Adhyaya 268

Verse 1

आनर्त उवाच । कर्मणा केन मर्त्ये च नराणां जायते वद । चक्रवर्तित्वमखिलं सर्वशत्रुविमर्दनम्

アーナルタは言った。「告げよ――人の世において、いかなる行いによって人は遍く王権を得、転輪王（チャクラヴァルティン）となって一切の敵を打ち砕くのか。」

Verse 2

भर्तृयज्ञ उवाच । दुर्लभं भूमिपालत्वं सर्वपापैर्नराधिप । तपोभिर्नियमैर्दानैस्तथान्यैश्च शुभैर्व्रतैः

バルトリヤジュニャは言った。「人々の主よ、罪に覆われた者にとって王位は得難い。苦行（タパス）、戒律（ニヤマ）、布施（ダーナ）、そして他の吉祥なる誓戒によって、それは成就される。」

Verse 3

यः पुनर्भूपतिर्भूत्वा पृथ्वीं दद्याद्धिरण्मयीम् । गौतमेश्वरदेवस्य पुरतः श्रद्धयान्वितः । चक्रवर्ती भवेन्नूनमेवमाह पितामहः

しかし、王となった者が、信心を具えてガウタメーシュヴァラ神の御前に「黄金の大地」（世界を象徴する供与）を捧げるなら、必ずや転輪王（チャクラヴァルティン）となる。これはピターマハ（梵天ブラフマー）の御言葉である。

Verse 4

मांधाता धुन्धुमारश्च हरिश्चंद्रः पुरूरवाः । भरतः कार्तवीर्यश्च षडेते चक्रवर्तिनः

マーンダータ、ドゥンドゥマーラ、ハリシュチャンドラ、プルーラヴァス、バラタ、カールタヴィーリヤ—この六人こそ転輪王（チャクラヴァルティン）として名高い。

Verse 5

पृथ्वीदानं पुरा कृत्वा गौतमेश्वरसंनिधौ । दत्त्वा हिरण्मयीं पृथ्वीं सार्वभौमास्ततः स्थिताः

いにしえ、彼らはガウタメーシュヴァラの御前で「大地の布施」を行い、世界を象徴する「黄金の大地」を捧げた。そののち彼らは普遍の主権者（サールヴァバウマ）となった。

Verse 6

आनर्त उवाच । भगवन्केन विधिना दातव्या सा वसुन्धरा । अहं दास्यामि तां नूनं श्रद्धा मे महती स्थिता

アーナルタは言った。「尊き御方よ、その『大地の布施』はどの作法によって捧げるべきでしょうか。私は必ず捧げます。大いなる信が私の内に堅く定まっております。」

Verse 7

भर्तृयज्ञ उवाच । कार्या पलशतेनोर्वी वृत्ताकारा नृपोत्तम । तदर्धेनाथवा शक्त्या पंचविंशत्पलात्मिका

バルトリヤジュニャは言った。「王の中の最勝者よ、布施のための『大地』は円形に作り、重さ百パラとすべきである。あるいはその半分、または力に応じて二十五パラのものでもよい。」

Verse 9

धरादाने महाराज वित्तशाठ्यं विवर्जयेत् । नैव पंचपलादर्वाक्प्रदातव्या कथञ्चन । लवणेक्षुसुरासर्पिर्दधिदुग्धजलोद्भवाः । समुद्राः सप्त चैतांस्तु कक्षायां तत्र दर्शयेत्

大地を施す供養において、偉大なる王よ、財に関する欺きを捨てよ。いかなる場合も、五パラに満たぬ重さの地の模型を与えてはならない。そこに、塩・甘蔗汁・酒・ギー・凝乳・乳・水より生じた七つの大海を、帯のごとく周囲にめぐらせて描き示すべし。

Verse 10

जंबूप्लक्षकुशक्रौंचशाकशाल्मलिपुष्कराः । समुद्रान्सरितः सप्त द्वैगुण्येन प्रकल्पयेत्

また、ジャンブー・プラクシャ・クシャ・クラウンチャ・シャーカ・シャールマリー・プシュカラという七大陸を作り、七つの大海と諸河を相応の比率で配し、次第に倍量となるように整えるべし。

Verse 11

महेन्द्रो मलयः सह्यो हिमवान्गंधमादनः । विंध्यः शृंगी च सप्तैव कल्पयेत्कुलपर्वतान्

同様に、七つの「族山」—マヘーンドラ、マラヤ、サヒヤ、ヒマヴァーン、ガンダマーダナ、ヴィンディヤ、シュリンギー—を作り表すべし。

Verse 12

मध्ये प्रकल्पयेन्मेरुं दिक्षु विष्कम्भपर्वतान् । जंबून्यग्रोधनीपांश्च प्लक्षश्चैव तथा द्रुमान्

中央にはメール山を据え、諸方には支えとなる山々を配すべし。また、ジャンブー、ニヤグローダ、ニーパ、プラクシャ等の聖樹、ならびに同類の樹々を描き示すべし。

Verse 13

गंगाद्याः सरितस्तत्र प्राधान्येन प्रकल्पयेत् । एवं निर्माप्य वसुधां सर्वां हेममयीं नृप

そこではガンガーをはじめとする諸河を、ことさらに主要として配すべし。かくして、王よ、全大地をことごとく黄金の姿として作り上げたなら—

Verse 14

मंडपं कारयेत्पश्चाद्यथापूर्वं प्रकल्पितम्

その後、先に定められたとおりの作法に従い、マンダパ（maṇḍapa、礼拝の堂）を建立し、正しく整えるべきである。

Verse 15

कुण्डानि तोरणान्येव ब्राह्मणग्रहपूजने । पूर्ववत्सकलं कृत्वा मध्ये वेदिं प्रकल्पयेत्

ブラーフマナとグラハ神（惑星神）を供養するため、クンダ（火壇）とトーラナ（門飾り）もまた整えるべきである。すべてを以前のとおりに整え終えたなら、中央にヴェーディー（vedī、祭壇）を設けよ。

Verse 16

तत्र संस्थापयेत्पृथ्वीं पंचगव्येन पार्थिव । यथोक्तमंत्रैस्तल्लिंगैस्ततः शुद्धोदकेन तु

そこにて、王よ、牛の五供（パンチャガヴ்ய、pañcagavya）を用い、地母神プリトヴィー（Pṛthvī）の聖なる顕現を作法どおりに安置すべきである。次いで、説かれた真言と相応の儀礼印をもって、清浄の水により浄めて灌頂せよ。

Verse 17

इमं मे गंगे यमुने पंचनद्यस्त्रिपुष्करम् । श्रीसूक्तं पावमानं च हैमीं च तदनंतरम्

「これは我が供え—おおガンガーよ、ヤムナーよ、五つの河よ。トリプシュカラ（Tripuṣkara）、シュリー・スークタ（Śrīsūkta）、パーヴァマーナ（Pāvamāna）、そしてその後にハイミー（Haimī）」—これらをこの順に誦すべし。

Verse 18

स्नानकर्मणि योग्यांश स्वादिष्ठायनमुत्तमम्

沐浴の作法（スナーナ）において、最も勝れ、最も相応しい章句はスヴァーディシュターヤナ（Svādiṣṭhāyana）である。

Verse 19

एवं संस्नाप्य विधिवद्वासांसि परिधापयेत् । युवा सुवासा मंत्रेण सूक्ष्माणि विविधानि च

かくして（神像／安置された御形）を作法どおりに沐浴させたのち、衣をお着せ申し上げよ。さらに真言「ユヴァー・スヴァーサー」により、精妙で種々の布をも供え奉るべし。

Verse 20

ये भूतानामधीत्येवं ततः प्रोच्य प्रपूजयेत् । धूरसीति च मंत्रेण धूपं दद्यात्समाहितः

かくして諸bhūta（諸元素／諸存在）に関わる句を学び誦し、さらにそれを宣言したのち、十分に礼拝供養をなすべし。心を統一し、真言「ドゥール・アシ」にて香を供え奉れ。

Verse 21

अग्निर्ज्योतीति मंत्रेण कुर्यादारार्तिकं ततः । अहमस्मीति मंत्रेण सप्तधान्यं प्रकल्पयेत्

次いで、真言「アグニル・ジョーティ（火は光なり）」により、アーラートリカ（灯明を捧げて振る儀）を行うべし。さらに真言「アハム・アスミ（我は在り）」により、七種の穀を供物として整えよ。

Verse 22

एवं कृत्वाऽखिलं तस्या यजमानः सितांबरः । पुरः स्थितोंजलिं बद्ध्वा मंत्रानेतानुदाहरेत्

かくして彼女のための一切を成し終えたなら、白衣をまとった祭主（ヤジャマーナ）は（御前に）立ち、合掌して、これらの真言を唱えるべし。

Verse 23

त्वया संधार्यते विश्वं जगदेतच्चराचरम् । तव दानं करिष्यामि सांनिध्यं कुरु मेदिनि

汝によって全宇宙—この動くものと動かぬものより成る世界—は支えられている。われはこの布施を汝に捧げ奉る。おおメーディニー（大地母神）よ、慈しみの御臨在を我に授け給え。

Verse 24

शरीरेष्वपि भूतानां त्वं देवि प्रथमं स्थिता । ततश्चान्यानि भूतानि जलादीनि वसुन्धरे

衆生の身体の内においてさえ、女神よ、汝はまず最初に安立される。その後に、水など他の諸元素が生起する、ヴァスンダラー（大地母神）よ。

Verse 25

ये त्वां यच्छंति ते भूयस्त्वां लभंते न संशयः । इह लोके परे चैव पार्थिवं रूपमाश्रिता

汝に布施を捧げる者は、疑いなく再び汝を得る。この世においても来世においても、汝の地上の姿に帰依して。

Verse 26

एवं स्तुत्वा समादाय तोयं हेमाकृतिं नृप । वासुदेवं हृदि स्थाप्य मंत्रेणानेन कल्पयेत्

このように讃嘆して、王よ、水を取り、黄金の形像を作れ。次いでヴァースデーヴァを心中に安置し、この真言によって作法を修せよ。

Verse 27

पातालादुद्धृता येन पृथ्वी सा लोककारिणा । अस्या दानेन च सदा प्रीयतां मे जनार्दनः

地下界より大地を引き上げた御方、諸世界の利益者なるその御方よ。この大地を施すことにより、ジャナールダナが常に我に満悦されますように。

Verse 28

एवमुच्चार्य तत्तोयं तोयमध्ये परिक्षिपेत् । न भूमौ नैव हस्ते च ब्राह्मणस्य नृपोत्तम

かく唱え終えたなら、その水は水の中にこそ納めよ。地に置いてはならず、またバラモンの手に置いてもならぬ、王の中の最勝者よ。

Verse 29

ततो विसर्जयेद्देवीं मन्त्रेणानेन भागशः । आगता च यथान्यायं पूजिता च यथाविधि

その後、この真言によって、女神を部分ごとに正式にお送りして退座していただくべきである。女神は法にかなって招かれ、規定の作法により礼拝されたのである。

Verse 30

अस्माकं त्वं हितार्थाय यत्रेष्टं तत्र गम्यताम् । उस्रा वेदेति मंत्रेण समुच्चार्य ततः परम् । ब्राह्मणेभ्यः प्रदातव्या संविभज्य नराधिप

「我らの安寧のため、汝の望むところへ行き給え。」次いで「usrā vede…」に始まる真言を唱え、その後、供物を分けて婆羅門たちに施すべし、ああ人々の主よ。

Verse 31

एवं ते सर्वमाख्यातं पृथिवीदानमुत्तमम् । शृणुयात्पार्थिवो भावी दाता जन्मनिजन्मनि

かくして、最上の「大地の布施」は汝に余すところなく説き明かされた。これを聴く未来の王は、生まれ変わるたびに施主となる。

Verse 32

यो राजा पृथिवीं दद्याद्विधिनानेन पार्थिव । राज्यभ्रंशो न वंशेऽपि तस्य संजायते क्वचित्

王よ、この定められた作法により大地を施す統治者には、いついかなる時も王権の没落は起こらず、その家系においてさえ決して生じない。

Verse 33

राज्यभ्रंशसमोपेता ये दृश्यंते महीभुजः । न तैर्वसुन्धरा दत्ता ब्राह्मणानां धृतात्मनाम्

国の没落に見舞われる王たちは、心を制し堅固なる婆羅門たちに大地を施さなかった者たちである。

Verse 34

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पृथ्वीदानं समाचरेत् । न हरेत्परदत्तां च कथंचिदपि मेदिनीम्

ゆえに、あらゆる努力をもって大地の布施（地施）を修し、いかなる方法によっても、他者に施された土地を決して奪ってはならない。

Verse 35

एतत्पुण्यं प्रशस्यं च पृथिवीदानमुत्तमम् । शृण्वतामपि राजेंद्र तद्देहाद्यघनाशनम्

この最上の大地の布施は功徳に満ち、深く讃えられる。たとえそれを聞くだけの者であっても、王の中の王よ、身に関わる罪をはじめ諸罪を滅する。

Verse 36

आस्तां तावत्प्रदानं च पृथिव्याः पृथिवीपतेः । दातुः संप्रेरणं यस्या अज्ञानौघविनाशनम्

大地の主よ、土地を施すこと自体の偉大さはさておき、この聖なる行いにおいて人を施しへと駆り立てるその一念さえ、無明の洪水を滅するものとなる。

Verse 37

रूपवान्सुभगश्चैव तथा च प्रियदर्शनः । आधिव्याधिविनिर्मुक्तः पुत्रपौत्रसमन्वितः

その功力により、人は容姿端麗で幸運に恵まれ、見る者に愛される。心の悩みと病を離れ、子や孫に満ちる。

Verse 38

मेधावी जायते मर्त्यो दानस्यास्य प्रभावतः । इत्थंभूता महाराज कृत्वा राज्यमकण्टकम्

この布施の霊験によって、凡夫は鋭い智慧を具えて生まれる。かくして大王よ、棘なき国（障碍と怨敵なき王国）を打ち立てて…

Verse 39

प्रीता विष्णोः पदं यांति शाश्वतं यन्निरामयम् । अन्यत्रापि धरादानात्प्रकुर्याच्चक्रवर्तिताम्

その施しにより歓喜を得て、彼らは苦患なき永遠のヴィシュヌの住処に至る。たとえ他の地であっても、土地の布施によって転輪王（cakravartin）の位を得ることができる。

Verse 40

एकजन्मांतरं यावत्सम्यग्दत्तं नृपोत्तमः । गौतमेश्वरदेवस्य यत्पुरा पुरतः कृतम्

王の中の最勝者よ、その後の一生にわたり、かつて主ガウタメーシュヴァラ（Gautameśvara）の御前で正しくなされた布施は、なお効力を保ち果報を結ぶ。

Verse 41

सप्तजन्मांतरं यावत्प्रकरोति न संशयः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र देया मही नृप

その効力は七生にわたり続く—疑いはない。ゆえに王よ、あらゆる努力を尽くして、かの地において土地を布施すべきである。

Verse 268

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये गौतमेश्वरमाहात्म्ये पृथ्वीदानमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

かくして『シュリー・スカンダ・マハープラーナ』の「エーカーシーティ・サーハスリー・サンヒター」における第六ナ―ガラ・カンダの「ハータケーシュヴァラ聖域マーハートミヤ」中「ガウタメーシュヴァラ・マーハートミヤ」に属する、「土地布施の功徳の叙述」と題する第268章はここに終わる。