Adhyaya 15

Verse 1

तपश् चरत्सु पृथिवीं प्रचेतःसु महीरुहाः अरक्ष्यमाणाम् आवव्रुर् बभूवाथ प्रजाक्षयः

プラチェータスたちが厳しい苦行に没している間、守りを失った大地は四方から巨木に覆われ、住む場所と糧を欠いて生きものは衰えた。

Verse 2

नाशकन् मारुतो वातुं वृतं खम् अभवद् द्रुमैः दशवर्षसहस्राणि न शेकुश् चेष्टितुं प्रजाः

樹々が空を塞ぎ、風は吹けなかった。世界の秩序が妨げられ、十千年のあいだ生きものは動くことも自然の営みを行うこともできなかった。

Verse 3

तान् दृष्ट्वा जलनिष्क्रान्ताः सर्वे क्रुद्धाः प्रचेतसः मुखेभ्यो वायुम् अग्निं च ते ऽसृजञ् जातमन्यवः

それを見たプラチェータスたちは皆、水から立ち上がり怒りに燃え、新たに起こった憤りのまま口から風と火とを放った。

Verse 4

उन्मूलान् अथ तान् वृक्षान् कृत्वा वायुर् अशोषयत् तान् अग्निर् अदहद् घोरस् तत्राभूद् द्रुमसंक्षयः

すると風がその木々を根こそぎ引き抜いて乾き尽くさせ、猛火がそれらを焼き尽くした。かくしてそこに森の全滅が起こった。

Verse 5

द्रुमक्षयम् अथो दृष्ट्वा किंचिच् छिष्टेषु शाखिषु उपगम्याब्रवीद् एतान् राजा सोमः प्रजापतीन्

木々の滅びを見て、枝にわずかに残るのみとなったとき、ソーマ王はそのプラジャーパティたちに近づき、彼らに語りかけた。

Verse 6

कोपं यच्छत राजानः शृणुध्वं च वचो मम संधानं वः करिष्यामि सह क्षितिरुहैर् अहम्

王たちよ、怒りを鎮め、わが言葉を聞け。大地の樹々さえ味方として、汝らの和解を成し遂げよう。

Verse 7

रत्नभूता च कन्येयं वार्क्षेयी वरवर्णिनी भविष्यं जानता पूर्वं मया गोभिर् विवर्धिता

この乙女ヴァールクシェーイーは、妙なる美を備え、顕れ出た宝珠のごとき存在であった。来たるべきを前もって知り、私はかつて牛たち（その乳などの恵み）によって彼女を養い育てた。

Verse 8

मारिषा नाम नाम्नैषा वृक्षाणाम् इति निर्मिता भार्या वो ऽस्तु महाभागा ध्रुवं वंशविवर्धिनी

彼女は樹々によって形づくられ、『マーリシャー』の名で知られる。幸い多きこの淑女を汝らの妻とせよ。必ずや汝らの家系を増し、保つであろう。

Verse 9

युष्माकं तेजसो ऽर्धेन मम चार्धेन तेजसः अस्याम् उत्पत्स्यते विद्वान् दक्षो नाम प्रजापतिः

汝らの光輝の半分と、我が栄光の半分とより、彼女から一人の賢き始祖が生まれる。名をダクシャといい、プラジャーパティとして宇宙の秩序において衆生を定める者となろう。

Verse 10

मम चांशेन संयुक्तो युष्मत्तेजोमयेन वै अग्निनाग्निसमो भूयः प्रजाः संवर्धयिष्यति

我が一分と結ばれ、さらに汝らの光輝に満たされて、彼は火が火と一つになるがごとく、いよいよ燃え盛るであろう。その灼熱の力によって、世の生きとし生けるものを養い増し育てる。

Verse 11

कण्डुर् नाम मुनिः पूर्वम् आसीद् वेदविदां वरः सुरम्ये गोमतीतीरे स तेपे परमं तपः

昔、カṇḍु（カンドゥ）という牟尼があり、ヴェーダを知る者の中で最勝であった。麗しきゴーマティー河畔にて、彼は至高の苦行を修した。

Verse 12

तत्क्षोभाय सुरेन्द्रेण प्रम्लोचाख्या वराप्सराः प्रयुक्ता क्षोभयाम् आस तम् ऋषिं सा शुचिस्मिता

その苦行を乱すため、天帝インドラはプラムローチャーという優れたアプサラスを遣わした。清らかに輝く微笑みをもって、彼女はその仙人を揺さぶり始めた。

Verse 13

क्षोभितः स तया सार्धं वर्षाणाम् अधिकं शतम् अतिष्ठन् मन्दरद्रोण्यां विषयासक्तमानसः

彼は彼女に心を乱され、マンダラの窪地にて彼女と共に百年余り留まった。心は感官の対象に固く縛られていた。

Verse 14

सा तं प्राह महाभाग गन्तुम् इच्छाम्य् अहं दिवम् प्रसादसुमुखो ब्रह्मन्न् अनुज्ञां दातुम् अर्हसि

彼女は言った。「大いなる幸いの御方よ、私は天界へ帰りたいのです。婆羅門よ、慈しみの面持ちで、どうか許しをお与えください。」

Verse 15

तयैवम् उक्तः स मुनिस् तस्याम् आसक्तमानसः दिनानि कतिचिद् भद्रे स्थीयताम् इत्य् अभाषत

彼女にそう告げられると、心を彼女に引かれた仙人は言った。「貴き方よ、あと幾日かここに留まりなさい。」

Verse 16

एवम् उक्ता ततस् तेन साग्रं वर्षशतं पुनः बुभुजे विषयांस् तन्वी तेन सार्धं महात्मना

彼にそう告げられると、そのほっそりした女は、その大いなる魂の人と共に、再び百年余にわたり感官の対象を享受した。

Verse 17

अनुज्ञां देहि भगवन् व्रजामि त्रिदशालयम् उक्तस् तयेति स मुनिः स्थीयताम् इत्य् अभाषत

彼女は言った。「尊き御方よ、お許しください。三十神（諸天）の住処へ参ります。」そう告げられると、仙人は「然り—定めのままに留まれ」と答えた。

Verse 18

पुनर् गते वर्षशते साधिके सा शुभानना यामीत्य् आह दिवं ब्रह्मन् प्रणयस्मितशोभनम्

再び百年余が過ぎると、情愛の微笑みに彩られたその美顔の女は言った。「婆羅門よ、私は天界へ参ります。」

Verse 19

उक्तस् तयैवं स मुनिर् उपगुह्यायतेक्षणाम् प्राहास्यतां क्षणं सुभ्रु चिरकालं गमिष्यसि

彼女にそう告げられると、仙人は彼女を引き寄せて見つめ、「美しき眉の者よ、しばし留まれ。そなたはきわめて長き時の旅立ちを迎えるのだ」と言った。

Verse 20

तच्छापभीता सुश्रोणी सह तेनर्षिणा पुनः शतद्वयं किंचिद् ऊनं वर्षाणाम् अन्वतिष्ठत

その呪いを恐れた美しい腰の女は、再びその仙人と共に留まり、ほぼ二百年—わずかに足りぬほど—そこに住み続けた。

Verse 21

गमनाय महाभागो देवराजनिवेशनम् प्रोक्तः प्रोक्तस् तया तन्व्या स्थीयताम् इत्य् अभाषत

細身の乙女に、神々の王の輝かしい住まいへ赴くよう告げられると、その高貴なる者は答えた。「然らばよい。われはここに留まろう。」

Verse 22

तं सा शापभयाद् भीता दाक्षिण्येन च दक्षिणा प्रोक्ता प्रणयभङ्गार्तिवेदिनी न जहौ मुनिम्

彼女は呪いを恐れて震えつつも、みずからの慈しみにより柔らかく礼を尽くして語った。恋の断絶の痛みに苦しみながらも、聖仙を捨てなかった。

Verse 23

तया च रमतस् तस्य परमर्षेर् अहर्निशम् नवं नवम् अभूत् प्रेम मन्मथाविष्टचेतसः

彼女と交わりに歓びを得るその大聖仙の愛は、昼も夜もつねに新たに湧き起こった。心はマन्मथ（欲の力）にすっかり捉えられていた。

Verse 24

एकदा तु त्वरायुक्तो निश्चक्रामोटजान् मुनिः निष्क्रामन्तं च कुत्रेति गम्यते प्राह सा शुभा

ある時、聖仙はにわかに急ぎ、森の庵を出た。立ち去るのを見た吉祥なる女は問うた。「そのように急いで、どこへ、何のために行かれるのですか。」

Verse 25

इत्य् उक्तः स तया प्राह परिवृत्तम् अहः शुभे संध्योपास्तिं करिष्यामि क्रियालोपो ऽन्यथा भवेत्

彼女にそう問われて、彼は言った。「吉祥なる者よ、日が移ろった。いまサンディヤー（黄昏の礼拝）を修する。さもなくば定めの作法に欠けが生じる。」

Verse 26

ततः प्रहस्य मुदिता तं सा प्राह महामुनिम् किम् अद्य सर्वधर्मज्ञ परिवृत्तम् अहस् तव

すると彼女は喜びに微笑み、その大聖仙に言った。「あらゆるダルマを知るお方よ、今日いかなることが起こって、あなたの一日の歩みがこのように変わったのですか。」

Verse 27

बहूनां विप्र वर्षाणां परिणामम् अहस् तव गतम् एतन् न कुरुते विस्मयं कस्य कथ्यताम्

「おおブラーフマナよ、数えきれぬ歳月の帰結があなたにはまるで一日のうちに縮まるというのなら、誰がそれを不思議と思いましょうか。私に語ってください。」

Verse 28

प्रातस् त्वम् आगता भद्रे नदीतीरम् इदं शुभम् मया दृष्टा च तन्वङ्गि प्रविष्टा च ममाश्रमम्

「吉祥なる方よ、暁にあなたはこの聖なる川辺へ来られた。しなやかな肢体のあなたを私は見て、あなたは私の庵へ入って来られた。」

Verse 29

इयं च वर्तते संध्या परिणामम् अहर् गतम् अवहासः किमर्थो ऽयं सद्भावः कथ्यतां मम

「いまや黄昏が訪れ、日は転じて衰えに向かっている。なぜこの嘲りなのか—その目的は何か。真の意図を私に語れ。」

Verse 30

प्रत्यूषस्य् आगता ब्रह्मन् सत्यम् एतन् न तन् मृषा किन्त्व् अद्य तस्य कालस्य गतान्य् अब्दशतानि ते

「おおブラフマンよ、彼女が暁に来たのは真実であり、偽りではない。だが今日に至るまで、その時の尺度では、あなたには幾百年もの歳月が過ぎている。」

Verse 31

ततः ससाध्वसो विप्रस् तां पप्रच्छायतेक्षणाम् कथ्यतां भीरु कः कालस् त्वया मे रमतः सह

すると不安にとらわれたバラモンは、遠くまで見通す眼をもつ彼女に問うた。「おずおずしい方よ、告げよ――汝と共に歓びに耽っている間に、いかほどの時が過ぎたのか。」

Verse 32

सप्तोत्तराण्य् अतीतानि नव वर्षशतानि ते मासाश् च षट् तथैवान्यत् समतीतं दिनत्रयम्

汝にとっては九百年が過ぎ、さらに七年が加わった。加えて六か月、そしてなお三日も経過した。

Verse 33

सत्यं भीरु वदस्य् एतत् परिहासो ऽथ वा शुभे दिनम् एकम् अहं मन्ये त्वया सार्धम् इहासितम्

「怯える者よ、汝の言は真であろう。さもなくば、めでたき女よ、それは戯れにすぎぬ。われは汝とここにいたのは、ただ一日と思うのだ。」

Verse 34

वदिष्याम्य् अनृतं ब्रह्मन् कथम् अत्र तवान्तिके विशेषेणाद्य भवता पृष्टा मार्गानुवर्तिना

「バラモンよ、あなたの御前で、どうして虚言を申せましょう。まして今日、正しき道に従うあなたが、かくも明確に問いただされたのですから。」

Verse 35

निशम्य तद् वचः तस्याः स मुनिर् नृपनन्दनाः धिङ् मां धिङ् माम् अतीवेत्थं निनिन्दात्मानम् आत्मना

彼女の言葉を聞くと、その聖仙は—王家の愛し子よ—「恥ずべし、恥ずべし、われに恥あれ！」と叫び、深い悔恨のうちに自らの心で自らを責めた。

Verse 36

तपांसि मम नष्टानि हतं ब्रह्मविदां धनम् हृतो विवेकः केनापि योषिन् मोहाय निर्मिता

我が苦行は滅び、梵を知る者の宝も打ち砕かれた。誰かにより分別が奪われた—この女は迷妄の罠として造られたのだ。

Verse 37

ऊर्मिषट्कातिगं ब्रह्म ज्ञेयम् आत्मजयेन मे मतिर् एषा हृता येन धिक् तं कामं महाग्रहम्

六つの波を超えた実在として梵は知られるべきなのに、自己に勝たんと努めるさなか、我が理解は奪われた。心の至高の目的をさらう大いなる捕縛者、その欲望よ、恥を知れ。

Verse 38

व्रतानि वेदवेद्याप्तिकारणान्य् अखिलानि च नरकग्राममार्गेण सङ्गेनापहृतानि मे

ヴェーダの示す果を得る手段である我が一切の誓戒は、悪しき交わりの力によってことごとく奪われた。まるで地獄の村へ通じる道を引きずられてゆくかのように。

Verse 39

विनिन्द्येत्थं स धर्मज्ञः स्वयम् आत्मानम् आत्मना ताम् अप्सरसम् आसीनाम् इदं वचनम् अब्रवीत्

かくして自らの心で自らを戒めたその法（ダルマ）を知る者は、前に座すアプサラスに次の言葉を告げた。

Verse 40

गच्छ पापे यथा कामं यत् कार्यं तत् कृतं त्वया देवराजस्य मत्क्षोभं कुर्वन्त्या भावचेष्टितैः

行け、罪深き女よ、望むままに去れ。お前が成すために来たことは成し遂げられた。作り物の情と計った仕草で我が心を乱し、天帝をも挑発したのだ。

Verse 41

न त्वां करोम्य् अहं भस्म क्रोधतीव्रेण वह्निना सतां सप्तपदं मैत्रम् उषितो ऽहं त्वया सह

怒りで激しく燃え上がる火によって、汝を灰にはしない。善き人々の間では七歩をもって友情が結ばれ、我は汝と伴として共に住んだ。

Verse 42

अथ वा तव को दोषः किं वा कुप्याम्य् अहं तव ममैव दोषो नितरां येनाहम् अजितेन्द्रियः

あるいは汝に何の過ちがあろうか。われはなぜ汝に怒るべきか。過ちはひとえに我にあり、我は未だ諸根を制し得ぬゆえ。

Verse 43

यया शक्रप्रियार्थिन्या कृतो मे तपसो व्ययः त्वया धिक् त्वां महामोहमञ्जूषां सुजुगुप्सिताम्

シャクラを喜ばせんとする汝のために、我が苦行の功は費やされた。恥じよ、汝！恥じよ、汝、巨大な迷妄の忌まわしき匣よ！

Verse 44

यावद् इत्थं स विप्रर्षिस् तां ब्रवीति सुमध्यमाम् तावद् गलत्स्वेदजला सा बभूवातिवेपथुः

その婆羅門の聖仙が細腰の女にこのように語る間、彼女は汗を滴らせ、激しい震えに襲われた。

Verse 45

प्रवेपमानां सततं खिन्नगात्रलतां सतीम् गच्छ गच्छेति सक्रोधम् उवाच मुनिसत्तमः

徳あるその女が絶えず震え、身は疲れしおれた蔓のように垂れているのを見て、最勝の牟尼は怒りを帯びて言った。「行け—行け、ただちに。」

Verse 46

सा तु निर्भर्त्सिता तेन विनिष्क्रम्य तदाश्रमात् आकाशगामिनी स्वेदं ममार्ज तरुपल्लवैः

彼に叱責された彼女はその庵を去り、虚空を行きつつ、樹々の柔らかな若芽と葉で汗をぬぐった。

Verse 47

वृक्षाद् वृक्षं ययौ बाला तदग्रारुणपल्लवैः निर्मार्जमाना गात्राणि गलत्स्वेदजलानि वै

その少女は木から木へと移り、梢の赤みを帯びた柔らかな若芽で四肢をぬぐい、汗の雫が身を伝って流れ落ちた。

Verse 48

ऋषिणा यस् तदा गर्भस् तस्या देहे समाहितः निर्जगाम सरोमाञ्चस्वेदरूपी तदङ्गतः

その時、仙人が彼女の身に宿らせた胎は、鳥肌の立つ震えを伴う汗の姿となって、彼女の肢体から現れ出た。

Verse 49

तं वृक्षा जगृहुर् गर्भम् एकं चक्रे च मारुतः मया चाप्यायितो गोभिः स तदा ववृधे शनैः

樹々はその胎を受け取り守り、風神はそれを一つの完全なものとした。さらに太陽の光線を通して我が養いを受け、彼は少しずつ成長した。

Verse 50

वृक्षाग्रगर्भसंभूता मारिषाख्या वरानना तां प्रदास्यन्ति वो वृक्षाः कोप एष प्रशाम्यताम्

樹々の梢に生じた胎より生まれた、麗しき面影の乙女の名はマーリシャである。樹々が彼女を汝らに捧げよう—ゆえにその怒りを鎮めよ。

Verse 51

कण्डोर् अपत्यम् एवं सा वृक्षेभ्यश् च समुद्गता ममापत्यं तथा वायोः प्रम्लोचातनया च सा

かくして彼女はカンドゥの子となり、また樹々からも生じた。彼女は我が子でもあり、風神ヴァーユの子でもある。なぜなら彼女はプラムローチャーの娘として生まれたからである。

Verse 52

स चापि भगवान् कण्डुः क्षीणे तपसि सत्तमाः पुरुषोत्तमाख्यम् अद्रीशं विष्णोर् आयतनं ययौ

そして尊き仙カンドゥは—徳ある者の中の最勝—苦行が尽きると、『プルショーत्तマ』と呼ばれる山王、すなわち主ヴィシュヌの聖なる住処へと赴いた。

Verse 53

तत्रैकाग्रमतिर् भूत्वा चकाराराधनं हरेः ब्रह्मपारमयं कुर्वञ् जपम् एकाग्रमानसः ऊर्ध्वबाहुर् महायोगी स्थित्वासौ भूपनन्दनाः

そこで心をただ一つに定め、王子はハリへの礼拝を行った。揺るがぬ専念をもって至上のブラフマンに向けたジャパを修し、王の子は大ヨーギーとなって両腕を高く掲げ、誓願に堅く立ち続けた。

Verse 54

ब्रह्मपारं मुनेः श्रोतुम् इच्छामः परमं स्तवम् जपता कण्डुना देवो येनाराध्यत केशवः

聖仙よ、私たちはブラフマンさえも超えて彼岸へ導くという至高の讃歌—最上の賛美—を聞きたい。それを誦することでカンドゥはケーシャヴァを礼拝し、完全にお喜ばせしたのである。

Verse 55

पारं परं विष्णुर् अपारपारः परः परेभ्यः परमार्थरूपी स ब्रह्मपारः परपारभूतः परः पराणाम् अपि पारपारः

ヴィシュヌは至高の彼岸、無辺をも超える彼岸である。『高きもの』と呼ばれるすべてよりなお高く、究極実在そのものの姿。彼はブラフマンの彼岸であり、彼岸をも超えた彼岸、あらゆる彼岸の最後の『岸』である。

Verse 56

स कारणं कारणतस् ततो ऽपि तस्यापि हेतुः परहेतुहेतुः कार्येषु चैवं सह कर्मकर्तृ रूपैर् अशेषैर् अवतीह सर्वम्

彼は原因の原因であり、因果の連鎖をも超えて、あらゆる根拠の背後にある究極の根拠である。ゆえに一切の結果の中に、彼のみが行為と行為者、所作と作者のあらゆる姿となって、ここに万有として住する。

Verse 57

ब्रह्म प्रभुर् ब्रह्म स सर्वभूतो ब्रह्म प्रजानां पतिर् अच्युतो ऽसौ ब्रह्माव्ययं नित्यम् अजं स विष्णुर् अपक्षयाद्यैर् अखिलैर् असङ्गि

ブラフマンは主であり、ブラフマンこそ万有となったお方。ブラフマンは衆生の支配者—不落のアチュタである。かのヴィシュヌは、不滅・常住・不生のブラフマン、衰滅や喪失など一切の相に触れられず、常に無執着である。

Verse 58

ब्रह्माक्षरम् अजं नित्यं यथासौ पुरुषोत्तमः तथा रागादयो दोषाः प्रयान्तु प्रशमं मम

かのプルショーत्तマがブラフマンの不滅の音節—不生にして常住—であるように、欲染（ラ―ガ）に始まる諸過もまた、我が内に鎮まり、完全な寂静へと帰せよ。

Verse 59

एतद् ब्रह्मपराख्यं वै संस्तवं परमं जपन् अवाप परमां सिद्धिं स समाराध्य केशवम्

「ブラフマ・パラ」と称されるこの至上の讃歌を誦し、彼は最高の成就を得た。これによって彼はケーシャヴァ（ヴィシュヌ）—至上の実在—をまことに礼拝したのである。

Verse 60

इयं च मारिषा पूर्वम् आसीद् या तां ब्रवीमि वः कार्यगौरवम् एतस्याः कथने फलदायि वः

このマリシャーは以前にも存在していた—今わたしが汝らに語るのは彼女のことだ。彼女の物語は重く大いなる意義を持ち、これを語り聞かせることは汝らに果報をもたらし、功徳となる。

Verse 61

अपुत्रा प्राग् इयं विष्णुं मृते भर्तरि सत्तमाः भूपपत्नी महाभागा तोषयाम् आस भक्तितः

かつて子のなかったこの最も幸運な王妃は、夫の死後、清らかなバクティによって主ヴィシュヌを礼拝し、御心を喜ばせようとした。

Verse 62

आराधितस् तया विष्णुः प्राह प्रत्यक्षतां गतः वरं वृणीष्वेति शुभां सा च प्राहात्मवाञ्छितम्

彼女の礼拝により主ヴィシュヌは直に顕現し、「吉祥なる者よ、願い（恩寵）を選べ」と告げた。そこで彼女は胸中の望みを申し述べた。

Verse 63

भगवन् बालवैधव्याद् वृथाजन्माहम् ईदृशी मन्दभाग्या समुद्भूता विफला च जगत्पते

ああバガヴァンよ。幼くして寡婦となったため、わたしの生はむなしくなりました。不運に生まれ、実りなき者です、世界の主よ。

Verse 64

भवन्तु पतयः श्लाघ्या मम जन्मनि जन्मनि त्वत्प्रसादात् तथा पुत्रः प्रजापतिसमो ऽस्तु मे

あなたの御慈悲により、生まれ変わるたびに称賛される夫に恵まれますように。さらに、プラジャーパティに等しい子を授かりますように。

Verse 65

रूपसंपत्समायुक्ता सर्वस्य प्रियदर्शना अयोनिजा च जायेयं त्वत्प्रसादाद् अधोक्षज

「感官を超えた主アドホークシャジャよ。あなたの御慈悲により、彼女が美と徳に満ち、万人に愛でられる姿となり、さらに人の胎からではない“アヨーニジャ”として生まれますように。」

Verse 66

तयैवम् उक्तो देवेशो हृषीकेश उवाच ताम् प्रणामनम्राम् उत्थाप्य वरदः परमेश्वरः

彼女にこのように告げられると、神々の主フリシーケーシャは彼女に語り、恩寵を授ける至上主は、深く礼拝して伏していた彼女を起こした。

Verse 67

भविष्यन्ति महावीर्या एकस्मिन्न् एव जन्मनि प्रख्यातोदारकर्माणो भवत्याः पतयो दश

ただ一つの生において、汝には十人の夫があろう――大勇の士で、崇高にして寛大な行いにより遍く名高い者たちである。

Verse 68

पुत्रं च सुमहात्मानम् अतिवीर्यपराक्रमम् प्रजापतिगुणैर् युक्तं त्वम् अवाप्स्यसि शोभने

麗しき者よ、汝は大いなる魂の子を得る――並外れた力と武勇を備え、プラジャーパティたちの徳を具えた子である。

Verse 69

वंशानां तस्य कर्तृत्वं जगत्य् अस्मिन् भविष्यति त्रैलोक्यम् अखिलं सूतिस् तस्य चापूरयिष्यति

この世において彼は諸王統の創り手・確立者となり、その子孫は余すところなく三界を満たし支えるであろう。

Verse 70

त्वं चाप्य् अयोनिजा साध्वी रूपौदार्यगुणान्विता मनःप्रीतिकरी नॄणां मत्प्रसादाद् भविष्यसि

そして汝もまた、清らかな淑女よ、胎によらずして生まれ、容姿と寛大さと徳を備え、我が恩寵により人々の心を喜ばせる者となる。

Verse 71

इत्य् उक्त्वान्तर्दधे देवस् तां विशालविलोचनाम् सा चेयं मारिषा जाता युष्मत्पत्नी नृपात्मजाः

そう言い終えると、光輝く神は大きな眼の乙女の前から姿を消した。そして告げた。「この者こそマリシャとして生まれた。王子たちよ、彼女は汝らの妻となる。」

Verse 72

ततः सोमस्य वचनाज् जगृहुस् ते प्रचेतसः संहृत्य कोपं वृक्षेभ्यः पत्नीधर्मेण मारिषाम्

ついでソーマの言葉に従い、プラチェータたちは樹々への怒りを収め、婚姻の法にかなってマリシャを妻として受け入れた。

Verse 73

दशभ्यस् तु प्रचेतोभ्यो मारिषायां प्रजापतिः जज्ञे दक्षो महाभागो यः पूर्वं ब्रह्मणो ऽभवत्

十人のプラチェータたちより、マリシャの胎内に、幸い多きプラジャーパティ・ダクシャが生まれた。彼はかつてブラフマーから現れた者である。

Verse 74

स तु दक्षो महाभागः सृष्ट्यर्थं सुमहामते पुत्रान् उत्पादयाम् आस प्रजासृष्ट्यर्थम् आत्मनः

おお至賢者よ、その大いに幸いなるダクシャは創造のため、自らの子孫によって衆生の生成が進むよう、息子たちをもうけ始めた。

Verse 75

अचरांश् च चरांश् चैव द्विपदो ऽथ चतुष्पदः आदेशं ब्रह्मणः कुर्वन् सृष्ट्यर्थं समवस्थितः

彼はブラフマーの命を奉じ、創造の業に備えて立ち、動かぬものと動くもの、二足と四足の生類を現出させた。

Verse 76

स सृष्ट्वा मनसा दक्षः पञ्चाशद् असृजत् स्त्रियः ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश कालस्य नयने युक्ताः सप्तविंशतिम् इन्दवे

その後ダクシャは、心の力によって五十人の娘を創り出した。そのうち十人をダルマに、十三人をカश्यパに、そして時の眼と呼ばれる二十七のナクシャトラの娘たちをソーマ（月神）に授けた。

Verse 77

तासु देवास् तथा दैत्या नागा गावस् तथा खगाः गन्धर्वाप्सरसश् चैव दानवाद्याश् च जज्ञिरे

その娘たちから、神々とダイティヤ、ナーガ、牛、鳥が生まれ、またガンダルヴァとアプサラス、さらにダーナヴァなど諸々の種族も生じた。

Verse 78

ततः प्रभृति मैत्रेय प्रजा मैथुनसंभवाः संकल्पाद् दर्शनात् स्पर्शात् पूर्वेषाम् अभवन् प्रजाः तपोविशैषैर् इद्धानां तदात्यन्ततपस्विनाम्

それ以来、マイトレーヤよ、衆生は男女の交合によって生まれるようになった。だが以前の創造では、子はただ意念によって、視線によって、触れ合いによって生じた。あの原初の祖たちは殊勝の苦行により輝き、至高の修行者であった。

Verse 79

अङ्गुष्ठाद् दक्षिणाद् दक्षः पूर्वं जातः श्रुतो मया कथं प्राचेतसो भूयः स संभूतो महामुने

ダクシャはかつて右の親指から生まれたと聞きました。大聖よ、それなら同じダクシャが、後にプラーチェタサ（プラチェタスの子）として再び生まれたのはなぜでしょうか。

Verse 80

एष मे संशयो ब्रह्मन् सुमहान् हृदि वर्तते यद् दौहित्रश् च सोमस्य पुनः श्वशुरतां गतः

ブラフマンよ、私の胸には大いなる疑いがあります。ソーマの外孫が、どうして再びソーマの岳父という立場に至ったのでしょうか。

Verse 81

उत्पत्तिश् च निरोधश् च नित्यो भूतेषु सत्तम ऋषयो ऽत्र न मुह्यन्ति ये चान्ये दिव्यचक्षुषः

おお最も徳高き者よ、あらゆる存在において生起と滅尽の律動は永遠である。ゆえに聖仙たち、また天眼を具える者は、この宇宙の運行について迷わない。

Verse 82

युगे युगे भवन्त्य् एते दक्षाद्या मुनिसत्तम पुनश् चैव निरुद्ध्यन्ते विद्वांस् तत्र न मुह्यति

おお賢仙の最上よ、あらゆるユガにおいて、ダクシャをはじめとするこれらの存在は幾度も現れ、また幾度も収められる。この律動を知る賢者は迷わない。

Verse 83

कानिष्ठ्यं ज्यैष्ठ्यम् अप्य् एषां पूर्वं नाभूद् द्विजोत्तम तप एव गरीयो ऽभूत् प्रभावश् चैव कारणम्

おお最勝の二度生まれよ、彼らの間にはかつて年少・年長の定まった規則はなかった。苦行のみが重んじられ、霊的威力こそが決定の因となった。

Verse 84

देवानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम् उत्पत्तिं विस्तरेणेह मम ब्रह्मन् प्रकीर्तय

おおバラモンよ、ここにおいて、神々とダーナヴァ、またガンダルヴァ、ナーガ、ラークシャサの起源を、余すところなく私に語ってください。

Verse 85

प्रजाः सृजेति व्यादिष्टः पूर्वं दक्षः स्वयंभुवा यथा ससर्ज भूतानि तथा शृणु महामते

かつてダクシャは、自生者（ブラフマー）より「衆生を創れ」と命じられ、諸々の生類を生み出した。おお大いなる思慮の者よ、彼がいかにして生きとし生けるものを生じたか、今聞きなさい。

Verse 86

मनसा त्व् एव भूतानि पूर्वं दक्षो ऽसृजत् तदा देवान् ऋषीन् सगन्धर्वान् असुरान् पन्नगांस् तथा

そのときダクシャは、はじめに心のみによって衆生を生み出し、神々と聖仙、さらにガンダルヴァ、アスラ、そして蛇族をも創り出した。

Verse 87

यदास्य सृजमानस्य न व्यवर्धन्त ताः प्रजाः ततः संचिन्त्य बहुशः सृष्टिहेतोः प्रजापतिः

創造しているのにそれらの生類が増えなかったので、顕現の因たるプラジャーパティは、いかにして創造を真に進めるかを幾度も長く思案した。

Verse 88

मैथुनेनैव धर्मेण सिसृक्षुर् विविधाः प्रजाः असिक्नीम् आवहत् कन्यां वीरणस्य प्रजापतेः सुतां सुतपसा युक्तां महतीं लोकधारिणीम्

定められた交合のダルマによって多様な生類を生み出そうとし、彼はヴィーラナ・プラジャーパティの娘である乙女アシクニーを妻に迎えた――苦行の功徳に満ち、偉大にして世界の秩序を担う者を。

Verse 89

अथ पुत्रसहस्राणि वैरिण्यां पञ्च वीर्यवान् असिक्न्यां जनयाम् आस सर्गहेतोः प्रजापतिः

その後、創造の因たるプラジャーパティはアシクニーから幾千もの息子をもうけ、またヴァイリニーからも力強い五人の子を生み出した。

Verse 90

तान् दृष्ट्वा नारदो विप्र संविवर्द्धयिषून् प्रजाः संगम्य प्रियसंवादो देवर्षिर् इदम् अब्रवीत्

バラモンよ、彼らが衆生を養い増やそうと励むのを見て、言葉やさしい天仙ナーラダは近づき、次のように語った。

Verse 91

हे हर्यश्वा महावीर्याः प्रजा यूयं करिष्यथ ईदृशो लक्ष्यते यत्नो भवतां श्रूयताम् इदम्

おおハリヤシュヴァたちよ、大いなる威力を備える者たちよ。汝らはまことに子孫を生み出すであろう。されど汝らの努めのありさまは明らかである、ゆえにこの教えを聞け。

Verse 92

बालिशा बत यूयं वै नास्या जानीत वै भुवः अन्तर् ऊर्ध्वम् अधश् चैव कथं स्रक्ष्यथ वै प्रजाः

まことに汝らは幼い！この世界の本性を知らぬ—内に何があり、上に何があり、下に何があるか。知らずして、どうして衆生を護れるのか。

Verse 93

ऊर्ध्वं तिर्यग् अधश् चैव यदाप्रतिहता गतिः तदा कस्माद् भुवो नान्तं सर्वे द्रक्ष्यथ बालिशाः

もし上へも横へも下へも、行く手が妨げられぬのなら、なぜ愚かな汝らは皆、世界の果てを見ないのか。

Verse 94

ते तु तद्वचनं श्रुत्वा प्रयाताः सर्वतो दिशम् अद्यापि न निवर्तन्ते समुद्रेभ्य इवापगाः

その言葉を聞くや、彼らは四方へ旅立った。そして今日に至るまで帰らない—海に至った川が二度と引き返さぬように。

Verse 95

हर्यश्वेष्व् अथ नष्टेषु दक्षः प्राचेतसः पुनः वैरिण्याम् अथ पुत्राणां सहस्रम् असृजत् प्रभुः

ハリヤシュヴァたちが失われると、プラチェータスの子ダクシャは再び、ヴァイリニーにおいて、主なる祖として千人の息子を生み出した。

Verse 96

विवर्धयिषवस् ते तु शबलाश्वाः प्रजाः पुनः पूर्वोक्तं वचनं ब्रह्मन् नारदेनैव चोदिताः

子孫を増やさんと願うシャバラーシュヴァの王子たちは、ブラーフマナよ、ナーラダ自らの促しにより、先に授けられた教えのとおり再び旅立った。

Verse 97

अन्योन्यम् ऊचुस् ते सर्वे सम्यग् आह महामुनिः भ्रातॄणां पदवी चैव गन्तव्या नात्र संशयः

そこで彼らは互いに語り合い、大聖仙は正しく宣した。「兄弟たちが踏みしめたその道こそ進むべきである。疑いはない。」

Verse 98

ज्ञात्वा प्रमाणं पृथ्व्याश् च प्रजाः स्रक्ष्यामहे ततः

大地の真の尺度を知ったのち、われらは衆生の世代を生み出し、しかるべき秩序に整えるであろう。

Verse 99

ते ऽपि तेनैव मार्गेण प्रयाताः सर्वतो दिशम् अद्यापि न निवर्तन्ते समुद्रेभ्य इवापगाः

彼らもまた同じ道をたどって四方へ旅立ち、今なお帰らない。海に至った川が、そこから逆流して戻らぬように。

Verse 100

ततः प्रभृति वै भ्राता भ्रातुर् अन्वेषणे द्विज प्रयातो नश्यति तथा तन् न कार्यं विजानता

それ以来、二度生まれし者よ、兄弟を探しに出た兄弟もまた失われる。ゆえに、道理を知る者はそのような行いをしてはならぬ。

Verse 101

तांश् चापि नष्टान् विज्ञाय पुत्रान् दक्षः प्रजापतिः क्रोधं चक्रे महाभागो नारदं स शशाप च

その子らまでもが失われたと知るや、光輝あるプラジャーパティ・ダクシャは怒りに燃え、ナーラダに呪詛を下した。

Verse 102

सर्गकामस् ततो विद्वान् स मैत्रेय प्रजापतिः षष्टिं दक्षो ऽसृजत् कन्या वैरिण्याम् इति नः श्रुतम्

ついで、マイトレーヤよ、創造をさらに進めんとする願いに動かされた賢きプラジャーパティ・ダクシャは、ヴァイリニーより六十人の娘をもうけたと、聖なる伝承に聞く。

Verse 103

ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश सप्तविंशति सोमाय चतस्रो ऽरिष्टनेमिने

彼はダルマに十人、カश्यパに十三人、ソーマに二十七人、アリシュタネーミに四人の娘を授けた。

Verse 104

द्वे चैव बहुपुत्राय द्वे चैवाङ्गिरसे तथा द्वे कृशाश्वाय विदुषे तासां नामानि मे शृणु

バフプトラには二人、同じくアンギラスにも二人、そして賢者クリシャーシュヴァにも二人が与えられた。いま、その名を我より聞け。

Verse 105

अरुन्धती वसुर् जामिर् लम्बा भानुर् मरुत्वती संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वा च ता दश धर्मपत्न्यो दश त्व् एतास् तास्व् अपत्यानि मे शृणु

アルンダティー、ヴァスー、ジャーミ、ランバー、バーヌ、マルトヴァティー、サンカルパー、ムフールター、サーディヤー、ヴィシュヴァー——これらがダルマの十人の妻である。いま、彼女らから生まれた子らを我より聞け。

Verse 106

विश्वेदेवास् तु विश्वायाः साध्या साध्यान् व्यजायत मरुत्वत्या मरुत्वन्तो वसोस् तु वसवः स्मृताः

ヴィシュヴァーよりヴィシュヴェデーヴァが生じ、サーディヤーよりサーディヤが生まれ、マルトヴァティーよりマルトが顕れ、ヴァスーよりヴァスが現れた—かくしてこれらの神々の群れは流出の順に記憶される。

Verse 107

भानोस् तु भानवस् तत्र मुहूर्ताया मुहूर्तजाः लम्बायाश् चैव घोषो ऽथ नागवीथी तु जामिजा

バーヌよりバーナヴァが生まれ、ムフールターよりムフールタジャが起こる。ランバーよりゴーシャが生まれ、ジャーミーよりナーガヴィーティーが生じた—かくして太陽の定める時の秩序に連なる系譜が説き明かされる。

Verse 108

पृथिवीविषयं सर्वम् अरुन्धत्याम् अजायत संकल्पायास् तु सर्वात्मा जज्ञे संकल्प एव च

アルンダティーより地の領域に属する一切が生じ、サンカルパーより万有の自己が現れた—まことにサンカルパ（神聖なる意志）はサンカルパとして自ら生まれた。

Verse 109

ये त्व् अनेकवसुप्राणा देवा ज्योतिःपुरोगमाः वसवो ऽष्टौ समाख्यातास् तेषां वक्ष्यामि विस्तरम्

いま、さまざまなヴァスの力を生命の息とし、光を先頭に進む輝ける神々は「八ヴァス」と称される。これよりその詳説を語ろう。

Verse 110

आपो ध्रुवश् च सोमश् च धरश् चैवानिलो ऽनलः प्रत्यूषश् च प्रभासश् च वसवो नामभिः स्मृताः

ヴァスは次の名で憶念される—アーパ、ドゥルヴァ、ソーマ、ダラ、アニラ、アナラ、プラテューシャ、プラバーサ。これらはヴィシュヌの至上の統御のもと、世界の安定と秩序を支える宇宙の力である。

Verse 111

आपस्य पुत्रो वैतण्डः श्रमः श्रान्तो ऽधुनिस् तथा ध्रुवस्य पुत्रो भगवान् कालो लोकप्रकालनः

アーパよりヴァイタンḍaが生まれ、ついでシュラマ、シュラーンタ、またドゥニが生じた。さらにドルヴァには、諸世界を統べ整える尊きバガヴァーン・カーラ—時そのもの—が生まれた。

Verse 112

सोमस्य भगवान् वर्चा वर्चस्वी येन जायते

ソーマ（月）には神聖なる光輝が宿る。その清らかな輝きによって、彼はひときわ光り、光の生命力の源となる。

Verse 113

धरस्य पुत्रो द्रविणो हुतहव्यवहस् तथा मनोहरायां शिशिरः प्राणो ऽथ रवणस् तथा

ダーラよりドラヴィナが生まれ、またフタハヴィヤヴァハも生じた。さらにマノーハラーからは、シシラ、プラーナ、そしてラヴァナが生まれた。

Verse 114

अनिलस्य शिवा भार्या तस्याः पुत्रः पुरोजवः अविज्ञातगतिश् चैव द्वौ पुत्राव् अनिलस्य तु

アニラにはシヴァーという妻がいた。彼女からプuroジャヴァが生まれ、またアヴィジュニャータガティも生まれた—この二人がアニラの子である。

Verse 115

अग्निपुत्रः कुमारस् तु शरस्तम्बे व्यजायत तस्य शाखो विशाखश् च नैगमेयश् च पृष्ठजाः

アグニの子クマーラは、シャラの葦の茂みの中に現れた。彼の背より、シャーカ、ヴィシャーカ、そしてナイガメーヤが子として生じた。

Verse 116

अपत्यं कृत्तिकानां तु कार्त्तिकेय इति स्मृतः

クリッティカーたちの子と仰がれる者は、ゆえにカル्त्तिकேய（カールッティケーヤ）と名づけて憶念される。

Verse 117

प्रत्यूषस्य विदुः पुत्रं ऋषिं नाम्ना तु देवलम् द्वौ पुत्रौ देवलस्यापि क्षमावन्तौ मनीषिणौ

彼らは、プラティユーシャにデーヴァラという名の聖仙の子がいたと知る。デーヴァラにもまた二人の子があり、いずれも寛忍にして賢明であった。

Verse 118

बृहस्पतेस् तु भगिनी वरस्त्री ब्रह्मचारिणी योगसिद्धा जगत् कृत्स्नम् असक्ता विचरत्य् उत प्रभासस्य तु भार्या सा वसूनाम् अष्टमस्य ह

ブリハスパティの妹は、すぐれた女人にして梵行を守り、ヨーガに成就して、執着なく全世界を遍歴する。彼女こそ、八ヴァスの第八プラバーサの妻である。

Verse 119

विश्वकर्मा महाभागस् तस्यां जज्ञे प्रजापतिः कर्ता शिल्पसहस्राणां त्रिदशानां च वार्द्धकिः

彼女から、幸いにして大いに輝くヴィシュヴァカルマン（プラジャーパティ）が生まれた。千の技芸を創る者にして、神々の大工長・建築師となった。

Verse 120

भूषणानां च सर्वेषां कर्ता शिल्पवतां वरः यः सर्वेषां विमानानि देवतानां चकार ह मनुष्याश् चोपजीवन्ति यस्य शिल्पं महात्मनः

彼はあらゆる装身具の造り手にして、工匠の中の第一である。すべての神々のヴィマーナ（天翔る宮殿）と空中楼閣を造ったのも彼であり、その大いなる魂の技によって、人々もまた生業を得る――彼が起こした諸芸によって支えられる。

Verse 121

अजैकपाद् अहिर्बुध्न्यस् त्वष्टा रुद्रश् च बुद्धिमान् त्वष्टुश् चाप्य् आत्मजः पुत्रो विश्वरूपो महातपाः

彼らの中にはアジャイカパーダとアヒルブドゥニャがあり、またトヴァシュトリと賢きルドラもいた。さらにトヴァシュトリから、その子である大苦行者ヴィシュヴァルーパが生まれた。

Verse 122

हरश् च बहुरूपश् च त्र्यम्बकश् चापराजितः वृषाकपिश् च शंभुश् च कपर्दी रैवतस् तथा

彼はハラ（除き去る者）、バフルーパ（無数の姿をもつ者）、トリヤンバカ（三つ目の主）、そしてアパラージタ（不敗の者）である。さらにヴリシャーカピ、シャンブ、カパルディ、ライヴァタとも称される。

Verse 123

मृगव्याधश् च शर्वश् च कपाली च महामुने एकादशैते कथिता रुद्रास् त्रिभुवनेश्वराः

大いなる聖仙よ、ムリガヴャーダ、シャルヴァ、カパーリー—他の名々とともに—この十一柱がルドラと説かれ、三界を司る主権の力である。

Verse 124

शतं त्व् एवं समाम्नातं रुद्राणाम् अमितौजसाम्

かくして、聖なる列挙において、測り知れぬ威力をもつルドラが満ちて百柱と、伝え唱えられる。

Verse 125

अदितिर् दितिर् दनुश् चैव अरिष्टा सुरसा स्वसा सुरभिर् विनता चैव ताम्रा क्रोधवशा इरा कद्रुर् मुनिश् च धर्मज्ञ तदपत्यानि मे शृणु

アディティ、ディティ、ダヌ；またアリシュター、スラサー、スヴァサー、スラビー、ヴィナター、タームラー、クローダヴァシャー、イラー、カドゥルー、ムニ—法を知る者よ、今より彼女らの子孫を我より聞け。

Verse 126

पूर्वमन्वन्तरे श्रेष्ठा द्वादशासन् सुरोत्तमाः तुषिता नाम ते ऽन्योन्यम् ऊचुर् वैवस्वते ऽन्तरे

先のマンヴァンタラには、最も優れた十二柱の神々がいた。彼らは「トゥシタ」と呼ばれ、ヴァイヴァスヴァタ・マンヴァンタラへ移る合間に互いに語り合い、協議した。

Verse 127

उपस्थिते ऽतियशसश् चाक्षुषस्यान्तरे मनोः समवायीकृताः सर्वे समागम्य परस्परम्

きわめて栄光あるチャークシュシャ・マヌの移行期が到来すると、宇宙的な合流の力により集められた一切の者たちは、互いに寄り合い、会合した。

Verse 128

आगच्छत द्रुतं देवा अदितिं संप्रविश्य वै मन्वन्तरे प्रसूयामस् तन् नः श्रेयो भवेद् इति

彼らは言った。「急ぎ来たれ、神々よ。まことにアディティに入り、マンヴァンタラにおいて我らは生まれよう—それが我らの最高の善となるように。」

Verse 129

एवम् उक्त्वा तु ते सर्वे चाक्षुषस्यान्तरे मनोः मारीचात् कश्यपाज् जातास् ते ऽदित्या दक्षकन्यया

こう語り終えると、彼らは皆、チャークシュシャ・マヌのマンヴァンタラにおいて、マリーチの子カश्यパより、ダクシャの娘アディティを通して生まれ出た。

Verse 130

तत्र विष्णुश् च शक्रश् च जज्ञाते पुनर् एव हि अर्यमा चैव धाता च त्वष्टा पूषा तथैव च

そこにおいて、ヴィシュヌとシャクラ（インドラ）はまことに再び生まれ、同様にアリヤマン、ダーター、トヴァシュトリ、プーシャンも現れ出た。

Verse 131

विवस्वान् सविता चैव मित्रो वरुण एव च अंशो भगश् चातितेजा आदित्या द्वादश स्मृताः

ヴィヴァスヴァーンとサヴィトリ、ミトラとヴァルナ、さらにアṁシャ、バガ、そして極めて光輝ある者—これらが十二アーディティヤと記憶される。

Verse 132

चाक्षुषस्यान्तरे पूर्वम् आसन् ये तुषिताः सुराः वैवस्वते ऽन्तरे ते वै आदित्या द्वादश स्मृताः

チャークシュシャのマンヴァンタラでかつて「トゥシタ」と呼ばれた神々は、ヴァイヴァスヴァタのマンヴァンタラでは「十二アーディティヤ」として記憶される。

Verse 134

अरिष्टनेमिपत्नीनाम् अपत्यानीह षोडश

アリシュタネーミの妻たちからここに生まれた子は、数えて十六である。

Verse 135

बहुपुत्रस्य विदुषश् चतस्रो विद्युतः स्मृताः

多くの息子に恵まれたその賢者には、「ヴィディユト」と名づけられた四人の娘がいると伝えられる。

Verse 136

प्रत्यङ्गिरसजाः श्रेष्ठा ऋचो ब्रह्मर्षिसत्कृताः

アンギラスの系より生まれた最勝のリグの讃歌とは、ブラフマリシたちにより敬われ、護持されるものにほかならない。

Verse 137

कृशाश्वस्य तु देवर्षेर् देवप्रहरणाः सुताः

神聖なる仙人クリシャーシュヴァより、神々の主権と護りのための天上の器具たる「神の武器」そのものとなる子らが生まれた。

Verse 138

एते युगसहस्रान्ते जायन्ते पुनर् एव हि सर्वे देवगणास् तात त्रयस् त्रिंशत् तु छन्दजाः तेषाम् अपीह सततं निरोधोत्पत्तिर् उच्यते

愛しき者よ、千ユガの終わりにこれらすべての神々の群れはまことに再び生まれる。ヴェーダの韻律より生じたとされる三十三神もまた、ここに絶え間ない収束と再出現の律動を受けると説かれる。

Verse 139

यथा सूर्यस्य मैत्रेय उदयास्तमनाव् इह एवं देवनिकायास् ते संभवन्ति युगे युगे

マイトレーヤよ、ここで太陽の昇りと沈みが見られるように、あの神々の群れもまたユガごとに、繰り返し現れては去る。

Verse 140

दित्या पुत्रद्वयं जज्ञे कश्यपाद् इति नः श्रुतम् हिरण्यकशिपुश् चैव हिरण्याक्षश् च दुर्जयः

われらが聞くところによれば、ディティはカश्यパより二人の子を産んだ。ヒラニヤカシプと、征し難きヒラニヤークシャである。

Verse 141

सिंहिका चाभवत् कन्या विप्रचित्तेः परिग्रहः

またシンヒカーという名の乙女が生まれ、ヴィプラチッティの正妻となった。

Verse 142

हिरण्यकशिपोः पुत्राश् चत्वारः प्रथितौजसः अनुह्लादश् च ह्लादश् च प्रह्लादश् चैव धर्मवान् संह्लादश् च महावीर्या दैत्यवंशविवर्धनाः

ヒラニヤカシプには武威で名高い四人の子がいた――アヌフラーダ、フラーダ、法にかなうプラフラーダ、そして大勇のサンフラーダ。彼らはダイティヤ族の血統を増し広げた。

Verse 143

तेषां मध्ये महाभागः सर्वत्र समदृग् वशी प्रह्लादः परमां भक्तिं य उवाह जनार्दने

その中に大いなる福徳を得たプラフラーダがいた。自制し、自らを治め、すべてに平等の眼差しを向け、ジャナールダナへの至高の帰依を胸に宿していた。

Verse 144

दैत्येन्द्रदीपितो वह्निः सर्वाङ्गोपचितो द्विज न ददाह च यं पूर्वं वासुदेवे हृदि स्थिते

おお婆羅門よ。ダイティヤの王が燃え立たせ、全身を包むほどに煽ったその火も、かつて彼を焼くことはできなかった。ヴァースデーヴァが彼の心に住していたからである。

Verse 145

महार्णवान्तःसलिले स्थितस्य चलतो मही चचाल सकला यस्य पाशबद्धस्य धीमतः

大海の内なる水にとどまりながらも、縄に縛られたその賢者が動くと、その動きによって全大地は揺れ動き、震えた。

Verse 146

न भिन्नं विविधैः शस्त्रैर् यस्य दैत्येन्द्रपातितैः शरीरम् अद्रिकठिनं सर्वत्राच्युतचेतसः

ダイティヤの王があらゆる武器で打ち据えても、彼の身体は貫かれなかった。岩のように堅かったのは、彼の心が常に遍くアチュタに定まっていたからである。

Verse 147

विषानलोज्ज्वलमुखा यस्य दैत्यप्रचोदिताः नान्ताय सर्पपतयो बभूवुर् उरुतेजसः

ダイティヤらに駆り立てられ、毒火に燃える口をもつ大いなる蛇王たちは、数知れぬ群れとなって起ち上がり、恐るべき光輝を放った。

Verse 148

शैलैर् आक्रान्तदेहो ऽपि यः स्मरन् पुरुषोत्तमम् तत्याज नात्मनः प्राणान् विष्णुस्मरणदंशितः

岩に身を押し潰されても、至上の御方プルショーッタマを念じて、彼は命の息を捨てなかった。まるでヴィシュヌ想念の力に貫かれたかのように。

Verse 149

पतन्तम् उच्चाद् अवनिर् यम् उपेत्य महामतिम् दधार दैत्यपतिना क्षिप्तं स्वर्गनिवासिना

その大いなる賢者が高みから投げ落とされ地へと落下するとき、ダイティヤの主に投げられたにもかかわらず、天界の住人が彼を受け止め支えた。

Verse 150

यस्य संशोषको वायुर् देहे दैत्येन्द्रयोजितः अवाप संक्षयं सद्यश् चित्तस्थे मधुसूदने

ダイティヤの王が彼を枯らすために仕向けた生命の風は、その身の内でたちまち力を失い消え去った。彼の心にマドゥスーダナが宿っていたからである。

Verse 151

विषाणभङ्गम् उन्मत्ता मदहानिं च दिग्गजाः यस्य वक्षःस्थले प्राप्ता दैत्येन्द्रपरिणामिताः

ダイティヤの主により狂乱へと変じ、驕りを奪われた方角の大象たちは、投げつけられて彼の広き胸に到るや、牙は砕け、狂気も酔いもそこで断たれた。

Verse 152

यस्य चोत्पादिता कृत्या दैत्यराजपुरोहितैः बभूव नान्ताय पुरा गोविन्दासक्तचेतसः

ダイティヤ王の祭司たちが起こしたクリティヤでさえ、かつて彼の終焉をもたらせなかった。心が揺るぎなくゴーヴィンダに没入していたため、その怨敵の法は空しく終わった。

Verse 153

शम्बरस्य च मायानां सहस्रम् अतिमायिनः यस्मिन् प्रयुक्तं चक्रेण कृष्णस्य वितथीकृतम्

大幻術師シャンバラが放った千の幻惑は、クリシュナが円盤（チャクラ）によってことごとく無に帰した。

Verse 154

दैत्येन्द्रसूदोपहृतं यश् च हालाहलं विषम् जरयाम् आस मतिमान् अविकारम् अमत्सरी

彼は賢明で不変、しかも嫉みなき者として、ダイティヤの主が討たれたことで現れた恐るべきハーラーハラの毒さえ無害にした。

Verse 155

समचेता जगत्य् अस्मिन् यः सर्वेष्व् एव जन्तुषु यथात्मनि तथान्यत्र परं मैत्रगुणान्वितः

この世を平等な心で歩み、あらゆる生きものを自分自身のように—自他に同一の実在を見る者は—至高の徳「マイトリー」（普遍の友愛）に満たされる。

Verse 156

धर्मात्मा सत्यशौचादिगुणानाम् आकरः परः उपमानम् अशेषाणां साधूनां यः सदाभवत्

彼はまさにダルマそのものであり、真実と清浄など諸徳の至高の源泉であった。あらゆる聖者にとって、常に比類なき規範として在り続けた。