Adhyaya 122

Verse 1

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोस्मि द्विजोत्तमाः । यथा स निहतो देव्या महिषाख्यो दनूत्तमः

スータは言った。おお、最勝の二度生まれの者たちよ、汝らが問うたことはすべて語り終えた――マヒシャと名づくるダーナヴァの雄が、いかに女神によって討たれたかを。

Verse 2

सांप्रतं कीर्तयिष्यामि कथां पातकनाशिनीम् । केदारसंभवां पुण्यां तां शृणुध्वं समाहिताः

今より、罪を滅する物語を宣べよう。ケーダーラより生じた清浄なる聖譚である。心を一つにして聴きなさい。

Verse 3

ऋषय ऊचुः । केदारः श्रूयते सूत गंगाद्वारे हिमाचले । स कथं चेह संप्राप्तः सर्वं विस्तरतो वद

仙人たちは言った。「おおスータよ、ケーダーラはヒマーラヤのガンガードヴァーラにあると聞く。では、いかにしてここに現れたのか。すべてを詳しく語ってください。」

Verse 4

सूत उवाच । एतत्सत्यं गिरौ तस्मिन्स्वयंभूः संस्थितः प्रभुः । परं तत्र वसेद्देवो यावन्मासाष्टकं द्विजाः

スータは言った。「それは真実である。あの山には自ら顕れた主が鎮まっておられる。だが、二度生まれし者たちよ、神はそこに八か月のみ住まわれる。」

Verse 5

यावद्घर्मश्च वर्षा च तावत्तत्र वसेत्प्रभुः । शीतकाले पुनश्चात्र क्षेत्रे संतिष्ठते सदा

暑季と雨季が続くあいだ、主はそこに住まわれる。さらに冬の季節には、再びこの聖なるクシェートラに常に安住しておられる。

Verse 6

ऋषय ऊचुः । किं तत्कार्यं वसेद्येन क्षेत्रे मासचतुष्टयम् । हिमाचले यथैवाष्टौ सूतपुत्र वदस्व नः

仙人たちは言った。「いかなる目的のために、この聖なるクシェートラに四か月住むべきなのか。さらにヒマーチャラに八か月住むのも同様に、何のためか。スータの子よ、我らに語れ。」

Verse 7

सूत उवाच । पूर्वं स्वायंभुवस्यादौ मनोर्दैत्यो महाबलः । हिरण्याक्षो महातेजास्तपोवीर्यसमन्वितः

スータは言った。「昔、スヴァーヤンブヴァ（マンヴァンタラ）の初めに、マヌに属する大力のダイティヤがいた。名をヒラニヤークシャといい、赫々と輝き、苦行（タパス）より生じた力を具えていた。」

Verse 8

तैर्व्याप्तं जगदेतद्धि निरस्य त्रिदशाधिपम् । यज्ञ भागाश्चदेवानां हृता वीर्यप्रभावतः

彼らは三十三天の主（インドラ）を追い払い、実にこの世界を蹂躙した。そして彼らの力の威力によって、神々の供犠の配分も奪われた。

Verse 9

अथ शक्रः सुरैः सार्धं गंगाद्वारं समाश्रितः । तपस्तेपे सुदुःखार्तो राज्यश्रीपरिवर्जितः

そこでシャクラ（インドラ）は神々と共にガンガードヴァーラに避難した。激しい悲しみに打たれ、王の栄華を奪われた彼は、苦行を行った。

Verse 10

तस्यैवं तप्यमानस्य तपस्तीव्रं महात्मनः । माहिषं रूपमास्थाय निश्चक्राम धरातलात्

その偉大なる魂の持ち主がこのように激しい苦行を行っている間に、（主は）水牛の姿をとって大地の表面から現れた。

Verse 11

स्वयमेव महादेवस्ततः शक्रमुवाच ह । केदारयामि मे शीघ्रं ब्रूहि सर्वं सुरोत्तम । दैत्यानामथ सर्वेषां रूपेणानेन वासव

その時、マハーデーヴァ自身がシャクラに語りかけた。「神々の中で最も優れた者よ、速やかに全てを私に話せ。ヴァーサヴァよ、まさにこの姿で、私は全てのダイティヤ（悪魔）を『引き裂く』（ケーダーラヤーミ）であろう。」

Verse 12

इन्द्र उवाच । हिरण्याक्षो महादैत्यः सुबाहुर्वक्र कन्धरः । त्रिशृंगो लोहिताक्षश्च पंचैतान्दारय प्रभो । हतैरेतैर्हतं सर्वं दानवानामसंशयम्

インドラは言った。「ヒラニヤークシャは大ダイティヤです。またスバーフ、ヴァクラカンダラ、トリシュリンガ、ローヒタークシャもおります。主よ、これら五人を貫き、滅ぼしてください。彼らが討たれれば、全てのダーナヴァ（魔族）は確実に討たれたことになります。」

Verse 13

किमन्यैः कृपणैर्ध्वस्तैर्यैः किंचिन्नात्र सिध्यति । तस्य तद्वचनश्रुत्वा भगवांस्तूर्णमभ्यगात् । यत्र दानवमुख्योऽसौ हिरण्याक्षो महाबलः

「ここで何一つ成し得ぬ、すでに打ち砕かれた哀れな敵どもなど、ほかに何の用があろうか。」その言葉を聞くや、福徳具足の主はただちに赴き、ダーナヴァの首領にして大力のヒラニヤークシャのいる所へ向かった。

Verse 14

अथ तं दूरतो दृष्ट्वा महिषं पर्वतोपमम् । आयातं रौद्ररूपेण दानवाः सर्वतश्च ते

そのとき彼らは遠くから、山のごとき姿の水牛が、猛々しく憤怒の相をもって近づいて来るのを見た。するとダーナヴァたちは四方から集まり来た。

Verse 15

ततो जघ्नुश्च पाषाणैर्लगुडैश्च तथापरे । क्ष्वेडितास्फोटितांश्चक्रुस्तथान्ये बलगर्विताः

すると、ある者は石や棍棒で（彼を）打ち、またある者は力を誇って驕り、威嚇の叫びをあげ、手を打ち鳴らし、指を鳴らして虚勢を示した。

Verse 16

अथवमन्य तान्देवः प्रहारं लीलया ददौ । यत्रास्ते दानवेन्द्रोऽसौ चतुर्भिः सचिवैः सह

そのとき主なる神は彼らを顧みず、戯れのごとく軽々と一撃を与え、四人の大臣とともに立つダーナヴァの王のもとへ進んだ。

Verse 17

ततः शस्त्रं समुद्यम्य यावद्धावति सम्मुखः । तावच्छृंगप्रहारेण सोनयद्यमसादनम्

そして（敵が）武器を振り上げ、正面から突進して来たその瞬間、主は角の一撃をもって彼をヤマの住処へと送り去った。

Verse 18

हत्वा तं सचिवान्पश्चात्सुबाहुप्रमुखांश्च तान् । जघान हन्यमानोऽपि समन्ताद्दानवैः परैः

かの魔王の大臣たち—スバーフ（Subāhu）を先頭とする者ども—を討ち果たしたのち、なお四方より残るダーナヴァ（Dānava）に攻め立てられつつも、彼は他の者たちをも打ち倒した。

Verse 19

न तस्य लगते क्वापि शस्त्रं गात्रे कथंचन । यत्नतोऽपि विसृष्टं च लब्धलक्षैः प्रहारिभिः

いかなる武器も、どこであれ彼の身体に少しも食い込むことはなかった。狙いを定めた攻め手が力の限り放っても、なお届かなかった。

Verse 20

एवं पंच प्रधानास्तान्हत्वा दैत्यान्महेश्वरः । भूयो जगाम तं देशं यत्र शक्रो व्यवस्थितः । अब्रवीच्च प्रहष्टात्मा ततः शक्रं तपोन्वितम्

かくしてマヘーシュヴァラは、五人の主たるダイティヤを討ち滅ぼし、再びシャクラ（インドラ）の陣する地へ赴いた。そこで歓喜の心をもって、苦行の力に満ちたシャクラに語りかけた。

Verse 22

मत्तोऽन्यदपि देवेश वरं प्रार्थय वांछितम् । कैलासशिखरं येन गच्छामि त्वरयाऽन्वितः

（シヴァ曰く）「おお देवたちの主よ、望むままに、さらに別の恩寵を我に求めよ—それによって我が速やかにカイラーサの峰へ赴けるように。」

Verse 23

इन्द्र उवाच । अनेनैव हि रूपेण तिष्ठ त्वं चात्र शंकर । त्रैलोक्यरक्षणार्थाय धर्माय च शिवाय च

インドラは言った。「おおシャンカラよ、まさにこの御姿のまま、ここに留まり給え—三界を守護するため、ダルマのため、そして吉祥なる安寧のために。」

Verse 24

श्रीभगवानुवाच । एतद्रूपं मया शक्र कृतं तस्य वधाय वै । अवध्यः सर्वभूतानां यतोन्येषां मया हतः

世尊は仰せになった。「おおシャクラよ、まことに彼を討つために、わたしはこの姿を取った。彼はあらゆる生きとし生けるものに対して不殺の者であったゆえ、他ならぬわたしが彼を滅したのだ。」

Verse 25

तस्मादत्रैव ते वाक्यात्स्थास्यामि सुर सत्तम । अनेनैव तु रूपेण मोक्षदः सर्वदेहिनाम्

「ゆえに、汝の言葉に従い、神々の中の最勝者よ、わたしはこの地にとどまろう。そしてこの同じ姿のまま、すべての有身の者に解脱を授ける。」

Verse 26

एवमुक्त्वा विरूपाक्षश्चक्रे कुंडं ततः परम् । शुद्धस्फटिकसंकाशं सुस्वादुक्षीरवत्प्रियम्

そう語り終えると、ヴィルーパークシャ（シヴァ）はさらにクンダ（聖なる水の池）を造り出した。それは清らかな水晶のように輝き、その水は愛でられ、味わえば乳のごとく甘美であった。

Verse 27

ततः प्रोवाच देवेन्द्रं मेघगंभीरया गिरा । शृण्वतां सर्वदेवानां भगवांस्त्रिपुरातकः

その後、世尊にしてトリプラを滅ぼす御方は、雷雲のごとく深い声でデーヴェーンドラに語りかけた。諸天は皆、耳を澄ませていた。

Verse 28

यो मां दृष्ट्वा शुचिर्भूत्वा कुंडमेतत्प्रपश्यति । त्रिः पीत्वा वामसव्येन द्वाभ्यां चैव ततो जलम्

わたしを拝して清らかとなり、この聖なる池を仰ぎ見る者は誰であれ—その水を三度すすり、さらに左手と右手でその水を取って…

Verse 30

वामेन मातृकं पक्षं दक्षिणेनाथ पैतृकम् । उभाभ्यामथ चात्मानं कराभ्यां मद्वचो यथा

左の手で母方を清め、右の手で父方を清めよ。ついで両の手にて己を清めよ—まさに我が言葉の教えのとおりに。

Verse 31

इन्द्र उवाच । अहमागत्य नित्यं त्वां स्वर्गाद्वृषभवाहन । अत्रस्थं पूजयिष्यामि पास्यामि च तथोदकम्

インドラは言った。「天より日々ここに来よう、牡牛の旗を掲げる主よ。この地に住まわれるあなたを礼拝し、またこの聖なる水をも飲もう。」

Verse 32

के दारयामि यत्प्रोक्तं त्वया महिषरूपिणा । केदार इति नाम्ना त्वं ततः ख्यातो भविष्यसि

「水牛の姿にてあなたが語られた御言葉を、我は担い支えよう。ゆえに、これよりあなたは『ケーダーラ』の名によって世に知られよう。」

Verse 33

श्रीभगवानुवाच । यद्येवं कुरुषे शक्र ततो दैत्यभयं न ते । भविष्यति परं तेजो गात्रे संपत्स्यतेऽखिलम्

世尊は告げられた。「もしそのように行うなら、シャクラよ、汝にダーナヴァらへの恐れはない。至上の光輝が起こり、汝の身にあまねく満ち渡るであろう。」

Verse 34

एवमुक्तः सहस्राक्षस्ततः प्रासादमुत्तमम् । तदर्थं निर्मयामास साध्वालोकं मनोहरम्

かく教えを受けたサハスラークシャ（インドラ）は、そのために最上の殿堂を建立させた—美しく、心を喜ばせ、善き人々が拝観するにふさわしいものを。

Verse 35

ततः प्रणम्य तं देवमनुमन्त्र्य ततः परम् । जगाम निजमावासं मेरुशृंगाग्रसंस्थितम्

それから彼はその神に伏して礼拝し、恭しく辞して、須弥山（メール）の峰頂にある自らの住処へと赴いた。

Verse 36

ततश्चागत्य नित्यं स स्वर्गाद्देवस्य शूलिनः । केदारस्य सुभक्त्याढ्यां पूजां चक्रे समाहितः

その後、彼は日々天界より来たり、心を一つにして、三叉戟を執る主ケーダーラに、篤き信愛に満ちた供養を捧げた。

Verse 37

मन्त्रोदकं च त्रिः पीत्वा ययौ ब्राह्मणसत्तमाः । कस्यचित्त्वथ कालस्य यावत्तत्र समाययौ

真言により加持された水を三度飲み、かの最勝の婆羅門は去った。やがて時が過ぎ、彼は再びその同じ地へと来た。

Verse 38

तावद्धिमेन तत्सर्वं गिरेः शृंगं प्रपूरितम् । तच्च कुण्डं स देवश्च प्रासादेन समन्वितः

その頃には、山の峰はことごとく雪に満たされていた。かの聖なる池（クンダ）も現れ、さらにその神も、壮麗な祠堂（プラサーダ）を伴って顕現した。

Verse 39

ततो दुःखपरीतात्मा भक्त्या परमया युतः । तां दिशं प्रणिपत्योच्चैर्जगाम निजमंदिरम्

それから、悲しみに心を包まれながらも至上の信愛を具え、彼はその方角に向かって恭しく礼拝し、自らの住処へと帰って行った。

Verse 40

एवमागच्छतस्तस्य गतं मासचतुष्टयम् । अपश्यतो महादेवं दिदृक्षागतचेतसः

かくして彼がそのまま行を続けるうちに四か月が過ぎた――なおマハーデーヴァを拝することは叶わなかったが、その心はただ御姿を見たいという渇仰に定まっていた。

Verse 41

ततः प्राप्ते पुनर्विप्रा घर्मकाले हिमालये । संयातो दृक्पथं देवः स तथारूपसंस्थितः

やがて、婆羅門たちよ、ヒマーラヤに暑季が再び訪れたとき、神は視界のうちに現れ――まさにその同じ御姿のまま、顕現してお立ちになった。

Verse 42

ततः पूजां विधायोच्चैश्चातुर्मास्यसमुद्भवाम् । गीतवाद्यादिकं चक्रे तत्पुरः श्रद्धयान्वितः

それから彼は、チャートゥルマーシャの行に伴う礼拝を正しく修し、御前にて歌と楽の供養などを、篤い信心をもって捧げた。

Verse 43

अथ देवः समालोक्य तां श्रद्धां तस्य गोपतेः । प्रोवाच दर्शनं गत्वा भगवांस्त्रिपुरांतकः

そのとき主、トリプラーンタカは、そのゴーパティ（牛の主）の信心を見そなわし、ダールシャナを授けんと御前に現れて、彼に語りかけた。

Verse 44

परितुष्टोऽस्मि देवेश भक्त्या चानन्ययाऽनया । तस्मात्प्रार्थय दास्यामि यं कामं हृदिसंस्थितम्

「神々の主よ、そなたのこの無二の帰依に、われは深く満足した。ゆえに願え――心に宿るいかなる望みも、われが授けよう。」

Verse 45

शक्र उवाच । तव प्रसादात्संजातं ममैश्वर्यमनुत्तमम् । यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु तत्सर्वं गृहसंस्थितम्

シャクラは言った。「あなたのご加護により、比類なき主権が我に生じた。三界にあるものは何であれ、すべて我が領域のうちに安らかに収まっている。」

Verse 46

तस्माद्यदि प्रसादं मे करोषि वृषभध्वज । वरं वा यच्छसि प्रीतस्तत्कुरुष्व वचो मम

「ゆえに、もし我にご慈愛を垂れたまうなら、牛を旗印とする御方ヴリシャバドヴァジャよ。あるいは、喜びて恩寵を授けたまうなら——この我が願いを成就したまえ。」

Verse 47

पर्वतोऽयं भवेद्गम्यो मासानष्टौ सुरेश्वर । यावन्मीनस्थितो भानुः प्रगच्छति श्रुतं मया

「神々の主よ、この山は八か月のあいだ到達できると聞く——太陽が魚宮（うお座）にとどまりつつ巡る間である、と私は聞き及んだ。」

Verse 48

ततः परमगम्यश्च हिमपूरेण संवृतः । यदा स्याच्चतुरो मासान्यावत्कुम्भगतो रविः

「その後は深い雪に覆われ、到達はきわめて困難となる。これは四か月続き、太陽が宝瓶宮（みずがめ座）に入るまでである。」

Verse 49

संजायतेऽप्यगम्यश्च ममापि त्रिपुरांतक । किं पुनः स्वल्पसत्त्वानां नरादीनां सुरेश्वर

「それは我にとってさえ到達不能となる、トリプラーンタカ（トリプラを滅ぼす御方）よ。まして力弱き衆生——人間などは、いかばかりであろうか、神々の主よ。」

Verse 50

तस्मात्स्वर्गेऽथ पाताले मर्त्ये वा त्रिदशेश्वर । कुरुष्वानेनरूपेण स्थितिं मासचतुष्टयम् । येन न स्यात्प्रतिज्ञाया हानिर्मम सुरेश्वर

ゆえに—天にあろうと、パーターラ（地下界）にあろうと、あるいは人界にあろうと—三十神の主よ、このままの御姿にて四か月のあいだお留まりください。わが誓願が破られぬために、神々の主よ。

Verse 51

सूत उवाच । ततो देवश्चिरं ध्यात्वा प्रोवाच बलसूदनम् । परं संतोषमापन्नो मेघनिर्घोषनिःस्वनम्

スータは語った。するとその神は久しく思惟し、バラスーダナに告げた。大いなる歓喜に満ち、その声は雲の轟きのごとく鳴り響いた。

Verse 52

आनर्तविषये क्षेत्रं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । अस्मदीयं सहस्राक्ष विद्यते धरणीतले

アーナルタの国に、ハーṭケーシュヴァラと名づけられた聖なるクシェートラがある。それは我らのもの、千眼者（インドラ）よ、そして地上に現存している。

Verse 53

तत्राहं वृश्चिकस्थेऽर्के सदा स्थास्यामि वासव । यावत्कुम्भस्य पर्यंतं तव वाक्यादसंशयम्

そこにて我は常に留まろう、ヴァーサヴァ（インドラ）よ。太陽が蠍宮にある時より、宝瓶宮の終わりに至るまで—汝の言葉ゆえ、疑いはない。

Verse 54

तस्मात्तत्र द्रुतं गत्वा कृत्वा प्रासादमुत्तमम् । मम रूपं प्रतिष्ठाप्य कुरुपूजा यथोचिताम् । येन तत्र निजं तेजो धारयामि तवार्थतः

ゆえに、ただちにそこへ赴き、すぐれた堂宇を建立し、我が御姿を安置して、しかるべき作法にて供養を行え。そうすれば我は、汝のために、そこにて自らの神光を保ち続けよう。

Verse 55

सूत उवाच । एतच्छ्रुत्वा सहस्राक्षो देवदेवस्य शूलिनः । गत्वा तत्र ततश्चक्रे यद्देवेनेरितं वचः

スータは語った。「これを聞くや、サハスラークシャはそこへ赴き、神々の神にして三叉を執る主シュ―リンの命じた言葉のとおり、ことごとく行った。」

Verse 56

प्रासादं निर्मयित्वाथ रूपं संस्थाप्य शूलिनः । कुण्डं चक्रे च तद्रूपं स्वच्छोदकसमावृतम्

「ついで堂宇を建立し、シュ―リンの御姿を安置してから、その御姿に相応するクンダ（聖なる池）を造り、澄みきった水で四方を満たした。」

Verse 57

ततश्चाराधयामास पुष्पधूपानुलेपनैः । स्नात्वा कुण्डेऽपिबत्तोयं त्रिःकृत्वा च यथापुरा

それから花と香と芳香の塗香をもって（主を）礼拝した。クンダで沐浴し、その水を古来の作法のまま三度飲んだ。

Verse 58

एवं स भगवांस्तत्र शक्रेणाराधितः पुरा । समायातोऽत्र विप्रेंद्राः सुरम्यात्तु हिमाचलात्

かくして、その福徳具足の主は、昔そこにおいてシャクラ（インドラ）により礼拝された。おお婆羅門の中の最勝者よ、神々に愛でられるヒマーチャラ（ヒマラヤ）より、主はこの地へ来臨された。

Verse 59

यस्तमाराधयेत्सम्यक्सदा मासचतुष्टयम् । हिमपातोद्भवे मर्त्यः स शिवाय प्रपद्यते

彼を正しく礼拝し、四か月のあいだ絶えず勤める者は—雪より生じたその聖地において—その人間はシヴァに帰依し、庇護を得る。

Verse 60

शेषकालेऽपि यः पूजां करोत्येव सुभक्तितः । स पापं क्षालयेत्प्राज्ञ आजन्ममरणांतिकम्

その時期以外であっても、真実の帰依をもって礼拝を行う者は、賢者たちよ、生から命の終わりに至るまでの罪を洗い清める。

Verse 61

तत्र गीतं प्रशंसंति नृत्यं चैव पृथग्विधम् । देवस्य पुरतः प्राज्ञाः सर्वशास्त्रविशारदाः

そこでは神の御前にて、あらゆるシャーストラに通じた賢者たちが、聖なる歌と種々の舞を讃える。

Verse 62

अत्र श्लोकः पुरा गीतो नारदेन सुरर्षिणा । तद्वोऽहं कीर्तयिष्यामि श्रूयतां ब्राह्मणोत्तमाः

ここでかつて、天の聖仙ナーラダが一つの詩偈を歌った。今それを汝らに誦しよう—聞け、最勝のバラモンたちよ。

Verse 63

केदारे सलिलं पीत्वा गयापिडं प्रदाय च । ब्रह्मज्ञानमथासाद्य पुनर्जन्म न विद्यते

ケーダーラの水を飲み、ガヤーでピンダを供え、そしてブラフマンの智を得れば—再生はもはやない。

Verse 64

एतद्वः सर्वमाख्यातं केदारस्य च संभवम् । आख्यानं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

これらすべてを汝らに語り終えた—ケーダーラの起源と顕現である。この聖なる物語は、最勝のバラモンたちよ、あらゆる罪を滅する。

Verse 65

यश्चैतत्छृणुयात्सम्यक्पठेद्वा तस्य चाग्रतः । श्रावयेद्वापि वा विप्राः सर्वपातकनानम् । केदारस्य स पापौघैर्मुच्यते तत्क्षणान्नरः

これを正しく聞く者、あるいは他者の前で声に出して読誦する者、または聞かせるように取り計らう者は—おおブラーフマナたちよ—この聖なる物語によって一切の罪が滅せられる。その人はケーダーラに関わる罪の山から、その瞬間に解き放たれる。

Verse 294

कराभ्यां स पुमान्नूनं तारयेच्च कुलत्रयम् । अपि पापसमाचारं नरकेऽपि व्यव स्थितम्

その人は自らの両手によって、必ずや自分の家系三代を救い渡す。たとえ罪深い行いの者であっても、たとえ地獄に在る者であっても。