Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 210›Shloka 9
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

विश्वामित्र उवाच । एषा पुण्यतमा मेध्या नागवल्ली नराधिप । अयथावत्कृता वक्त्रे बहून्दोषान्प्रयच्छति । तस्माद्यत्नेन संभक्ष्या दत्त्वा चैव स्वशक्तितः

Transliteration

viśvāmitra uvāca | eṣā puṇyatamā medhyā nāgavallī narādhipa | ayathāvatkṛtā vaktre bahūndoṣānprayacchati | tasmādyatnena saṃbhakṣyā dattvā caiva svaśaktitaḥ

Translation

ヴィシュヴァーミトラは言った。「王よ、このナーガヴァッリー（噛み葉・ベテル）は最も功徳深く、また清浄をもたらす。だが、正しく調えずに口に入れれば、多くの過失を生む。ゆえに注意して噛み、さらに己の力に応じて布施をなすべきである。」

Word by Word
विश्वामित्रःViśvāmitra
विश्वामित्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
एषाthis
एषा:
Visheshana (qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देशवाचक
पुण्यतमाmost meritorious
पुण्यतमा:
Visheshana
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तमप्-प्रत्यय (superlative)
मेध्याpurifying/fit for ritual
मेध्या:
Visheshana
TypeAdjective
Rootमेध्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नागवल्लीbetel vine/leaf (nāgavallī)
नागवल्ली:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनागवल्ली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नराधिपO king (lord of men)
नराधिप:
Sambodhana
TypeNoun
Rootनराधिप (प्रातिपदिक; नर + अधिप)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (नराणाम् अधिपः)
अयथावत्improperly
अयथावत्:
Kriya-visheshana (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअयथावत् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: improperly)
कृताprepared/made
कृता:
Kriya (predicate qualifier)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
FormPPP, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नागवल्ली-विशेषणरूपेण
वक्त्रेin the mouth
वक्त्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवक्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
बहून्many
बहून्:
Visheshana (of doṣān)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
दोषान्faults/defects
दोषान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
प्रयच्छतिgives/causes
प्रयच्छति:
Kriya
TypeVerb
Rootप्र + यम् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Reason marker)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात् इति निपातवत् (indeclinable usage: therefore/from that reason)
यत्नेनwith effort/care
यत्नेन:
Karana (means: with effort)
TypeNoun
Rootयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
संभक्ष्याshould be eaten/consumed properly
संभक्ष्या:
Vidhi (injunctive predicate)
TypeVerb
Rootसम् + भक्ष् (धातु) → संभक्ष्य (कृदन्त)
Formतव्यत्/य-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive: ought to be eaten), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Purvakala-kriya (prior action)
TypeVerb
Rootदा (धातु) → दत्त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund), अव्ययभाव
चand
च:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक (conjunction)
एवindeed/only
एव:
Sambandha (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (particle of emphasis)
स्वशक्तितःaccording to one’s own ability
स्वशक्तितः:
Kriya-visheshana (manner)
TypeIndeclinable
Rootस्वशक्ति (प्रातिपदिक; स्व + शक्ति)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb: according to/from one's capacity); समासः—तत्पुरुष (स्वस्य शक्तिः)
Speaker

Viśvāmitra

Skanda Dialogue

Listener: Ānarta (nṛpati)

Visual Art Cues

Scene: Viśvāmitra instructs the king: nāgavallī is purifying and meritorious, but improper preparation causes faults; therefore chew carefully and give charity as able.

Characters & Entities
V
Viśvāmitra
Ā
Ānarta
N
nāgavallī (tāmbūla)
D
dāna (charity, implied)

FAQs

Even sacred, purifying substances require correct method; dharma lies in right procedure and responsible conduct.

The teaching occurs within the Śaṃkhatīrtha-māhātmya narrative frame.

Chew/consume nāgavallī only when properly prepared, and accompany rectification with dāna according to one’s means.

←Previous Verse
Next Verse→