Adhyaya 20

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । ब्रह्मघोषध्वनिं श्रुत्वा दानवो दुर्मुखस्तदा । क्रोधसंरक्तनयनो दुर्वाससमथाब्रवीत्

プラフラーダは言った。ヴェーダの誦唱と聖なる称揚の響きを聞くや、ダーナヴァのドゥルムカは怒りに目を赤くし、聖仙ドゥルヴァーサに語りかけた。

Verse 2

हन्यमानस्त्वमस्माभिर्यदि मुक्तोसि वै द्विज । कस्मात्पुनः समायातो मरणाय च दुष्टधीः

「我らに打たれながらも真に逃れ得たのなら、婆羅門よ、なぜまた戻って来たのだ。邪なる思いを抱き、まるで死を求めるかのように。」

Verse 3

इत्युक्त्वा मुष्टिना हन्तुं प्राद्रवद्दानवाधमः । प्राह प्रधावमानं तं दुर्वासा मुनिसत्तमः

そう言い放つと、その卑しきダーナヴァは拳で打たんと突進した。走り寄る彼に、仙人中の最勝なるドゥルヴァーサが語りかけた。

Verse 5

तस्य क्रुद्धो जगन्नाथो दुर्वाससः कृते तदा । चक्रेण क्षुरधारेण शिरश्चिच्छेद लीलया

そのとき、ドゥルヴァーサのために憤ったジャガンナータは、剃刀の刃のごとく鋭い円盤（チャクラ）で、戯れのリーラーのようにその首を断った。

Verse 6

प्रह्लाद उवाच । दुर्मुखं निहतं दृष्ट्वा दानवो दुःसहस्तदा । आक्रोशदुच्चैर्दितिजाञ्छीघ्रमागम्यतामिति

プラフラーダは言った。「ドゥルムカが討たれたのを見て、ダーナヴァのドゥフサハは、ディティの子らの魔族に向かい『急いで来い！』と大声で叫んだ。」

Verse 7

श्रुत्वा दैत्यगणाः सर्वे दुर्मुखं निहतं तदा । दुर्वाससं पुनस्तत्र परित्रातं च विष्णुना

ドゥルムカが討たれたと聞くや、ダイティヤの群れは皆、そこにおいてドゥルヴァーサが再びヴィシュヌに守られたことも知った。

Verse 8

कूर्मपृष्ठो गोलकश्च क्रोधनो वेददूषकः । यज्ञघ्नो यज्ञहंता च धर्मान्तकस्तपस्विहा

その中には、クールマプリシュタ、ゴーラカ、ヴェーダを汚すクローダナ、祭祀を滅ぼすヤジュニャグナとヤジュニャハンター、そして修行者を殺すダルマーントカがいた。

Verse 9

एते चान्ये च बहवो विविधायुधपाणयः । क्रोधसंरक्तनयनाः शपन्तो ब्राह्मणं तथा

これらの者、また他の多くの者たちは、さまざまな武器を手にし、怒りに目を赤くして、同じくそのブラーフマナに呪詛を浴びせた。

Verse 10

परिक्षिप्य तदात्रेयं विष्णुं संकर्षणं तथा । तोमरैर्भिन्दिपालैश्च मुशलैश्च भुशुंडिभिः

そのとき彼らは、アートレーヤの聖仙と、ヴィシュヌおよびサンカルシャナを取り囲み、投げ槍、ビンディパーラ、棍棒、そしてブシュンディと呼ばれる武器で襲いかかった。

Verse 11

अस्त्रैर्नानाविधैश्चापि युयुधुः क्रोधमूर्छिताः । दानवैः संवृतो विष्णुः समन्ताद्घोरदर्शनैः

怒りに酔いしれた彼らは、さまざまな武器で戦った。ヴィシュヌは、恐るべき姿のダーナヴァたちに四方から取り囲まれた。

Verse 12

संकर्षणश्च शुशुभे चंद्रादित्यौ घनैरिव । गृहीत्वा धनुषी दिव्ये शीघ्रं संयोज्य चाशुगान्

サンカルシャナは、雲間に現れる月と太陽のように輝き放った。彼は神なる二張の弓を取り、矢を素早くつがえて備えた。

Verse 13

स्पर्शं मा कुरु पापिष्ठ ब्राह्मणं मां कृताह्निकम् । तं दृष्ट्वा दानवं विष्णुर्ब्राह्मणं हन्तुमुद्यतम्

「触れるな、最も罪深き者よ。私は日々の儀礼を終えたバラモンである。」ダーナヴァがバラモンを討とうと身構えるのを見て、ヴィシュヌはそれを察し、介入せんと心を定めた。

Verse 14

दानवान्विद्रुतान्दृष्ट्वा विष्णुना निहतान्परान् । गोलकः कूर्मपृष्ठश्च मानं कृत्वा न्यवर्तताम्

ダーナヴァたちが逃げ散り、また他の者がヴィシュヌに討たれるのを見て、ゴーラカとクールマプリシュタは誇りを呑み込み、形勢を量って引き返し、再び戦いに臨んだ。

Verse 15

संकर्षणं गोलकश्च ह्याजघान त्रिभिः शरैः । अनन्तं व्यथितं दृष्ट्वा गोलकः क्रोधमूर्छितः

ゴーラカは三本の矢でサンカルシャナを撃った。アナンタが苦しむのを見て、ゴーラカは怒り狂った。

Verse 16

उत्पत्य तरसा मूर्ध्नि दुर्वाससमताडयत् । स मुष्टिघाताभिहतश्चुक्रोश पतितः क्षितौ

彼は勢いよく飛び上がり、ドゥルヴァーサスの頭を打った。拳の一撃を受けて、ドゥルヴァーサスは叫び声を上げて地面に倒れた。

Verse 17

संकर्षणस्तु पतितं दृष्ट्वा मूर्ध्नि प्रताडितम् । दृष्ट्वा चुकोप भगवांस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् । संगृह्य मुशलं वीरो जघान समरे रिपुम्

しかし、サンカルシャナは彼が倒れ、頭を打たれたのを見て、怒りに燃えた。「待て！待て！」と彼は叫び、杵を掴んで、その英雄は戦いで敵を打ち倒した。

Verse 18

मुशलेनाहतो मूर्ध्नि गोलको विकलेन्द्रियः । संभिन्नमस्तकश्चैव पपात च ममार च

杵で頭を打たれ、ゴーラカは意識を失った。頭蓋骨が砕け、彼は倒れて死んだ。

Verse 19

गोलकं पतितं दृष्ट्वा क्रन्दंतं ब्राह्मणं तथा । कूर्मपृष्ठं च भगवान्विष्णुर्हन्तुं मनो दधे । नाराचेन सुतीक्ष्णेन जघान हृदये रिपुम्

ゴーラカが倒れ、バラモンがまだ嘆き悲しんでいるのを見て、ヴィシュヌ神はクールマプリシュタも殺すことを決意した。剃刀のように鋭い鋼鉄の矢で、彼は敵の心臓を射抜いた。

Verse 20

स विष्णुबाणाभिहतस्त्यक्तशस्त्रः पलायितः । तस्मिन्प्रभिन्नेऽतिबले गते वै कूर्मपृष्ठके । अभज्यत बलं सर्वं विद्रुतं च दिशो दश

ヴィシュヌの矢に傷つけられ、彼は武器を捨てて逃げ去った。かくして比類なき剛力のクールマプリシュタが打ち砕かれ退けられると、全軍は崩れ散り、十方へと逃走した。

Verse 21

तत्प्रभग्रं बलं सर्वं निहतं गोलकं तथा । द्वारस्थः कथयामास दैत्यराज्ञे कुशाय सः

その先鋒の軍勢はことごとく、ゴーラカもまた滅ぼされた。そこで門番は赴き、ダイティヤ王クシャにその旨を告げた。

Verse 22

गोलकं निहतं श्रुत्वा दैत्यानन्यांश्च दैत्यराट् । योधानाज्ञापयामास सन्नद्धान्स्वबलस्य च

ゴーラカが討たれたと聞くや、ダイティヤ王は他のダーナヴァたちと自軍の戦士に、武具を整え備えるよう命じた。

Verse 23

आज्ञां कुशस्य ते लब्ध्वा दैत्याः पंचजनादयः । युद्धायाभिमुखाः सर्वे रथैर्नागैश्च निर्ययुः

クシャの命を受けると、パンチャジャナをはじめとするダイティヤたちは皆、戦へ向かって進み出で、戦車と戦象をもって出陣した。

Verse 24

अनीकं दशसाहस्रं कूर्मपृष्ठस्य निर्ययौ । अयुते द्वे रथानां तु नागानामयुतं तथा

クールマプリシュタの陣から一万の軍勢が進み出た。さらに戦車二万、また戦象一万もまた出陣した。

Verse 25

दशायुतानि चाश्वानामुष्ट्राणां च तथैव च । बकश्च निर्ययौ दैत्यो बहुसैन्यसमन्वितः

十万の馬があり、同じく駱駝もあった。さらにダイティヤのバカも、大軍を従えて進軍した。

Verse 26

तथा दीर्घनखो दैत्यः स्वेनानीकेन संवृतः । मंत्रिपुत्रो महामायो दैत्यराज कुशस्य वै । निर्ययौ विघसो दैत्यः प्रघसश्च महाबलः

同じくダイティヤのディールガナカは、自軍に囲まれて出陣した。さらに、ダイティヤ王クシャの大臣の子マハーマーヤも進み、ダイティヤのヴィガサ、そして大力のプラガーサもまた出た。

Verse 27

ऊर्द्ध्वबाहुर्वक्रशिराः कञ्चुकश्च शिवोलुकैः । ब्रह्मघ्नो यज्ञहा दैत्यो राहुर्बर्बरकस्तथा

ウールッダヴァバーフとヴァクラシラス、さらにカンチュカはシヴォルカと共に出陣した。加えて、ダイティヤのブラフマグナとヤジュニャハー、またラーフとバルバラカも進み出た。

Verse 28

सुनामा वसुनामा च मंत्रिणौ बुद्धिसत्तमौ । सेनापतिश्चोग्रदंष्टस्तस्य भ्राता महाहनुः

スナーマとヴァスナーマという二人の大臣は、策謀において最上であった。将軍はオグラダンシュトラ、その兄弟はマハーハヌであった。

Verse 29

एते चान्ये च बहवो दैत्याः क्रोधसमन्विताः । महता रथघोषेण निर्ययुर्युद्धकांक्षिणः

これらと、なお多くのダイティヤたちは怒りに満ち、戦車の大轟音を響かせつつ、戦いを希求して進み出た。

Verse 30

स्नात्वा शुक्लांबरधरः शुक्लमालाविभूषितः । कुशः शंभुं महादेवं भवानीपतिमव्ययम् । आर्चयमास भूतेशं परमेण समाधिना

沐浴を終え、白衣をまとい白き花鬘を飾ったクシャは、バヴァーニーの不滅の主、シャンブ—マハーデーヴァ、ブーテーシャを、至上の三昧のうちに礼拝した。

Verse 31

पंचामृतेन संस्नाप्य तथा गन्धैर्वि लिप्य च । अर्चयामास दैत्येन्द्रो ह्यनेककुसुमोत्करैः

ダイティヤの王は、パンチャームリタで（神像を）沐浴させ、香を塗り、無数の花の山をもって供養した。

Verse 32

गीतवादित्रशब्दैश्च तथा मंगलवाचकैः । पूजयित्वा महादेवं ब्राह्मणान्स्वस्ति वाच्य च

歌と楽器の響き、吉祥の祝詞の中で、彼はマハーデーヴァを供養した。さらにブラーフマナを敬い、「スヴァスティ（安泰）」の言葉を唱えさせた。

Verse 33

भूषयित्वा भूषणैश्च मणिवज्रविभूषणैः । मुकुटेनार्कवर्णेन ज्वलद्भास्कररोचिषा

彼は宝石と金剛石の飾りで身を荘厳し、太陽の色を帯びた冠を戴いた。それは輝く日輪の光のように燦然と燃え立っていた。

Verse 34

भ्राजमानो दैत्यराजो हारेणाऽतीव शोभितः । संनह्य च महाबाहुः सारथिं समुदैक्षत

ダイティヤ王は燦然と輝き、首飾りによっていよいよ麗しく、武具を整えた。大いなる腕を持つ彼は、ついで御者の方へ目を向けた。

Verse 35

सुनामानं वसुं चैव मंत्रिणौ वाक्यमब्रवीत् । कश्चायमसुरान्हंति किमर्थं ज्ञायतामिति

彼は二人の大臣スナーマとヴァスに告げた。「アスラを討っているのは何者か。いかなる理由によるのか。確かめよ。」

Verse 36

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा रुरुर्वचनमब्रवीत् । गतेह्नि ब्राह्मणः स्नातुं गोमत्याः संगमे किल

その言葉を聞いてルルは答えた。「先の日、まことに一人のブラーフマナがゴーマティーの合流点へ沐浴に赴いたのです。」

Verse 37

आगतः प्रतिषिद्धः सन्दैत्यैस्तत्र मही पते । तेन विष्णुः समानीतः संकर्षणसमन्वितः

彼はそこへ来たが、ダイティヤたちにより禁じられました、地の主よ。ゆえにサンカルシャナを伴うヴィシュヌが招き寄せられたのです。

Verse 38

सोऽस्मान्हंति महाराज ब्रह्मण्यो जगदीश्वरः । तेन ते बहवो दैत्या हताः केचित्पलायिताः

「大王よ、彼は我らを討ちます——ブラーフマナを護る जगदीश्वर（ジャガディーシュヴァラ）です。彼によって汝のダイティヤは多く討たれ、ある者は逃げ去りました。」

Verse 39

सुनामोवाच । स्नात्वा गच्छतु विप्रोऽसौ वासुदेवसमन्वितः । राजन्वृथा विग्रहेण किं कार्यं कथयस्व नः

スナーマは言った。「そのブラーフマナにはヴァースデーヴァを伴わせ、沐浴を終えて去らせなさい。王よ、むなしい争いに何の用がありましょう。われらに語ってください。」

Verse 40

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कुशः क्रोधसमन्वितः । कथं गोलकहंतारं न हनिष्यामि केशवम्

その言葉を聞くや、怒りに満ちたクシャは言った。「どうしてゴーラカを討ったケーシャヴァを、我が討たずにいられようか。」

Verse 41

एतावदुक्त्वा स क्रुद्धो ययौ दैत्यपतिस्तदा । ततो वादित्र शब्दैश्च भेरीशब्दैः समन्वितः

そう言い終えると、怒れるダイティヤの王は進み出た。すると楽器の音が起こり、さらにベーリーの太鼓の轟きがそれに伴った。

Verse 42

ददर्श तत्र देवेशं सहस्रशिरसं प्रभुम् । तथा विष्णुं चक्रपाणिं दुर्वाससमकल्मषम्

そこで彼は、千の頭をもつ諸天の主、至高の統御者を見た。さらに、円盤を手にするヴィシュヌをも見た――汚れなき清浄、苦行の光に輝くドゥルヴァーサスのごとく。

Verse 43

ईश्वरांशं च तं दृष्ट्वा न हन्तव्योऽयमीश्वरः । विष्णुमुद्दिश्य तान्सर्वान्प्रेरयामास दानवान्

彼が至上主の一分であると見て、「この主は討つべきではない」と思った。だがヴィシュヌを狙い、彼はダーナヴァたちすべてをけしかけた。

Verse 44

नागैः पर्वतसंकाशै रथैर्जलदसन्निभैः । अश्वैर्महाजवैश्चैव परिवव्रुः समंततः

山のごとき巨象、雨雲の群れのような戦車、そして大いなる速さをもつ強き馬によって、彼らは四方から取り囲んだ。

Verse 45

ततो युद्धं समभवद्देवयोर्दानवैः सह । आच्छादितौ तौ ददृशुर्दैत्यैर्देवगणास्तदा

そのとき、二柱の神々とダーナヴァ族とのあいだに戦いが起こった。折しも神々の軍勢は、二柱がダイティヤたちに四方から覆い隠され、包囲されているのを見た。

Verse 46

ततो गृहीत्वा मुशलं हलं च बलवान्हली । जघान दैत्यप्रवरान्कालानलयमोपमान्

ついで大力のハリー（サンカルシャナ）は、ムシャラ（棍棒）と鋤を手に取り、ダイティヤの精鋭を打ち倒した――劫末に燃え上がる時の火のごとく恐るべき勢いで。

Verse 47

ते हन्यमाना दैतेया बलेन बलशालिना । सर्वतो विद्रुता भग्नाः कुशमेव ययुस्तदा

かくして大力者の力に打たれたダイティヤたちは、砕け散って四方へ逃げ惑い、敗走した。やがて彼らはクシャへと去っていった。

Verse 48

बकश्च यज्ञकोपश्च ब्रह्मघ्नो वेददूषकः । महामखघ्नो जंभश्च राहुर्वक्रशिरास्तथा

バカ、ヤジュニャコーパ、そしてブラフマグナ――ヴェーダを汚す者。さらにマハーマカグナ、ジャンバ、ラーフ、またヴァクラシラス――

Verse 49

एते चान्ये च बहवः प्रवरा दानवोत्तमाः । क्रोधसंरक्तनयना बिभिदुस्ते जनार्द्दनम्

これら、また他にも多くの者――優れたダーナヴァの中でも最前列の者たちは、怒りに目を赤く染め、ジャナールダナに襲いかかって打ちかかった。

Verse 50

ततः क्रोधसमायुक्तौ संकर्षणजनार्दनौ । चक्रलांगलघातेन जघ्नतुर्दानवोत्तमान्

その時、サンカルシャナとジャナルダナは正義の怒りに燃え、円盤と鋤の一撃で最強のダーナヴァたちを打ち倒した。

Verse 51

चक्रेण च शिरः कायाच्चिच्छेदाशु बकस्य वै । चूर्णयामास मुशली यज्ञहंतारमेव च

彼は円盤でバカの頭を胴体から素早く切り落とし、棍棒の使い手もまた供犠の破壊者を粉砕した。

Verse 52

राहुं जघान चक्रेण तथान्यान्मुशलेन च । ते हता हन्यमानाश्च भग्ना जग्मुर्दिशो दश

彼は円盤でラーフを、棍棒で他の者たちを打ち倒した。殺され、切り倒され、粉砕された敵は十方に敗走した。

Verse 53

कुशः स्वां वाहिनीं दृष्ट्वा विद्रुतां निहतां तथा । क्रोधसंरक्तनयनः प्राह याहीति सारथिम्

クシャは自軍が散り散りになり殺されるのを見て、怒りで目を赤くし、御者に「進め！」と命じた。

Verse 54

स तयोरंतिकं गत्वा नाम विश्राव्य चात्मनः । उवाच कस्त्वं दैतेयान्मम हंसि गदाधर

彼らに近づき、自らの名を名乗って言った。「我がダイティヤの戦士たちを殺すお前は誰だ、棍棒を持つ者よ？」

Verse 55

श्रीवासुदेव उवाच । यस्माद्विमुक्तिदं पुण्यं गोमत्युदधिसंगमम् । रुद्धं दुरात्मभिः पापैस्तस्मात्ते निहता मया

シュリー・ヴァースデーヴァは言われた。「ゴーマティー川と海とのこの聖なる合流点は解脱をもたらすが、罪深く邪悪な魂を持つ者たちによって妨げられていたため、彼らは私によって討たれたのである。」

Verse 56

कुश उवाच । मां न जानासि चात्रस्थं कथं जीवन्प्रयास्यसि । युध्यस्व त्वं स्थिरो भूत्वा ततस्त्यक्ष्यसि जीवितम्

クシャは言った。「私がここに立っているのに、お前は私を知らない。どうして生きて帰れるだろうか。しっかりと立って戦え。そうすれば、お前は命を捨てることになるだろう。」

Verse 57

इत्युक्त्वा पंचविंशत्या ताडयामास केशवम् । अनंतं चाष्टभिर्बाणैर्हत्वाऽत्रेयं निरीक्ष्य तम् । ईश्वरांशं च तं दृष्ट्वा प्राह याहीति मा चिरम्

このように言って、彼はケーシャヴァを二十五本の矢で射た。また、アナンタを八本の矢で射た後、そのアートレーヤを見つめた。彼が主の一部であることを見て取り、「行け、遅れるな」と言った。

Verse 58

स बाणैर्भिन्नसर्वांगः शार्ङ्गं हि धनुषां वरम् । विकृष्य घातयामास चतुर्भिश्चतुरो हयान्

矢で全身を射抜かれながらも、彼は弓の中の最上のもの、シャールンガを引き絞り、四本の矢で四頭の馬を打ち倒した。

Verse 59

सारथेस्तु शिरः कायादर्द्धचंद्रेण पत्त्रिणा । चिच्छेद धनुरेकेन ध्वजमेकेन चिच्छिदे

半月形の矢じりを持つ矢で、彼は御者の頭を胴体から切り離した。一本の矢で弓を切り、もう一本で旗を切り落とした。

Verse 60

स च्छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः । प्रगृह्य च महाखङ्गमुवाच वचनं तदा

弓は折れ、戦車は壊れ、馬と御者は殺されたが、彼は大剣を手に取り、次のように言葉を発した。

Verse 61

यदि त्वां पातयिष्यामि कीर्तिर्मे ह्यतुला भवेत् । पातितोऽहं त्वया वीर यास्यामि परमां गतिम्

もし私があなたを倒せば、私の名声は比類なきものとなるでしょう。しかし、もし私があなたに倒されるなら、英雄よ、私は至高の境地に達するでしょう。

Verse 62

तिष्ठतिष्ठ हरे स्थाने शरणं मे सदाशिवः । धावंतमतिसंक्रुद्धं खङ्गहस्तं निरीक्ष्य तम् । चक्रेण शितधारेण शिरश्चिच्छेद लीलया

待て、待て、ハリよ、その場を動くな！サダーシヴァこそ我が帰依処。剣を手に激怒して突進してくる彼を見て、ハリは鋭い刃を持つ円盤で戯れるように彼の首を切り落とした。

Verse 63

तं छिन्नशिरसं भूमौ पतितं वीक्ष्य दानवम् । अथोवाह रथेनाजौ दैत्यः खंजनकस्तथा

その悪魔が首を切り落とされて地面に倒れているのを見て、カンジャナカという名のダイティヤは、戦車で彼を戦場から運び去った。

Verse 64

अपयाते कुशे दैत्ये विष्णुः संकर्षणस्तदा । दुर्वाससा च सहितः संन्यवर्तत हर्षितः

ダイティヤのクシャが去った後、ヴィシュヌは（サンカルシャナと共に）ドゥルヴァーサス仙を伴い、喜び勇んで引き返した。

Verse 65

शिवालये तु पतितं कुशं निक्षिप्य दानवः । स्नानगन्धार्चनैर्धूपैर्गीतवाद्यैरतोषयत्

命を失って倒れたクシャをシヴァの神殿に安置し、ダーナヴァは沐浴の儀、香、供養、薫香、そして器楽を伴う讃歌によってシャンカラを歓喜させ、鎮め奉った。

Verse 66

अवाप जीवितं सद्यः प्रसादाच्छंकरस्य च । उत्थितः स तदा दैत्यो ब्रुवञ्छिवशिवेति च

シャンカラの御加護により、彼はただちに命を取り戻した。するとそのダイティヤは起き上がり、「シヴァ、シヴァ！」と唱えた。

Verse 67

तं पुनर्जोवितं दृष्ट्वा दैत्यं दैत्यगणस्तदा । उवाच सुमना वाक्यं वर्द्धस्व सुचिरं विभो

そのダイティヤが再び生きているのを見て、ダイティヤの群れは吉祥の言葉を告げた。「久しく栄えよ、ああ大いなる力ある者よ。」

Verse 68

स्नापयित्वा यदि पुनर्ब्राह्मणं विनिवर्त्तते । यथेष्टं गच्छतु तदा किं वृथा विग्रहेण ते

「もしブラーフマナを沐浴させたのち、彼が再び引き返すのなら、望むままに行かせよ。そなたがむなしく争う必要がどこにあろうか。」

Verse 69

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कुशो वचनमब्रवीत् । गच्छ प्रेषय तौ शीघ्रं विप्रत्राणकरावुभौ

その言葉を聞いてクシャは言った。「行け――ブラーフマナを守護するその二人を、ただちに遣わすのだ。」

Verse 70

स च राज्ञा समादिष्ट सुमना मुनिसत्तमाः । उवाच विष्णुमानम्य नमस्कृत्य हलायुधम्

王の命を受けた最上の聖仙スーマナーは、ヴィシュヌに頭を垂れて礼拝し、ハラーユダ（バララーマ）に敬礼してから語った。

Verse 71

कुशेन प्रेषितश्चास्मि समीपे ते जनार्दन । किं तवापकृतं नाथ येन दैत्याञ्जिघांससि

「クシャに遣わされ、あなたの御前に参りました、ジャナールダナよ。主よ、ダイティヤたちは何の咎を犯したゆえ、あなたは彼らを討とうとなさるのですか。」

Verse 72

दुर्वाससं स्नापयित्वा गच्छ मुक्तोऽसि मानद । अमरत्वं महादेवात्प्राप्तं विद्धि कुशेन हि

「ドゥルヴァーサスを沐浴させたなら去れ――誉れを授ける者よ――汝は解き放たれた。確かに、不死はマハーデーヴァより得られたのだ、まことにクシャによって。」

Verse 73

श्रीविष्णुरुवाच । मुक्तितीर्थमिदं रुद्धं भवद्भिः पापकर्मभिः । तस्माद्धनिष्ये सर्वांश्च दानवान्नात्र संशयः

聖なるヴィシュヌは言われた。「このムクティティールタは、罪業をなす汝らによって塞がれた。ゆえに我はすべてのダーナヴァを討つ――疑いはない。」

Verse 74

दुर्वाससश्च ये दर्भास्तिलाश्चैवाक्षतैः सह । पुनस्तानानयध्वं हि क्षिप्ता ये वरुणालये

「また、ドゥルヴァーサスのダルバ草と胡麻と欠けぬ米を、再び持ち来たれ。彼らはヴァルナの住処、すなわち水中へ投げ入れられたのだ。」

Verse 75

सवाहनपरीवाराः सजातिकुलबांधवाः । पुण्यतीर्थमिदं हित्वा प्रविशध्वं धरातले

乗り物と従者を伴い、同族同門の親族とともに—この聖なるティールタを離れ、大地の内へ入れ（下界へ降れ）。

Verse 76

सुमनास्तद्वचः श्रुत्वा क्रोधसंरक्तलोचनः । युध्यध्वमिति तं चोक्त्वा नैतदेवं भविष्यति

スーマナースはその言葉を聞くや、怒りに目を赤くして彼に言った。「戦え！」—そして「このようにはならぬ」と言い放った。

Verse 77

कुशाय कथयामास यदुक्तं शार्ङ्गधन्विना । क्रुद्धस्तद्वचनं श्रुत्वा मंत्रिणा समुदीरितम्

シャールンガの弓を執る御方（ヴィシュヌ）の言葉がクシャに報告された。大臣の伝えたその言葉を聞くや、クシャは激怒した。

Verse 78

रथमारुह्य वेगेन ययौ योद्धुमरिंदमः । संस्मृत्य मनसा देवं पिनाकिं वृषभध्वजम्

敵を鎮する者は戦車に乗り、疾く戦いへと赴いた。心中には、ピナーカを執り、牛を旗印とする神（シヴァ）を念じていた。

Verse 79

ततः प्रववृते युद्धं सुमहल्लोमहर्षणम् । अन्येषां दानवानां च केशवस्य कुशस्य च

そのとき、身の毛もよだつほどの大いなる戦が起こった—ケーシャヴァとクシャの間に、また他のダーナヴァたちの間にも。

Verse 80

यज्ञघ्नो गदया गुर्व्या संकर्षणमताडयत् । संकर्षणहतः शीर्ष्णि मुसलेन पपात ह

ヤグニャグナは重い棍棒でサンカルシャナを打った。しかし、サンカルシャナが杵の武器で彼の頭を打つと、彼は倒れ伏した。

Verse 81

कञ्चुकं च जघानाशु चक्रेण भगवान्हरिः । उल्मुकश्चाथ निहतो ब्रह्मघ्नश्च निपातितः

主ハリは円盤でカンチュカを速やかに殺害した。その後、ウルムカも殺され、ブラフマグナも打ち倒された。

Verse 82

एते चान्ये च बहवो घातिताः केशवेन हि । दानवान्पतितान्दृष्ट्वा कुशः परमकोपितः

これらや他の多くのダーナヴァたちがケーシャヴァによって殺されたのを見て、クシャは倒れた悪魔たちを目にし、激怒した。

Verse 83

जघान युधि संरब्धः परमास्त्रेण केशवम् । भगवान्क्रोधसंयुक्तश्चक्रेण चाहरच्छिरः

戦いの中で、怒りに燃えた彼は至高の武器でケーシャヴァを打ったが、怒りに満ちた主は円盤で彼の首を切り落とした。

Verse 84

तं छिन्नशिरसं भूमौ पातितं वीक्ष्य केशवः । चिच्छेद बाहू पादौ च खङ्गेन तिलशस्तथा

彼が首を切られて地面に倒れているのを見て、ケーシャヴァは彼の腕と脚も切り落とし、剣でゴマ粒のように細切れにした。

Verse 85

खंडशो घातितं दृष्ट्वा केशवेन कुशं तदा । संगृह्य ते पुनर्देत्या निन्युः सर्वे शिवालयम्

ケーシャヴァによってクシャが切り刻まれたのを見て、ダーナヴァたちはその破片を集め、皆でシヴァの寺院へと運んだ。

Verse 86

प्रसादाच्छूलिनः सद्यो जीवितं प्राप्य दानवः । उत्थितः सहसा क्रुद्धः क्व विष्णुरिति चाब्रवीत्

三叉の矛を持つ神（シヴァ）の恩寵により、ダーナヴァは直ちに蘇った。彼は怒って突然立ち上がり、「ヴィシュヌは何処だ」と叫んだ。

Verse 87

गदामुद्यम्य संक्रुद्धो योद्धुमागाज्जनार्द्दनम् । तमुद्यतगदं दृष्ट्वा निहतं जीवितं पुनः

彼は激怒して棍棒を振り上げ、ジャナルダナと戦うためにやって来た。棍棒を振り上げた彼を見て、主は彼を打ち倒したが、彼は再び生き返った。

Verse 88

दुर्वाससमथोवाच किमिदं न म्रियेत यत् । मयाऽसकृच्छिरश्छिन्नं खंडशस्तिलशः कृतम्

そこでドゥルヴァーサは言った。「なぜ彼は死なないのか。私は何度も彼の首を切り落とし、胡麻のように粉々に切り刻んだというのに。」

Verse 89

जीवत्ययं पुनः कस्मात्कारणं कथ यस्व नः । इत्युक्तश्चिंतयामास ध्यानेन ऋषिसत्तमः

「なぜ彼は生き返るのか。我らにその理由を語れ。」こう問われて、聖仙の中の最良の者は瞑想によって熟考した。

Verse 90

ज्ञात्वा तत्कारणं सर्वमुवाच मधुसूदनम् । महादेवेन तुष्टेन कुशोऽयममरः कृतः

一切の因を知り尽くして、彼はマドゥスーダナに告げた。「大自在天（マハーデーヴァ）が満悦されたゆえ、このクシャは不死の者とされた。」

Verse 91

खंडशश्च कृतश्चापि न च प्राणैर्वियुज्यते । ततः स विस्मयाविष्टो हंतव्योऽयं मया कथम्

「たとえ切り刻まれても、なお命の息から離れぬ。ゆえに驚嘆に包まれ（主は思った）――『この者を、我はいかにして討てようか。』」

Verse 92

उपायं च करिष्यामि येनायं न भवे दिति । ततः स जीवितं प्राप्य प्रसादाच्छंकरस्य च । चर्मखङ्गमथादाय तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत्

「この者がもはや恐怖とならぬよう、方策を講じよう。」そののちシャンカラの恩寵により命を取り戻し、皮の盾と剣を取り、叫んだ――「立て、立て！」

Verse 93

तमायांतं ततो दृष्ट्वा कुशं शिवपरिग्रहम् । जघान गदया गुर्व्या गदाहस्तं तदा कुशम्

シヴァの加護を受けるクシャが迫り来るのを見て、（主は）棍棒を手にするクシャを、重き棍棒の一撃で打ち据えた。

Verse 94

स भिन्नमूर्द्धा न्यपतत्केशवेनाभिताडितः । भूमौ निपतितं वेगात्परिगृह्य कुशं हरिः

ケーシャヴァの激打を受け、頭は裂けて倒れ伏した。ついでハリは、地に横たわるクシャを素早く取り押さえた。

Verse 95

गर्ते निक्षिप्य तद्देहं पूरयामास वै पुनः । लिंगं संस्थापयामास तस्योपरि जनार्द्दनः

彼はその身を穴に投げ入れて再び土で埋め、ついでジャナールダナはその真上にシヴァ・リンガを安置した。

Verse 96

स लब्धसंज्ञो दनुजः शिवलिंगमपश्यत । आत्मोपरिस्थितं तच्च तदा चिन्तापरोऽभवत्

ダヌジャが意識を取り戻すと、シヴァ・リンガが目に入った。自分の上に据えられているのを見て、彼は不安な思索に沈んだ。