Adhyaya 284
AyurvedaAdhyaya 28477 Verses

Adhyaya 284

मृतसञ्जीवनीकरसिद्धयोगः (Mṛtasañjīvanī-kara Siddha-yogaḥ) — Perfected Formulations for Revivification and Disease-Conquest

ជំពូកនេះបើកដោយការផ្លាស់ប្តូរពីថ្នាំបង្កើតដោយមន្ត្រ ទៅកាន់ឯកសារ​អាយុវេដថ្មី៖ សិទ្ធយោគ (រូបមន្តបានបំពេញ) ដែលអាត្រេយៈបានបង្រៀន ហើយធន្វន្តរិបានបង្រៀនឡើងវិញ។ គោលបំណងមានលក្ខណៈសព្វវចនានុក្រម និងអនុវត្តបាន ដោយរៀបរាប់ពិធីព្យាបាលជំងឺធំៗ៖ ជ្វរ (គ្រុន), កាស-ស្វាស-ហិក្កា (ក្អក ដង្ហើមខ្លី ស្អក), អរោចន (មិនឃ្លាន), ចរទិ-ត្រឹស្ណា (ក្អួត ស្រេក), គុស្ឋ និងវិស្ផោត (ជំងឺស្បែក/ពងបែក), វ្រណ និងណាឌី/ភគន្ទរ (របួស និងផ្លូវរន្ធ), អាមវាត និងវាត-សោណិត, សោថ (ហើម), អರ್ಶស (ឬសដូងបាត), អតីសារ (រាគ), ក្សយ (ស្គមស្គាំង), រោគស្ត្រី និងរោគភ្នែក។ រូបមន្តត្រូវបានរៀបតាមទម្រង់ថ្នាំ និងវិធីធ្វើ៖ ក្វាថ (ទឹកស្ងោរ), ចូរណ (ម្សៅ), ឃ្រឹត (ខ្លាញ់ឱសថ), តៃល (ប្រេងឱសថ), លេប (បិទលាប), គុដិកា (គ្រាប់), អញ្ចន (ថ្នាំភ្នែក), នាស្យ (បញ្ចូលច្រមុះ), សេក (ស្រោច), វមន និងវិរេចន (បញ្ចេញ/បន្សុទ្ធ)។ ចុងក្រោយលើកតម្កើងការបញ្ចុះជាពិសេសរូបមន្ត ‘នារាច’ ថាជាអធិបតី ហើយបញ្ជាក់ថា សិទ្ធយោគទាំងនេះ (តាមសុស្រុត) ជាអ្នកបំផ្លាញជំងឺទូទៅ សម្របសម្រួលប្រសិទ្ធិភាពព្យាបាលជាមួយធម៌ក្នុងការអភិរក្សជីវិត និងសមត្ថភាពសាធនា។

Shlokas

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे मन्त्ररूपौषधकथनं नाम त्र्यशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ चतुरशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः मृतसञ्जीवनीकरसिद्धयोगः धन्वन्तरिर् उवाच सिद्धयोगान् पुनर्वक्षे मृतसञ्जीवनीकरान् आत्रेयभाषितान् दिव्यान् सर्वव्याधिविमर्दनान्

ដូច្នេះ ក្នុង «អគ្និមហាបុរាណ» ជំពូកទី ២៨៣ ដែលមានចំណងជើង «ការពិពណ៌នាឱសថក្នុងរូបមន្ត» បានបញ្ចប់។ ឥឡូវចាប់ផ្តើមជំពូកទី ២៨៤៖ «យោគឱសថសម្រេច ដែលនាំឲ្យជីវិតត្រឡប់មកវិញ»។ ធន្វន្តរិ បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំនឹងពន្យល់ឡើងវិញអំពីយោគសម្រេចទាំងឡាយ—យោគដែលអាចធ្វើឲ្យអ្នកស្លាប់រស់ឡើងវិញ—ដែលអាត្រេយៈបានប្រកាស ជាទេវភាព និងអាចបំផ្លាញរោគទាំងអស់»។

Verse 2

आत्रेय उवाच विल्वादिपञ्चमूलस्य क्वाथः स्याद्वातिके ज्वरे पावनं पिप्पलीमूलं गुडूची विष्वजो ऽथ वा

អាត្រេយៈ បាននិយាយថា៖ ក្នុងជំងឺក្តៅខ្លួនដែលកើតពីវាតៈ (vāta) គួរផ្តល់ទឹកឱសថស្ងោរពី «bilvādi pañca-mūla»។ ជាឱសថសម្អាតបាប/បរិសុទ្ធ អាចផ្តល់ឫស «pippalī» ឬ «guḍūcī» ឬឱសថដែលហៅថា «viṣvaja» ផងដែរ។

Verse 3

वीरकार्ये इति ख एकनामाथ सर्थकमिति ख , ञ च सर्वव्याधिविनाशकानिति ख आमलक्यभया कृष्ण वह्निः सर्वज्वरान्तकः विल्वाग्निमन्थश्योनाककाश्मर्यः पार्ला स्थिरा

«Vīrakārye» (ដូចដែលមានក្នុងសៀវភៅ Kha); «Ekānāma» និង «Sārthaka» (ដូចដែលមានក្នុង Kha); ហើយ «Sarvavyādhivināśaka» (ដូចដែលមានក្នុង Kha)។ (ឱសថទាំងនេះគឺ) Āmalakī, Abhayā, Kṛṣṇā, Vahni, Sarvajvarāntaka, Vilva, Agnimantha, Śyonāka, Kāśmarya, Pārlā និង Sthirā។

Verse 4

त्रिकण्टकं पृश्नपर्णी वृहती कण्टकारिकाः ज्वराविपाकपार्श्वार्तिकाशनुत् कुशमूलकम्

ត្រីកណ្ដក, ព្រឹស្និបರ್ಣី, វ្រឹហតី និង កណ្ដការីកា—រួមជាមួយឫសស្មៅកុសៈ—ជាឱសថបន្ធូរជំងឺគ្រុន ការរំលាយអាហារខូច និងឈឺចំហៀង។

Verse 5

गुडूची पर्पटी मुस्तं किरातं विश्वभेषजम् वातपित्तज्वरे देयं पञ्चभद्रमिदं स्मृतम्

គុឌូចី, បរបតី, មុស្ត, គិរាត និង វិશ્વភេសជ—ឱសថប្រាំនេះ ត្រូវផ្តល់ក្នុងគ្រុនកើតពីវាត និង ពិត្ត; គេរំលឹកថា «បញ្ចភទ្រ»។

Verse 6

त्रिवृद्विशालकटुकात्रिफलारग्बधैः कृतः स्ंस्कारो भेदनक्वाथः पेयः सर्वज्वरापहः

ទឹកឱសថបណ្តេញ (បេធន-ក្វាថ) សម្រាប់ផឹក ដែលរៀបចំដោយកែច្នៃជាមួយ ត្រីវ្រឹត, វិශាលា, កតុកា, ត្រីផលា និង អារ្គវធ—អាចបំបាត់គ្រុនគ្រប់ប្រភេទ។

Verse 7

देवदारुबलावासात्रिफलाव्योपपद्मकैः सविडङ्गैः सितातुल्यं तच्चुर्णं पञ्चकाशजित्

ម្សៅឱសថធ្វើពី ដេវដារុ, បលា, វាសា, ត្រីផលា, វ្យោបបទ្មក និង វិដង្គ—លាយជាមួយស្ករបរិមាណស្មើ—អាចឈ្នះក្អកប្រាំប្រភេទ។

Verse 8

दशमूलीशटीरास्नापिप्पलीबिल्वपौष्करैः शृङ्गीतामलकीभार्गीगुडूचीनागवल्लिभिः

ដោយប្រើ ដសមូល (ក្រុមឫសដប់), សឋី, រាស្នា, ពិព្ពលី, បិល្វ និង បៅស្ករ; ហើយបន្ថែម ស្ឫង្គី, តាមលកី, ភារគី, គុឌូចី និង នាគវល្លី។

Verse 9

यवाग्रं विधिना सिद्धं कशायं वा पिवेन्नरः काशहृद्ग्रहणीपार्श्वहिक्वाश्वासप्रशान्तये

បុរសគួរផឹកទឹកស្ងោរពីគ្រាប់សាលី (យវ) ដែលរៀបចំតាមវិធីត្រឹមត្រូវ ដើម្បីបន្ធូរក្អក ការឈឺចាប់បេះដូង ជំងឺក្រាហណី (ផ្លូវរំលាយអាហារ) ឈឺចំហៀង ស្អក និងដង្ហើមខ្លី/ហឺត។

Verse 10

मधुकं मधुना युक्तं विप्पलीं शर्करान्वितां नागरं गुडसंयुक्तं हिक्वाघ्नं लावणत्रयम्

មធុក (លីកូរីស) លាយជាមួយទឹកឃ្មុំ; វិប្បលី (ម្រេចវែង) រួមជាមួយស្ករ; នាគរ (ខ្ញីស្ងួត) បន្សំជាមួយស្ករត្នោត (guda); ហើយជាមួយ «អំបិលបីប្រភេទ»—រូបមន្តនេះបំបាត់ស្អក។

Verse 11

कारव्यजाजीमरिचं द्राक्षा वृक्षाम्लदाडिमम् सौवर्चलं गुडं क्षौद्रं सर्वारोचननाशनम्

ការាវ្យ (caraway) អជាជី (cumin) និងម្រេចខ្មៅ; ទំពាំងបាយជូរស្ងួត; វ្រឹក្ខាម្ល (Garcinia) និងទទឹម; ជាមួយអំបិលសៅវರ್ಚល (sauvarcala) ស្ករត្នោត (guda) និងទឹកឃ្មុំ—ទាំងនេះបំបាត់ការខ្វះឃ្លានគ្រប់ប្រភេទ (arocanā)។

Verse 12

शृङ्गवेररसञ्चैव मधुना सह पाययेत् अरुचिश्वासकाशघ्नं प्रतिश्यायकफान्तकम्

គួរឲ្យអ្នកផឹកទឹកច្របាច់ពីសೃṅ្គវេរ (ខ្ញីស្រស់) ជាមួយទឹកឃ្មុំ; វាបំផ្លាញការខ្វះឃ្លាន ដង្ហើមខ្លី និងក្អក ហើយបញ្ចប់ផ្តាសាយ (pratiśyāya) និងកំហាកលើស។

Verse 13

वटं शृङ्गी शिलालोध्रदाडिमं मधुकं मधु पिवेत् तण्डुलतोयेन च्छर्दितृष्णानिवारणम्

ដើម្បីបន្ធូរការក្អួត និងស្រេកទឹកខ្លាំង គួរផឹកការរៀបចំពីវដ (ដើមពោធិ/ប៉ាន្យាន) សૃṅ្គី śilā-lodhra ទទឹម និងមធុក ជាមួយទឹកឃ្មុំ លាយក្នុងទឹកអង្ករ។

Verse 14

देवदारुबलारास्नात्रिफलाव्योषपद्मकैर् इति ख गुडुची वासकं लोध्रं पिप्पलीक्षौद्रसंयुतम् कफान्वितञ्जयेद्रक्तं तृष्णाकासज्वरापहम्

(រូបមន្តមួយទៀត) ដោយដើមទេវដារុ, បលា, រាស្នា, ត្រីផលា, ត្រីកដុ (គ្រឿងហឹរបី), និង បទ្មក—ហើយក៏មាន (ការរៀបចំ) គុឌូចី, វាសក, និង លោធ្រា លាយជាមួយ ពិប្បលី និង ទឹកឃ្មុំ—អាចឈ្នះរោគឈាមដែលភ្ជាប់នឹងកផៈ និងបំបាត់ស្រេកទឹក ក្អក និងគ្រុន។

Verse 15

वासकस्य रसस्तद्वत् समधुस्ताम्रजो रसः शिरीषपुष्पसुरसभावितं मरिचं हितं

ដូចគ្នានេះដែរ ទឹកច្របាច់ពីវាសក គឺមានប្រយោជន៍; ហើយដូចគ្នានេះដែរ អេលិចសៀរដែលកើតពីទង់ដែង លាយជាមួយទឹកឃ្មុំ ក៏មានប្រយោជន៍។ ម្រេចខ្មៅ ដែលបានបំព្រងដោយក្លិន/សារធាតុស្រង់ពីផ្កាសិរីស និងទុលសី (សុរាសា) គឺល្អសម្រាប់សុខភាព។

Verse 16

सर्वार्तिनुन्मसूरो ऽथ पित्तमुक् तण्ड्लीयकं निर्गुण्डी शारिवा शेलु रङ्गोलश् च विषापहः

បន្ទាប់មក (បានប្រកាសថា) មសូរ (សណ្ដែកក្រហម) បំបាត់ទុក្ខវេទនាទាំងអស់; តណ្ឌុលីយក បន្ធូរពិត្ដៈ; និង និរគុណ្ឌី, សារីវា, សេលុ, និង រង្គោល—ទាំងនេះជាវត្ថុបំបាត់ពុល។

Verse 17

महौषधं मृतां क्षुद्रां पुष्करंग्रन्थिकोद्भवं पिवेत् कणायुतं क्वाथं मूर्छायाञ्च मदेषु च

សម្រាប់ការសន្លប់ និងស្ថានភាពស្រវឹង គួរផឹកទឹកឱសថស្ងោរ ដែលរៀបចំពី មហោឱសធ, ម្រឹតា, ក្សុទ្រា, ពុស្ករ, និង ក្រន្ថិកោទ្ភវ រួមជាមួយ កណា (ពិប្បលី)។

Verse 18

हिङ्गुसौर्चलव्योषैर्द्विप्लांशैर्घृताढकं चतुर्गुणे गवां मूत्रे सिद्धमुन्मादनाशनं

គី (ghṛta) ចំនួនមួយ អាឌកៈ ស្ងោរនៅក្នុងទឹកនោមគោ ដែលយកបួនដងនៃបរិមាណ ដោយបន្ថែម ហិង្គុ (អាសាហ្វេទីដា), សោរចល (អំបិលរ៉ែហឹរ), និង វ្យោស (គ្រឿងហឹរបី) មួយៗក្នុងមាត្រដ្ឋាន ទ្វេ-ប្លាំសៈ—ការរៀបចំនេះបំផ្លាញ អ៊ុនមាទ (ភាពឆ្កួត/រំខានចិត្ត)។

Verse 19

शङ्खपुष्पीवत्ताकुष्ठैः सिद्धं ब्राह्मीरसैर् युतं पुराणं हन्त्यपस्मारं सोन्मादं मेध्यमुत्तमं

ឱសថ «បុរាណ» ដែលចម្អិនជាមួយ សង្ខបុស្សពី (śaṅkhapuṣpī), វត្តា (vattā) និង កុષ્ઠ (kuṣṭha) ហើយលាយជាមួយទឹកស្រស់ប្រាហ្មី (brāhmī) នោះ បំបាត់ជំងឺអបស្មារ (ឆ្កួតជ្រូក) និងអុន្មាទ (វិកលចិត្ត) ហើយជាឱសថមេធ្យៈល្អឥតខ្ចោះ សម្រាប់បង្កើនបញ្ញា។

Verse 20

पञ्चगव्यं घृतं तद्वत् कुष्ठनुच्चाभयायुतं पटोलत्रिफलानिम्बगुडुचीधावणीवृषैः

ដូចគ្នានេះ គួរប្រើ ឃ្រឹត (ghṛta) ដែលបានរៀបចំដោយ បញ្ចគាវ្យ (pañcagavya—ផលិតផលគោប្រាំយ៉ាង) ហើយលាយជាមួយ កុષ્ઠ (kuṣṭha) និង អភយា (abhayā/harītakī) ព្រមទាំង បតោល (paṭola), ត្រីផលា (triphalā), និម્બ (nimba), គុឌូចី (guḍūcī), ធាវណី (dhāvaṇī) និង វೃಷ (vṛṣa) ដើម្បីបំបាត់ជំងឺកុષ્ઠ។

Verse 21

सकरञ्जैर् घृतं सिद्धं कुष्ठनुद्वज्रकं स्मृतं निम्बं पटोलं व्याघ्री च गुडूची वासकं तथा

ឃ្រឹត (ghṛta) ដែលចម្អិនជាមួយ ករញ្ជ (karañja) ត្រូវបានបង្រៀនថា ជាវជ្រកៈដ៏ខ្លាំង បំបាត់ជំងឺកុષ્ઠ (kuṣṭha)។ ក្នុងរូបមន្តនេះ មាន និម્બ (neem), បតោល (paṭola), វ្យាឃ្រី (vyāghrī), គុឌូចី (guḍūcī) និង វាសក (vāsaka) ផងដែរ។

Verse 22

कुर्याद्दशपलान् भागान् एकैकस्य सकुट्टितान् जलद्रोणे विपक्तव्यं यावत्पादावशेषितं

គួររៀបចំគ្រឿងផ្សំមួយៗ ជាភាគដប់បល (daśa-pala) ហើយកិនឲ្យបែកធំៗ បន្ទាប់មកដាំក្នុងទឹកមួយដ្រូណ (droṇa) រហូតដល់នៅសល់តែភាគមួយភាគបួន។

Verse 23

घृतप्रस्थम्पचेत्तेन त्रिफलागर्भसंयुतं पञ्चतिक्तमिति ख्यातं सर्पिः कुष्ठविनाशनं

បន្ទាប់មក គួរចម្អិន ឃ្រឹត (ghṛta) មួយប្រស្ថ (prastha) ជាមួយនឹងទឹកឱសថ/គ្រឿងផ្សំដែលមាន ត្រីផលា (Triphalā) ជាស្នូល។ ឃ្រឹតនោះល្បីឈ្មោះថា «បញ្ចតិក្ត (Pañcatikta Ghṛta)» ហើយបំផ្លាញជំងឺកុષ્ઠ (kuṣṭha) ដ៏រឹងមាំ។

Verse 24

अशीतिं वातजान्रोगान् चत्वारिंशच्च पैत्तिकान् वङ्कोलश्चेति ख , ञ , च पुष्पकमिति ज ग्रन्थिलोद्भवमिति ख त्रिफलाशर्करायुतमिति ख , ञ च विंशतिं श्लैष्मिकान् कासपीनसार्शोव्रणादिकान्

វាអាចព្យាបាលជំងឺ ៨០ ប្រភេទដែលកើតពីវាតៈ ៤០ ប្រភេទពីពិត្តៈ និង ២០ ប្រភេទពីកផៈ ហើយក៏មានប្រយោជន៍ចំពោះក្អក រលាកច្រមុះ (រីនីត) ឬសដូងបាត របួស និងជំងឺផ្សេងៗទៀត។ (ក្នុងអត្ថបទខ្លះអានថា “វង្គោលៈ” ខ្លះថា “បុស្ស្បកៈ” ហើយខ្លះភ្ជាប់នឹង “គ្រាន់ថិលោទ្ភវៈ”; កំណែផ្សេងទៀតថា “លាយជាមួយត្រីផលា និងស្ករ”)

Verse 25

हन्त्यन्यान् योगरजो ऽयं यथार्कस्तिमिरं खलु त्रिफलायाः कषायेन भृङ्नराजरसेन च

ម្សៅឱសថនេះបំបាត់រោគផ្សេងៗ ដូចព្រះអាទិត្យបំបាត់ភាពងងឹតពិតប្រាកដ—(ពេលប្រើ) ជាមួយទឹកក្រឡុក (កសាយ) នៃត្រីផលា និងជាមួយទឹកស្រស់នៃភ្រឹង្គរាជ (Bhṛṅgarāja) ផងដែរ។

Verse 26

व्रणप्रक्षालनङ्कुर्यादुपदंशप्रशान्तये पटीलदलचूर्णेन दाडिमत्वग्रजो ऽथ वा

ដើម្បីសម្រួលឲ្យស្ងប់ជំងឺអុបដំសៈ (upadaṁśa—រោគឆ្លងផ្លូវភេទ/ដំបៅរលាក) គួរលាងរបួស ដោយប្រើម្សៅស្លឹកប៉ទីលៈ (paṭīla) ឬម្យ៉ាងទៀតប្រើម្សៅ/ធូលីសំបកទទឹម។

Verse 27

गुण्डयेच्च गजेनापि त्रिफलाचूर्णकेन च त्रिफलायोरजोयष्ठिमार्कवोत्पलमारिचैः

គួរបុកកិន (triturate) គ្រឿងឱសថទាំងនេះ ដោយប្រើថ្មកិនផងដែរ ជាមួយម្សៅត្រីផលា; ហើយរៀបចំដោយ ត្រីផលា ធូលី/លំអងស្រូវបាលី (barley-pollen/dust) យស្ឋិមធុ (licorice) ម៉ារកវៈ (mārkava) ឧត្បលៈ (blue lotus) និងម្រេចខ្មៅ។

Verse 28

समैन्धवैः पचेत्तैलमभ्यङ्गाच्छर्दिकापहं सक्षीरान् मार्कवरसान् द्विप्रस्थमधुकोत्पलैः

គួរចម្អិនប្រេងឱសថ ដោយដាក់សៃន្ធវៈ (saindhava—អំបិលថ្ម) បរិមាណស្មើៗគ្នា; ប្រើសម្រាប់ម៉ាស្សាប្រេង (abhyanga) នឹងបំបាត់ការក្អួត។ (រៀបចំ) ដោយទឹកស្រស់ម៉ារកវៈ (mārkava) លាយជាមួយទឹកដោះគោ និងដោយមធុកៈ (licorice) និងឧត្បលៈ (blue lotus) ចំនួនពីរ ប្រាស្ថៈ (prastha)។

Verse 29

पचेत्तु तैलकुडवं तन्नस्यं पलितापहं निम्बम्पटोलं त्रिफला गुडूची स्वदिरं वृषं

គួរចម្អិនប្រេងមួយគុដវៈ; ប្រេងនោះប្រើជានាស្យ (បញ្ចូលតាមច្រមុះ) អាចបំបាត់សក់ប្រផេះ។ ត្រូវរៀបចំជាមួយស្លឹកនីម, ប៉តោល, ត្រីផលា, គុឌូចី, ស្វទិរ និងវ្រឹស។

Verse 30

भूनिम्बपाठात्रिफलागुडूचीरक्तचन्दनं योगद्वयं ज्वरं हन्ति कुष्ठविस्फोटकादिकं

រូបមន្តពីរប្រភេទ ដែលផ្សំដោយភូនីមប, បាថា, ត្រីផលា, គុឌូចី និងចន្ទនក្រហម អាចបំផ្លាញជំងឺគ្រុន ហើយព្យាបាលជំងឺស្បែក ដូចជា​គុស្ឋ (ក្រិន/គ្លីន) និងពងបែកផ្ទុះជាដើម។

Verse 31

पटोलामृतभूनिम्बवासारिष्टकपर्पटैः खदिरान्तयुतैः क्वाथो विस्फोटज्वरशान्तिकृत्

ទឹកថ្នាំស្ងោរ (ក្វាថ) ពីប៉តោលា, អម្រឹតា (គុឌូចី), ភូនីមប, វាសា, អរិෂ្ដក, និងបរបត—រួមជាមួយខទិរ និងឱសថមានរសជាតិចត់-ស្រួយ (កាសាយ) ប្រភេទដូចគ្នា—ជួយសម្រួលរោគពងបែកផ្ទុះ (វិស್ಫោត) និងគ្រុន (ជ್ವರ)។

Verse 32

दशमूली च्छिन्नरुहा पथ्या दारु पुनर्नवा ज्वरविद्रधिशोथेषु शिग्रुविश्वजिता हिताः

ដសមូលី (ក្រុមឫសដប់), ច្ឆិន្នរុហា (គុឌូចី), បថ្យា (ហរិតកី), ដារុ (ទេវទារុ) និងពុនរនវា—រួមជាមួយសិគ្រុ និងវិશ્વជិតា—មានប្រយោជន៍ក្នុងករណីគ្រុន អាប់សេស និងហើម។

Verse 33

मधूकं निम्बपत्राणि लेपः स्यद्व्रणशोधनः त्रिफला खदिरो दार्वी न्यग्रोधातिबलाकुशाः

លេប (ថ្នាំបិត) ពីមធូក និងស្លឹកនីម គួរប្រើសម្រាប់សម្អាតដំបៅ។ ដូចគ្នានេះ ការប្រើត្រីផលា, ខទិរ, ដារវី, ន្យគ្រធ, អតិបលា និងកុសៈ ក៏ត្រូវបានណែនាំសម្រាប់បរិសុទ្ធដំបៅ។

Verse 34

निम्बमूलकपत्राणां कषायाः शोधने हिताः करञ्जारिष्टनिर्गुण्डीरसो हन्याद्व्रणक्रमीन्

សម្រាប់សម្អាត និងបរិសុទ្ធរបួស ការដាំទឹកថ្នាំពីឫស និងស្លឹកនីមបា (nimba) មានប្រយោជន៍។ ទឹកច្របាច់ពីការ៉ញ្ជា (karañja) អរិṣṭa និងនិរគុណ្ឌី (nirguṇḍī) អាចបំផ្លាញពពួកព្រូន/ការឆ្លងមេរោគដែលកើតក្នុងរបួស។

Verse 35

गुण्डयेन्नगजेनापीति ख , ञ च धातकिचन्दनबलासमङ्गामधुकोत्पलैः दार्वीमेदोन्वितैर् लेपः समर्पिर्व्रणरोपणः

លេបៈ (lepa) សម្រាប់ព្យាបាលរបួស ត្រូវរៀបចំពី ធាតកី (dhātakī) ចន្ទនៈ (sandalwood) បលា (balā) សមង្គា (samaṅgā) មធុកៈ (madhuka/លីកូរីស) និងឧត្បលៈ (utpala) រួមជាមួយ ដារវី (dārvī) និងមេដា (meda) ហើយលាយជាមួយស្មើ (ghee) ដើម្បីជួយឲ្យដំបៅបិទ និងជាសះស្បើយ។

Verse 36

गुग्गुलुत्रिफलाव्योषसमांर्शैर् घृतयोगतः नाडी दुष्टव्रणं शूलम्भगन्दरमुखं हरेत्

ការរៀបចំថ្នាំដោយយក គុគ្គុលុ (guggulu) ត្រីផលា (triphalā) និង ត្រយូṣa/វ្យោṣa (tryūṣa, គ្រឿងហឹរបី) ក្នុងបរិមាណស្មើៗគ្នា លាយជាមួយស្មើ (ghee) អាចព្យាបាលជំងឺនាឌី (nāḍī—ផ្លូវរន្ធ/ស៊ីនុស) របួសពុលឬស្មុគស្មាញ (duṣṭa-vraṇa) ការឈឺចាប់ (śūla) និងមាត់រន្ធនៃភគន្ទរ (bhagandara—ហ្វីស្ទុល)។

Verse 37

हरितकीं मूत्रसिद्धां सतैललवणान्वितां प्रातः प्रातश् च सेवेत कफवातामयापहां

គួរទទួលទាន ហរិតកី (harītakī) ដែលបានដាំឲ្យសព្វក្នុងមូត្រ (urine) ហើយបន្ថែមប្រេង និងអំបិល រៀងរាល់ព្រឹកៗ; វាអាចបំបាត់ជំងឺដែលកើតពីកផៈ (kapha) និងវាតៈ (vāta)។

Verse 38

त्रिकटुत्रिफलाक्वाथं सक्षारलवणं पिवेत् कफवातात्मकेष्वेव विरेकः कफवृद्धिनुत्

គួរផឹកទឹកថ្នាំដាំ (kvātha) ពី ត្រីកតុ (Trikaṭu) និង ត្រីផលា (Triphalā) ដោយបន្ថែម ក្សារ (kṣāra—អាល់កាលី) និងអំបិល។ ក្នុងរោគដែលមានលក្ខណៈកផៈ–វាតៈ វិរេកៈ (virecana—ការបញ្ចុះ) នេះ បន្ថយកផៈដែលកើនឡើង។

Verse 39

पप्पलीपिप्पलीमूलवचाचित्रकनागरैः क्वाथितं वा पिवेत्पेयमामवातविनाशनं

គួរផឹកពេយា (បបរ​ស្តើង) ដែលរំងាស់ដោយស្ងោរ បប្បលី បិព្បលីមូល វចា ចិត្រក និងខ្ញីស្ងួត; វាបំផ្លាញ អាមវាត (រោគរលាកសន្លាក់កើតពី āma)។

Verse 40

रास्नां गुडुचीमेरण्डदेवदारुमहौषधं पिवेत् सर्वाङ्गिके वाते सामे सन्ध्यस्थिमज्जगे

ក្នុងករណីវាតរាលដាលទូទាំងរាងកាយ ដែលភ្ជាប់ជាមួយ āma ហើយប៉ះពាល់ដល់សន្លាក់ ឆ្អឹង និងខួរឆ្អឹង គួរផឹកការរៀបចំពី រាស្នា គុឌូចី អេរណ្ឌ (ល្ហុងប្រេង) ទេវដារុ និងមហោឩសធ។

Verse 41

दशमूलकशायं वा पिवेद्धा नागराम्भसा शुण्ठीगोक्षुरकक्वाथः प्रातः प्रातिर् निषेवितः

ឬគួរផឹកទឹកស្ងោរ (កសាយ) នៃទសមូល ដោយយកជាមួយទឹកដែលលាយក្លិនខ្ញីស្ងួត (នាគរ)។ ហើយទឹកស្ងោរខ្ញីស្ងួតជាមួយគោក្សុរ គួរប្រើជាប្រចាំ រៀងរាល់ព្រឹក។

Verse 42

सामवातकटीशूलपाचनो रुक्प्रणाशनः समूलपत्रशाखायाः प्रसारण्याश् च तैलकं

ប្រាសារណីតែល ដែលរៀបចំពីឫស ស្លឹក និងមែករបស់ប្រាសារណី គឺជាឱសថជួយរំលាយ āma ក្នុងវាត និងជាឱសថបំបាត់ឈឺចង្កេះ/ត្រគាកដូចជាចុកពោះ បំផ្លាញការឈឺចាប់ទូទាំងរាងកាយ។

Verse 43

गुडुच्याः सुरसः कल्कः चूर्णं वा क्वाथमेव च प्रभूतकालमासेव्य मुच्यते वातशोणितात्

ដោយយកគុឌូចី និងសុរសៈ មិនថាជាគ្រាប់បុក (កល្ក) ឬជាម្សៅ ឬជាទឹកស្ងោរ ហើយប្រើជាយូរពេល នោះនឹងរួចផុតពី វាត-សោណិត (រោគវាតពាក់ព័ន្ធឈាម ដូចជាគោត)។

Verse 44

पिप्पली वर्धमानं वा सेव्यं पथ्या गुडेन वा पटोलत्रिफलातीव्रकटुकासृतसाधितं

គួរប្រើម្រេចវែង (pippalī) តាមវិធី «វឌ្ឍមាន» គឺបន្ថែមបន្តិចម្តងៗ; ឬបរិភោគហរិតកី (pathyā) ជាមួយស្ករត្នោត (guda); ឬយកឃីថ្នាំ ដែលចម្អិនជាមួយ paṭola, triphalā និង tīvrakaṭukā (ឱសថហឹរខ្លាំង)។

Verse 45

पक्वं पीत्वा जयत्याशु सदाहं वातशोणितं कफवातविनाशिनीमिति ज त्रिकटुत्रिफलाकुष्ठमिति ञ पटोलत्रिफलाभिरुकटुकामृतसाधितमिति ख , छ , ञ च गुग्गुलं कोष्णशीते तु गुडुची त्रिफलाम्भसा

ពេលយកថ្នាំនេះបន្ទាប់ពីចម្អិនឲ្យសព្វ (ប៉ាក់វ) វាឈ្នះបានឆាប់រហ័សនូវអារម្មណ៍ក្តៅឆេះរ៉ាំរ៉ៃ និងជំងឺ vāta-śoṇita (ឈាមខូចដោយវាតា ដូចជាគ្រុនសន្លាក់/ហ្គោត) ហើយបំផ្លាញរោគកផ-វាតា—នេះហៅរូបមន្ត «ជ»។ សមាស «trikaṭu–triphalā–kuṣṭha» ហៅ «ញ»។ រូបមន្តដែលចម្អិនជាមួយ paṭola, triphalā, abhiru, kaṭukā និង amṛtā (guḍūcī) ហៅ «ខ/ឆ/ញ»។ guggulu អាចផ្តល់ជាមួយទឹកក្តៅឬត្រជាក់ ដោយប្រើទឹកដែលបានរំលាយ/ស្ងោរជាមួយ guḍūcī និង triphalā។

Verse 46

बलापुनर् नवैर् अण्डवृहतीद्वयगोक्षुरैः सहिङ्गु लवनैः पीतं सद्यो वातरुजापहं

បើផឹក Balā និង Punarnavā ជាមួយអណ្ឌស្រស់ (aṇḍa), ប្រាហតីទាំងពីរ (bṛhatī-dvaya) និង Gokṣura ហើយបន្ថែម Hiṅgu និងអំបិល នោះភេសជ្ជៈនេះបំបាត់ឈឺចាប់ដោយវាតា បានភ្លាមៗ។

Verse 47

कार्षिकं पिप्पलीमूलं पञ्चैव लवणानि च पिप्पली चित्रकं शुण्ठी त्रिफला त्रिवृता वचा

យក pippalī-mūla (ឫសម្រេចវែង) មួយកាក្ស (kārṣa) រួមជាមួយអំបិលទាំងប្រាំ; ហើយបន្ថែម pippalī, citraka, ស៊ុនធី (ខ្ញីស្ងួត), triphalā, trivṛt និង vacā—ទាំងនេះជាសមាសថ្នាំដែលបានបញ្ជាក់។

Verse 48

द्वौ क्षारौ शाद्वला दन्ती स्वर्णक्षीरी विषाणिका कोलप्रमाणां गुटिकां पिवेत् सौवीरकायुतां

គួរយកគ្រាប់ថ្នាំ (guṭikā) ទំហំដូចផ្លែកូល (jujube) ដែលរៀបចំពី kṣāra ទាំងពីរ (សារធាតុអាល់កាលី), śādvalā, dantī, svarṇakṣīrī និង viṣāṇikā ហើយផឹកជាមួយ sauvīraka (ភេសជ្ជៈជូរដែលបានបំបៅ/បំពង់)។

Verse 49

शोथावपाके त्रिवृता प्रवृद्धे चोदरादिके क्षीरं शोथहरं दारु वर्षाभूर्नागरैः शुभम्

នៅពេលហើមបានក្លាយជាពុក និងត្រូវការបញ្ចុះខ្លាំងដោយ ត្រីវ្រឹត (trivṛt) ជាពិសេសក្នុងរោគពោះជាដើម ទឹកដោះគោដែលបំបាត់ហើម មានប្រយោជន៍ បើផ្តល់រួមជាមួយ ដារុ (dāru), វර්ෂាភូ (varṣābhū) និងខ្ញីស្ងួត នាគរ (nāgara)។

Verse 50

सेकस् तथार्कवर्षाभूनिम्बक्वाथेन शोथजित् व्योषगर्भं पलाशस्य त्रिगुणे भस्मवारिणि

ដូចគ្នានេះ ការស្រោចថ្នាំ (seka) ដែលធ្វើពីទឹកឆុង អរក (arka), វර්ษាភូ (varṣābhū) និង និម្ប (nimba) ជាអ្នកបំផ្លាញហើម។ ហើយ បលាស (palāśa) ដែលរៀបចំក្នុងទឹកផេះ (bhasma-vāri) ក្នុងបរិមាណបីដង និងផ្សំជាមួយ វ្យោស (vyoṣa) គឺត្រីគ្រឿងហឹរ ក៏បំបាត់ហើមដែរ។

Verse 51

साधितं पिवतः सर्पिः पतत्यर्शो न संशयः विश्वक्सेनावनिर्गुण्डीसाधितं चापि लावणं

សម្រាប់អ្នកដែលផឹក សರ್ಪិ (ghee) ដែលបានសំអិតជាឱសថ អារស (ឬឬស) នឹងស្រកចុះ មិនមានសង្ស័យឡើយ។ ដូចគ្នានេះ អំបិលដែលបានរៀបចំជាមួយ វិស្វក្សេនា (viśvaksenā) និង វនិរគុណ្ឌី (vanirguṇḍī) ក៏ជាឱសថដែរ។

Verse 52

विडङ्गानलसिन्धूत्थरास्नाग्रक्षारदारुभिः तैलञ्चतुर्गुणं सिद्धं कटुद्रव्यं जलेन वा

ដោយប្រើ វិដង្គ (viḍaṅga), អនល (anala), សៃន្ធវ (saindhava—អំបិលថ្ម), ឧត្ថ (uttha), រាស្នា (rāsnā), អគ្រក្សារ (agrakṣāra—អាល់កាលី) និង ដារុ (dāru) គួររៀបចំប្រេងឱសថឲ្យបានបួនដងនៃបរិមាណ; ឬម្យ៉ាងទៀត គ្រឿងឱសថហឹរ អាចសំអិតជាមួយទឹកបានដែរ។

Verse 53

गण्डमालापहं तैलमभ्यङ्गात् गलगण्डनुत् शटीकुनागबलयक्वाथः क्षीररसे युतम्

ប្រេងដែលបំបាត់ គណ្ឌមាលា (gandamālā—ក្រពេញហើម/ស្ក្រូហ្វ្យូឡា) គួរលាបដោយម៉ាស្សា; វាបំបាត់ កលគណ្ឌ (galagaṇḍa—ក)។ ទឹកឆុងនៃ សឋី (śaṭī), គុនាគ (kunāga) និង បល (bala) ដែលផ្សំជាមួយ សារទឹកដោះ (milk-essence) គួរប្រើជាការរៀបចំ/ជំនួយ។

Verse 54

पयस्यापिप्पलीवासाकल्कं सिद्धं क्षये हितम् वचाविडभयाशुण्ठीहिङ्गुकुष्ठाग्निदीप्यकान्

សម្រាប់ជំងឺក្សយ (kṣaya) គេយក Payasyā រួមជាមួយ Pippalī និង Vāsā ធ្វើជាគ្រាប់បិទ/លាប (kalka) ហើយស្ងោរឲ្យសព្វ ជាឱសថមានប្រយោជន៍។ ក៏អាចប្រើ Vacā, Viḍa-bhayā, Śuṇṭhī, Hiṅgu, Kuṣṭha និង Agni-dīpyaka ដែលជាឱសថបង្កើនភ្លើងរំលាយអាហារ។

Verse 55

द्वित्रिषट्चतुरेकांशसप्तपञ्चाशिकाः क्रमात् चूर्णं पीतं हन्ति गुल्मं उदरं शूलकासनुत्

តាមលំដាប់ដោយមាត្រដ្ឋានពីរ បី ប្រាំមួយ បួន មួយ ប្រាំពីរ និងហាសិប ភាគ; ម្សៅឱសថនេះពេលលាយផឹក នឹងបំបាត់ gulma (ដុំសាច់ក្នុងពោះ), udara (រោគពោះ/ទឹកក្នុងពោះ), śūla (ឈឺចុកចាប់), និង kāsa (ក្អក)។

Verse 56

पाठानिकुम्भत्रिकटुत्रिफलाग्निषु साधितम् क्तोष्टुशीते ऽथेति ख मूत्रेण चूर्णगुटिका गुल्मप्लीहादिमर्दनी

គ្រាប់ថ្នាំ (gutikā) ពីម្សៅឱសថ ដែលបានកែច្នៃដោយស្ងោរជាមួយ pāṭhā, nikumbha, trikaṭu, triphalā និង agni (citraka) ហើយបន្ទាប់មកផ្តល់ឲ្យប្រើទឹកនោមជាវាហនៈ (anupāna) នឹងបំបាត់ gulma និងរោគដែលចាប់ផ្តើមពី plīhā (រោគមហាស្លេស/មហាស្លេសក្រពះ—មហាស្លេស/ស្ព្លីន)។

Verse 57

वासानिम्बपटीलानि त्रिफला वातपित्तनुत् लिह्यात् क्षौद्रेण विडङ्गं चूर्णं कृमिविनाशनम्

គេគួរយក vāsā, nimba និង paṭīlā រួមជាមួយ triphalā ធ្វើជាឱសថលិទ្ធ (លិត) ដើម្បីបន្ថយ vāta និង pitta។ ដូចគ្នានេះ ម្សៅ viḍaṅga លិតជាមួយទឹកឃ្មុំ នឹងបំផ្លាញ krimi (ពពួកព្រូន/ពពួកពពួកពពួកព្រូនក្នុងពោះ)។

Verse 58

विडङ्गसैन्धवक्षारमूत्रेनापि हरीतकी शल्लकीवदरीजम्बुपियालाम्रार्जुनत्वचः

harītakī អាចផ្តល់ឲ្យប្រើជាមួយ viḍaṅga, saindhava (អំបិលថ្ម), kṣāra (អាល់កាលី) និងទឹកនោមផងដែរ ជាវាហនៈ (anupāna)។ ដូចគ្នានេះ ក៏មានការប្រើឱសថពីសំបកឈើ śallakī, badarī, jambu, piyāla, āmra និង arjuna។

Verse 59

पीताः क्षीरेण मध्वक्ताः पृथक्शीणितवारणाः विल्वाम्रघातकीपाठाशुण्ठीमोचरसाः समाः

ឱសថទាំងនេះ ត្រូវផឹកជាមួយទឹកដោះគោ និងទឹកឃ្មុំ ដោយរៀបចំឱ្យដាច់ដោយឡែក ហើយរំងាស់ឲ្យខាប់៖ ទឹកច្របាច់ពី bilva, āmra, ghātakī, pāṭhā, śuṇṭhī និង mocarasa ក្នុងសមាមាត្រស្មើគ្នា ត្រូវបានកំណត់ប្រើ។

Verse 60

पीता रुन्धन्त्यतीसारं गुडतक्रेण दुर्जयम् चाङ्गेरीकोलदध्यम्बुनागरक्षारसंयुतम्

ពេលផឹកចូលក្នុងរាងកាយ ការរៀបចំទឹកតក្រ (buttermilk) លាយជាមួយស្ករត្នោត (jaggery) ហើយបន្ថែម cāṅgerī (សូរែល), kola (ជូជូប), ទឹកលាយទឹកដោះជូរ, śuṇṭhī (ខ្ញីស្ងួត) និងសារធាតុអាល់កាលី នឹងទប់ស្កាត់សូម្បីតែរាគរូសដែលពិបាកព្យាបាល។

Verse 61

घृतयुक्क्वाथितं पेयं गुदंभ्रसे रुजापहम् विडङ्गातिविषामुस्तं दारुपाथाकलिङ्गकम्

ទឹកឱសថសម្រាប់ផឹក (peya) ដែលរំងាស់ឱសថទាំងនេះជាមួយឃី (ghee) ជួយបំបាត់ឈឺចាប់ក្នុងករណីពោះវៀនចុង/រន្ធគូថធ្លាក់ (rectal prolapse)។ រូបមន្តមាន៖ viḍaṅga, ativīṣā, mustā, dāru, pāṭhā និង kaliṅgaka។

Verse 62

मरीचेन समायुक्तं शोथातीसारनाशनम् शर्करासिन्धुशुण्ठीभिः कृष्णामधुगुडेन वा

ពេលផ្សំជាមួយម្រេចខ្មៅ (marīca) វាបំផ្លាញអាការៈហើម (śotha) និងរាគរូស (atīsāra)។ អាចផ្តល់ជាមួយស្ករ អំបិលថ្ម និងខ្ញីស្ងួត; ឬជម្រើសផ្សេងទៀត ជាមួយម្រេចវែង (pippalī), ទឹកឃ្មុំ និងស្ករត្នោត (jaggery)។

Verse 63

द्वे द्वे खादेद्धरीतक्यौ जीवेद्वर्षशतं सुखी त्रिफला पिप्पलीयुक्ता सम्ध्वाज्या तथैव सा

បើបរិភោគ harītakī ពីរដុំៗ (ឬពីរដូសៗ) នោះមនុស្សនឹងរស់សុខសាន្តរយឆ្នាំ។ ដូចគ្នានេះ Triphalā ដែលផ្សំជាមួយ pippalī ហើយយកបន្ទាប់ពីលាយជាមួយឃី (ghee) ក៏មានផលដូចគ្នា។

Verse 64

चूर्नमामलकं तेन सुरसेन तु भवितम् मध्वाज्यशर्करायुक्तं लिढ्वा स्त्रीशः पयः पिवेत्

ដោយធ្វើម្សៅអាមលក (ផ្លែអំពិលឥណ្ឌា) ហើយលាបឲ្យជ្រាបដោយទឹកស្រស់សុរាសា (តុលសី) រួចលិទ្ធជាមួយទឹកឃ្មុំ ឃី និងស្ករ; បន្ទាប់មក ស្ត្រីគួរផឹកទឹកដោះគោ។

Verse 65

मासपिप्पलिशालीनां यवगोधूमयोस् तथा चूर्णभागैः समांशैश् च पचेत् पिप्पलीकां शुभां

គួរចម្អិនឱសថបិព្ពលីដ៏មង្គល ដោយយកម្សៅស្មើភាគៗគ្នានៃ ម៉ាស (សណ្តែកខ្មៅ), បិព្ពលី, អង្ករសាលី និងស្រូវបាលី (យវ) ព្រមទាំងស្រូវសាលី (គោធូម)។

Verse 66

तां भक्षयित्वा च पिवेत् शर्करामधुरं पयः नवश् चटकवज्जम्भेद् दशवारान् स्त्रियं ध्रुवम्

បន្ទាប់ពីបរិភោគការរៀបចំនោះ គួរផឹកទឹកដោះគោផ្អែមដោយស្ករ; បន្ទាប់មក ដូចចាបចឹកជាបន្តបន្ទាប់ គាត់គួររួមភេទជាមួយស្ត្រី៩ ឬ ១០ ដង ដោយប្រាកដ។

Verse 67

समङ्गाधातकीपुष्पलोध्रनीलोत्पलानि च त्रिपला चाम्लपित्तनुदिति ख , ञ च एतत् क्षीरेन दातव्यं स्त्रीणां प्रदरनशनं

សមង្គា ផ្កាធាតកី លោធ្រ និងផ្កាឈូកខៀវ—លាយជាមាត្រាបីបល—ត្រូវបាននិយាយថាបំបាត់អាម្លបិត្ត (អាស៊ីតលើស)។ គួរផ្តល់ជាមួយទឹកដោះគោ; វាបំផ្លាញប្រដារ (ការហូរទឹករំអិល/ឈាមមិនប្រក្រតី) នៅស្ត្រី។

Verse 68

वीजङ्कौरण्टकञ्चापि मधुकं श्वेतचन्दनं पद्मोत्पलस्य मूलानि मधुकं शर्करातिलान्

ថែមទៀត គួរយក វីជង្គកೌរṇṭក, មធូក (លីកូរីស) និងចន្ទន៍ស; យកឫសផ្កាឈូក និងឫសផ្កាឈូកខៀវ ព្រមទាំងមធូក ស្ករ និងគ្រាប់ល្ង។

Verse 69

द्रवमाणेषु गर्भेषु गर्भस्यापनमुत्तमं देवदारु नभः कुष्ठं नलदं विश्वभेषजं

នៅពេលគភ៌កំពុងរលាយ ឬមានហានិភ័យរលូតកូន វិធីល្អបំផុតសម្រាប់រក្សាគភ៌ គឺរូបមន្តថ្នាំមាន ដេវដារុ (devadāru), នភៈ (nabhaḥ), គុស្ឋ (kuṣṭha), នលដ (nalada) និង វិශ්វភេសជ (viśva-bheṣaja)។

Verse 70

लेपः काञ्चिकमम्पष्टस्तैलयुक्तः शिरोर्तिनुत् वस्त्रपूतं क्षिपेत् कोष्णं मिन्धूत्यं कर्णशूलनुत्

លាបថ្នាំពី កាញ្ចិក (kāñcika) បុកឲ្យល្អ ហើយលាយជាមួយប្រេង អាចបំបាត់ឈឺក្បាល។ មិន្ធូត្យ (mindhūtya) កំដៅឲ្យក្តៅបន្តិច ហើយចម្រោះតាមក្រណាត់ រួចបញ្ចូលក្នុងត្រចៀក; វាបំបាត់ឈឺត្រចៀក។

Verse 71

लशुनार्द्रकशिग्रूणां कदल्या वा रसःपृथक् बलाशतावरीरास्नामृताः मैरीयकेः पिवेत्

គួរផឹក ម៉ៃរីយក (mairīyaka) ដែលជាស្រាឱសថបំពង់ ដោយរៀបចំជាមួយទឹករំអិល (ទឹកច្របាច់) ដាច់ដោយឡែកពី ខ្ទឹមស ខ្ញីស្រស់ និង សិគ្រុ (śigrū/មូរីងហ្គា) ឬមិនដូច្នោះទេពី ចេក; ហើយបន្ថែមឱសថ បលា (balā), សតាវរី (śatāvarī), រាស្នា (rāsnā) និង អម្រឹតា (amṛtā/guḍūcī)។

Verse 72

त्रिफलासहितं सर्पिस्तिमिरघ्नमनुत्तमं त्रिफलाव्योषसिन्धूप्त्यैर् घृतं सिद्धं पिवेन्नरः

គី (ghee) ដែលចម្អិនជាមួយ ត្រីផលា (Triphalā) ជាឱសថល្អឥតខ្ចោះ បំផ្លាញ ទិមិរ (timira—ជំងឺភ្នែកបាំងចក្ខុ)។ បុរសគួរផឹកគី ដែលបានចម្អិនជាឱសថត្រឹមត្រូវ ជាមួយ ត្រីផលា វ្យោស (Vyōṣa—ត្រីគ្រឿងហឹរ) និង សៃន្ធវ (saindhava—អំបិលថ្ម)។

Verse 73

चाक्षुष्यम्भेदनं हृद्यं दीपनं क्रफरोगनुत् नीलोत्पलस्य किञ्जल्कं गोशकृद्रससंयुतं

ធូលីផ្កា (pollen) នៃ ផ្កាឈូកខៀវ (នីឡោត្បល/blue lotus) លាយជាមួយទឹកស្រង់ (juice) ពីលាមកគោ មានប្រយោជន៍ដល់ភ្នែក ជាឱសថបំបែកថ្ម/ការកកស្ទះ ល្អសម្រាប់បេះដូង ជួយរំលាយអាហារ និងបំបាត់ជំងឺដែលកើតពី កផ (kapha)។

Verse 74

गुटिकाञ्जनमेतत् स्यात् दिनरात्र्यन्धयोर्हितं यष्टीमधुवचाकृष्णावीजानां कुटजस्य च

នេះគួរធ្វើជា​អញ្ជនៈរាងគ្រាប់ (guṭikāñjana) មានប្រយោជន៍ចំពោះភាពងងឹតភ្នែកកើតទាំងថ្ងៃទាំងយប់។ រៀបចំពី yaṣṭīmadhu, vacā, គ្រាប់ kṛṣṇā និង kuṭaja ផងដែរ។

Verse 75

कल्केनालोड्य निम्बस्य कषायो वमनाय सः स्निग्धस्विन्नयवन्तोयं प्रदातव्यं विरेचनम्

ទឹកឱសថស្ងោរពីនឹម (neem) លាយជាមួយកាល់ក (paste) របស់វា គួរផ្តល់សម្រាប់ការបញ្ចេញអាហារតាមមាត់ (vamana) ដោយព្យាបាល។ ការរៀបចំនេះមានយវន្ត (barley) ហើយបន្ទាប់ពីការលាបប្រេង និងការស្ងោរខ្លួន គួរផ្តល់ជាវិរេचन (virecana)។

Verse 76

अन्यथा योजितं कुर्यात् मन्दाग्निं गौरवारुचिं पथ्यासैन्धवकृष्णानां चूर्णमुष्णाम्बुना पिवेत्

បើមិនដូច្នោះទេ គួររៀបចំឱ្យសមស្រប ដើម្បីព្យាបាលអគ្គិ (ភ្លើងរំលាយអាហារ) ខ្សោយ ភាពធ្ងន់ និងអត់ឃ្លាន។ គួរផឹកម្សៅ harītakī (pathyā) សៃន្ធវ (អំបិលថ្ម) និងម្រេចខ្មៅ (kṛṣṇā) ជាមួយទឹកក្តៅ។

Verse 77

विरेकः सर्वरोगघ्नः श्रेष्ठो नाराचसंज्ञकः कृष्णमिति ख कुष्ठमिति ञ पथ्यासैन्धवकुष्ठानामिति ख सिद्धयोगा मुनिभ्यो ये आत्रेयेण प्रदर्शिताः सर्वरोगहराः सर्वयोगाग्र्याः सुश्रुतेन हि

វិរេचन (ការបញ្ចេញដោយថ្នាំបញ្ចុះ) ជាអ្នកបំផ្លាញរោគទាំងអស់; រូបមន្តល្អបំផុតគឺដែលហៅថា “នារាច (Nārāca)”。 ក្នុងអត្ថបទខ្លះមានការអានខុសៗដូចជា “kṛṣṇa”, “kuṣṭha” និង “pathyā–saindhava–kuṣṭha”។ រូបមន្តព្យាបាលដ៏សម្រេច (siddha-yoga) ទាំងនេះ ដែលអាត្រេយ (Ātreya) បង្ហាញដល់មុនីទាំងឡាយ សុश्रុត (Suśruta) បាននិយាយថា បំបាត់រោគទាំងអស់ និងជាអធិបតីក្នុងរូបមន្តឱសថទាំងពួង។

Frequently Asked Questions

To transmit Ātreya-attributed siddha-yogas via Dhanvantari—practical formulations and procedures across multiple disease classes—presented as universally disease-subduing and therapeutically authoritative.

Decoctions (kvātha), powders (cūrṇa), medicated ghee (ghṛta), oils (taila) for massage and nasya, pastes (lepa), pills (guṭikā), collyrium (añjana), affusion (seka), and the major eliminative therapies of vamana (emesis) and virecana (purgation), culminating in the ‘Nārāca’ virecana as best.

By treating healing and regimen as dhārmic preservation of the body-mind instrument, it supports disciplined living (bhukti aligned to dharma) that sustains ritual duty, ethical conduct, and long-term sādhanā oriented toward mukti.

Fever (jvara) and respiratory-gastrointestinal syndromes (kāsa/śvāsa/hikkā/arocana/chardi), skin diseases (kuṣṭha/visphoṭa), wound management (vraṇa/nāḍī/bhagandara), vāta disorders including āmavāta and vāta-śoṇita, edema (śotha), hemorrhoids (arśas), diarrhea (atīsāra), consumption (kṣaya), women’s disorders (pradara/āmlapitta), and eye disease (timira).