Adhyaya 276

Verse 1

सूत उवाच । तथान्येऽपि वसन्तीह रुद्रा एकादशैव तु । सञ्जाता ब्राह्मणश्रेष्ठा मुनीनां हितकाम्यया

スータは言った。「ここにもまた、ほかのルドラたちが住している――まことに十一尊である。おお、婆羅門の最勝者よ、彼らは聖仙（リシ）たちの福利を願って顕現したのである。」

Verse 2

यैर्दृष्टैः पूजितै र्वापि स्तुतैर्वाथ नमस्कृतैः । विपाप्मा जायते मर्त्यः सर्वदोषविवर्जितः

誰であれ彼らを見、礼拝し、讃嘆し、あるいは合掌して敬礼するなら、その人は罪垢を離れ、あらゆる過失を免れる。

Verse 3

ऋषय ऊचुः । एक एव श्रुतो रुद्रो न द्वितीयः कथंचन । गौरी भार्याप्रिया यस्य स्कन्दः पुत्रः प्रकीर्तितः

仙人たちは言った。「ルドラはただ一者であり、いかなる意味でも第二はないと聞く。愛しき妃はガウリー、その子はスカンダとして称えられるお方である。」

Verse 4

तेनैकं विद्महे रुद्रं नान्यमीशं कथंचन । तस्माद्ब्रूहि महाभाग सर्वानेतान्सुविस्तरात्

「ゆえに我らはルドラを唯一の主と知り、いかなる意味でも他の主を認めない。されば大いに幸いなる御方よ、これらすべてを詳らかに語ってください。」

Verse 5

सूत उवाच । सत्यमेतन्महाभागा यद्भवद्भिरुदाहृतम् । एक एव स्थितो रुद्रो न द्वितीयः कथंचन

スータは言った。「そのとおりだ、気高き者たちよ。汝らの言葉は真実である。ルドラは唯一として在り、いかなる意味でも第二はない。」

Verse 6

परं यथा च सञ्जाता रुद्रा एकादशात्र भोः । तथाहं कीर्तयिष्यामि शृणुध्वं सुसमाहिताः

今より、十一のルドラがいかにしてここに現れたかを、ありのままに語ろう。心をよく収め、専念して聴け。

Verse 7

वाराणस्यां पुरा संस्था मुनयः शंसितव्रताः । हाटकेश्वरदेवस्य दर्शनार्थं समुत्सुकाः

昔、ヴァーラーナシーにおいて、称えられる誓戒に住する牟尼たちは、ハーṭケーシュヴァラ主のダルシャナを得んと切に望んだ。

Verse 8

प्रस्थिताः समयं कृत्वा स्पर्धमानाः परस्परम् । अहंपूर्वमहं पूर्वं वीक्षयिष्यामि तं विभुम्

彼らは時を定めて出立し、互いに競い合って言った。「我こそ先だ、我こそ先だ。あの大いなる主を最初に拝するのはこの私だ。」

Verse 9

सर्वेषामग्रतो भूत्वा पाताले हाटकेश्वरम् । यश्चादौ तत्र गत्वा च नेक्षयिष्यति तं हरम् । सर्वेषां श्रमजं पापं तस्यैकस्य भविष्यति

「誰であれ、皆に先んじて冥界パーターラのハーṭケーシュヴァラに至り、先に到りながらそのハラ（シヴァ）を拝さぬなら、衆人の労苦より生じた罪はただその一人に帰する。」

Verse 10

एवमुक्त्वा ततः सर्वे वाराणस्यां ततः परम् । प्रस्थिता धावमानाश्च वेगेन महता ततः

かく語り終えると、一同はヴァーラーナシーを発ち、さらに大いなる勢いで走り進んだ。

Verse 11

एतस्मिन्नन्तरे देवो हाटकेश्वरसंज्ञितः । ज्ञात्वा तेषामभिप्रायं मिथः स्पर्द्धासमुद्भवम् । आत्मनो दर्शनार्थाय बहुभक्तिपुरस्कृतम्

その間、ハーṭケーシュヴァラと称される神は、互いの競い合いから生じた彼らの意図を悟り、それが自らのダルシャナ（darśana）を願う心であると知って、深い信愛を先導として彼らの前に現れようと進み出た。

Verse 12

लघुना रक्ष्यमाणेन सर्वेषां च महात्मनाम् । नागरंध्रेण निष्क्रम्य पातालाच्चैव तत्क्षणात्

俊敏な従者の護りを受け、またあの大いなる魂たちすべてのために、彼は「ナーガラの開口」より出でて、ただちにパーターラ（Pātāla）から現れ出た。

Verse 13

एकादशप्रकारं स कृत्वा रूपं मनोहरम् । त्रिशूलभृत्त्रिनेत्रं च कपर्देन विभूषितम्

彼は十一種のあでやかな姿を成し、三叉戟を携え、三つの眼を具し、結い固めた髻（カパルダ、kaparda）で荘厳して現れた――吉祥なるシヴァ（Śiva）の聖なる顕現である。

Verse 15

ततस्ते वै समालोक्य पुरस्थं वृषभध्वजम् । जानुभ्यां धरणीं गत्वा स्तुतिं चक्रुस्ततस्ततः

やがて彼らは、牛の旗印を掲げる主（ヴリシャバドヴァジャ）が目前に立つのを見て、膝をついて地に伏し、幾度も幾度も讃歌を捧げた。

Verse 16

एको जानाति देवोऽयं मम संदर्शनं गतः । देवदेवो महादेवः प्रथमं भक्तवत्सलः

この神のみが真に知っておられる――わたしの眼前へと来臨されたのだ。神々の神、まさにマハーデーヴァ（Mahādeva）、万有の先に立ち、信愛の者を慈しむお方。

Verse 17

अन्यो जानाति मे पूर्वं जातस्ते तापसोत्तमः । स्तुतिं चक्रुश्च विप्रेंद्रा जानुभ्यामवनिं गताः

ほかの者が、わが往昔の行いを知っている——おお、苦行者の中の最勝よ。さらに、最上のバラモンたちは膝を地に着けてひれ伏し、讃歌を捧げた。

Verse 18

तापसा ऊचुः । नमो देवाधिदेवाय सर्वदेवमयाय च । नमः शांताय सूक्ष्माय नमश्चांधकभेदिने

苦行者たちは言った。「諸神の上なる神、万神を身に具する御方に礼拝します。寂静にして微妙なる御方に礼拝します。アンダカを討ち破る御方に礼拝します。」

Verse 19

नमोऽस्तु सर्वरुद्रेभ्यो ये दिवं संश्रिताः सदा । जीवापयंति जगतीं वायुभिश्च पृथग्विधैः

常に天に住まう一切のルドラに礼拝します。さまざまな生命の風（プラーナ）によって世を支える御方たちに。

Verse 20

नमोऽस्तु सर्वरुद्रेभ्यो ये स्थिता वारुणीं दिशम् । रक्षंति सर्वलोकांश्च पिशाचानां दुरात्मनाम्

ヴァルナの方角（西方）に立つ一切のルドラに礼拝します。邪悪なるピシャーチャより、あらゆる世界を守護する御方たちに。

Verse 21

नमोऽस्तु सर्वरुद्रेभ्यो दिशमूर्ध्वं समाश्रिताः । रक्षंति सकलांल्लोकान्भूतार्नां जंभकाद्भयात्

上方の方角に住まう一切のルドラに礼拝します。諸世界を、群がるブータの恐怖とジャムバカの脅威から守護する御方たちに。

Verse 22

नमोऽस्तु सर्वरुद्रेभ्यो येऽध ऊर्ध्वं समाश्रिताः । रक्षंति सकलांल्लोकान्कूष्मांडानां भयात्सदा

下にも上にも住まう一切のルドラに敬礼する。彼らは常に、クーシュマーンダの恐怖からあらゆる世界を守護する。

Verse 23

असंख्याताः सहस्राणि ये रुद्रा भूमिमाश्रिताः । नमस्तेभ्योऽपि सर्वेभ्यस्तेषां रक्षंति ये रुजः

地上に住まうルドラは数えきれぬ千々に及ぶ。彼らすべてにも敬礼する——衆生を痛みと病苦から守る御方々に。

Verse 24

एवं स्तुतास्तु ते रुद्रा एकादशतपस्विभिः । एकादशापि तान्प्रोचुर्भक्तिनम्रांस्तु तापसान्

かくして十一人の苦行者に讃えられたその十一のルドラは、信愛にうち伏す聖仙たちを見て、彼らに語りかけた。

Verse 25

रुद्रा ऊचुः । एकादशप्रकारोऽहं तुष्टो वस्तापसोत्तमाः । बहुभक्त्यतिरेकेण व्रियतां च यथेप्सितम्

ルドラは言った。「我は十一の相として現れ、汝らを喜ぶ、苦行者の中の最勝よ。汝らのあふれんばかりの篤き信愛ゆえ、望むままに願いを選べ。」

Verse 26

तापसा ऊचुः । यदि तुष्टोसि नो देव यदि यच्छसि वांछितम् । एकादशप्रकारैस्तु सदा स्थेयमिहैव तु

苦行者たちは言った。「もし我らを嘉し、主よ、望むものを授け給うなら、まことにここに、十一の御相のまま永くお留まりください。」

Verse 27

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वतीर्थमये शुभे । आराधनं प्रकुर्वाणा वसामो येन वै वयम्

吉祥なるハーṭケーシュヴァラの聖域――あらゆるティールタ（聖地）の精髄を宿す地――において、われらが常に礼拝を修しつつ住まい、かくしてそこに安住できますように。

Verse 28

श्रीभगवानुवाच । एकादशप्रकारा या मूर्तयो निर्मिता मया । एताभिरेव सर्वाभिः स्थास्याम्यत्र सदैव हि

世尊は仰せになった。「わたしが十一の様態として顕した諸形相がある。まさにそれらすべての形相によって、わたしはここに常住し続けよう。」

Verse 29

आद्या तु मम या मूर्तिः सा कैलासं समाश्रिता । संतिष्ठति सदैवात्र कैलासे पर्वतोत्तमे

「しかし、わたしの第一の顕現はカイラーサに依り住む。それは常にそこに立ち続ける――山々の中で最勝なるカイラーサにおいて。」

Verse 30

एतास्तु मूर्तयोऽस्माकं स्थास्यंत्यत्रैव सर्वदा । सर्वेषामेव लोकानां हिताय द्विजसत्तमाः

「これら我らの諸顕現は、常にこの地にとどまるであろう。おお、二度生まれし者の中の最勝よ、すべての世界の利益のために。」

Verse 31

नामभिश्च क्रमेणैव युष्मदीयैः स्वयं द्विजाः । विश्वामित्रह्रदे स्नात्वा एता मूर्तीर्ममात्र वै । पूजयिष्यंति ये मर्त्यास्ते यास्यंति परां गतिम्

「また、婆羅門たちよ、汝ら自身が順序に従って、汝らの名をそれらに授けるであろう。ヴィシュヴァーミトラの湖で沐浴し、ここでこのわたしの諸形相を礼拝する人々は、最高の境地へと至る。」

Verse 32

किं वाचा बहुनोक्तेन भूयोभूयो द्विजोत्तमाः । या तासां क्रियते पूजा एकादशगुणा भवेत्

おお最勝のバラモンたちよ、何ゆえ幾度も長々と語ろうか。かの御姿への供養は、功徳が十一倍となる。

Verse 33

एवमुक्त्वा त्रिनेत्रस्तु तत्रैवादर्शनं गतः । तेऽपि तत्राश्रमं कृत्वा श्रद्धया परया युताः । मूर्तीश्च ताः समाराध्य संप्राप्ताः परमं पदम्

かく語り終えると、三つ眼の主はその場で姿を隠された。かの修行者たちは同じ地にアーシュラマを結び、至上の信を具えて諸像を供養し、ついに最高の境地に到った。

Verse 34

अन्योऽपि यः पुमांस्ताश्च आराधयति श्रद्धया । स याति परमं स्थानं यत्र देवो महेश्वरः

また他のいかなる人であれ、信をもってそれらの御姿を礼拝する者は、マヘーシュヴァラ（シヴァ）まします至上の住処へ至る。

Verse 35

ततः प्रभृति ते जाता रुद्रा एकादशैव तु । संख्यया देवदेवस्य महेश्वरवपुर्धराः

その時より、数にして十一のルドラが現れた。いずれも神々の神マヘーシュヴァラの御身そのものを帯びる化身である。

Verse 36

तेजोत्तमास्ते संयुक्तास्त्रिनेत्राः शूलपाणयः । एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः

彼らは最上の光輝を具え、志を一つにし、三つ眼にして三叉戟を執る—そのようである。おお最勝の再生者よ、問われたことはすべて語り尽くした。

Verse 37

एकादशप्रकारस्तु यथा जातो महेश्वरः । चैत्रे मासि सिते पक्षे चतुर्दश्यां दिने स्थिते

マヘーシュヴァラが十一の相として現れた次第—それはチャイトラ月、白分（明るい半月）のチャトゥルダシー（十四日）に起こった。

Verse 38

यस्तान्पूजयते भक्त्या स याति परमां गतिम् । अधनो धनमाप्नोति ह्यपुत्रः पुत्रवान्भवेत्

それらを信愛もって礼拝する者は、最上の境地に至る。貧しき者は財を得、子なき者は子宝に恵まれる。

Verse 39

सरोगो रोगमुक्तस्तु पराभूतो रिपुक्षयम् । तत्समाराधनादेव कामानंत्यमवाप्नुयात्

病ある者は病より解き放たれ、敗れし者は怨敵の滅びを得る。その篤き供養（サマーラーダナ）によって、願いは尽きることなく成就する。

Verse 40

यः पुनः शिवदीक्षाढ्यो भस्मस्नानपरायणः । तत्समाराधनं कुर्याच्छृणु तस्यापि यत्फलम्

さらに—シヴァのディークシャーを受け、聖灰（バスマ）による沐浴に専心する者が、その供養を行うなら、彼にもたらされる果報を聞け。

Verse 41

यदन्यः प्राप्नुयान्मर्त्यस्तत्पूजासंभवं फलम् । षडक्षरेण मंत्रेण पुष्पेणैकेन तत्फलम्

他の人がその礼拝によって得る果報は何であれ、受戒した者は六字の真言と、ただ一輪の花の供えによって、同じ果報を得る。

Verse 42

शिवदीक्षाधरो यस्तु शतघ्नं लभते फलम् । तस्माच्छतघ्नमाप्नोति शैवात्पाशुपतश्च यः । तस्मात्कालमुखो यश्च महाव्रतधरश्च यः

シヴァの灌頂（Śiva-dīkṣā）を受け保つ者は、百倍の果報を得る。さらに勝るのはパーシュパタ（Pāśupata）の信徒で、シヴァ派（Śaiva）を百倍も上回る果を得る。なお一層高きはカーラ・ムカ（Kālamukha）であり、またマハーヴラタ（Mahāvrata）を持する者である。

Verse 43

मूर्तीर्यास्ताश्च ये भक्त्या विनताः पूजयंति च । सर्वेषामेव तेषां तु फलं शतगुणं भवेत्

敬虔の心をもって頭を垂れ、あの聖なる御姿を礼拝し供養する者たちには、すべてにおいて果報が百倍となる。

Verse 183

शशिखंडधरं चैव रुण्डमालाप्रधारकम् । समं चैव स्थितस्तेषां दर्शने शंकरः प्रभुः

それらのルドラの御姿—三日月を頂に戴く者、断たれた首の鬘をまとう者—を見て、主シャンカラ（Śaṅkara）は彼らの前に立ち、観照において平等で、揺るぎなく在した。

Verse 276

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रोत्पत्ति वर्णनं नाम षट्सप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

かくして、尊き『スカンダ・マハープラーナ』（Skanda Mahāpurāṇa）八万一千頌のサンヒターにおいて、第六巻ナ―ガラ・カーンダ（Nāgara Khaṇḍa）、ハータケーシュヴァラ（Hāṭakeśvara）聖域のマーハートミヤ中、「十一ルドラ出現の叙述」と題する第276章はここに終わる。