Adhyaya 207

Verse 1

ईश्वर उवाच । ईश्वर उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि श्राद्धदानान्यनुक्रमात् । तारणाय च भूतानां सरस्वत्यब्धिसंगमे

イーシュヴァラは言われた。「これより後、サラスヴァティー河と大海の合流において、衆生を救済するため、シュラーダにおける布施の品々を順次説き明かそう。」

Verse 2

लोके श्रेष्ठतमं सर्वं ह्यात्मनश्चापि यत्प्रियम् । सर्वं पितॄणां दातव्यं तदेवाक्षय्यमिच्छताम्

この世で最上と称されるもの、また自らの心に最も愛しいものは、すべてピトリ（祖霊）のために供えられるべきである。不滅の功徳を求める者にとって、その供養は尽きることなき果報となる。

Verse 3

जांबूनदमयं दिव्यं विमानं सूर्यसन्निभम् । दिव्याप्सरोभिः संकीर्णमन्नदो लभतेऽक्षयम्

食を施す者は尽きぬ果報を得る。すなわち、ジャンブーナダ金より成る神妙なるヴィマーナ（天翔る宮殿車）を得て、太陽のごとく輝き、天女アプサラスに満ちあふれる。

Verse 4

आच्छादनं तु यो दद्यादहतं श्राद्धकर्मणि । आयुः प्रकाशमैश्वर्यं रूपं तु लभते च सः

シュラーダの儀において、汚れなき衣を覆いの布施として施す者は、長寿と光明、富貴と威徳、そして美しき容姿を得る。

Verse 5

कमण्डलुं च यो दद्याद्ब्राह्मणे वेदपारगे । मधुक्षीरस्रवा धेनुर्दातारमनुगच्छति

ヴェーダに通暁したバラモンにカマンダル（浄水壺）を施す者には、蜜と乳を流す牝牛が功徳と支えとしてその施主に随い来る。

Verse 6

यः श्राद्धे अभयं दद्यात्प्राणिनां जीवितैषिणाम् । अश्वदानसहस्रेण रथदानशतेन च । दन्तिनां च सहस्रेण अभयं च विशिष्यते

シュラーダ（śrāddha）の時、命を求める生きものに「アバヤ」すなわち無畏の護りを与えるなら、その施しは最勝である。馬千頭の布施、車百台の布施、さらに象千頭の布施にも勝る。

Verse 7

यानि रत्नानि मेदिन्यां वाहनानि स्त्रियस्तथा । क्षिप्रं प्राप्नोति तत्सर्वं पितृभक्तस्तु मानवः

地上にあるあらゆる宝玉、乗り物、さらには婚姻の幸運までも、ピトリ（祖霊）に篤く帰依する人は速やかにことごとく得る。

Verse 8

पितरः सर्वलोकेषु तिथिकालेषु देवताः । सर्वे पुरुषमायांति निपानमिव धेनवः

あらゆる世界において、定められたティティ（tithi）の時、ピトリ（祖霊）は神々のごとく在す。彼らは皆、人のもとへ、牛が水飲み場に集うように来臨する。

Verse 9

मा स्म ते प्रतिगच्छेयुः पर्वकाले ह्यपूजिताः । मोघास्तेषां भवन्त्वाशाः परत्रेह च मा क्वचित्

聖なるパルヴァ（parva）の時に、ピトリ（祖霊）を礼拝せぬまま帰らせてはならない。正しく供養されねば、彼らの願いは空しく、来世にも今世にも成就しない。

Verse 10

सरस्वत्यास्तु सान्निध्यं यस्त्वेकं भोजयेद्द्विजम् । कोटिभोज्यफलं तस्य जायते नात्र संशयः

女神サラスヴァティーの御前において、たとえ一人の二度生まれ（ブラーフマナ）に食を施す者も、その功徳は千万に施すに等しい—疑いはない。

Verse 11

अमावास्यां नरो यस्तु परान्नमुपभुञ्जते । तस्य मासकृतं पुण्यमन्नदातुः प्रजायते

アマーヴァーシャー（新月）の日に、他者の施した食を受けて食すなら、その者が一か月に積んだ功徳は、その施食の与え主に帰する。

Verse 12

षण्मासमयने भुंक्ते त्रीन्मासान्विषुवे स्मृतम् । वर्षैर्द्वादशभिश्चैव यत्पुण्यं समुपार्जितम् । तत्सर्वं विलयं याति भुक्त्वा सूर्येन्दुसंप्लवे

アヤナ（至の転じ）に食すれば、六か月の功徳を食い尽くすと説かれる。ヴィシュヴァ（分点）では三か月分である。さらに十二年に積んだいかなる功徳も、日月の食（蝕）の時に食すれば、ことごとく滅び去る。

Verse 13

साग्रं मासं रवेः क्रान्तावाद्यश्राद्धे त्रिवत्सरम् । मासिकेऽप्यथ वर्षस्य षण्मासे त्वर्धवत्सरम्

サンクラーンティ（太陽の移行）の時は、その影響は一か月余り続く。初めのシュラーダ（ādya-śrāddha）では三年。月例の儀でも一年続き、半年の儀では半年続く。

Verse 14

तथा संचयनश्राद्धे जातिजन्मकृतं नृणाम् । मृत शय्याप्रतिग्राही वेदस्यैव च विक्रयी । ब्रह्मस्वहारी च नरस्तस्य शुद्धिर्न विद्यते

同様に、サンチャヤナ・シュラーダ（遺骨収集の祭儀）においては、人々の種姓と出生から生じるある種の穢れも考慮される。だが、死者の寝台を受け取る者、ヴェーダを売る者、ブラーフマナの財を盗む者—その者に清浄はない。

Verse 15

तडागानां सहस्रेण ह्यश्वमेधशतेन च । गवां कोटि प्रदानेन भूमिहर्ता न शुद्ध्यति

たとえ池を千築き、アシュヴァメーダ祭を百回修し、千万の牛を施しても、土地を盗む者は清浄とはならない。

Verse 16

सुवर्णमाषं गामेकां भूमेरप्यर्धमंगुलम् । हरन्नरकमाप्नोति यावदाभूतसंप्लवम्

たとえ金を一マーシャ（māṣa）でも、牛を一頭でも、土地を指幅の半分でも盗む者は、衆生の壊滅に至るまで地獄に堕ちる。

Verse 17

ब्रह्महत्या सुरापानं दरिद्रस्य तु यद्धनम् । गुरोः पत्नी हिरण्यं च स्वर्गस्थमपि पातयेत्

ブラーフマナ殺し、酒を飲むこと、貧者の財を奪うこと、師の妻を汚すこと、そして黄金を盗むこと——これらは天界に住する者さえ堕落させうる。

Verse 18

सहस्रसंमिता धेनुरनड्वान्दश धेनवः । दशानडुत्समं यानं दशयानसमो हयः

牝牛は千に等しく、牡牛は十頭の牝牛に等しい。車乗り物は十頭の牡牛に等しく、馬は十の車乗り物に等しい。

Verse 19

दशहयसमा कन्या भूमिदानं ततोऽधिकम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन विक्रयं नैव कारयेत्

婚姻において娘を与えることは馬十頭に等しい。だが土地の布施はそれ以上に勝る。ゆえにあらゆる努力をもって、聖なるものを売らせてはならない。

Verse 20

विशेषतो महाक्षेत्रे सर्वपातकनाशने । चितिकाष्ठं च वै स्पृष्ट्वा यज्ञयूपांस्तथैव च । वेदविक्रयकर्तारं स्पृष्ट्वा स्नानं विधीयते

とりわけ一切の罪を滅するこの大いなる聖域においては、火葬の薪（チティカー）に触れ、また祭儀の柱（ユーパ）に触れ、あるいはヴェーダを売る者に触れたなら、浄めの沐浴が定められる。

Verse 21

आदेशं पठते यस्तु आदेशं च ददाति यः । द्वावेतौ पापकर्माणौ पातालतलवासिनौ

しかし「アーデーシャ」を誦する者と、その「アーデーシャ」を授ける者——この二人はいずれも罪業の行者であり、パーターラ（地下界）に住む運命にある。

Verse 22

आदेशं पठते यस्तु राजद्वारे तु मानवः । सोऽपि देवि भवेद्वृक्ष ऊषरे कंटकावृतः । स्थितो वै नृपतिद्वारि यः कुर्याद्वेदविक्रयम्

おお女神よ、王の門前で布告（アーデーシャ）を唱える者は、塩気を帯びた不毛の地に立ち、棘に覆われた樹となる。さらに王門に立ってヴェーダを商品として売買する者も、同じ運命に堕する。

Verse 23

ब्रह्महत्यासमं पापं न भूतं न भविष्यति । वरं कुर्वन्ध्रुवं देवि न कुर्याद्वेदविक्रयम्

ブラフマハティヤー（バラモン殺し）に等しい罪は、過去にも未来にも存在しない。ゆえに女神よ、たとえ己の利を求めるとしても、決してヴェーダを売ってはならない。

Verse 24

हत्वा गाश्च वरं मांसं भक्षयीत द्विजाधमः । वरं जीवेत्समं म्लेच्छैर्न कुर्याद्वेदविक्रयम्

たとえ卑しき二度生まれの者であっても、牛を殺してその肉を食らうほうがまだましであり、ムレッチャと同等に生きるほうがまだましである——ヴェーダを売る罪を犯すよりは。

Verse 25

प्रत्यक्षोक्तिः प्रत्ययश्च प्रश्नपूर्वः प्रतिग्रहः । याजनाऽध्यापने वादः षड्विधो वेदविक्रयः

「ヴェーダの売買」は六種あると説かれる。すなわち、報酬を直接言い立てること、駆け引き・保証を求めること、先に問いを受けてから供物を受け取ること（条件付き）、報酬のために祭式（ヤジュニャ）を執行すること、報酬のために教授すること、そして利得のために論争することである。

Verse 26

वेदाक्षराणि यावन्ति नियुंक्ते स्वार्थकारणात् । तावतीर्भ्रूणहत्या वै प्राप्नुयाद्वेदविक्रयी

ヴェーダを売る者が私利のために用いるヴェーダの音節の数だけ、まさにその数だけ bhrūṇa-hatyā（胎児殺し）の罪を負う。

Verse 27

वेदानुयोगाद्यो दद्याद्ब्राह्मणाय प्रतिग्रहम् । स पूर्वं नरकं याति ब्राह्मणस्तदनन्तरम्

ヴェーダの用役に結びつけて（取引として）ブラーフマナに贈り物を与える者は先に地獄へ行き、それを受け取るブラーフマナはその後に続く。

Verse 28

वैश्वदेवेन हीना ये हीनाश्चातिथ्यतोऽपि ये । कर्मणा सर्ववृषला वेदयुक्ता ह्यपि द्विजाः

Vaiśvadeva の供献を欠き、また客人へのもてなしにも欠ける者は、その行いによって全く vṛṣala（卑賤の者）と同じである。たとえ二度生まれ（ドヴィジャ）であり、ヴェーダの学を備えていても。

Verse 29

येषामध्ययनं नास्ति ये च केचिदनग्नयः । कुलं वाऽश्रोत्रियं येषां ते सर्वे शूद्रजातयः

学び（聖なる学習）を持たず、また聖火を保たぬ者、さらに家系が śrotriya（ヴェーダの伝承を備える家）でない者は、皆 śūdra の身分と見なされる。

Verse 30

मृतेऽहनि पितुर्यस्तु न कुर्याच्छ्राद्धमादरात् । मातुश्चैव वरारोहे स द्विजः शूद्रसंनिभः

父の命日に敬虔にシュラーダ（śrāddha）を修さず、また母についても同様であるならば、ああ麗しき腰の君よ、その「再生者（両生）」は法（ダルマ）の位においてシュードラに等しい。

Verse 31

मृतके यस्तु भुञ्जीत गृहीतशशिभास्करे । गजच्छायासु यः कश्चित्तं च शूद्रवदाचरेत्

死の不浄（スータカ）の期間に食する者、また月と太陽が「捉えられる」（日食・月食）時に食する者、さらに象の影で食する者—その者は法の作法においてシュードラのごとく行ずる者として扱われるべきである。

Verse 32

ब्रह्मचारिणि यज्ञे च यतौ शिल्पिनि दीक्षिते । यज्ञे विवाहे सत्रे च सूतकं न कदाचन

梵行の学生（ブラフマチャーリン）、祭祀（ヤジュニャ）に従事する者、遊行の修行者（ヤティ）、仕事中の職人、そしてディークシャー（dīkṣā）を受けた者には—またヤジュニャ、婚礼、サトラ（satra）の間にも—スータカ（死の不浄）は決して適用されない。

Verse 33

गोरक्षकान्वणिजकांस्तथा कारुकुशीलवान् । स्पृश्यान्वार्धुषिकांश्चैव विप्रान्शूद्रवदाचरेत्

牛を守る者、商人、職人、芸能の者、また「触れてよい」とされつつも身分の落ちた者、さらに高利貸し—これらの者は、たとえ婆羅門に生まれようとも、儀礼の作法においてはシュードラのごとく扱うべきである。

Verse 34

ब्राह्मणः पतनीयेषु वर्तमानो विकर्मसु । दाम्भिको दुष्कृतप्रायः स च शूद्रसमः स्मृतः

堕落を招く行為（パータナ）に身を置き、禁じられた業（ヴィカルマ）で生を立て、偽善に満ち、悪業に偏る婆羅門—その者は法の判定においてシュードラと等しいと記憶される。

Verse 35

अस्नाताशी मलं भुंक्ते अजापी पूयशोणितम् । अहुत्वा तु कृमीन्भुंक्ते अदत्त्वा विषभोजनम्

沐浴せずに食する者は、穢れを食らうに等しい。ジャパ（聖名誦念）を行わぬ者は、膿と血を飲むに等しい。聖火・神々に先に供えずに食する者は、虫を食らうに等しい。布施（ダーナ）なく食する者は、毒を食らうに等しい。

Verse 36

परान्नेन तु भुक्तेन मिथुनं योऽधिगच्छति । यस्यान्नं तस्य ते पुत्रा अन्नाच्छुक्रं प्रवर्तते

他人の食を受けて食したのちに交合する者は、その子らはその食を施した者の子であると言われる。食より生殖の精（シュクラ）が動き出すからである。

Verse 37

राजान्नं तेज आदत्ते शूद्रान्नं ब्रह्मवर्चसम् । आयुः सुवर्णकारान्नं यशश्चर्मावकर्तिनः

王の食は光輝を奪い、シュードラの食は梵の威光（ブラフマヴァルチャサ）を奪う。金細工師の食は寿命を奪い、皮革を扱う者の食は名声を奪う。

Verse 38

कारुकान्नं प्रजा हन्ति बलं निर्णेजकस्य च । गणान्नं गणिकान्नं च लोकेभ्यः परिकृन्तति

職人の食は子孫を損ない、洗濯人の食は力を損なう。さらに、寺院の従者（ガナ）の食と遊女の食は、人を高き諸世界から断ち切る。

Verse 39

पूयं चिकित्सकस्यान्नं पुंश्चल्यास्त्वन्नमिन्द्रियम् । विष्ठा वार्धुषिकस्यान्नं शस्त्रविक्रयिणो मलम्

医師の食は膿に等しく、娼婦の食は諸根（インドリヤ）の堕落に等しい。高利貸しの食は糞に等しく、武器を売る者の食は穢れに等しい。

Verse 40

गायत्रीसारमात्रोऽपि वरं विप्रः सुयन्त्रितः । नायंत्रितश्चतुर्वेदी सर्वाशी सर्वविक्रयी

ガーヤトリーの精髄のみを知り、しかもよく自制するバラモンは、四ヴェーダを知りながら放逸で、何でも食し何でも売る者よりも勝れている。

Verse 41

सद्यः पतति मांसेन लाक्षया लवणेन च । त्र्यहेण शूद्रो भवति ब्राह्मणः क्षीरविक्रयात्

肉・ラック（赤い樹脂）・塩を売れば、ただちに堕する。さらに乳を売れば、バラモンは三日のうちにシュードラとなる。

Verse 42

रसा रसैर्नियंतव्या न त्वेव लवणं रसैः । कृतान्नं च कृतान्नेन तिला धान्येन तत्समाः

諸々の味は他の味によって節度を保つべきだが、塩を味で「調整」してはならない。熟した食は熟した食によってのみ釣り合わされる。さらに胡麻は穀物をもって相当の等価とすべきである。

Verse 43

भोजनाभ्यञ्जनाद्दानाद्यदन्यत्कुरुते तिलैः । कृमिभूतः स विष्ठायां पितृभिः सह मज्जति

胡麻を、食する・塗油する・布施する以外の目的に用いる者は、虫となり、祖霊とともに汚穢の中へ沈む。

Verse 44

अपूपश्च हिरण्यं च गामश्वं पृथिवीं तिलान् । अविद्वान्प्रतिगृह्णाति भस्मीभवति काष्ठवत्

無知の者が、菓子・黄金・牛・馬・土地・胡麻を供物として受け取るなら、薪のごとく灰と化す。

Verse 45

हिरण्यमायु रत्नं च भूर्गौश्चाकर्षतस्तनुम् । अश्वश्चक्षुस्त्वचं वासो घृतं तेजस्तिलाः प्रजाः

黄金は寿命と生命力を引き寄せ、宝玉は繁栄を招く。土地と牛は身を支える基となる。馬は視力と力を与え、衣は肌を護る。ギーは光輝を養い、胡麻は子孫の繁栄を支える。

Verse 46

अग्निहोत्री तपस्वी च क्षणवान्क्रियते यदि । अग्निहोत्रं तपश्चैव सर्वं तद्धनिनो धनम्

もしアグニホートラを修する者と苦行者が、欠乏ゆえにたとえ一瞬でも他に依存するなら、そのアグニホートラと苦行の功徳のすべては、あたかも依り所となった富者の財となる。

Verse 47

सोमविक्रयणे विष्ठा भेषजे पूयशोणितम् । नष्टं देवलके दानं ह्यप्रतिष्ठं च वार्धुके

ソーマを売ることには汚穢の罪があり、薬を商うことは膿と血のごとき罪である。デーヴァラカに与える布施は失われ、金貸し（ヴァールドゥカ）に与える布施は実りなく、位も立たぬ。

Verse 48

देवार्चनपरो विप्रो वित्तार्थी भुवनत्रये । असौ देवलकोनाम हव्यकव्येषु गर्हितः

神々の礼拝に励みながら、財のためにそれを行うバラモンは、三界において「デーヴァラカ」と呼ばれ、神々と祖霊への供物（ハヴヤ・カヴヤ）に関して非難される。

Verse 49

भ्रातुर्मृतस्यभायायां यो गच्छेत्कामपूर्वकम् । धर्मेणापि नियुक्तायां स ज्ञेयो दिधिषूपतिः

亡き兄の妻に欲心から近づく者は、たとえ彼女が法（ニヨーガ）により定められていても、「ディディシューパティ」と知るべきである—非難される夫である。

Verse 50

दाराग्निहोत्रसंयोगं कुरुते योऽग्रजे स्थिते । परिवेत्ता स विज्ञेयः परिवित्तिस्तु पूर्वजः

兄がまだ婚姻していないのに先に結婚し、アグニホートラを奉ずる家住の位に入る者は「パリヴェッター」と知られ、兄は「パリヴィッティ」と呼ばれる。

Verse 51

यो नरोऽन्यस्य वासांसि कूपोद्यानगृहाणि च । अदत्तान्युपयुंजानः स तत्पापतुरीयभाक्

他人から与えられず（許しもなく）その衣服・井戸・園・家を用いる者は、その人の罪の四分の一を分かち受ける。

Verse 52

आमन्त्रितस्तु यः श्राद्धे वृषल्या सह मोदते । दातुर्यद्दुष्कृतं किञ्चित्तत्सर्वं प्रतिपद्यते

しかし、シュラーダ（祖霊供養）に招かれながら、そこで不浄の行いをなす女と共に楽しむ者は、施主のあらゆる罪—いかなる悪業であれ—をことごとく自らに受ける。

Verse 53

ऋतामृताभ्यां जीवेत मृतेन प्रमृतेन वा । सत्यानृताभ्यां जीवेत न श्ववृत्त्या कथंचन

人は「リタ」と「アムリタ」によって生きるべきであり、あるいは「ムリタ」と「プラムリタ」によってでさえよい。「サティヤ」と「アヌリタ」によって生きることはあっても、いかなる場合も「シュヴァヴリッティ」—犬のように卑しく他に隷属して糧を得る生—によって生きてはならない。

Verse 54

भक्ष्यं नित्यमृतं ज्ञेयममृतं स्यादयाचितम् । मृतं तु वृद्ध्याजीवित्वं प्रमृतं कर्षणं स्मृतम्

常の道により（卑しめを伴わず）得られる食は「リタ」と知るべきであり、乞わずして受けるものは「アムリタ」と呼ばれる。利息による生計は「ムリタ」といい、「プラムリタ」は耕作（鋤き耕すこと）によって生きることと記憶される。

Verse 55

सत्यानृतं च वाणिज्यं तेन चैवोपजीव्यते । सेवा श्ववृत्तिराख्याता तस्मात्तां परिवर्जयेत

商業はサティヤーンリタ（真実と虚偽の混合）と呼ばれ、人はそれによって生きることができる。しかし、奉仕はシュヴァヴリッティ（犬の生活）と呼ばれるため、避けるべきである。

Verse 56

विप्रयोनिं समासाद्य संकरं परिवर्जयेत् । मानुष्यं दुर्लभं लोके ब्राह्मण्यमधिकं ततः

バラモンの家系に生まれたならば、サンカラ（不適切な混合）を避けるべきである。人間として生まれることは稀であり、バラモンであることはさらに稀で尊いものである。

Verse 57

एकशय्यासनं पक्तिर्भाण्डपक्वान्नमिश्रणम् । याजनाध्यापनं योनिस्तथा च सह भोजनम् । नवधा संकरः प्रोक्तो न कर्तव्योऽधमैः सह

同じ寝床や座席、料理、器の共有、教育、婚姻、そして共に食事をすること。これら9つのサンカラは、卑しい者と行うべきではない。

Verse 58

अजीवन्कर्मणा स्वेन विप्रः क्षात्त्रं समाश्रयेत् । वैश्यकर्माऽथवा कुर्याद्वार्षलं परिवर्जयेत्

もしバラモンが本来の義務で生計を立てられない場合、クシャトリヤやヴァイシャの仕事に頼ることができるが、シュードラの仕事は避けるべきである。

Verse 59

कुसीदं कृषिवाणिज्यं प्रकुर्वीत स्वयं कृतम् । आपत्काले स्वयं कुर्वन्स्नानेन स्पृश्यते द्विजः

彼は自らの努力で貸付、農業、商業を行うことができる。困窮の時、再生族が自らこれを行っても、沐浴によって清められる。

Verse 60

लब्धलाभः पितॄन्देवान्ब्रांह्मणांश्चैव तर्पयेत् । ते तृप्तास्तस्य तत्पापं शमयंति न संशयः

利益を得たなら、タर्पナ（供養）によってピトリ（祖霊）と諸天、そしてブラーフマナを満足させるべきである。彼らが歓喜すれば、その人の罪は疑いなく鎮められる。

Verse 61

जलगोशकटारामयाञ्चावृद्धिवणिक्क्रियाः । अनूपं पर्वतो राजा दुर्भिक्षे जीविका स्मृताः

飢饉の時に生計の手段として記憶されるのは、水に関わる仕事（汲水・灌漑）、牛の飼養、車による運搬、人を喜ばせる奉仕、乞食、利息を取る貸付、そして商いである。さらに、湿地に住むこと、山に住むこと、あるいは王の庇護の下に身を寄せることも、欠乏の時に生き延びる道と数えられる。

Verse 62

असतोऽपि समादाय साधुभ्यो यः प्रयच्छति । धनं स्वामिनमात्मानं संतारयति दुस्तरात्

たとえ不相応な源から財を集めたとしても、それを善き人々に施す者は、その財とその持ち主ともども、渡り難い輪廻（サンサーラ）の険しい渡しを越えさせる。

Verse 63

शूद्रे समगुणं दानं वैश्ये तद्द्विगुणं स्मृतम् । श्रोत्रिये तच्च साहस्रमनन्तं चाग्निहोत्रिके

シュードラ（Śūdra）への布施は布施と同量の功徳を生み、ヴァイシャ（Vaiśya）へは二倍と記される。ヴェーダに通じたシュロートリヤ（śrotriya）へは千倍となり、アグニホートリン（agnihotrin）へは無量であると言われる。

Verse 64

ब्राह्मणातिक्रमो नास्ति नाचरेद्यो व्यवस्थितिम् । ज्वलंतमग्निमुत्सृज्य न हि भस्मनि हूयते

ブラーフマナを「飛ばす」ことはなく、定められた秩序を破ってはならない。燃え盛る火を捨ててしまえば、ただの灰に供物を投じることはないからである。

Verse 65

विद्यातपोभ्यां हीनेन नैव ग्राह्यः प्रतिग्रहः । गृह्णन्प्रदातारमधो नयत्यात्मानमेव च

学びと苦行に欠ける者は、決して施しを受けてはならない。受け取れば、施主を下へ引きずり、己もまた堕する。

Verse 66

तस्माच्छ्रोत्रिय एवार्हो गुणवाञ्छीलवाञ्छुचिः । अव्यंगस्तत्र निर्दोषः पात्राणां परमं स्मृतम्

ゆえに、真にふさわしいのはただシュロートリヤのみ—徳を備え、行い正しく、清浄であり、欠けも咎もない—受施者の中の最上と記憶される。

Verse 67

कपालस्थं यथा तोयं श्वदृतौ च यथा पयः । दूषितं स्थानदोषेण वृत्तहीने तथा श्रुतम्

髑髏に入れた水、犬の皮に入れた乳が、器の過失ゆえに汚れるように—正しい行いを欠く者に宿る学びもまた、同じく穢れる。

Verse 68

दत्तं पात्रमतिक्रम्य यदपात्रे प्रतिग्रहः । तद्दत्तं गामतिक्रम्य गर्दभस्य गवाह्निकम्

ふさわしい受け手を越えて、ふさわしくない者が施しを受けるなら、それは牛を顧みず、牛の日々の分け前を驢馬に与えるようなものだ。

Verse 69

वृत्तं तस्मात्तु संरक्षेद्वित्तमेति गतं पुनः । अक्षीणो वित्ततः क्षीणो वृत्ततस्तु हतो हतः

ゆえに正しい行いを守り護れ。財は失っても再び戻り得る。財において衰えた者は真に滅びたのではないが、行いにおいて衰えた者は、まことに滅びた者である。

Verse 70

प्रथमं तु गुरौ दानं दत्त्वा श्रेष्ठमनुक्रमात् । ततोऽन्येषां तु विप्राणां दद्यात्पात्रानुरूपतः

まず順序に従い、最上の布施を自らのグル（師）に捧げよ。次いで、他のバラモンには受ける器としての相応の資格に応じて施すべし。

Verse 71

गुरौ च दत्तं यद्दानं दत्तं पात्रेषु मानवैः । निष्फलं तद्भवेत्प्रेत्य यात्युताधोगतिं प्रति

本来グルに捧ぐべき布施を、人が他の受者に与えるなら――たとえ相手が相応しくとも――死後その施しは果を結ばず、さらに下落の境へ向かわせることさえある。

Verse 72

अवमानं गुरोः कृत्वा कोपयित्वा तु दुर्मतिः । गुर्वमानहतो मूढो न शांतिमधि गच्छति

師（グル）を侮り、その怒りを招く悪しき愚者は、師を軽んじたその罪に打たれて、決して安らぎに至らない。

Verse 73

गुरोरभावे तत्पुत्रं तद्भार्यां तत्सुतं विना । पुत्रं प्रपौत्रं दौहित्रं ह्यन्यं वा तत्कुलोद्भवम्

グルが不在のときは、師の妻と幼子を除き、その子（息子）に帰依し敬うべし。あるいは孫（子の子）、外孫（娘の子）、またはその家系に生まれた他の者でもよい。

Verse 74

पंचयोजनमध्ये तु श्रूयते स्वगुरुर्यदा । तदा नातिक्रमेद्दानं दद्यात्पात्रेषु मानवः

しかし自らのグルが五ヨージャナの内にいると知れるとき、その権利を越えてはならない。しかるべき作法により、相応しい受者に施しつつ、師に当然の分を怠るな。

Verse 75

यतिश्चेत्प्रार्थयेल्लोभाद्दीयमानं प्रतिग्रहम् । न तस्य देयं विद्वद्भिर्न लोभः शस्यते यतेः

もし出家の修行者が貪りによって、供えられつつある施しを求めるなら、賢者はそれを与えてはならない。貪欲は修行者において決して称賛されない。

Verse 76

धनं प्राप्य यतिर्लोके मौनं ज्ञानं च नाभ्यसेत् । उपभोगं तु दानेन जीवितं ब्रह्मचर्यया

世にあって財を得たのに、出家の修行者が聖なる沈黙（マウナ）と智慧を修めないなら、せめて布施によって享受を清め、梵行（ブラフマチャリヤ：禁欲）によって命を保つがよい。

Verse 77

कुले जन्म च दीक्षाभिर्ये गतास्ते नरोत्तमाः । सौभाग्यमाप्नुयाल्लोके नूनं रसविवर्जनात्

良き家系に生まれ、聖なる灌頂の入門（ディークシャ）によって高められた最上の人々は、この世で吉祥を得る。まさしく感官の享楽を離れることによってである。

Verse 78

आयुष्मत्यः प्रजाः सर्वा भवन्त्यामिषवर्जनात्

肉食を断つことによって、すべての子孫は長寿となる。

Verse 79

चीरवल्कलधृक्त्यक्त्वा वस्त्राण्याभरणानि च । नागाधिपत्यं प्राप्नोति उपवासेन मानवः

樹皮の衣とぼろをまとい、麗しい衣服と装身具を捨て、断食（ウパヴァーサ）によって人はナーガたちの主権を得る。

Verse 80

क्रीडते सत्यवाक्येन स्वर्गे वै देवतैः सह । अहिंसया तथाऽरोग्यं दानात्कीर्तिमनुक्रमात्

真実の言葉を語れば、天において神々と共に遊楽し、アヒンサー（不殺生・不害）により健やかさを得、布施により名声を得る—その果は自らの業に応じて順次現れる。

Verse 81

द्विजशुश्रूषया राज्यं द्विजत्वं चातिपुष्कलम् । दिव्यरूपमवाप्नोति देवशुश्रूषया नरः

二度生まれの者（ドヴィジャ）に篤く仕えれば、王権と豊かなバラモンの卓越を得る。神々に篤く仕えれば、人は天なる姿（神妙の形）を得る。

Verse 82

अन्नदानाद्भवेत्तृप्तिः सर्वकामैरनुत्तमैः । दीपस्य तु प्रदानेन चक्षुष्माञ्जायते नरः

食を施せば、深い満ち足りと最上の願いの成就を得る。灯明を施せば、人は清らかで力ある眼を具えて生まれる。

Verse 83

तुष्टिर्भवेत्सर्वकालं प्रदानाद्गन्धमाल्ययोः । लवणस्य तु दातारस्तिलानां सर्पिषस्तथा । तेजस्विनोऽपि जायन्ते भोगिनश्चिरजीविनः

香と花鬘を供えれば、常に満ちる歓喜を得る。さらに塩・胡麻（ティラ）・ギー（精製バター）を施す者は、光輝に満ち、富み栄え、享楽に恵まれ、長寿として生まれる。

Verse 84

सुचित्रवस्त्राभरणोपधानं दद्यान्नरो यः शयनं द्विजाय । रूपान्वितां पक्ष्मवतीं मनोज्ञां भार्यामरालोपचितां लभेत्सः

精緻な文様の布と装身具、寝具を備えた寝台をバラモンに施す者は、美しき妻を得る—しなやかで愛らしく、魅惑の睫毛を備え、気高き徳により飾られた妻を。

Verse 207

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे पात्रापात्रविचारवर्णनंनाम सप्तोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

かくして、尊き『スカンダ・マハープラーナ』—八万一千頌より成るサンヒターのうち—第七巻プラバーサ・カンダ、ならびに第一部「プラバーサ聖地功徳（プラバーサクシェートラ・マーハートミャ）」における、シュラーダ（祖霊供養）儀礼の章「相応しき受施者と相応しからざる受施者を弁別する叙述」すなわち第207章は、ここに終わる。