Adhyaya 58
Anushanga PadaAdhyaya 5837 Verses

Adhyaya 58

Bhārgavaṃ prati Varuṇāgamanaṃ (Varuṇa’s Approach to Bhārgava/Paraśurāma)

ក្នុងអធ្យាយនេះ (តាមការនិទានរបស់ជៃមិនិ) មានការចរចាដ៏មានលក្ខណៈធម៌ និងកម្រិតសកលរវាង ភារគវរាម (បរśុរាម) និង វរុណ ព្រះអម្ចាស់ទឹក។ បន្ទាប់ពីវរុណត្រូវបានបង្ក្រាបដោយតេជៈ និងអាវុធរបស់ភារគវរាម គាត់ដកការគំរាមអាស្ត្រ ហើយនិយាយដោយសន្តិភាព។ ព្រះឥសីនៅតំបន់គោករណ និងភ្នំមហេន្រ្ត សុំឲ្យស្តារឡើងវិញក្សេត្រមួយដែលពាក់ព័ន្ធនឹងគោករណ ដែលធ្លាប់លិច/ផ្លាស់ទីដោយសារការជីកដីរបស់កូនសាគរ។ វរុណឆ្លើយថាមិនអាចបណ្តេញទឹកចេញទាំងស្រុងបាន ព្រោះមានពរ​ពីព្រះព្រហ្ម (វិរិញ្ចិ) ប៉ុន្តែគាត់គោរពបញ្ជារបស់ភារគវរាម និងព្រមកំណត់ទឹកឲ្យនៅក្នុងមាត្រដ្ឋានដែលភារគវរាមកំណត់។ ភារគវរាមកំណត់ព្រំដែន (សីមា) ធ្វើពិធីវាស់វែង និងសម្អាតដោយយកស្រុវ ហើយវរុណក៏លាក់ខ្លួន/ដកថយ។ ភារគវរាមស្ងប់ស្ងាត់ ឈរមុខទៅទិសជើង។ នេះជាភាគនៃការអនុញ្ញាតទីរថៈ ដែលអំណាចសកល (វរុណ) ចុះចូលចំពោះអំណាចធម៌-តបស្យា (ភារគវរាម) ដើម្បីធ្វើឲ្យដីបរិសុទ្ធមានស្ថិរភាពសម្រាប់ឥសី និងអ្នកធម្មយាត្រា។

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे मध्यमभागे तृतीये उपोद्धातपादे भार्गवं प्रति वरुणागमनं नाम सप्तपञ्चशत्तमो ऽध्यायः // ५७// जैमिनिरुवाच एवं ब्रुवाणं वरुणं विलोक्य पतितं भुवि / संजहार पुनर्धीमानस्त्रं मृगुकुलोद्वहः

ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រីព្រហ្មាណ្ឌ មហាបុរាណ» ភាគមធ្យម នៅអុបោទ្ធាតបាទទីបី ជំពូកទី៥៧ មាននាម «ការមកដល់របស់វរុណៈចំពោះភារគវៈ»។ ជៃមិនីបាននិយាយថា៖ ពេលឃើញវរុណៈនិយាយដូច្នេះ ហើយដួលលើដី អ្នកប្រាជ្ញ អ្នកលេចធ្លោនៃវង្សម្រឹគុ បានដកអាវុធរបស់ខ្លួនត្រឡប់វិញ។

Verse 2

संत्दृतास्त्रस्ततो रामो वरुणं पुरतः स्थिरम् / विलोक्य बिगतक्रोधस्तमुवाच हसन्निव

បន្ទាប់មក ព្រះរាមកាន់អាវុធនៅដដែល ហើយមើលឃើញវរុណៈឈរមាំមួននៅមុខ ទ្រង់បានបោះបង់កំហឹង ហើយមានព្រះបន្ទូលដូចជាកំពុងញញឹម។

Verse 3

गोकर्णनिलयाः पूर्वमिमेमां मुनिपुङ्गवाः / समायाता महेन्द्राद्रौ निवसंतं सरित्पते

«ឱ សរីត្បតិ (ម្ចាស់នៃស្ទឹងទន្លេ)! កាលពីមុន មុនីដ៏ប្រសើរទាំងនេះ ដែលស្នាក់នៅគោកರ್ಣ បានមករកអ្នក ដែលកំពុងរស់នៅលើភ្នំមហេន្រ្ទរ»។

Verse 4

त्वत्तोये मेदिनीं पूर्वं खनद्भिः सगरात्मजैः / अधो निपातितं क्षेत्रं गोकर्णमृषिसेवितम्

ឱ វរុណៈ! ក្នុងទឹករបស់ព្រះអង្គ កូនប្រុសសគរ បានជីកដីពីមុន ហើយបានធ្វើឲ្យក្សេត្រនោះធ្លាក់ចុះក្រោម; នោះគឺក្សេត្រគោកರ್ಣ ដែលព្រះឥសីទាំងឡាយបម្រើ។

Verse 5

उपलब्धुमिमे भूयः क्षेत्रं तद्भववल्लभम् / अधावन्मामुपागम्य मुनयस्तीर्थवासिनः

ដើម្បីទទួលបានវិញនូវក្សេត្រដែលព្រះឥស្វរៈស្រឡាញ់ នោះ ព្រះមុនីអ្នកស្នាក់នៅទីរថៈ បានរត់មកជិត ហើយមករកខ្ញុំ។

Verse 6

एषामर्थे ततः सो ऽहं महेन्द्रादचलोत्तमात् / भवन्तमागतो द्रष्टुं सहैभिर्मुनिपुङ्गवैः

ដោយសារកិច្ចការរបស់ពួកគេនេះ ខ្ញុំបានមកពីភ្នំដ៏ឧត្តមឈ្មោះ មហេន្រ្ទរៈ ជាមួយព្រះមុនីដ៏ប្រសើរទាំងនេះ ដើម្បីមកជួបព្រះអង្គ។

Verse 7

तस्मान्मदर्थे सलिलं समुत्सार्यात्मनो भवान् / दातुमर्हति तत्क्षेत्रमेषां तोये च पूर्ववत्

ដូច្នេះ សម្រាប់ខ្ញុំ សូមព្រះអង្គបណ្តេញទឹករបស់ព្រះអង្គចេញ ហើយប្រទានក្សេត្រនោះ; ហើយសម្រាប់ពួកគេ សូមឲ្យទឹកនៅដដែលដូចមុន។

Verse 8

जैमिनिरुवाच इति तस्य वचः श्रुत्वा वरुणो यादसां पतिः / निरूप्य मनसा राममिद भूयो ऽब्रवीद्वचः

ជៃមិនីបាននិយាយថា—ពេលវរុណៈ ម្ចាស់នៃសត្វទឹកទាំងឡាយ បានស្តាប់ពាក្យនោះហើយ គាត់បានគិតដល់រាមក្នុងចិត្ត ហើយបាននិយាយពាក្យនេះម្តងទៀត។

Verse 9

वरुण उवाच न शक्यमुत्सारयितुं मदंभः केनचिद्भवेत् / तथा हि मे वरो दत्तः पुरानेन विरिञ्चिना

ព្រះវរុណបានមានបន្ទូលថា៖ ទឹករបស់ខ្ញុំមិនអាចត្រូវបានបណ្តេញចេញដោយនរណាម្នាក់ឡើយ ព្រោះព្រះព្រហ្មបានប្រទានពរនេះដល់ខ្ញុំកាលពីសម័យបុរាណ។

Verse 10

सो ऽहं त्वत्तेजसेदारीं विहाय सहजां धृतिम् / कातरं समुपायातो वशतां तव भार्गव

ដូច្នេះ ខ្ញុំបោះបង់ភាពរឹងមាំពីធម្មជាតិរបស់ខ្ញុំ ដោយសារតែតេជះរបស់អ្នក ខ្ញុំបានមកចុះចូលនឹងអ្នកដោយក្តីភ័យខ្លាច ឱ ភ៌គវ។

Verse 11

एषामर्थे विशेषण भवता परिचोदितः / कथं न कुर्यां कर्मेदमहं क्षत्त्रकुलान्तक

ដោយត្រូវបានជំរុញដោយអ្នកជាពិសេសដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ពួកគេ តើខ្ញុំមិនអាចធ្វើកិច្ចការនេះបានដោយរបៀបណា ឱ អ្នកបំផ្លាញពូជពង្សក្សត្រ?

Verse 12

तस्माद्यावत्प्रमाणं मे भवान्संकल्पयिष्यति / तावत्संघारयिष्यामि भूमौ सलिलमात्मनः

អាស្រ័យហេតុនេះ ទោះជាអ្នកកំណត់ព្រំដែនសម្រាប់ខ្ញុំកម្រិតណាក៏ដោយ ខ្ញុំនឹងទប់ទឹករបស់ខ្ញុំនៅលើផែនដីត្រឹមនោះ។

Verse 13

इति तस्य वचः श्रुत्वा तथेत्युक्त्वा स सायकम् / यथागतं प्रचिक्षेप धनुर्निर्भिद्य भार्गवः

ដោយ​ឮ​ពាក្យ​របស់​ទ្រង់ ហើយ​ពោល​ថា 'សូម​ឲ្យ​បាន​សម្រេច​ចុះ' ភ៌គវ ក៏​បាញ់​မြှား​ចេញ​ពី​ធ្នូ តាម​ផ្លូវ​ដែល​វា​មក។

Verse 14

ततो निरूप्य सीमानं दर्शयानो महीपते / स्रुवं जग्राह मतिमान्क्षप्तुकामो जलाशये

បន្ទាប់មក ព្រះរាមដ៏មានប្រាជ្ញា បានកំណត់ព្រំដែន ហើយបង្ហាញឲ្យឃើញ ដល់ព្រះមហាក្សត្រ; នៅក្បែរអាងទឹក ព្រះអង្គបានយក “ស្រុវ” (ស្លាបព្រាយជ្ញ) ដោយបំណងនឹងបោះចោល។

Verse 15

प्रसन्नचेतसं रामं गतरोषमथात्मनि / अन्तर्हिते सरिन्नाथे रामः सुवमुदङ्मुखः

ពេលដែលអធិបតីនៃទន្លេទាំងឡាយ (សមុទ្រ) បានលាក់ខ្លួនទៅ ព្រះរាមបានបោះបង់កំហឹងក្នុងចិត្ត មានចិត្តស្រស់ថ្លា ហើយឈរមុខទៅទិសជើង កាន់ស្រុវ។

Verse 16

भ्रामयित्वातिवेगेन चिक्षेप लवणार्णवे / क्षिप्तत्वेन समुद्रे तु दिशमुत्तरपश्चिमाम्

ព្រះអង្គបានបង្វិលស្រុវដោយល្បឿនខ្លាំង ហើយបោះចូលទៅក្នុងសមុទ្រខ្លាញ់; ពេលធ្លាក់ចូលសមុទ្រ វាបានហោះទៅទិសជើង-លិច។

Verse 17

गत्वा स्रुवोपतद्राजन्योजनानां शतद्वयम् / तीर्थं शुर्पारकं नाम सर्वपापविमोचनम्

ឱ ព្រះរាជា ស្រុវបានទៅធ្លាក់ឆ្ងាយពីររយយោជន៍; ទីនោះគឺទីរថៈឈ្មោះ “ស៊ូរបារក” ដែលរំដោះបាបទាំងអស់។

Verse 18

विश्रुतं यत्त्रिलोकेषु तीरे नदनदीपतेः / तीर्थं तदन्तरीकृत्य स्रुवो रामकराच्च्युतः

ទីរថៈដែលល្បីល្បាញក្នុងបីលោក និងស្ថិតនៅលើឆ្នេរនៃអធិបតីនៃទន្លេ (សមុទ្រ) នោះ—ស្រុវដែលរអិលចេញពីដៃព្រះរាមបានឆ្លងកាត់ទីរថៈនោះ ហើយធ្លាក់ចុះនៅទីនោះ។

Verse 19

निपपात महाराज सूचयन्रामविक्रमम् / यत्राभूद्रामसृष्टाया भुवो निष्ठाथ पार्थिव

ឱ មហារាជា គាត់បានដួលនៅទីនោះ ដើម្បីបង្ហាញវីរភាពរបស់ព្រះរាម; នៅទីនោះហើយ ជាព្រំដែនដីដែលព្រះរាមបានបង្កើត បានតាំងមាំ ឱ ព្រះបាទ។

Verse 20

तीर्थं शूर्पारकं तत्तु श्रीमल्लोकपरिश्रुतम् / उत्सारयित्वा सलिलं समुद्रस्तावदात्मनः

ទីរថៈឈ្មោះ សូរបារក នោះ មានសិរីរុងរឿង និងល្បីល្បាញក្នុងលោក; សមុទ្រផងដែរ បានរុញទឹករបស់ខ្លួនឲ្យថយចេញបន្តិច ដើម្បីបើកទីទំនេរ។

Verse 21

अतिष्ठदपसृत्योर्वीं दत्त्वा रामाय पार्थिव / अनतिक्रान्तमर्यादो यथाकालं भृगूद्वहः

ឱ ព្រះបាទ អ្នកប្រសើរនៃវង្សភ្រឹគុ បានធ្វើឲ្យដីថយចេញ ហើយប្រគល់ជូនព្រះរាម; ដោយមិនល تجاوزព្រំដែន គាត់បានឈរមាំតាមកាលសម។

Verse 22

समयं स्वापयामास तस्यैवानुमते भुवि / विज्ञाय पूर्वसीमान्तां भुवमभ्युत्ससर्ज ह

ដោយការយល់ព្រមរបស់គាត់លើផែនដី គាត់បានបង្កើតឲ្យមានក្រឹត្យកាល; ពេលដឹងព្រំដែនចាស់ខាងកើតហើយ គាត់បានលែងដីឲ្យពង្រីកទៅមុខ។

Verse 23

व्यस्मयन्त सुराः सर्वे दृष्ट्वा रामस्य विक्रमम् / नगरग्रमसीमानः किञ्चित्किञ्चित्क्वचित्क्वचित्

ពេលឃើញវីរភាពរបស់ព្រះរាម ព្រះទេវទាំងអស់ក៏ភ្ញាក់ផ្អើល; ព្រំដែនទីក្រុង និងភូមិ បានផ្លាស់ទៅមុខបន្តិចម្តងៗ នៅទីនេះទីនោះ។

Verse 24

सह्ये तु पूर्ववत्तस्मिन्नब्धेरपसृतेंऽभसि / तत्र दैवात्तथा स्थानान्निम्नत्वात्स प्रलक्ष्य तु

នៅលើភ្នំសហ្យ ដូចមុន កាលទឹកសមុទ្រថយចុះ នៅទីនោះដោយព្រះចេតនា ព្រោះដីទាប ទីកន្លែងនោះបានបង្ហាញច្បាស់។

Verse 25

ततस्तेषां भृगुश्रेष्ठो मुनीनां भावितात्मनाम् / यथाभिलषितं स्थानं प्रददौ प्रीतिपूर्वकम्

បន្ទាប់មក ព្រះឥសីភ្រឹគុដ៏ប្រសើរ បានប្រទានទីកន្លែងតាមដែលមុនីអ្នកបរិសុទ្ធចិត្តប្រាថ្នា ដោយសេចក្តីពេញចិត្ត។

Verse 26

ततस्ते मुनयः सर्वे हर्षेण महातान्विताः / कृतकृत्या भृशं राममाशिषा समपूजयन्

បន្ទាប់មក មុនីទាំងអស់ពោរពេញដោយសេចក្តីរីករាយដ៏ធំ ហើយមានអារម្មណ៍ថាកិច្ចបានសម្រេច ក៏គោរពបូជាព្រះរាមដោយពាក្យពរជ័យយ៉ាងខ្លាំង។

Verse 27

अथैतैरभ्यनुज्ञातो ययौ प्राप्तमनोरथः / गते मुनिवरे रामे देशात्तस्मान्निजाश्रमम्

បន្ទាប់មក ព្រះរាមដែលបានទទួលការអនុញ្ញាតពីមុនីទាំងនោះ ហើយបានសម្រេចបំណង ក៏ចាកចេញពីដែននោះទៅកាន់អាស្រមរបស់ព្រះអង្គ។

Verse 28

संभूय मुनयः सर्वे प्रजग्मुस्तीरमंबुधेः / परिचङ्क्रम्य तां भूमिं यत्नेन महातान्विताः

បន្ទាប់មក មុនីទាំងអស់បានប្រជុំគ្នា ហើយទៅដល់ឆ្នេរសមុទ្រ; ពោរពេញដោយសេចក្តីរីករាយដ៏ធំ ពួកគេបានដើរត្រួតពិនិត្យដីនោះដោយការខិតខំ។

Verse 29

ददृशुः सर्वतो राजन्ह्यर्मवान्तः स्थितां महीम् / नित्यत्वा त्सर्वदेवानामधिष्ठानतया तथा

ឱ ព្រះរាជា អ្នកប្រកាន់ធម៌បានឃើញផែនដីឈរមាំមួនគ្រប់ទិស ដូចជាអាសនៈអស់កល្បជានិច្ចសម្រាប់ទេវទាំងអស់។

Verse 30

कातमब्धौ निपतितं नष्टतोयं चिरोषितम् / अपि रुद्रप्रभावेम प्रायान्नात्यन्तविप्लवम्

រណ្តៅដែលធ្លាក់ចូលសមុទ្រ ហើយបាត់ទឹក ស្ងួតយូរមកហើយ នោះក៏ដោយឥទ្ធិពលរុទ្រា ក៏ស្ទើរមិនបានជួបវិប្លវៈដ៏ខ្លាំងក្លាទេ។

Verse 31

तत्तेयनिःसृतं क्षेत्रमभूत्पूर्ववदेव हि / एतद्धि देवसामर्थ्यमचिन्त्यं नृपसत्तम

ពេលវាលេចចេញមក វាលនោះក៏ក្លាយដូចមុនវិញ; ឱ ព្រះមហាក្សត្រដ៏ប្រសើរ នេះហើយជាសមត្ថភាពអស្ចារ្យមិនអាចគិតដល់របស់ទេវទាំងឡាយ។

Verse 32

एवं रामेण जलधेः पुनः सृष्टा वसुंधरा / दक्षिणोत्तरतो राजनयोजनानां चतुःशतम्

ដូច្នេះ ព្រះរាមបានបង្កើតផែនដីឡើងវិញពីសមុទ្រ; ឱ ព្រះរាជា វាលាតសន្ធឹងពីត្បូងទៅជើងចំនួនបួនរយយោជន៍។

Verse 33

नातिक्रामति सो ऽद्यापि सीमानं पयसां निधिः / कृतं रामेण महता न तु सज्जं महद्धनुः

សូម្បីតែសព្វថ្ងៃ សមុទ្រ ដែលជាគំនរទឹកទាំងឡាយ ក៏មិនល تجاوز ព្រំដែននោះទេ; ព្រះរាមដ៏មហិមាបានធ្វើឲ្យសម្រេច ដោយមិនចាំបាច់ត្រៀមធ្នូដ៏ធំរបស់ព្រះអង្គ។

Verse 34

एवं प्रभावो रामो ऽसौ सगरश्च महीपतिः / यस्य पुत्रैरयं खण्डो भारतो ऽब्धौ निपतितः

ដូច្នេះ ព្រះរាម និងព្រះមហាក្សត្រ សគរ មានអานุភាពយ៉ាងខ្លាំង; ដោយសារបុត្រៗរបស់ព្រះអង្គ ដែនភារតៈនេះបានធ្លាក់ចូលសមុទ្រ។

Verse 35

योजनानां सहस्रन्तु वर्द्धितश्च महोदधिः / रामेणाभूत्पुनः सृष्टं योजनानां तु षट्शतम्

មហាសមុទ្រ​បានពង្រីកដល់មួយពាន់​យោជន៍; បន្ទាប់មក ព្រះរាមបានបង្កើតឡើងវិញឲ្យមានត្រឹមប្រាំមួយរយ​យោជន៍។

Verse 36

सगरस्य सुतैर्यस्माद्वर्द्धितो मकरालयः / ततः प्रभृति लोकेषु सागराख्यामवाप्तवान्

ដោយសារបុត្រៗរបស់សគរ សមុទ្រ​ដែលជាទីស្នាក់របស់មகரា បានពង្រីក; ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ក្នុងលោកទាំងឡាយ វាបានទទួលនាមថា «សាគរ»។

Verse 37

एतत्ते ऽभिहितं सम्यङ्महतश्चरितं मया / रामस्य कार्त्तवीर्यस्य सगरस्य महीपतेः

នេះជាចរិតដ៏មហិមា ដែលខ្ញុំបានប្រាប់អ្នកដោយត្រឹមត្រូវ—អំពីព្រះរាម ការត្តវីរ្យ និងព្រះមហាក្សត្រ សគរ។

Frequently Asked Questions

A sacred-geography dispute: sages seek restoration/access to the Gokarṇa kṣetra, while Varuṇa explains he cannot fully withdraw the waters due to Brahmā’s boon—resolved by Varuṇa agreeing to contain the waters within limits set by Bhārgava.

The episode alludes to Sagara’s sons (Sagarātmajāḥ), a well-known Ikṣvāku/Solar-dynasty-linked narrative cluster, used here as an etiological cause for land displacement/submergence affecting Gokarṇa.

Sīmā marks a sacral-legal boundary that stabilizes the kṣetra’s identity; the sruva (ladle used in offerings) signals a ritualized act of measurement/purification, implying that geographic restoration is performed as dharmic-ritual procedure, not mere physical engineering.