Adhyaya 187

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि सर्वकामफलप्रदम् । प्रभासपंचकं पुण्यमाद्यं तत्र व्यवस्थितम्

イーシュヴァラは言った。「それから、偉大なる女神よ、あらゆる願いの果を授ける、そこに鎮まる最勝の聖域プラバーサ・パンチャカへ赴くべきである。」

Verse 2

तस्यैव पश्चिमे भागे प्रभास इति चोच्यते । वृद्धप्रभासश्च ततो दक्षिणे नातिदूरतः

その西の方には「プラバーサ（Prabhāsa）」と呼ばれる聖地があり、さらにその南、さほど遠くない所に「ヴリッダ・プラバーサ（Vṛddha‑Prabhāsa）」がある。

Verse 3

जल प्रभासश्च ततो दक्षिणेन वरानने । कृतस्मरप्रभासश्च श्मशानं यत्र भैरवम्

さらに南へ、麗しき面影の者よ、「ジャラ・プラバーサ（Jala‑Prabhāsa）」があり、また「クリタスマラー・プラバーサ（Kṛtasmarā‑Prabhāsa）」もある――そこにはバイラヴァ（Bhairava）に捧げられた火葬場（śmaśāna）がある。

Verse 4

एवं पंचप्रभासान्यः पश्येद्भक्तया समन्वितः । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

かくして、信愛（バクティ）を具え、五つのプラバーサを拝する者は、老いと死を離れた至上の住処に至る。

Verse 5

न निवर्तति यत्प्राप्य दुष्प्राप्यं त्रिदशैरपि । प्रभासं प्रथमं तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

そこに至れば、もはや束縛へと還らない。それは神々にとってさえ得難い。「プラバーサ」は三界に名高い、第一のティールタ（tīrtha）である。

Verse 6

देवानामपि दुष्प्राप्यं महापातकनाशनम् । प्रभासे त्वेकरात्रेण अमावास्यां कृतोदकः

神々にとってさえ得難いが、それは大罪を滅する。プラバーサにおいて、アマーヴァーシャー（新月日）に水の作法――聖なる沐浴（スナーナ）――を行い、たとえ一夜のみの滞在であっても、その功徳を得る。

Verse 7

मुच्यते पातकैः सर्वैः शिवलोकं स गच्छति । सप्तजन्मकृतं पापं गंगासागरसंगमे

その者はあらゆる罪過から解き放たれ、シヴァの世界へ赴く。ガンガーと大海の合流について語られるように、七生にわたり積まれた罪は……

Verse 8

जन्मनां च सहस्रेण यत्पापं कुरुते नरः । स्नानादेवास्य नश्येत सागरे लवणांभसि

人が千の生にわたり犯したいかなる罪も、ただ海の塩の水で沐浴するだけで、その者において滅び去る。

Verse 9

चतुर्दश्याममावास्यां पञ्चदश्यां विशेषतः । अहोरात्रोषितो भूत्वा ब्राह्मणान्भोज्य शक्तितः

月の十四日、アマーヴァーシャー、そしてとりわけ十五日に——昼夜まる一日一夜を過ごしたのち——力に応じてブラーフマナたちに食を施すべきである。

Verse 10

दत्त्वा गां कांचनं तेभ्यः शिवः प्रीतो भवत्विति । एवं कृत्वा नरो देवि कुलानां तारयेच्छतम्

彼らに牛と黄金を施し、「シヴァよ、どうかお喜びください」と祈るべきである。かく行えば、女神よ、その人は自らの家系の百代を救い上げる。

Verse 11

देव्युवाच । प्रभासपंचकं ह्येतद्यत्त्वया परिकीर्तितम् । कथमत्र समुद्भूतमेतन्मे कौतुकं महत्

デーヴィーは言った。「あなたが語ったこの『五重のプラバーサ』は、いかにしてここに生じたのですか。これは私にとって大いなる不思議となりました。」

Verse 12

एक एव श्रुतोऽस्माभिः प्रभासस्तीर्थवासितः । प्रभासाः पंच देवेश यत्त्वया परिकीर्तिताः

我らは、ティールタとして名高いプラバーサはただ一つと聞いております。されど神々の主よ、あなたは五つの「プラバーサ」を宣言なされました。

Verse 13

एतन्मे संशयं सर्वं यथावद्वक्तुमर्हसि

この私の疑いのすべてを、しかるべく正しく、余すところなく説き明かしていただきたい。

Verse 14

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशनीम् । यां श्रुत्वा मानवो भक्त्या प्राप्नोति परमां गतिम्

イーシュヴァラは言われた。「聞きなさい、女神よ。罪を滅する聖なる物語を語ろう。これを信愛をもって聞く人は、最高の境地に至る。」

Verse 15

पुरा महेश्वरो देवश्चचार वसुधामिमाम् । दिव्यरूपधरः कान्तो दिग्वासाः स यदृच्छया

いにしえ、神マヘーシュヴァラはこの大地を遍歴された。光り輝き、神妙なる姿を取り、ディグヴァーサー（方角を衣とする、すなわち裸身）として、みずからの意のままに歩まれた。

Verse 16

एवं च रममाणस्तु ऋषीणामाश्रमं महत् । जगाम कौतुकाविष्टो भिक्षार्थं दारुके वने

かくして遊行を楽しみつつ、好奇心に満たされて、托鉢のためダールカの森にある仙人たちの大いなるアーシュラマへと赴かれた。

Verse 17

भ्रममाणस्य तस्याथ दृष्ट्वा रूपमनुत्तमम् । ता नार्यः कामसंतप्ता बभूवुर्व्यथितेन्द्रियाः

そのとき、彼があちこちを巡り歩く折に、その比類なき妙なる姿を見て、女たちは欲愛に灼かれ、諸根の内に動揺を覚えた。

Verse 18

सानुरागास्ततः सर्वा अनुगच्छंति तं सदा । समालिंगंति ताः काश्चित्काश्च वीक्षंति रागतः

それより後、皆は執着の情に満ちて常に彼に付き従い、ある者は抱きしめ、またある者は貪りの心で見つめた。

Verse 19

प्रार्थयंति तथा चान्याः परित्यज्य गृहान्स्वकान्

また他の女たちは自らの家を捨て、彼に懇願し始めた。

Verse 20

एवं तासां स्वरूपं ते दृष्ट्वा सर्वे महर्षयः । कोपेन महता युक्ताः शेपुस्तं वृषभध्वजम्

その有様を見て、すべての大聖仙は激しい憤りに満たされ、牛を旗印とする主を呪詛した。

Verse 21

यस्मात्त्वं नग्नतामेत्य आश्रमेऽस्मिन्ममागतः । मोहयानः स्त्रियोऽस्माकं लज्जां नैवं करोषि च । तस्मात्ते पतताल्लिंगं सद्य एव वृषध्वज

「汝は裸身のままこの我が庵に来たり、我らの女たちを迷わせ、礼節と慎みを守らぬ。ゆえに、牛を旗印とする者よ、汝のリンガよ、ただちに落ちよ！」

Verse 22

ततस्तत्पतितं लिंगं तत्क्षणाच्छंकरस्य च । तस्मिन्प्रपतिते भूमौ प्राकंपत वसुंधरा

するとその瞬間、シャンカラのリンガが落下し、地に触れるや大地は激しく震え動いた。

Verse 23

क्षुभिताः सागराः सर्वे मर्यादा विजहुस्तदा । शीर्णानि गिरिशृंगाणि त्रस्ताः सर्वे दिवौकसः

すべての海は激しく騒ぎ立ち、やがて境界を捨て去った。山々の峰は崩れ、天上の者たちは皆、恐怖に打たれた。

Verse 24

ततो देवाः सगन्धर्वाः समहोरगकिन्नराः । ऊचुः पितामहं गत्वा किमेतत्कारणं विभो

そこで神々は、ガンダルヴァ、偉大なるナーガ、キンナラとともにピターマハ（梵天）に近づき、言った。「大いなる主よ、これは何の因によるのですか。」

Verse 25

सागराः क्षुभिता येन प्लावयंति वसुंधराम् । शीर्यंते गिरिशृङ्गाणि कंपते च वसुंधरा

「いかなる因によるにせよ、海はかき乱されて大地を押し流し、山の峰は砕け、地そのものが震えております。」

Verse 26

चिह्नानि लोकनाशाय दृश्यन्ते दारुणानि च । तेषां तद्वचन श्रुत्वा ब्रह्मलोके पितामहः

「世界の滅びを告げる恐るべき徴が現れております。」その言葉を聞いて、ブラフマローカにおられるピターマハ（梵天）は……

Verse 27

ध्यात्वा तु सुचिरं कालं वाक्यमेतदुवाच ह । शिवलिंगं निपतितं पृथिव्यां सुरसत्तमाः

久しく瞑想したのち、彼はこう告げた。「おお、神々のうち最勝なる者たちよ、シヴァのリンガが大地に落ちた。」

Verse 28

शापेन ऋषिमुख्यानां भार्गवाणां महात्मनाम् । तस्मिन्निपतिते भूमौ त्रैलोक्यं सचराचरम्

「第一の聖仙たる大いなるバールガヴァたちの呪いによって、それが地に落ちたとき、動くものも動かぬものも含む三界すべてがこの有様となったのだ。」

Verse 29

एतदवस्थतां प्राप्तं तस्मात्तत्रैव गम्यताम् । विष्णुना सह गीर्वाणास्तथा नीतिर्विधीयताम्

「このような事態が起こったのだ。ゆえに、ただちにそこへ赴こう。神々よ、ヴィシュヌと共に、なすべき正しい方策を定めよ。」

Verse 30

ततः क्षीरोदधिं जग्मुर्ब्रह्माद्यास्त्रिदिवौकसः । यत्र शेते चतुर्बाहुर्योगनिद्रां च संगतः

それからブラフマーら天界の住人たちは乳海へ赴いた。そこには四臂の主が、ヨーガの眠り（ヨーガ・ニドラー）に入って横たわっていた。

Verse 31

तस्मै सर्वं समाचख्युस्तेनैव सहितास्ततः । जग्मुर्यत्र महादेवो लिंगेन रहितो विभुः

彼らはヴィシュヌにすべてを詳しく奏上した。ついで彼を伴い、リンガを失った大いなる主マハーデーヴァが在すところへと赴いた。

Verse 32

ऊचुः समाहिताः सर्वे प्रणिपत्य दिवौकसः

そのとき、天界の住人たちは皆、心を統一してひれ伏し、こう申し上げた。

Verse 33

लिंगमुत्क्षिप्यतामेतद्यत्क्षितौ पतितं विभो । एते महार्णवाः सर्वे प्लावयंति वसुंधराम्

彼らは言った。「大いなる主よ、地に落ちたこのリンガをお引き上げください。大海がことごとく世界を水没させております。」

Verse 34

भगवानुवाच । ऋषिभिः पातितं ह्येतन्मम लिंगं सुरेश्वराः । न तु शक्यो मया कर्तुं बाधस्तेषां महात्मनाम्

世尊は仰せになった。「神々の主たちよ、この我がリンガは確かにリシたちによって降ろされた。しかし大いなる魂をもつ聖仙たちの意志と力を、我は妨げることができぬ。」

Verse 35

शापो हि भार्गवेन्द्राणामतो मे श्रूयतां वचः । पूजयध्वं सुराः सर्वे ब्रह्मविष्णुपुरस्सराः

「最勝のバールガヴァたちの呪詛は必ず成就する。ゆえに我が言葉を聞け。ブラフマーとヴィシュヌを先頭として、汝らすべての神々はこのリンガを供養し礼拝せよ。」

Verse 36

लिंगमेतत्ततः सर्वे सर्वं लिप्सथ सत्तमाः । प्रकृतिं सागराः सर्वे यास्यंति गिरयस्तथा

「ゆえに、汝ら優れた者たちよ、このリンガを敬い礼拝して、あらゆる善を得よ。そうすれば、海は皆その自然の境へと戻り、山々もまた本来の姿へと帰るであろう。」

Verse 37

एतत्पुण्यतमे क्षेत्रे धृत्वा सर्वे समाहिताः । अथोद्धृत्य सुराः सर्वे प्रभासं क्षेत्रमागताः

それを最も功徳深い聖なるクシェートラに安置し、皆が心を一つにして静かに集中したのち、それを持ち上げた。かくして諸天はことごとく、聖域プラバーサ（Prabhāsa）へと来集した。

Verse 38

तत्रैव निदधुः सर्वे ततः पूजां प्रचक्रिरे । ब्रह्मणा पूजितं लिंगं विष्णुना प्रभविष्णुना

その場で皆はそれを安置し、ただちに礼拝を始めた。そのリンガはブラフマーにより供養され、またヴィシュヌ—大いなる主ヴィシュヌ—によっても礼拝された。

Verse 39

शक्रेणाथ कुबेरेण यमेन वरुणेन च । ऊचुश्चैव ततो देवा लिंगं संपूज्य भक्तितः

ついでシャクラ（インドラ）、クベーラ、ヤマ、ヴァルナとともに、諸天はリンガを篤く供養し終えると、次のように語った。

Verse 40

अद्यप्रभृति रुद्रस्य लिंगं संपूज्य भक्तितः । भविष्यामो न संदेहस्तथा पितृगणाश्च ये

「今日より後、ルドラ（Rudra）のリンガを信愛もって供養するなら、我らは必ず栄える—疑いはない。祖霊ピトリ（pitṛs）の群れもまた同様である。」

Verse 41

य एनं पूजयिष्यंति भक्तियुक्ताश्च मानवाः । यास्यंति ते सुरावासं सशरीरा नरोत्तमाः

「この（リンガ）を信愛をもって礼拝する人々は、諸天の住処へ赴くであろう。彼らは人の中の最勝者であり、しかもその身のままに至る。」

Verse 42

अत्रैव प्रथमं लिगं यतोस्माऽभिः प्रतिष्ठितम् । प्रभासं नाम चास्यापि प्रभासेति भविष्यति

まさにここに最初のリンガがある。われらがこれを安置したがゆえである。その名もまた「プラバーサ」となり、プラバーサにおいて「プラバーセ」として名高くなるであろう。

Verse 43

एवमुक्त्वा गताः सर्वे त्रिदिवं सुरसत्तमाः । तं दृष्ट्वा त्रिदिवं यान्ति भूयांसः प्राणिनो भुवि

かく語り終えると、神々のうち最勝の者たちは皆、トリディヴァ（天界）へと去った。そのリンガを拝するなら、地上の多くの生きとし生けるものもまた天界へ赴く。

Verse 44

ततस्त्रिविष्टपं व्याप्तं बहुभिः प्राणिभिः प्रिये । तद्दृष्ट्वा त्रिदिवं व्याप्तं सहस्राक्षः सुदुःखितः

そののち、愛しき者よ、三十三天の天界トリヴィシュタパは多くの衆生で満ちあふれた。神々の世界がかくも充満するのを見て、千眼のサハスラークシャ（インドラ）は深い悲嘆に沈んだ。

Verse 45

ज्ञात्वा लिंगप्रभावं तु ततश्चागत्य भूतलम् । वज्रेणाच्छादयामास समंतात्स वरानने

リンガの驚異の威力を悟ると、彼は地上へ降り、麗しき面影の者よ、ヴァジュラ（金剛杵）によって四方からこれを覆い隠した。

Verse 46

ततः प्रभृति नो देवि स्वर्गं गच्छंति मानवाः । इति संक्षेपतः प्रोक्तः प्रभासस्य महोदयः । सर्वपापोपशमनः सर्वकामफलं प्रदः

それ以来、女神よ、人々は以前のようには天界へ赴かなくなった。かくして簡潔に、プラバーサの大いなる栄光が説かれた—それは一切の罪を鎮め、あらゆる願いの果を授ける。

Verse 187

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमेप्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये प्रभासपञ्चकमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्ताशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

かくして、尊き『スカンダ・マハープラーナ』八万一千頌のサンヒターにおける第七「プラバーサ・カンダ」、その「プラバーサ聖域功徳」第一部に収められた、「プラバーサ五重（Prabhāsapañcaka）の功徳を説く」と名づけられた第百八十七章はここに終わる。