Adhyaya 164

Verse 1

सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे पुष्पः प्रहृष्टेनान्तरात्मना । चंडशर्मगृहं गत्वा दिष्ट्यादिष्ट्येति चाब्रवीत्

スータは語った。その折、プシュパは内なる心が歓喜に満ちあふれ、チャンダシャルマンの家へ赴き、「吉祥あれ、吉祥あれ！」と叫んだ。

Verse 2

विवर्णवदनं दृष्ट्वा वाष्पपूर्णेक्षणं तदा । बान्धवैः सहितं सर्वैर्दारैर्भृत्यैस्तथा सुतैः

そのとき、顔色は青ざめ、目には涙が満ち、あらゆる親族に囲まれ、さらに妻や召使いたち、そして息子たちも共にいるのを見て—

Verse 3

पुष्प उवाच । तवार्थे च मया सूर्यः कायत्यागेन तोषितः । पतितत्त्वं न ते काये तत्प्रसादाद्भविष्यति

プシュパは言った。「あなたのために、私はこの身を捨ててスーリヤ（日神）を歓ばせた。その御加護により、あなたの身体に堕落や破滅は起こらぬ。」

Verse 4

तव पुत्राश्च पौत्राश्च ये भविष्यंति वंशजाः । नागराणां च ते सर्वे भविष्यंति गुणाधिकाः

あなたの息子たち、孫たち—まことに、あなたの家系に生まれる者は皆—ことごとくナーガラとなり、すぐれた徳を備えるであろう。

Verse 5

तस्मादुत्तिष्ठ गच्छामो नदीं पुण्यां सरस्वतीम् । तस्यास्तटे निवासाय कृत्वा चैवाश्रमं द्विज

それゆえ起きよ。聖なるサラスヴァティー河へ行こう。彼女の岸辺に住まうため、アーシュラマを建立しよう、ああ二度生まれし者よ。

Verse 6

त्वया सह वसिष्यामि अहमेव न संशयः । अस्ति मे विपुलं वित्तं ये चान्ये तेऽनुयायिनः

我自ら汝と共に住まおう—疑いはない。わたしには豊かな財があり、ほかにも汝に従う者たちがいる。

Verse 7

तान्सर्वान्पोषयिष्यामि त्यज्यतां मानसो ज्वरः । तच्छ्रुत्वा चण्डशर्मा तु पुत्रैर्बंधुभिरन्वितः

「彼らすべてを我が養い、施し支えよう—心の熱病を捨てよ。」これを聞いて、チャンダシャルマーは子らと親族を伴い、しかるべく行動するために整えた。

Verse 8

सरस्वतीं समुद्दिश्य निष्क्रांतो नगरात्ततः । स्थानं प्रदक्षिणीकृत्य नमस्कृत्य सुदुःखितः

その後、サラスヴァティーに心を定めて、彼は都を出立した。深い悲嘆のうちに聖地を右繞し、恭しく礼拝して頭を垂れた。

Verse 9

बाष्पपूर्णेक्षणो दीन उत्तराभिमुखो ययौ । पुष्पेण सहितश्चैव मुहुर्मुहुः प्रबोधितः

涙に満ちた眼で、みじめにして謙り、北を向いて進んだ。さらにプシュパが傍らにいて、彼は幾度も励まされ、たびたび志へと呼び覚まされた。

Verse 10

ततः सरस्वतीं प्राप्य पुण्यां शीतजलां नदीम् । सेवितां मुनिसंघैस्तां लोलकल्लोलमालिनीम्

やがて彼は、清らかで冷たい水をたたえる聖なるサラスヴァティー河に至った。そこは多くの聖仙の群れに仕えられ、戯れてうねり転がる波が花鬘のように飾っていた。

Verse 11

तस्या दक्षिणकूले स निवासमकरोत्तदा । पुष्पस्य मतिमास्थाय बन्धुभिः सकलैर्वृतः

そこで彼は、彼女の南岸にその時住まいを定め、プシュパの助言を受け入れ、すべての親族に囲まれて暮らした。

Verse 12

तस्यासीन्नगरस्थस्य प्रतिज्ञा चण्डशर्मणः । सप्तविंशति भिर्लिंगैर्दृष्टैभोक्ष्याम्यहं सदा

都に住む間、チャンダシャルマーには次の誓願があった。「二十七のリンガを拝見してからでなければ、私は決して食事を取らない。」

Verse 13

तां च संस्मरतस्तस्य प्रतिज्ञां पूर्वसंचिताम् । हृदयं दह्यते तस्य दिवानक्तं द्विजोत्तमाः

そして彼が、以前に立てて固く胸に蓄えていたその誓いを思い起こすたび、彼の心は昼も夜も焼けつくようであった。おお、最勝の二度生まれの者たちよ。

Verse 14

स च स्नात्वा सरस्वत्यां शुचिर्भूत्वा समाहितः । षडक्षरस्य मन्त्रस्य जपं चक्रे पृथक्पृथक्

そして彼はサラスヴァティーで沐浴し、清浄となって心を統一し、六字の真言をジャパとして、一唱一唱を丁寧に、明確に唱え続けた。

Verse 15

नाम चोच्चार्य लिंगस्य नमस्कारान्तमादधे । कर्दमेन द्विजश्रेष्ठाः पंचांगुलशतेन च

リンガの名を唱え、最後に礼拝して結んだ。さらに泥土を――五指一幅を百ほど量り、ああ最勝のバラモンよ――（供養・安置のための材を整えた）。

Verse 16

संस्थाप्य पूजयेद्भक्त्या पुष्पधूपानुलेपनैः । प्राणरुद्राञ्जपन्पश्चाच्छ्रद्धया परया युतः

しかるべく安置したのち、花・香・塗香をもって信愛により供養すべし。ついで至上の信を具え、プラーナルドラたちのジャパ（真言誦持）を行うべし。

Verse 17

दुःस्थितं सुस्थितं वापि शिवलिंगं न चालयेत् । इति मत्वा द्विजेन्द्रोऽसौ नैव तानि विसर्जयेत्

「シヴァ・リンガは、据え方が悪くとも良くとも、決して動かしてはならぬ。」そう心得て、その最勝のバラモンはそれらのリンガを捨てなかった。

Verse 19

उपर्युपरि तेषां च कर्दमेन द्विजोत्तमाः । चक्रे लिंगानि नित्यं स सप्तविंशतिसंख्यया

そしてそれらの上に、さらに上へと層を重ね、泥土によって、ああ最上のバラモンよ、彼は常にリンガを作り続けた――その数二十七。

Verse 20

अथ तुष्टो महादेवस्तस्य भक्त्यतिरेकतः । निर्भिद्य धरणीपृष्ठं तस्य लिंगमदर्शयत्

そのときマハーデーヴァは、彼のあふれる信愛に満足し、大地の表を裂いて、彼に（御自身の）リンガを顕した。

Verse 21

अब्रवीत्सादरं तं च मेघगम्भीरया गिरा । चण्डशर्मन्प्रतुष्टोस्मि तव भक्त्याऽनया द्विज

すると主は、雷雲のごとく深い声で、敬意をもって彼に告げられた。「おおチャンダシャルマンよ、婆羅門よ、汝のこの信愛（バクティ）により、われは大いに満悦した。」

Verse 22

तस्माल्लिंगमिदं नित्यं पूजयस्व प्रभक्तितः । सप्तविंशतिलिंगानां यतः फलमवाप्स्यसि

「ゆえに、このリンガを日々、全身全霊の信愛をもって供養せよ。これにより、二十七のリンガを供養するに等しい果報を汝は得るであろう。」

Verse 23

अन्योपि च नरो भक्त्या यश्चैनं पूजयिष्यति । सप्तविंशतिलिंगानां सोऽपि श्रेयोऽभिलप्स्यति

「また、他のいかなる人であれ、信愛をもってこの（リンガ）を供養する者は、同じく最上の善を得るであろう――二十七のリンガを供養する功徳に等しい。」

Verse 24

एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चादर्शनं गतः । चंडशर्मापि तं हृष्टः पूजयामास तत्त्वतः

かく語り終えると、福徳具足の主はそのまま姿を消された。チャンダシャルマンもまた歓喜に満ち、真の作法と正しい理解に従って、その（リンガ）を供養した。

Verse 25

प्रासादं कारयामास तस्य लिंगस्य शोभनम् । नाम चक्रे ततस्तस्य विचार्य च मुहुर्मुहुः

彼はそのリンガのために、見事な堂宇（プラサーダ）を建立させた。さらに幾度も思案を重ね、ついにそれに名を授けた。

Verse 26

नगरस्थित लिंगानां यस्मात्संस्मरणात्स्थितः । नागरेश्वरसंज्ञस्तु तस्मादेष भविष्यति

都に在る諸リンガを憶念することによってこのリンガは確立して立つがゆえに、これより「ナーガレーシュヴァラ（Nāgareśvara）」と名づけられるであろう。

Verse 27

सूत उवाच । एवं संस्थाप्य तल्लिंगं चंडशर्मा द्विजोत्तमाः । आराधयामास तदा पुष्पधूपानुलेपनैः

スータは言った。「かくしてそのリンガを安置すると、バラモン中の最勝者チャンダシャルマンは、その時、花と香（薫香）と塗香をもって礼拝供養した。」

Verse 28

सप्तविंशतिलिंगानां प्राप्नोति च तथा फलम् । पूजितानां द्विजश्रेष्ठा नगरे यानि तानि च

おお、二度生まれの最勝者よ。彼は、都において礼拝される二十七のリンガを供養するのと同等の功徳を得る。

Verse 29

ततः कालेन महता नागरेश्वरतुष्टितः । शिवलोकं गतः साक्षाद्यानमध्ये निवेशितः

やがて長い時を経て、ナーガレーシュヴァラを歓喜させた彼は、直ちにシヴァの世界へ赴き、神々の天の車の中央に安置された。

Verse 30

पुष्पोपि स्थापयामास पुष्पादित्यमथापरम् । पुण्ये सरस्वतीतीरे ततः पूजापरोऽभवत्

プシュパもまた、別の神格としてプシュパーディティヤを建立した。聖なるサラスヴァティーの河畔において、その後彼は礼拝にひたすら専念する者となった。

Verse 31

तस्यापि दर्शनं गत्वा प्रीत्या वचनमब्रवीत् । पुष्प तुष्टोस्मि भद्रं ते वरं प्रार्थय सुव्रत

彼に拝謁しに赴くと、神は慈しみをもって告げた。「プシュパよ、汝を嘉しとする—幸あれ。善き誓戒を守る者よ、願いの賜物を求めよ。」

Verse 32

अदेयमपि दास्यामि तस्मात्प्रार्थय मा चिरम्

「常には与え難きものさえ、我は授けよう。ゆえに願え、遅れるな。」

Verse 33

पुष्प उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव यदि देयो वरो मम । तद्देहि याचमानस्य मम यद्धृदि संस्थितम्

プシュパは言った。「もし主よ、あなたが我を喜び、もし我に賜物を与え給うなら、願うこの身に、我が心に宿るものをお授けください。」

Verse 34

चमत्कारपुरे देव तव या मूर्तयः स्थिताः । द्वादशैव प्रमाणेन पूज्याः सर्वदिवौकसाम्

「主よ、チャマトカーラプラに安立するあなたの御姿は、数にして十二。天界の住人すべてに礼拝されております。」

Verse 35

तासां पूजाफलं कृत्स्नं संप्राप्नोतु नरो भुवि । यः पूजयति मूर्तिं ते यैषा संस्थापिता मया

「この地上の人が、私の安立したこのあなたの御姿を礼拝するなら、かの十二の御姿すべてを供養する功徳の果を、余すところなく得ますように。」

Verse 36

नागरादित्य इत्येषा ख्याता भवतु भूतले । येयं सरस्वतीतीरे प्रासादे स्थापिता मया

この御姿が地上において「ナーガラーディティヤ（Nāgarāditya）」として名高くあれ――サラスヴァティー河の岸の मंदिरに、わたしが安置したこの御姿である。

Verse 37

सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय गतश्चादर्शनं रविः । दीपवद्ब्राह्मणश्रेष्ठास्तदद्भुतमिवा भवत्

スータは語った。「そのとおり」と誓うや、太陽神ラヴィは姿を消した。おお最勝のバラモンたちよ、それはまことに不思議で、灯火がふいに取り去られたかのようであった。

Verse 38

ततः कालेन महता पुष्पोपि द्विजसत्तमाः । सूर्यलोकमनुप्राप्तो विमानेन सुवर्चसा

やがて長い時を経て、おお最勝のバラモンたちよ、プシュパでさえも、まばゆく輝くヴィマーナに乗って太陽の世界へ到達した。

Verse 39

शाकम्भरीति विख्याता भार्याऽसीच्चंडशर्मणः । तया संस्थापिता दुर्गा सरस्वत्याः शुभे तटे

「シャーカンバリー（Śākambharī）」として名高い彼女は、チャンダシャルマンの妻であった。彼女によって、サラスヴァティーの吉祥なる岸辺にドゥルガー女神が安置された。

Verse 41

पुत्रि तुष्टास्मि भद्रं ते शाकंभरि प्रगृह्यताम् । वरं यत्ते सदाभीष्टं मत्प्रसादादसंशयम्

「娘よ、わたしは汝に満足した。幸いあれ、シャーカンバリーよ。願いを受けよ――汝が常に望むものは、わが恩寵によって疑いなく授けられよう。」

Verse 42

शाकम्भर्युवाच । चतुःषष्टिगणा देवि मातृणां ये व्यवस्थिताः । चमत्कारपुरे ख्याता हास्यात्तुष्टिं व्रजंति याः

シャーカンバリーは言った。「おお女神よ、正しく配されている母神たちの六十四の衆—奇跡の都カマトカーラプラに名高く、聖なる笑いによって満ち足りる者たち—」

Verse 43

या रात्रौ बलिदानेन जाते वृद्धौ ततः परम् । तत्सर्वं जायतां पुण्यं यस्ते मूर्तिं प्रपूजयेत्

夜のバリ供物によってその後に増し加わるいかなる功徳も、すべては、あなたの聖なる御像を正しく礼拝する者の福徳となりますように。

Verse 44

अत्रागत्य नदीतीरे यैषा संस्थापिता मया

ここへ来て川のほとりに、この（女神の）御姿を我が手で安置した。

Verse 45

श्रीदेव्युवाच । आश्विनस्य सिते पक्षे महानवमिसंज्ञिते । यो ममाग्रे समागत्य पूजयिष्यति भक्तितः

吉祥なる女神は告げた。「アーシュヴィナ月の白分、マハーナヴァミーと呼ばれる日に、我が御前に来て信愛（バクティ）をもって礼拝する者は—」

Verse 46

तस्य कृत्स्नं फलं सद्यो भविष्यति न संशयः । नागरस्य विशेषेण सत्यमेतन्मयोदितम्

「その信者には、完全なる果報がただちに現れる—疑いはない。とりわけナーガラ、この聖域においては真実である。かく我は宣言した。」

Verse 47

एवमुक्त्वा तु सा देवी ततश्चादर्शनं गता । तस्या नाम्ना च सा देवी प्रोक्ता शाकम्भरी भुवि

かく語り終えると、その女神はたちまち人々の眼前から姿を消した。地上においてその女神は、聖名「シャーカンバリー」として知られるようになった。

Verse 48

वृद्धेरनंतरं तस्या यः पूजां कुरुते नरः । तस्य वृद्धेर्न विघ्नः स्यात्कदाचिद्द्विजसत्तमाः

おお最勝の婆羅門たちよ、繁栄を願ったのちに彼女を礼拝する者は、その繁栄がいかなる時にも障碍に遭うことはない。

Verse 164

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये नागरेश्वरनागरादित्यशाकम्भर्युत्पत्तिवर्णनंनाम चतुःषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः

かくして、尊き『スカンダ・マハープラーナ』—八万一千頌より成るサンヒターのうち、第六部「ナーガラ・カーンダ」—聖域シュリー・ハータケーシュヴァラのマーハートミャにおける「ナーガレーシュヴァラ、ナーガラーディティヤ、ならびにシャーカンバリーの起源の叙述」と題する章、すなわち第164章はここに終わる。