः फलं सदा । यशः कीर्तिमवाप्नोति गुणं च वरवर्णिनी

នាងតែងតែទទួលបានផលនៃសម្លៀកបំពាក់ល្អ គ្រឿងអលង្ការ សំណាង រូបសម្រស់ និងពន្លឺរុងរឿង; ហើយឱ ស្ត្រីសម្បុរល្អ នាងក៏ទទួលបានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ កិត្តិយស និងគុណធម៌ដ៏ប្រសើរផងដែរ។

Verse 70

भर्तुः प्रसादात्सर्वं च लभते नात्र संशयः । विद्यमाने यदा कांते अन्यं धर्मं करोति या

ដោយព្រះគុណនៃស្វាមី នាងទទួលបានអ្វីៗទាំងអស់—មិនមានសង្ស័យឡើយ។ ប៉ុន្តែពេលស្វាមីជាទីស្រឡាញ់នៅមានជីវិត ប្រសិនបើស្ត្រីណាម្នាក់ប្រតិបត្តិ ‘ធម៌’ ផ្សេង (ផ្ទុយនឹងភាពស្មោះត្រង់)…

Verse 71

निष्फलं जायते तस्याः पुंश्चली परिकथ्यते । नारीणां यौवनं रूपमवतारं स्मृतं ध्रुवम्

សម្រាប់នាង អ្វីៗទាំងអស់ក្លាយជាឥតផល; នាងត្រូវបានហៅថា ‘puṁścalī’ (ស្ត្រីមិនស្មោះ). ពិតប្រាកដណាស់ យុវវ័យ និងរូបសម្រស់របស់ស្ត្រី គឺជារឿងមិនថេរ—ដូចជាអវតារដែលឆ្លងកាត់ទៅ។

Verse 72

एकस्यापि हि भर्तुश्च तस्यार्थे भूमिमंडले । सुपुत्रा सुयशा नारी परिकथ्येत वै सदा

នៅលើមណ្ឌលផែនដីនេះ សូម្បីតែដើម្បីស្វាមីតែមួយ ក៏គួរឲ្យស្ត្រីដែលមានកូនល្អ និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្អ ត្រូវបាននិយាយសរសើរជានិច្ចថាជាគំរូ។

Verse 73

तुष्टे भर्तरि संसारे दृश्या नारी न संशयः । पतिहीना भवेन्नारी भवेत्सा भूमिमंडले

នៅពេលស្វាមីពេញចិត្ត ក្នុងលោកនេះ ស្ត្រីត្រូវបានគេគោរពរាប់អាន—មិនមានសង្ស័យឡើយ។ ប៉ុន្តែបើស្ត្រីក្លាយជាអ្នកគ្មានស្វាមី នាងដូចជាអ្នកត្រូវបានទម្លាក់ចុះលើផ្ទៃផែនដី។

Verse 74

कुतस्तस्याः सुखं रूपं यशः कीर्तिः सुता भुवि । सुदौर्भाग्यं महद्दुःखं संसारे परिभुज्यते

នាងនឹងមានសុខ សម្រស់ កេរ្តិ៍ឈ្មោះ កិត្តិយស ឬកូនស្រីលើផែនដីនេះមកពីណា? ក្នុងសង្សារ នាងត្រូវទ្រាំទ្រសំណាងអាក្រក់យ៉ាងខ្លាំង និងទុក្ខធំធេង។

Verse 75

पापभागा भवेत्सा च दुःखाचारा सदैव हि । तुष्टे भर्तरि तस्यास्तु तुष्टाः सर्वाश्च देवताः

នាងក្លាយជាអ្នកមានភាគក្នុងបាប ហើយរស់នៅក្នុងអាកប្បកិរិយាដែលពោរពេញដោយទុក្ខជានិច្ច។ ប៉ុន្តែពេលស្វាមីនាងពេញចិត្ត ទេវតាទាំងអស់ក៏ពេញចិត្តចំពោះនាងដែរ។

Verse 76

तुष्टे भर्तरि तुष्यंति ऋषयो देवमानवाः । भर्ता नाथो गुरुर्भर्ता देवता दैवतैः सह

ពេលស្វាមីពេញចិត្ត ព្រះឫសី ទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយក៏ពេញចិត្តដែរ។ ស្វាមីជាអ្នកការពារ និងជាម្ចាស់; ស្វាមីជាគ្រូ; ស្វាមីជាទេវតា—រួមជាមួយទេវតាទាំងអស់។

Verse 77

भर्ता तीर्थश्च पुण्यश्च नारीणां नृपनंदन । शृंगारं भूषणं रूपं वर्णं सौगंधमेव च

ឱ ព្រះរាជបុត្រា សម្រាប់ស្ត្រីទាំងឡាយ ស្វាមីគឺជាទីរថៈដ៏សក្ការៈ គឺជាបុណ្យ និងជាព្រះសុចរិតភាពផ្ទាល់; គាត់ក៏ជាការតុបតែង ជាគ្រឿងអលង្ការ ជាសម្រស់ ជាពណ៌សម្បុរ ហើយសូម្បីតែក្លិនក្រអូប។

Verse 78

कृत्वा सा तिष्ठते नित्यं वर्जयित्वा सुपर्वसु । शृंगारैर्भूषणैः सा तु शुशुभे सा यदा पतिः

ក្រោយធ្វើដូច្នោះ នាងនៅតែមានចិត្តមាំមួនជានិច្ច ហើយវៀរចៀសនៅថ្ងៃបុណ្យមង្គល។ ប៉ុន្តែពេលស្វាមីមានវត្តមាន នាងភ្លឺរលោងដោយការតុបតែង និងគ្រឿងអលង្ការ។

Verse 79

पत्याविना भवत्येवं क्षीरं सर्पमुखे यथा । भर्तुरर्थे महाभागा सुव्रता चारुमंगला

បើគ្មានស្វាមី ស្ថានភាពស្ត្រីក្លាយដូចទឹកដោះដាក់ក្នុងមាត់ពស់។ ដើម្បីស្វាមី នាងមហាបុណ្យ—ស្ថិតក្នុងវ្រត និងពោរពេញដោយមង្គល—បានប្រព្រឹត្តដូច្នេះ។

Verse 80

गते भर्तरि या नारी शृंगारं कुरुते यदि । रूपं वर्णं च तत्सर्वं शवरूपेण जायते

បើស្ត្រីណាម្នាក់តុបតែងខ្លួនក្រោយស្វាមីបានចាកទៅ (ស្លាប់) នោះសម្រស់ និងពណ៌សម្បុរទាំងអស់របស់នាង នឹងក្លាយទៅជារូបរាងសព។

Verse 81

वदंति भूतले लोकाः पुंश्चलीयं न संशयः । तस्माद्भर्तुर्वियुक्ता या नार्याः शृणुत भूतले

មនុស្សលើផែនដីនិយាយដោយមិនសង្ស័យថា នាងជាស្ត្រីមានចិត្តរអិលរអួត។ ដូច្នេះ សូមស្តាប់អំពីស្ត្រីលើផែនដីដែលបែកចេញពីស្វាមី។

Verse 82

इच्छंत्या वै महासौख्यं भवितव्यं कदाचन । सुजायायाः परो धर्मो भर्ता शास्त्रेषु गीयते

បើស្ត្រីណាម្នាក់ប្រាថ្នាសុខដ៏មហិមា នៅពេលណាក៏ដោយ គម្ពីរសាស្ត្រប្រាប់ថា សម្រាប់ភរិយាដ៏ប្រពៃ ធម៌ខ្ពស់បំផុតគឺស្វាមី។

Verse 83

तस्माद्वै शाश्वतो धर्मो न त्याज्यो भार्यया किल । एवं धर्मं विजानामि कथं भर्ता परित्यजेत्

ដូច្នេះ ធម្មៈដ៏អមតៈនេះ ពិតប្រាកដមិនគួរឲ្យភរិយាបោះបង់ឡើយ។ ដឹងថាធម្មៈមានដូច្នេះហើយ ប្តីនឹងបោះបង់ភរិយាបានដូចម្តេច?

Verse 84

इत्यर्थे श्रूयते सख्य इतिहासः पुरातनः । सुदेवायाश्च चरितं सुपुण्यं पापनाशनम्

ក្នុងន័យនេះ មិត្តអើយ មានរឿងព្រេងបុរាណមួយត្រូវបានស្តាប់—គឺប្រវត្តិដ៏ពេញដោយបុណ្យរបស់ សុទេវា ដែលបំផ្លាញបាបទាំងឡាយ។