Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 84

Devanagari script

सुचित्रवस्त्राभरणोपधानं दद्यान्नरो यः शयनं द्विजाय । रूपान्वितां पक्ष्मवतीं मनोज्ञां भार्यामरालोपचितां लभेत्सः

Transliteration

sucitravastrābharaṇopadhānaṃ dadyānnaro yaḥ śayanaṃ dvijāya | rūpānvitāṃ pakṣmavatīṃ manojñāṃ bhāryāmarālopacitāṃ labhetsaḥ

Translation

精緻な文様の布と装身具、寝具を備えた寝台をバラモンに施す者は、美しき妻を得る—しなやかで愛らしく、魅惑の睫毛を備え、気高き徳により飾られた妻を。

Word by Word

• सुचित्र-वस्त्र-आभरण-उपधानम्: a pillow/cushion with fine cloth and ornaments
• सुचित्र-वस्त्र-आभरण-उपधानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुचित्र (प्रातिपदिक) + वस्त्र (प्रातिपदिक) + आभरण (प्रातिपदिक) + उपधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (विशेषण-विशेष्यभावः)

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; सम्बन्धबोधकः (relative pronoun)

• शयनम्: a bed
• शयनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शयन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन

• द्विजाय: to a twice-born (Brahmin)
• द्विजाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th case), एकवचन

• रूप-अन्विताम्: endowed with beauty
• रूप-अन्विताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रूप (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त; √इ/अन्वि)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (रूपेण अन्विता)

• पक्ष्मवतीम्: having lovely eyelashes
• पक्ष्मवतीम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पक्ष्मवत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन

• मनोज्ञाम्: charming
• मनोज्ञाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मनोज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन

• भार्याम्: a wife
• भार्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन

• मराल-उपचिताम्: graceful like a swan
• मराल-उपचिताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मराल (प्रातिपदिक) + उपचित (कृदन्त; √चि)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (मरालैः उपचिता/सदृशी)

• लभेत्: would obtain
• लभेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; अन्वयार्थे (correlative pronoun)

Speaker

Īśvara (Śiva) — inferred within the dāna-phala exposition

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A donor presents an ornate bed with patterned textiles, pillows, and coverings to a dignified brāhmaṇa; in a symbolic vignette, the donor is later shown with a graceful, virtuous wife—suggesting saubhāgya as the fruit.

Characters & Entities

• dvija

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Gifts that provide comfort and dignity to worthy recipients are praised as dharmic acts that return as harmony and auspiciousness in household life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader glorification is of Prabhāsakṣetra, within whose Māhātmya these charity-fruits are taught.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śayanadāna—donating a properly furnished bed to a dvija (brāhmaṇa).