Adhyaya 38
Dvīpa-Varṣa Vibhāga and the Priyavrata–Agnīdhra Lineage (Cosmic Geography and Royal Succession)
បញ្ចប់ជំពូកមុន ព្រះឥសីនៅណៃមិષារ៉ញ្ញ សួរឱ្យសូតប្រាប់យ៉ាងច្បាស់អំពីមណ្ឌលលោក៖ ទ្វីប សមុទ្រ ភ្នំ ទន្លេ និងលំដាប់ស្ថានសួគ៌។ សូតអំពាវនាវព្រះវិṣṇុ ហើយនាំទៅកាន់ព្រះបរិយវ្រត ព្រះរាជបុត្រានៃស្វាយម្ភូវមនុ ដែលតែងតាំងបុត្រាទាំងឡាយជាស្តេចលើទ្វីបទាំង៧ ដើម្បីបង្ហាញថាអធិបតេយ្យភាពជាកិច្ចការកូស្មិក។ ជំពូករាយនាមស្តេចទ្វីប និងវර්ṣa ទាំង៧ រួចផ្តោតលើអគ្នីធ្រ ក្នុងជម្ពូទ្វីប ពិពណ៌នាវិភាគ៩ ជុំវិញមេរុ។ បន្ទាប់មកបង្វែរទៅធម៌៖ នៅតំបន់ខ្លះ ការមុក្ខសម្រាប់ទ្វិជៈកើតពីស្វធម៌តាមវර්ណ និងអាស្រាម។ ចុងក្រោយចូលទៅវង្សរាជ៖ នាប្ហិ បង្កើតឥṣabha ដែលបោះបង់រាជ្យ និងសម្រេចស្ថានដូចបាសុបត បង្ហាញផ្លូវពីរាជ្យទៅយោគៈ; វង្សបន្តតាមភារត និងព្រះរាជបន្ទាប់ៗ ដើម្បីត្រៀមជំពូកក្រោយ។
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पुर्वविभागे सप्तत्रिंशो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच एवमुक्तास्तु मुनयो नैमिषीया महामतिम् / पप्रच्छुरुत्तरं सूतं पृथिव्यादिविनिर्णयम्
ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រីកូរមបុរាណ» ក្នុងសំហិតា៦ពាន់បទ នៃផ្នែកបឋម បញ្ចប់ជំពូកទី៣៧។ ព្រះកូរមមានព្រះបន្ទូលថា៖ ពេលបានទទួលព្រះវាចាដូច្នេះហើយ ព្រះឥសីនៅណៃមិសៈ ស្វែងរកចម្លើយដាច់ខាត បានសួរសូតបណ្ឌិតអំពីការកំណត់ត្រឹមត្រូវនៃផែនដី និងធាតុដើមផ្សេងៗ។
Verse 2
ऋषय ऊचुः कथितो भवता सूत सर्गः स्वयंभुवः शुभः / इदानीं श्रोतुमिच्छामस्त्रिलोकस्यास्य मण्डलम्
ព្រះឥសីទាំងឡាយបាននិយាយថា៖ «ឱ សូតៈ អ្នកបានពណ៌នាការបង្កើតដ៏មង្គល នៃស្វយំប្ហូ (ការបញ្ចេញដើមកំណើតដោយខ្លួនឯង) រួចហើយ។ ឥឡូវនេះ យើងប្រាថ្នាស្តាប់អំពីមណ្ឌល—ការរៀបចំ—នៃលោកបីនេះ»។
Verse 3
यावन्तः सागरा द्वीपास्तथा वर्षाणि पर्वताः / वनानि सरितः सूर्यग्रहाणां स्थितिरेव च
«សមុទ្រទាំងប៉ុន្មាន ទ្វីបទាំងប៉ុន្មាន ដូច្នោះដែរ មានវರ್ಷៈ និងភ្នំ; មានព្រៃ និងទន្លេ; ហើយក៏មានទីតាំងអចិន្ត្រៃយ៍ និងលំដាប់នៃព្រះអាទិត្យ និងភពទាំងឡាយផងដែរ»។
Verse 4
यदाधारमिदं कृत्स्नं येषां पृथ्वी पुरा त्वियम् / नृपाणां तत्समासेन सूत वक्तुमिहार्हसि
ឱ សូតា អ្នកគួរប្រាប់ដោយសង្ខេបអំពីព្រះមហាក្សត្របុរាណទាំងឡាយ ដែលដោយពួកគេ នគរទាំងមូលនេះបានពឹងផ្អែកជាគ្រឹះ និងដោយពួកគេផែនដីនេះបានត្រូវគាំទ្រកាលពីមុន។
Verse 5
सूत उवाच वक्ष्ये देवादिदेवाय विष्णवे प्रभविष्णवे / नमस्कृत्वाप्रमेयाय यदुक्तं तेन धीमता
សូតា បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំសូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះវិṣṇu ព្រះនៃទេវទាំងទេវ អម្ចាស់ដ៏សព្វពេញទាំងអស់ អ្នកមិនអាចវាស់បាន; បន្ទាប់មក ខ្ញុំនឹងរៀបរាប់អ្វីដែលបានត្រូវព្រះបណ្ឌិតនោះមានព្រះបន្ទូល។
Verse 6
स्वायंभुवस्य तु मनोः प्रागुक्तो यः प्रियव्रतः / पुत्रस्तस्याभवन् पुत्राः प्रजापतिसमा दश
ព្រះព្រីយវ្រតៈ ដែលបាននិយាយពីមុន គឺជាព្រះរាជបុត្ររបស់ស្វាយಂಭូវ មនុ។ ពីព្រះអង្គ បានប្រសូត្របុត្រចំនួនដប់ មានអំណាចបង្កើត និងសក្តានុពលស្មើព្រះប្រជាបតិ។
Verse 7
अग्नीध्रश्चाग्निबाहुश्च वपुष्मान् द्युतिमांस्तथा / मेधा मेधातिथिर्हव्यः सवनः पुत्र एव च
អគ្នីធ្រ និង អគ្និបាហុ; ដូចគ្នានេះ វពុស្មាន និង ឌ្យុតិមាន; ហើយក៏មាន មេធា មេធាតិថិ ហវ្យ និង សវនៈ—ទាំងនេះសុទ្ធតែជាបុត្ររបស់ព្រះអង្គ។
Verse 8
ज्योतिष्मान् दशमस्तेषां महाबलपराक्रमः / धार्मिको दाननिरतः सर्वभूतानुकम्पकः
ក្នុងចំណោមពួកគេ អង្គទីដប់គឺ ជ្យោតិષ្មាន មានកម្លាំង និងវីរភាពដ៏អស្ចារ្យ; ជាមនុស្សធម៌ ស្រឡាញ់ទាន និងមានមេត្តាករុណាចំពោះសត្វមានជីវិតទាំងអស់។
Verse 9
मेधाग्निबाहुपुत्रास्तु त्रयो योगपरायणाः / जातिस्मरा महाभागा न राज्ये दधिरे मतिम्
បុត្រទាំងបីរបស់ មេធាគ្និបាហុ គឺជាអ្នកឧទ្ទិសខ្លួនទាំងស្រុងដល់យោគៈ មានស្មារតីចងចាំជាតិមុនៗ; ព្រះវិញ្ញាណធំទាំងនោះ មិនដាក់ចិត្តលើរាជ្យឡើយ។
Verse 10
प्रियव्रतो ऽभ्यषिञ्चद् वै सप्तद्वीपेषु सप्त तान् / जम्बुद्वीपेश्वरं पुत्रमग्नीध्रमकरोन्नृपः
ព្រះបាទ ព្រិយវ្រត បានអភិសេកបុត្រទាំងប្រាំពីរនោះ ឲ្យគ្រប់គ្រងទ្វីបទាំងប្រាំពីរ; ហើយព្រះរាជាបានតែងតាំងបុត្រ អគ្នីធ្រ ឲ្យជាអធិរាជនៃ ជម្បូទ្វីប។
Verse 11
प्लक्ष्द्वीपेश्वरश्चैव तेन मेधातिथिः कृतः / शाल्मलेशं वपुष्मन्तं नरेन्द्रमभिषिक्तवान्
ព្រះអង្គបានតែងតាំង មេធាទិថិ ឲ្យជាអធិរាជនៃ ផ្លក្ខទ្វីប; ហើយបានអភិសេក វពុស្មន្ត ឲ្យជាព្រះមហាក្សត្រគ្រប់គ្រង សាល្មលទ្វីប។
Verse 12
ज्योतिष्मन्तं कुशद्वीपे राजानं कृतवान् प्रभुः / द्युतिमन्तं च राजानं क्रौञ्चद्वीपे समादिशत्
ព្រះអម្ចាស់បានតែងតាំង ជ្យោតិષ្មន្ត ឲ្យជាព្រះមហាក្សត្រនៅ គុសទ្វីប; ហើយក៏បានបង្គាប់តែងតាំង ទ្យុតិមន្ត ឲ្យជាព្រះមហាក្សត្រនៅ ក្រោញ្ចទ្វីប ដូចគ្នា។
Verse 13
शाकद्वीपेश्वरं चापि हव्यं चक्रे प्रियव्रतः / पुष्कराधिपतिं चक्रे सवनं च प्रजापतिः
ព្រិយវ្រត បានតែងតាំង ហវ្យ ឲ្យជាអធិរាជនៃ សាកទ្វីប; ហើយព្រះបិតាប្រជាបតិ បានតែងតាំង សវន ឲ្យជាម្ចាស់នៃ បុស្ករទ្វីប។
Verse 14
पुष्करे सवनस्यापि महावीतः सुतो ऽभवत् / धातिकिश्चैव द्वावेतौ पुत्रौ पुत्रवतां वरौ
នៅបុស្ស្ករ សវនាក៏មានបុត្រមួយឈ្មោះ មហាវីតៈ ហើយធាតិកីផងដែរ—បុត្រទាំងពីរនេះ ជាបុត្រដ៏ប្រសើរ ក្នុងចំណោមអ្នកមានកូនល្អ។
Verse 15
महावीतं स्मृतं वर्षं तस्य नाम्ना महात्मनः / नाम्ना तु धातकेश्चापि धातकीखण्डमुच्यते
ដែនវស្សៈនោះ ត្រូវបានចងចាំថា «មហាវីតៈ» ដោយដាក់តាមនាមរបស់មហાત્મា។ ហើយដូចគ្នានេះផង ដែនខណ្ឌក៏ហៅថា «ធាតកីខណ្ឌ» តាមនាមធាតិកី។
Verse 16
शाकद्वीपेश्वरस्याथ हव्यस्याप्यभवन् सुताः / जलदश्च कुमारश्च सुकुमारो मणीचकः / कुसुमोत्तरो ऽथ मोदाकिः सप्तमः स्यान्महाद्रुमः
ឥឡូវនេះ សម្រាប់ ហវ្យា អធិរាជនៃ សាកទ្វីប ក៏មានបុត្រា៖ ជលទៈ កុមារៈ សុកុមារៈ មណីចកៈ កុសុមោត្តរៈ និង មោទាកី; បុត្រទី៧ មាននាម មហាទ្រុមៈ។
Verse 17
जलदं जलदस्याथ वर्षं प्रथममुच्यते / कुमारस्य तु कौमारं तृतीयं सुकुमारकम्
សម្រាប់អ្នកឈ្មោះ ជលទៈ ដែនវស្សៈដំបូង ត្រូវហៅថា «ជលទៈ»។ សម្រាប់ កុមារៈ ដែន «កៅមារៈ» ត្រូវបានហៅថា ជាដំណាក់កាលទីបី ហើយក៏ហៅថា «សុកុមារកៈ» ដែរ។
Verse 18
मणीचकं चतुर्थं तु पञ्चमं कुसुमोत्तरम् / मोदाकं षष्ठमित्युक्तं सप्तमं तु महाद्रुमम्
«មណីចកៈ» ត្រូវបានប្រកាសថា ជាលំដាប់ទី៤; លំដាប់ទី៥ គឺ «កុសុមោត្តរៈ»។ «មោទាកៈ» ត្រូវបាននិយាយថា ជាលំដាប់ទី៦ ហើយលំដាប់ទី៧ គឺ «មហាទ្រុមៈ»។
Verse 19
क्रौञ्चद्वीपेश्वरस्यापि सुता द्युतिमतो ऽभवन् / कुशलः प्रथमस्तेषां द्वितीयस्तु मनोहरः
កូនស្រីនៃព្រះអម្ចាស់ក្រហោញ្ចទ្វីប បានក្លាយជាព្រះភរិយារបស់ ឌ្យុតិមាន។ ក្នុងចំណោមកូនប្រុសទាំងពីរ កូនទីមួយឈ្មោះ គុសលៈ និងទីពីរឈ្មោះ មនោហរៈ។
Verse 20
उष्णस्तृतीयः संप्रोक्तश्चतुर्थः प्रवरः स्मृतः / अन्धकारो मुनिश्चैव दुन्दुभिश्चैव सप्तमः / तेषां स्वनामभिर्देशाः क्रौञ्चद्वीपाश्रयाः शुभाः
ទីបីត្រូវបានប្រកាសថា ឧෂ್ಣៈ ហើយទីបួនត្រូវបានចងចាំថា ប្រវរៈ។ អន្ធការនិង មុនិ ក៏ដូចគ្នា ហើយ ឌុន្ឌុភិ ជាទីប្រាំពីរ។ នៅក្នុងក្រហោញ្ចទ្វីប មានដែនដីសុភមង្គល ដែលមានឈ្មោះតាមពួកគេដូច្នេះ។
Verse 21
ज्योतिष्मतः कुशद्वीपे सप्तैवासन् महौजसः / उद्भेदो वेणुमांश्चैवाश्वरथो लम्बनो धृतिः / षष्ठः प्रभाकारश्चापि सप्तमः कपिलः स्मृतः
នៅក្នុងគុសទ្វីប កូនប្រុសទាំងប្រាំពីរដែលមានអំណាច និងពន្លឺរលោង របស់ ជ្យោតិષ្មត មានឈ្មោះ៖ ឧទ្ភេទ, វេណុមាំស, អશ્વរថ, លម្បន, ធ្រឹតិ; កូនទីប្រាំមួយឈ្មោះ ប្រភាការ និងទីប្រាំពីរត្រូវបានចងចាំថា កបិល។
Verse 22
स्वनामचिह्नितान् यत्र तथा वर्षाणि सुव्रताः / ज्ञेयानि सप्त तान्येषु द्वीपेष्वेवं न यो मतः
ឱ អ្នកមានវត្ដប្រណិត! នៅក្នុងទ្វីបទាំងនោះ តំបន់ដែលហៅថា វර්ෂៈ ត្រូវបានសម្គាល់ដោយឈ្មោះរបស់ខ្លួនឯង; ចូរដឹងថាមានប្រាំពីរ។ នេះជាការយល់ដឹងដែលបានបង្កើតឡើងអំពីទ្វីប។
Verse 23
शाल्मलद्वीपनाथस्य सुताश्चासन् वपुष्मतः / श्वेतश्च हरितश्चैव जीमूतो रोहितस्तथा / वैद्युतौ मानसश्चैव सप्तमः सुप्रभो मतः
ពីព្រះអម្ចាស់ដ៏ភ្លឺរលោងនៃ សាល្មលទ្វីប មានកូនប្រុសដ៏ល្បីល្បាញប្រាំពីរ៖ ស្វេត, ហរិត, ជីមូត, រោហិត, វૈദ്യុត, មានស និងទីប្រាំពីរដែលគេស្គាល់ថា សុប្រឭភ។
Verse 24
प्लक्षद्वीपेश्वरस्यापि सप्त मेधातिथेः सुताः / ज्येष्ठः शान्तभयस्तेषां शिशिरश्च सुखोदयः / आनन्दश्च शिवश्चैव क्षेमकश्च ध्रुवस्तथा
មេធាតិថិ អធិរាជនៃ ផ្លក្ខទ្វីប មានព្រះរាជបុត្រា៧។ ច្បងឈ្មោះ សាន្តភយៈ; ហើយមាន សិឝិរៈ សុខោទយៈ អានន្ទៈ សិវៈ ក្សេមកៈ និង ធ្រុវៈ។
Verse 25
प्लक्षद्वीपादिषु ज्ञेयः शाकद्वीपान्तिकेषु वै / वर्णाश्रमविभागेन स्वधर्मो मुक्तये द्विजाः
ត្រូវដឹងថា នៅដែនដូចជា ផ្លក្ខទ្វីប និងដែនជិតសាកទ្វីបផង ដោយការបែងចែក វណ្ណ និង អាស្រម យ៉ាងត្រឹមត្រូវ ស្វធម្ម (កាតព្វកិច្ចផ្ទាល់ខ្លួន) នោះហើយជាមាគ៌ានៃមោក្សសម្រាប់ពួកទ្វិជៈ។
Verse 26
जम्बुद्वीपेश्वरस्यापि पुत्रास्त्वासन् महाबलाः / अग्नीध्रस्य द्विजश्रेष्ठास्तन्नामानि निबोधत
ឱ ទ្វិជៈដ៏ប្រសើរ អគ្នីធ្រៈ អធិរាជនៃ ជម្ពូទ្វីប មានព្រះរាជបុត្រដ៏មានកម្លាំងខ្លាំង។ ឥឡូវ ចូរស្តាប់នាមរបស់ពួកគេ។
Verse 27
नाभिः किंपुरुषश्चैव तथा हरिरिलावृतः / रम्यो हिरण्वांश्च कुरुर्भद्राश्वः केतुमाहलकः
នាភិ, កិំពុរុષ, ហរិ និង អិលាវ្រឹត; ហើយ រម្យ, ហិរណ្វាន, កុរុ, ភទ្រាស្វ និង កេតុមាហលកៈ—ទាំងនេះជាភាគ៩ នៃ ជម្ពូទ្វីប ដែលបានពោលនៅទីនេះ។
Verse 28
जम्बुद्वीपेश्वरो राजा स चाग्नीध्रो महामतिः / विभज्य नवधा तेभ्यो यथान्यायं ददौ पुनः
ព្រះរាជាអគ្នីធ្រៈ អធិរាជនៃ ជម្ពូទ្វីប មានព្រះបញ្ញាធំ។ ព្រះអង្គបានបែងចែកវាជា៩ភាគ ហើយបានចែកចាយឲ្យពួកគេវិញ តាមលំដាប់ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌។
Verse 29
नाभेस्तु दक्षिणं वर्षं हिमाह्वं प्रददौ पुनः / हेमकूटं ततो वर्षं ददौ किंपुरुषाय तु
នៅខាងត្បូងនៃ នាភិ ព្រះអង្គបានចែកចាយដែនដីដែលហៅថា ហិមាហ្វា ម្តងទៀត; បន្ទាប់មកទ្រង់បានប្រទានដែន ហេមកូដា ដល់ គិំពុរុស។
Verse 30
तृतीयं नैषधं वर्षं हरये दत्तवान् पिता / इलावृताय प्रददौ मेरुमध्यमिलावृतम्
បិតាបានប្រទានដែនទីបី គឺ នៃសធ-វರ್ಷ (Naiṣadha-varṣa) ដល់ ហរយ; ហើយដល់ អិលាវ្រឹត ទ្រង់បានប្រទាន អិលាវ្រឹត នោះឯង ដែនកណ្ដាលដែលមានភ្នំ មេរុ ជាចិត្តកណ្ដាល។
Verse 31
नीलाचलाश्रितं वर्षं रम्याय प्रददौ पिता / श्वेतं यदुत्तरं वर्षं पित्रा दत्तं हिरण्वते
បិតាបានចែកចាយដែនវർഷ ដែលស្ថិតជាប់ ឬស្រមោលដោយភ្នំ នីលាចលា ដល់ រាម្យា; ហើយដែនខាងជើងដ៏ស (Śveta-varṣa) ត្រូវបានបិតាប្រទានដល់ ហិរ៉ណ្វត។
Verse 32
यदुत्तरं शृङ्गवतो वर्षं तत् कुरुवे ददौ / मेरोः पूर्वेण यद् वर्षं भद्राश्वाय न्यवेदयत् / गन्धमादनवर्षं तु केतुमालाय दत्तवान्
ដែនវർഷ ដែលស្ថិតខាងជើងនៃ សೃઙ្គវត (Śṛṅgavat) ទ្រង់បានប្រទានដល់ កុរុ; ដែនដែលស្ថិតខាងកើតនៃ មេរុ ទ្រង់បានកំណត់ឲ្យ ភទ្រាស្វ; ហើយដែន គន្ធមादन-វർഷ ទ្រង់បានប្រទានដល់ កេតុម៉ាលា។
Verse 33
वर्षेष्वेतेषु तान् पुत्रानभिषिच्य नराधिपः / संसारकष्टतां ज्ञात्वा तपस्तेपे वनं गतः
នៅពេលកាលកំណត់នោះបានកន្លងផុត ព្រះមហាក្សត្របានអភិសេកកូនប្រុសទាំងនោះឲ្យគ្រងរាជ្យ; ហើយដោយបានដឹងច្បាស់ពីទុក្ខលំបាកនៃសំសារ ទ្រង់បានចូលព្រៃ ហើយអនុវត្តតបស្យា។
Verse 34
हिमाह्वयं तु यस्यैतन्नाभेरासीन्महात्मनः / तस्यर्षभो ऽभवत् पुत्रो मरुदेव्यां महाद्युतिः
នាប្ហិ មហាត្មា មានដែនដីហៅថា ហិមាហ្វយ (ហិមាល័យ) នៅជិតផ្ចិតរបស់ទ្រង់។ ពីទ្រង់ និងមរុទេវី បានប្រសូតកូនប្រុសរុស្សភៈ ដែលមានពន្លឺរុងរឿង។
Verse 35
ऋषभाद् भरतो जज्ञे वीरः पुत्रशताग्रजः / सो ऽभिषिच्यर्षभः पुत्रं भरतं पृथिवीपतिः / वानप्रस्थाश्रमं गत्वा तपस्तेपे यथाविधि
ពីរុស្សភៈ បានកើតភរតៈ វីរបុរស ជាកូនច្បងក្នុងចំណោមកូនមួយរយ។ បន្ទាប់មក រុស្សភៈ ព្រះម្ចាស់នៃផែនដី បានអភិសេកភរតៈជាស្តេច ហើយចូលទៅអាស្រាមវានប្រស្ថៈ ទៅរស់ព្រៃ និងធ្វើតបស្យាតាមវិធាន។
Verse 36
तपसा कर्षितो ऽत्यर्थं कृशो धमनिसंततः / ज्ञानयोगरतो भूत्वा महापाशुपतो ऽभवत्
ដោយតបស្យាខ្លាំង ទ្រង់ត្រូវបានកិនខ្សោយយ៉ាងខ្លាំង កាយស្គមស្គាំង សរសៃឈាមលេចចេញ។ ហើយដោយឧស្សាហ៍ក្នុងជ្ញានយោគៈ ទ្រង់បានឈានដល់ស្ថានភាព “មហាបាសុបត” ជាអ្នកសម្រេចដ៏ខ្ពស់នៃបសុបតិ (ព្រះសិវៈ)។
Verse 37
सुमतिर्भरतस्याभूत् पुत्रः परमधार्मिकः / सुमतेस्तैजसस्तस्मादिन्द्रिद्युम्नो व्यजायत
ភរតៈមានកូនឈ្មោះ សុមតិ ជាបុរសធម៌ខ្ពស់បំផុត។ ពីសុមតិ បានកើត តៃជសៈ ហើយពីគាត់ បានកើត ឥន្ទ្រទ្យុម្នៈ។
Verse 38
परमेष्ठी सुतस्तस्मात् प्रतीहारस्तदन्वयः / प्रतिहर्तेति विख्यात उत्पन्नस्तस्य चात्मजः
ពីបរមេឋី បានកើតប្រតីហារៈ បន្តពូជវង្សនោះដដែល។ ហើយកូនប្រុសរបស់គាត់បានកើតឡើង មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះថា ប្រតិហర్తា។
Verse 39
भवस्तस्मादथोद्गीथः प्रस्तावस्तत्सुतो ऽभवत् / पृथुस्ततस्ततो रक्तो रक्तस्यापि गयः सुतः
ពីព្រះអង្គនោះ បានកើតមាន ភវៈ; បន្ទាប់មកពី ភវៈ កើត ឧទ្គីថៈ។ ប្រាស្តាវៈ ជាបុត្ររបស់គាត់។ បន្ទាប់មកមាន ព្រឹថុ; ហើយបន្តទៅជា រក្តៈ; រក្តៈ ក៏មានបុត្រឈ្មោះ គយៈ ដែរ។
Verse 40
नरो गयस्य तनयस्तस्य पुत्रो विराडभूत् / तस्य पुत्रो महावीर्यो धीमांस्तस्मादजायत
នរៈ ជាបុត្ររបស់ គយៈ; បុត្ររបស់នរៈ គឺ វិរាដ។ ពីវិរាដ បានកើតបុត្រមួយ មានប្រាជ្ញា និងមានវីរភាពដ៏អស្ចារ្យ ឈ្មោះ មហាវីរយៈ។
Verse 41
महान्तो ऽपि ततश्चाभूद् भौवनस्तत्सुतो ऽभवत् / त्वष्टा त्वष्टुश्च विरजो रजस्तस्याप्यभूत् सुतः
បន្ទាប់មក កើតមាន មហាន; បុត្ររបស់គាត់ គឺ ភೌវន។ ពី ភೌវន កើត ទ្វଷ្ត្រ; ហើយពី ទ្វષ្ត្រ កើត វិរាជ។ បុត្ររបស់ វិរាជ តទៅ គឺ រាជស។
Verse 42
शतजिद् रजसस्तस्य जज्ञे पुत्रशतं द्विजाः / तेषां प्रधानो बलवान् विश्वज्योतिरिति स्मृतः
ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ, ពី រាជស កើតមាន សតជិត; ហើយសតជិត មានបុត្ររយនាក់។ ក្នុងចំណោមពួកគេ អ្នកដ៏លេចធ្លោ និងមានកម្លាំង ត្រូវបានចងចាំថា វិស្វជ្យោតិ («ពន្លឺនៃលោក»)។
Verse 43
आराध्य देवं ब्रह्माणं क्षेमकं नाम पार्थिवम् / असूत पुत्रं धर्मज्ञं महाबाहुमरिन्दमम्
ដោយបានបូជាព្រះទេវតា ព្រះព្រហ្មា ដ៏ទេវភាព, ព្រះមហាក្សត្រឈ្មោះ ក្សេមកៈ បានបង្កើតបុត្រមួយ—ជាអ្នកដឹងធម៌ ប្រដាប់ដោយដៃដ៏ខ្លាំង និងជាអ្នកបង្ក្រាបសត្រូវ។
Verse 44
एते पुरस्ताद् राजानो महासत्त्वा महौजसः / एषां वंशप्रसूतैश्च भुक्तेयं पृथिवी पुरा
ទាំងនេះជាព្រះមហាក្សត្របុរាណ មានចិត្តធំ និងពន្លឺអំណាចដ៏ខ្លាំង។ កាលពីមុន ផែនដីនេះត្រូវបានគ្រប់គ្រង និងរីករាយដោយអ្នកកើតពីវង្សសាសន៍របស់ពួកគេផងដែរ។
Frequently Asked Questions
It frames the earth as a mandala of seven dvīpas, each with seven varṣas named after their rulers/sons, and then gives a focused, Meru-centered account of Jambūdvīpa divided into nine varṣas allotted to Agnīdhra’s sons—linking geography to dynastic stewardship.
Mokṣa is presented as accessible through disciplined svadharma—properly lived according to varṇa and āśrama—especially for the twice-born in specified regions, while the royal narrative simultaneously models the renunciant culmination of dharma in Ṛṣabha’s austerity and yogic attainment.
The chapter uses Ṛṣabha’s post-kingship austerity to illustrate a shared liberative horizon where Śiva-oriented ascetic-yogic ideals (Pāśupata) can function within a broadly Vaiṣṇava cosmological narrative—an early signal of the Kurma Purāṇa’s samanvaya.