Adhyaya 210

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य देवर्षेर्नारदस्य च । सिद्धसेनो महीपालः प्राप्य तं योगमुत्तमम्

ヴィシュヴァーミトラは言った。「天の聖仙ナーラダの言葉を聞き、王シッダセーナは最上のヨーガの修行を得た。」

Verse 2

माधवे मासि संप्राप्ते अष्टम्यां सूर्यवासरे । सूर्योदये तु संप्राप्ते यावत्स्नात्वाऽर्चयेद्रविम्

マーダヴァ月（ヴァイシャーカ）が到来し、八日目（アシュタミー）が日曜日に当たるとき、日の出に沐浴し、定められた間ラヴィ（太陽神）を礼拝すべきである。

Verse 3

तावत्कुष्ठविनिर्मुक्तः सहसा समपद्यत । ततो दिव्यवपुर्भूत्वा सन्तोषं परमं गतः

その瞬間、彼はたちまち癩病から解き放たれた。さらに光輝く天なる身を得て、至上の満足に到達した。

Verse 4

प्रायश्चित्तं ततश्चक्रे तांबूलस्य च भक्षणम् । अज्ञानेन कृतं यच्च चूर्णपत्रसमन्वितम्

その後、無知ゆえに粉末の調合物と葉を添えてタンブーラ（檳榔・ビンロウ）を噛んだことについて、プラーヤシュチッタ（贖罪の作法）を行った。

Verse 5

ततश्च परमां लक्ष्मीं संप्राप्तः स महीपतिः । पितृपैतामहं राज्यं स प्रचक्रे यथा पुरा

そののち王は至上のラクシュミー、すなわち最勝の繁栄を得て、父祖伝来の王国を、かつてのように再び治めた。

Verse 6

एतत्ते सर्वमाख्यातं शंखतीर्थसमुद्भवम् । माहात्म्यं पार्थिवश्रेष्ठ किं भूयः श्रोतुमि च्छसि

これらすべてを汝に語り終えた――聖地シャṃカティールタ（Śaṃkhatīrtha）より生ずる大いなる功徳のことを。おお王の中の最勝者よ、さらに何を聞きたいのか。

Verse 7

आनर्त उवाच । अत्याश्चर्यमिदं ब्रह्मन्यत्त्वया परिकीर्तितम् । यल्लक्ष्मीस्तस्य सन्नष्टा चूर्णपत्रस्य भक्षणात्

アーナルタは言った。「おお婆羅門よ、あなたが語ったことはまことに驚くべきことだ――粉にした葉の混合物を噛んだために、彼の繁栄（ラクシュミー）が失われたとは。」

Verse 8

कीदृक्तेन कृतं तस्य प्रायश्चित्तं विशुद्धय्रे । कीदृक्तेन कृतं तच्च निजराज्यं यथा पुरा

いかなる行によって、清浄のための贖罪（プラーヤシュチッタ）がなされたのか。さらに、いかなる手段で彼は以前のように自国を取り戻したのか。

Verse 9

विश्वामित्र उवाच । एषा पुण्यतमा मेध्या नागवल्ली नराधिप । अयथावत्कृता वक्त्रे बहून्दोषान्प्रयच्छति । तस्माद्यत्नेन संभक्ष्या दत्त्वा चैव स्वशक्तितः

ヴィシュヴァーミトラは言った。「王よ、このナーガヴァッリー（噛み葉・ベテル）は最も功徳深く、また清浄をもたらす。だが、正しく調えずに口に入れれば、多くの過失を生む。ゆえに注意して噛み、さらに己の力に応じて布施をなすべきである。」

Verse 10

आनर्त उवाच । नागवल्ली कथं जाता कस्माद्दोषो महान्स्मृतः । अयथावद्भक्षणाच्च तन्मे वक्तुमिहार्हसि

アーナルタは言った。「ナーガヴァッリーはいかにして生じたのか。なぜそれを不如法に食すれば大いなる過失が起こると言われるのか。ここで私に説き明かしていただきたい。」

Verse 11

विश्वामित्र उवाच । प्रश्नभारो महानेष त्वया मे परिकीर्तितः । तथापि च वदिष्यामि यदि ते कौतुकं नृप । यस्मात्सञ्जायते दोषश्चूर्णपत्रस्य भक्षणात्

ヴィシュヴァーミトラは言った。「汝が我に投げかけた問いは、まことに重き荷である。されど、王よ、もし汝が知りたく思うなら、粉にした葉の混合物を噛むことから、いかにして過失が生ずるのかを説き明かそう。」

Verse 12

अमृतार्थं पुरा देवैर्मथितः कलशोदधिः । मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम्

昔、甘露（アムリタ）を得んがために、神々はカラシャの海を攪拌した。マンダラ山を攪拌の杵とし、ヴァースキを攪拌の綱としたのである。

Verse 13

मुखदेशे बलिर्लग्नः पुच्छदेशेऽखिलाः सुराः । वासुदेवमतेनैव सन्दधाराथ कच्छपः

口の側にはバリが据えられ、尾の側には諸天がことごとく並んだ。ヴァースデーヴァの教えに導かれ、亀（カッチャパ）はその張力を担い、揺るがず支えた。

Verse 14

मन्दरे भ्रममाणे तु प्रागेव नृपसत्तम । आनर्त सहसा जातं रत्नत्रितयमेव च

王の中の最勝者よ、マンダラが回転させられるや、まさに初めの時に忽然としてアーナルタが現れ、さらに貴き宝の三つ組もまた出現した。

Verse 15

नीलांबरधरः कृष्णः पुरुषो वक्रनासिकः । कृष्णदन्तः स्थूलशिरा दीर्घग्रीवो महोदरः । शूर्पाकारांघ्रिरेवाऽसौ चिपिटाक्षो भयावहः

青き衣をまとった黒き男が現れた。鼻は曲がり、歯は黒ずみ、頭は重く、首は長く、腹は大きい。足は箕（しゅうぷ）のごとく、眼は平たく歪み、見る者を震え上がらせる恐ろしさであった。

Verse 16

तथा तद्रूपिणी तस्य कुभार्या राक्षसी यथा । शिशुनांगुलिलग्नेन गर्भश्रमपरायणा

また同様に、彼の姿にふさわしい羅刹女が現れた――それは彼の邪悪な妻であり、懐妊の疲れに沈み、幼子がその指にしがみついていた。

Verse 17

ततो देवगणाः सर्वे दानवाश्च विशेषतः । मन्थानं तत्परित्यज्य तान्ग्रहीतुं प्रधाविताः

すると神々の一切の群れ、ことにダーナヴァたちは、攪拌（マントゥナ）を捨てて、彼らを捕らえんと駆け寄った。

Verse 18

अथ तान्विकृतान्दृष्ट्वा सर्वे शंकासमन्विताः । जगृहुर्नैव राजेंद्र जहसुश्च परस्परम्

しかしその歪んだ姿を見て、皆は疑いに満たされた。王よ、彼らは捕らえず、かえって互いに笑い合った。

Verse 19

अथोवाच बलिर्दैत्यः कृतांजलिपुटः स्थितः । ब्रह्माऽदि यल्लभेत्सर्वं यत्पुरस्तात्प्रजायते

そのときダイティヤのバリは、合掌して立ち、こう述べた。「梵天をはじめ諸神は、まず先に現れ、先頭に生じたものをすべて受け取られよ。」

Verse 20

रत्नत्रितयमेतद्धि तस्माद्गृह्णातु पद्मजः । येन सिद्धिर्भवेदस्मिन्मन्थने कस्य चाऽर्पणात्

「まことにこれは三つの宝である。ゆえに蓮華より生まれし者（梵天）がこれを受け取られよ。彼の受納と奉献によって、この攪拌における成就が、受けるべき者のために確かなものとなるように。」

Verse 21

तद्वाक्यं विष्णुना तस्य शंसितं शंकरेण तु । इंद्राद्यैश्च सुरैः सर्वैर्दानवैश्च विशेषतः

その者の言葉はヴィシュヌによって称賛され、またシャンカラによっても承認された。インドラをはじめ一切の神々、そしてとりわけダーナヴァたちもまた同意した。

Verse 22

एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा जग्राह त्रितयं च तत् । दाक्षिण्यात्सर्वदेवानामनिच्छन्नपि पार्थिव । ममन्थुः सागरं राजन्पुनस्ते यत्नमाश्रिताः

その間にブラフマーはその三つを受け取った――すべての神々への配慮ゆえ、望まぬながらも、王よ。ついで統治者よ、彼らは再び努力を尽くし、海をもう一度かき回した。

Verse 23

ततश्च वारुणी जाता दिव्यगन्धसमन्विता । बलिना संगृहीता सा प्रत्यक्षं बलविद्विषः

ついで、神妙なる香気を具えたヴァールニーが生じた。彼女はバリによって受け取られた――バリの敵である主のまさに眼前で、明らかに。

Verse 24

आवर्ते चापरे जाते निष्क्रांतः कौस्तुभो मणिः । स गृहीतो महाराज विष्णुना प्रभविष्णुना

さらに別の渦が起こると、カウストゥバの宝珠が現れた。その宝珠を、大王よ、至上の威力をもつ主ヴィシュヌが受け取られた。

Verse 25

अथापरे स्थिते तत्र महावर्ते निशापतिः । सञ्जातः स वृषांकेन संगृहीतश्च तत्क्षणात्

さらにそこで大いなる渦が生じると、夜の主たる月が現れた。そしてその瞬間、ヴリシャーンカ（シヴァ）によって取り上げられた。

Verse 26

पारिजातस्ततो जातो दिव्यगन्धसमन्वितः । स गृहीत्वा सुरैः सर्वैः स्थापितो नंदने वने

そのとき、天上の芳香に満ちたパーリジャータ樹が生じ、諸天はこれを取り、ナンダナの林に安置した。

Verse 27

तस्यानंतरमेवाथ सुरभी वत्ससंयुता । निष्क्रांता व्योममार्गेण गोलोकं समवस्थिता

その直後、スラビーは子牛を伴って現れ、天空の道を進んでゴーローカに住まいを定めた。

Verse 28

ततो धन्वंतरिर्जातो बिभ्रद्धस्ते कमंडलुम् । संपूर्णममृतेनैव स देवैर्दानवैनृप

次いでダンヴァンタリが現れ、手に甘露（アムリタ）で満ちたカマンダルを携えていた。王よ、ただちに諸天とダーナヴァらが彼に対峙した。

Verse 29

गृहीतो युगपत्क्रुद्धैः परस्परजिगीषया । देवानां हस्तगो वैद्यो दैत्यानां च कमण्डलुः

互いに勝たんと怒りに燃える両陣営が同時に奪い合った。医師ダンヴァンタリは諸天の手にあり、カマンダルはダイティヤの手にあった。

Verse 30

ततस्तं लोभसंयुक्ता ममंथुः सागरं नृप । पद्महस्तात्र संजाता ततो लक्ष्मीः सितांबरा

それから欲に駆られて、王よ、彼らはその大海を再び攪拌した。するとそこに、白衣をまとい蓮華を手にしたラクシュミーが現れた。

Verse 31

स्वयमेव वृतो विष्णुस्तया पार्थिवसत्तम । मथ्यमाने ततोतीव समुद्रे देवदानवैः

王の中の最勝者よ、神々とダーナヴァらが大海を激しく攪拌していたその時、彼女は自らの意志でヴィシュヌを選び取った。

Verse 32

कालकूटं समुत्पन्नं येन सर्वे सुरासुराः । संप्राप्ताः परमं कष्टं प्रभग्नाश्च दिशो दश

そのときカーラクータの毒が生じ、これにより神々もアスラも皆、極度の苦難に陥り、十方はことごとく騒然となった。

Verse 33

तं दृष्ट्वा भगवाञ्छंभुस्तीव्रं तीवपराक्रमः । भक्षयामास राजेंद्र नीलकण्ठस्ततोऽभवत्

その恐るべき毒を見て、比類なき武威をもつバガヴァーン・シャンブはそれを呑み干された、王よ。かくして御業により、青き喉の主「ニーラカṇṭha」として名高くなられた。

Verse 34

अथ संत्यज्य मंथानं मंदरं वासुकिं तथा । अमृतार्थेऽभवद्युद्धं दैत्यानां विबुधैः सह

やがて攪拌の具—マンダラ山とヴァースキ—を捨て去り、不死の甘露アムリタを求めて、ダイティヤと神々の間に戦が起こった。

Verse 35

अथ स्त्रीरूपमाधाय विष्णुर्दैत्यानुवाच तान् । ततो हृष्टो बलिस्तस्यै दत्त्वा पीयूषमेव तत्

そのときヴィシュヌは女の姿をとり、かのダイティヤたちに語りかけた。すると歓喜したバリは、その彼女にまさしくピーユーシャ—甘露—を授けた。

Verse 36

विश्वासं परमं गत्वा युद्धं चक्रे सुरैः सह । ततो विष्णुः परित्यज्य स्त्रीरूपं पुरुषाकृतिः

完全なる信頼を得て、彼は神々と共に戦いをなした。やがてヴィシュヌは女の姿を捨て、男の御姿へと還られた。

Verse 37

तदेवामृतमादाय ययौ यत्र दिवौकसः । अब्रवीत्तान्सुहृष्टात्मा पिवध्वममृतं सुराः

その甘露を携え、神々のもとへ赴き、喜びに満ちた心で告げた。「デーヴァたちよ、アムリタを飲め。」

Verse 38

येनामरत्वमासाद्य व्यापादयत दानवान् । ते तथेति प्रतिज्ञाय पपुः पीयूषमुत्तमम्

それによって不死を得てダーナヴァを滅ぼすため、彼らは「然り」と誓い、最上の甘露を飲み干した。

Verse 39

अमराश्च ततो जाता जघ्नुः संख्ये महासुरान्

かくして不死となった彼らは、戦場にて大いなるアスラたちを討ち滅ぼした。

Verse 40

तेषां पानविधौ तत्र वर्तमाने महीपते । राहुर्विबुधरूपेण पपौ पीयूषमुत्सुकः

その場で飲用の儀が行われている最中、地の主よ、ラーフは神の姿に身を変え、渇望して甘露を飲んだ。

Verse 41

स लक्षितो महादैत्यश्चंद्रार्काभ्यां च तत्क्षणात् । निवेदितो हरे राजन्नायं देवो महासुरः

その大ダイティヤは、月と太陽によって即座に見破られ、ハリに報告された。「王よ、この『神』は強力なアスラです。」

Verse 42

तच्छ्रुत्वा वासुदेवेन तस्य चक्रं सुदर्शनम् । वधाय पार्थिवश्रेष्ठ मुक्तं वज्रसमप्रभम्

これを聞いて、ヴァースデーヴァは彼を殺すために、稲妻のような輝きを放つスダルシャナ・チャクラを放った、王の中の王よ。

Verse 43

यावन्मात्रं शरीरं तत्तस्य व्याप्तं महीपते । अमृतेन ततः कृत्तममोघेनापि तच्छिरः

王よ、彼の体が甘露によって満たされた分だけ、それは不死となった。しかし彼の頭は、必中のチャクラによって打ち倒されたものの、甘露を味わった後にすでに切り落とされていた。

Verse 44

ततोऽमरत्वमापन्नः स यावत्सिंहिकासुतः । तावत्प्रोक्तोऽच्युतेनाथ साम्ना परमवल्गुना

そこで、シンヒカーの息子はその範囲で不死となった。そしてアチュタは、極めて優しく、なだめるような言葉で彼に語りかけた。

Verse 45

त्यज दैत्यान्महाभाग देवानां संमतो भव । संप्राप्स्यसि परां पूजां सदा त्वं ग्रहमंडले

幸運な者よ、ダイティヤたちを捨て、デーヴァたちに認められるようになれ。そうすれば、あなたは惑星の輪の中で常に最高の崇拝を受けることになるだろう。

Verse 46

स तथेति प्रतिज्ञाय त्यक्त्वा तान्दैत्यसत्तमान् । पूजां प्राप्नोति मर्त्यानां संस्थितो ग्रहमण्डले

彼は「そのとおりに」と誓い、かの最勝のダイティヤたちを捨てて、人々の礼拝を受けるため、諸惑星の輪の中に安住した。

Verse 47

एतस्मिन्नंतरे दैत्या निर्जिताः सुरसत्तमैः । दिशो जग्मुः परित्रस्ताः केचिन्मृत्युमुपागताः

その間、ダイティヤたちは神々の最勝者らに打ち破られ、恐怖に震えて四方へ逃げ散り、ある者は死に至った。

Verse 48

पीतशेषं च पीयूषं स्थापितं नन्दने वने । नागराजस्य यत्रैव स्थितमालानमेव च

飲み残された甘露はナンダナの林に安置された――そこはまた、ナーガ王の繋ぎ柱（アーラーナ）が立つ場所でもあった。

Verse 49

अहर्निशं मदस्रावी करींद्रः सोऽपि संस्थितः । तत्प्रभावैः प्रभिन्नः स पीयूषस्य कमंडलुः

そこにはまた、威厳ある象王が昼夜にわたり発情の液を滴らせて立っており、その影響によって甘露の水瓶（カマンダル）が裂け開いた。

Verse 50

ततो वल्ली समुत्पन्ना तस्माच्चैव कमण्डलोः । तत्रालानसमारूढा वृद्धिं च परमां गता

やがて、そのカマンダルそのものから蔓草が生じ、そこにある繋ぎ柱に絡みついて、比類なきほど豊かに繁茂した。

Verse 51

तदुद्भवानि पत्राणि गृहीत्वा सुरसत्तमाः । अपूर्वाणि सुगंधीनि मत्वा ते भक्षयंति च

諸天のうち最勝の者たちは、そこから生じた葉を取り、かつてなく芳香に満ちると見て、それをも噛み食した。

Verse 52

वक्त्रशुद्धिकृते राजन्विशेषेण प्रहर्षिताः

王よ、彼らはとりわけ歓喜した。これは口（そして言葉）を清めるものだったからである。

Verse 53

अथ धन्वतरिर्वैद्यः स्वबुद्ध्या पृथिवीपते । नागालाने यतो जाता नागवल्ली भविष्यति

そのとき天医ダンヴァンタリは、自らの洞察によって、地の主よ、と宣言した。「ナーガーラヤの囲いの中に生じたゆえ、これは『ナーガヴァッリー』（ビンロウに添えるキンマの蔓）として知られるであろう。」

Verse 54

सदा स्मरस्य संस्थानं मम वाक्याद्भविष्यति । नागवल्लीति वै नाम तस्याश्चक्रे ततः परम्

「我が言葉により、これは常にスムара（カーマ）の座となるであろう。」その後、彼は正式にその名を『ナーガヴァッリー』と定めた。

Verse 55

संयोगं च चकाराथ तांबूलं जायते यथा । पूगीफलेन चूर्णेन खदिरेणापि पार्थिव

それから王よ、タンブーラが成るよう正しい配合を整え、ビンロウ果の粉末と、さらにカディラ（カテキュー）をも混ぜ合わせた。

Verse 56

कस्यचित्त्वथ कालस्य वाणीवत्सरको नृपः । प्रतोषं नीतवाञ्छक्रं तपसा निर्मलेन च

やがて時が経ち、王ヴァーニーヴァツサラカは、清浄で汚れなき苦行によって、シャクラ（インドラ）をことごとく満悦させた。

Verse 57

ततस्तत्तपसा तुष्ट इन्द्रो वचनमब्रवीत्

その苦行に満足したインドラは、次の言葉を告げた。

Verse 58

इन्द्र उवाच । भोभोः पार्थिव तुष्टोऽस्मि तपसाऽनेन सांप्रतम् । ब्रूहि यत्ते वरं दद्मि मनसा वांछितं सदा

インドラは言った。「おお王よ、今この汝の苦行によって我は満足した。言うがよい—汝が常に心に願う恩寵を、我は授けよう。」

Verse 59

सोऽब्रवीद्यदि मे तुष्टो यदि देयो वरो मम । विमानं खेचरं देहि येनागच्छामि ते गृहे । नित्यमेव धरापृष्ठाद्वंदनार्थं तव प्रभो

彼は言った。「もし我に満足し、願いを授け給うなら、空を行くヴィマーナをお授けください。それによって私は地上より日々あなたの御住まいに赴き、礼拝して拝跪いたします、主よ。」

Verse 60

स तथेति प्रतिज्ञाय हंसबर्हिणनादितम् । विमानं प्रददौ तस्मै मनोमारुतवेगधृक्

彼（インドラ）は「そのとおりに」と誓い、白鳥と孔雀の鳴き声のように響くヴィマーナを授けた。それは思いのままに、また風のごとく迅速であった。

Verse 61

स तत्र नित्यमारुह्य प्रयाति त्रिदशालयम् । भक्त्या परमया युक्तः सहस्राक्षं प्रवंदितुम्

彼はそれに日々乗り、三十神の住まう宮へと赴き、至上のバクティに満ちて、千眼のサハスラークシャ（インドラ）に礼拝しようとした。

Verse 62

तस्य शक्रः स्वहस्तेन तांबूलं च प्रयच्छति । स च तद्भक्षयामास प्रहृष्टेनांतरात्मना

釈迦（インドラ）は自らの手でタンブーラを授け、彼は内奥より歓喜してそれを口にした。

Verse 63

वृद्धभावेऽपि संप्राप्ते तस्य कामोऽत्यवर्द्धत । तांबूलस्य प्रभावेन सुमहान्पृथिवीपते

おお大地の主よ、老いが訪れてなお、彼の欲情ははなはだしく増した。タンブーラの力はそれほど大いなるものだった。

Verse 64

अथ शक्रमुवाचेदं स राजा विनयान्वितः । नागवल्लीप्रदानेन प्रसादो मे विधीयताम्

そのとき、へりくだりを備えたその王は釈迦（インドラ）に申し上げた。「ナガヴァッリー（檳榔の蔓）をお授けくださり、どうか御恩寵を我に垂れ給え。」

Verse 65

मर्त्यलोके समानेतुं प्रचारं येन गच्छति । स तथेति प्रतिज्ञाय तस्मै तां प्रददौ तदा

それが人界へ運ばれ広まるように、彼は「そのとおり」と約して、ただちにそれを彼に授けた。

Verse 66

गत्वा निजपुरं सोपि स्वोद्यानेऽस्थापयत्तदा । ततः कालेन महता प्रचारं सा गता क्षितौ

彼は自らの都へ帰り、それを自分の園に植えた。やがて長い歳月のうちに、それは大地の上に広く広がっていった。

Verse 67

यस्याः स्वादनतो लोकः कामात्मा समपद्यत । न कश्चिद्यजनं चक्रे याजनं च विशेषतः । अन्या धर्मक्रियाः सर्वाः प्रणष्टा धर्मसंभवाः

それを味わうことで、人々は欲望に支配されるようになった。誰もヤジュニャ（祭祀）を行わず、また祭祀を執り行わせることも、とりわけしなくなった。かくして、正法より生じた他のあらゆるダルマの行いは滅び去った。

Verse 68

ततो देवगणाः सर्वे यज्ञभागविवर्जिताः । पीड्यमानाः क्रुधा विष्टा गत्वा प्रोचुः पितामहम्

そのとき、祭祀の分け前を失ったすべての神々の群れは、苦しめられ怒りに満ちて、ピターマハ（梵天ブラフマー）のもとへ赴き、申し述べた。

Verse 69

मर्त्यलोके सुरश्रेष्ठ नष्टा धर्मक्रिया भृशम् । कामासक्तो यतो लोकस्तांबूलस्य च भक्षणात् । तस्मात्कुरु प्रसादं नो येनास्माकं क्रिया भवेत्

「神々のうち最勝なる御方よ。人間界では、タームブーラ（香葉）を噛むことにより人々が欲に溺れ、ダルマの儀礼が甚だしく滅びました。ゆえに我らにご慈悲を垂れ、我らの正当な祭儀と供物が再び行われるようにしてください。」

Verse 70

एतस्मिन्नेव काले तु पुष्करस्थं पितामहम् । यजनार्थे समायातं दरिद्रो वीक्ष्य पार्थिव

まさにその時、王よ、貧しい男が、プシュカラにおいて祭祀のために来臨し在しますピターマハ（梵天ブラフマー）を見て、近づいた。

Verse 71

प्रणिपत्य ततः प्राह विनयावनतः स्थितः । निर्विण्णोऽहं सुरश्रेष्ठ ब्राह्मणानां गृहे स्थितः

礼拝してから、へりくだって立ちつつ語った。「おお、神々のうち最勝なる御方よ。わたしは婆羅門たちの家に寄食して暮らすことに疲れ果てました。」

Verse 72

तस्मात्कीर्तय मे स्थानं श्रेष्ठं वित्तवतां हि यत् । तत्र सञ्जायते तृप्तिः शाश्वती प्रचुरा प्रभो

「それゆえ、主よ、富める者たちの最勝の住処をお示しください。そこには豊かで永遠の満足が生じるのです、 प्रभो（プラブー）よ。」

Verse 73

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा पितामहः । अब्रवीच्च दरिद्रं तं छिद्रार्थं धनिना मिह

その言葉を聞くと、祖父神（ブラフマー）は久しく黙想した。やがて貧しい者に告げた。「ここに富者を『穿つ』手立てがある――彼らの隙、弱点である。」

Verse 74

चूर्णपत्रे त्वया वासः सदा कार्यो दरिद्र भोः । तांबूलस्य तु पर्णाग्रे भार्यया मम वाक्यतः

「貧しき者よ、汝は常に粉に砕かれた葉の中に住まうべし。また我が言葉により、我が妻はタームブーラ（檳榔・ベテル）の葉の先端に留まれ。」

Verse 75

पर्णानां चैव वृंतेषु सर्वेषु त्वत्सुतेन च । रात्रौ खदिरसारे च त्वं ताभ्यां सर्वदा वस

「また、あらゆる葉の柄において、汝は子と共に住処を定めよ。夜にはさらにカディラ（khadira）の精髄にも住まえ。かくして常にそれらと共にあれ。」

Verse 76

धनिनां छिद्रकृत्प्रोक्तमेतत्स्थानचतुष्टयम् । पार्थिवानां विशेषेण मम वाक्या द्व्रज द्रुतम्

「この四つの『所』は、富める者—とりわけ王たち—に隙（弱み）を生じさせるものとして説き示された。わが命により、速やかにそこへ赴け。」

Verse 77

नारद उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि नराधिप

ナーラダは言った。「おお、人々の主よ。汝が我に問うたことは、すべて余すところなく語り終えた。」

Verse 78

तांबूलोत्थानि छिद्राणि यथा स्युर्धनिनामिह । तानि सर्वाणि चीर्णानि त्वया राजन्नजानता । तेन वै विभवोच्छित्तिः संजाता सहसा नृप

「富める者において、タンブーラ（檳榔・噛み葉）より生ずる諸々の隙—その過ちのすべてを、王よ、汝は知らずして行ってしまった。ゆえに、君主よ、汝の繁栄の断絶は忽ち起こったのだ。」

Verse 79

राजोवाच । तदर्थमपि मे ब्रूहि प्रायश्चित्तं मुनीश्वर । कदाचिद्भक्षणं मे स्यात्तांबूलस्य तथाविधम्

王は言った。「それゆえこそ、牟尼の主よ、贖罪の法（プラーヤシュチッタ）を我に説いてください。時に我は、そのような不適切なタンブーラを口にしてしまうことがあるのです。」

Verse 80

येन सञ्जायते शुद्धिः कुतांबूलसमुद्भवा

「不適切なタンブーラ（ク・タンブーラ）より生じた不浄に対し、いかなる手段によって清浄は得られるのでしょうか。」

Verse 81

विश्वा मित्र उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि प्रायश्चित्तं तु यच्चरेत् । आश्वासनेन शुद्ध्यर्थं कुतांबूलस्य भक्षणात्

ヴィシュヴァーミトラは言った。「聞け、王よ。行うべき贖罪（プラーヤシュチッタ）を我は説こう。浄化のために――不如法の檳榔（ベテル）を口にした後は――心を鎮め慰める儀礼『アーシュヴァーサナ』を修すべし。」

Verse 82

पर्वकालं समुद्दिश्य सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । आनयेद्ब्राह्मणं राजन्वेदवेदांगपारगम्

「吉祥なる祭時（パルヴァ・カーラ）を定め、正しき信（シュラッダー）を具えて、王よ、ヴェーダとその支分（ヴェーダーンガ）に通暁するバラモンを招くべし。」

Verse 83

प्रक्षाल्य चरणौ तस्य वाससी परिधापयेत् । संपूज्य गंधपुष्पाद्यैस्ततः पत्रं हिरण्मयम् । स्वशक्त्या कारयित्वाऽथ चूर्णे मुक्ताफलं न्यसेत्

「その足を洗い、衣を着せよ。香・花などをもって正しく供養したのち、力に応じて金の檳榔葉を調えさせ、香粉の上に真珠を置くべし。」

Verse 84

पूगीफलं च वैडूर्यं खदिरं रूप्यमेव च । मन्त्रेणानेन विप्राय तथैव च समर्पयेत्

「またこの真言とともに、バラモンに捧げよ――アレカの実（プーギー）、ヴァイドゥーリヤ宝（猫眼石）、カディラ、そして銀を。」

Verse 85

यन्मया भक्षितं पूर्वं वृन्तं पत्रसमुद्भवम् । चूर्णपत्रं तथैवान्यद्रात्रौ खदिरमेव च

「我が以前に口にしたものはすべて――茎や葉より生じたもの、粉を添えた葉の調製物、その他の品々、さらには夜に食したカディラまでも――」

Verse 86

तस्य पापस्य शुद्ध्यर्थं तांबूलं प्रतिगृह्यताम् । ततस्तु ब्राह्मणो मंत्रमेवं राजन्नुदाहरेत्

その罪を清めるために、タンブーラを受け取りなさい。ついで王よ、ブラーフマナは次のようにマントラを唱えるべきである。

Verse 87

यजमानहितार्थाय सर्वपापविशुद्धये । अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि कुतांबूलं प्रभक्षितम्

施主（ヤジャマーナ）の安寧のため、また一切の罪の清めのために――無知によってであれ、あるいは知りつつであれ、不浄・禁制のタンブーラを口にしたなら――

Verse 88

भक्षयिष्यसि यच्चान्यत्कदाचिन्मे प्रसादनात् । तस्य दोषो न ते भावी मम वाक्यादसंशयम्

また、わたしの歓喜と受納によって、いついかなる時に他のものを食しても、その過失は汝に及ばない――わたしの言葉により、疑いはない。

Verse 89

अनेन विधिना दत्त्वा तांबूलं शुद्धिमाप्नुयात् । कुतांबूलस्य दोषेण गृह्यते न नरो नृप

この定められた作法によってタンブーラを施せば、清浄を得る。王よ、不如法のタンブーラによる過失は人を捉えない。

Verse 90

तस्मात्त्वं हि महाराज व्रतमेतत्समाचर । बहु पुण्यतमं ह्येतन्महाभोगविवर्द्धनम्

ゆえに大王よ、この誓戒（ヴラタ）を修しなさい。まことにこれは最も功徳深く、大いなる繁栄と享楽を増し広げる。

Verse 91

यः प्रयच्छति राजेन्द्र विधिनानेन भक्तितः । जन्मजन्मान्तरे वापि न तांबूलेन मुच्यते

王の中の王よ、この作法に従い信愛（バクティ）をもってタンブーラを施す者は、生まれ変わりを重ねても、その吉祥なる功徳を失うことがない。

Verse 92

तांबूलं भक्षयित्वा यो नैतद्दानं प्रयच्छति । तांबूलवर्जितः सोऽत्र भवेज्जन्मनिजन्मनि

しかしタンブーラを口にしながら、これに相応する布施を捧げぬ者は、この世において生まれ変わりごとにタンブーラを欠く者となる。

Verse 93

तांबूलवर्जितं यस्य मुखं स्यात्पृथिवीपते । कृपणस्य दरिद्रस्य तद्बिलं न हि तन्मुखम्

大地の主よ、タンブーラを欠く者の口は穴のようである。吝嗇で貧しい者にとって、それはもはや真の「口」とは言えぬ。

Verse 94

तांबूलं ब्राह्मणेन्द्राय यो दत्त्वा प्राक्प्रभक्षयेत् । सुरूपो भाग्यवान्दक्षो भवेज्जन्मनिजन्मनि

まず高徳のバラモンにタンブーラを捧げ、その後に自ら口にする者は、生まれ変わりごとに容姿端麗となり、福運に恵まれ、才知にすぐれる。

Verse 95

एतत्ते सर्वमाख्यातं कुतांबूलस्य भक्षणात् । यत्फलं जायते पुंसां यद्दानेन महीपते

王よ、タンブーラを食すること、またそれを施すことによって人々に生ずる果報を、私はすべて汝に説き明かした。

Verse 96

शंखादित्यानुषंगेण तांबूलस्य च भक्षणे । ये दोषा ये गुणा राजन्दानं चैव प्रभक्षणे

王よ、タンブーラ（檳榔・パーン）を口にすることに伴う諸戒とともに、その過失と功徳をすでに説き明かした。さらに、それを布施（ダーナ）として施すこと、また自ら摂取することに関する功徳と留意すべき点も同様に述べた。

Verse 210

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये तांबूलोत्पत्ति तांबूलमाहात्म्यवर्णनंनाम दशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

かくして『シュリー・スカンダ・マハープラーナ』、エーカーシーティサーハスリー・サンヒター所収、第六巻ナ―ガラ・カーンダ、ハータケーシュヴァラ聖域功徳章における第210章「タンブーラの起源とタンブーラの栄光の叙述」はここに終わる。