Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 1
Bhārgavaṃ prati Varuṇāgamanaṃ
Varuṇa’s Approach to Bhārgava/Paraśurāma
Devanagari script
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे मध्यमभागे तृतीये उपोद्धातपादे भार्गवं प्रति वरुणागमनं नाम सप्तपञ्चशत्तमो ऽध्यायः // ५७// जैमिनिरुवाच एवं ब्रुवाणं वरुणं विलोक्य पतितं भुवि / संजहार पुनर्धीमानस्त्रं मृगुकुलोद्वहः
Transliteration
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe madhyamabhāge tṛtīye upoddhātapāde bhārgavaṃ prati varuṇāgamanaṃ nāma saptapañcaśattamo 'dhyāyaḥ // 57// jaiminiruvāca evaṃ bruvāṇaṃ varuṇaṃ vilokya patitaṃ bhuvi / saṃjahāra punardhīmānastraṃ mṛgukulodvahaḥ
Translation
ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រីព្រហ្មាណ្ឌ មហាបុរាណ» ភាគមធ្យម នៅអុបោទ្ធាតបាទទីបី ជំពូកទី៥៧ មាននាម «ការមកដល់របស់វរុណៈចំពោះភារគវៈ»។ ជៃមិនីបាននិយាយថា៖ ពេលឃើញវរុណៈនិយាយដូច្នេះ ហើយដួលលើដី អ្នកប្រាជ្ញ អ្នកលេចធ្លោនៃវង្សម្រឹគុ បានដកអាវុធរបស់ខ្លួនត្រឡប់វិញ។
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्तिसूचक अव्यय (quotative particle)
श्री-ब्रह्माण्डेin the revered Brahmāṇḍa (Purāṇa)
श्री-ब्रह्माण्डे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + ब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neut), सप्तमी (locative), एकवचन (singular)
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहापुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neut), सप्तमी (locative), एकवचन (singular)
मध्यम-भागेin the middle section
मध्यम-भागे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्यम (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), सप्तमी (locative), एकवचन (singular)
तृतीयेin the third
तृतीये:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neut) / पुंलिङ्ग (masc) locative singular agreeing with implied ‘भागे/पादे’; सप्तमी, एकवचन
उपोद्धात-पादेin the Upoddhāta-pāda (introductory section)
उपोद्धात-पादे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootउपोद्धात (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), सप्तमी (locative), एकवचन (singular)
भार्गवम्Bhārgava (descendant of Bhṛgu)
भार्गवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), द्वितीया (accusative), एकवचन (singular)
प्रतिtowards, concerning
प्रति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय (preposition; ‘towards/with regard to’)
वरुण-आगमनम्the coming of Varuṇa
वरुण-आगमनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक) + आगमन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neut), प्रथमा (nominative), एकवचन (singular)
नामnamed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formसंज्ञासूचक अव्यय (particle meaning ‘named/called’)
सप्त-पञ्चाशत्तमःfifty-seventh
सप्त-पञ्चाशत्तमः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या) + पञ्चाशत् (संख्या) + तम (प्रत्ययान्त प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), प्रथमा (nominative), एकवचन (singular); क्रमवाचक (ordinal)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), प्रथमा (nominative), एकवचन (singular)
जैमिनिःJaimini
जैमिनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजैमिनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), प्रथमा (nominative), एकवचन (singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
ब्रुवाणम्speaking
ब्रुवाणम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootब्रुवाण (कृदन्त; √ब्रू धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग (masc), द्वितीया (accusative), एकवचन (singular)
वरुणम्Varuṇa
वरुणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), द्वितीया (accusative), एकवचन (singular)
विलोक्यhaving seen
विलोक्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवि + लोक् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable verbal), ‘having seen’
पतितम्fallen
पतितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपतित (कृदन्त; √पत् धातु)
Formभूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग (masc), द्वितीया (accusative), एकवचन (singular); वरुणम् इति विशेषणम्
भुविon the ground
भुवि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक: भुव्/भूमि)
Formस्त्रीलिङ्ग (fem), सप्तमी (locative), एकवचन (singular)
संजहारwithdrew, drew back
संजहार:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + हृ (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
पुनःagain
पुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
धीमान्wise, intelligent
धीमान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootधीमन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), प्रथमा (nominative), एकवचन (singular)
अस्त्रम्weapon, missile
अस्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neut), द्वितीया (accusative), एकवचन (singular)
मृगु-कुल-उद्वहःthe foremost of the Mṛgu lineage
मृगु-कुल-उद्वहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमृगु (प्रातिपदिक) + कुल (प्रातिपदिक) + उद्वह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), प्रथमा (nominative), एकवचन (singular)