Adhyaya 11

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । चमत्कारः कथं राजा मुक्तः कुष्ठेन सूतज । कथं तेन तपस्तप्तं कियत्कालं च भूभुजा

聖仙たちは言った。「おおスータの子よ、王はいかにして癩病（らいびょう）から解き放たれたのか――その奇瑞はいかなるものか。あの君主はどのように苦行（タパス）を修し、どれほどの期間行ったのか。」

Verse 2

कतमे ब्राह्मणास्ते वै शंखतीर्थं प्रदर्शितम् । यैस्तस्य रोगमुक्त्यर्थं दुःखितस्य महात्मनः

「また、誰なるバラモンたちが彼にシャンカティールタ（Śaṅkhatīrtha）を示したのか――病に苦しむその大いなる魂（マハートマン）を解放せんがために、それを顕した者たちは誰か。」

Verse 3

कतमं शंखतीर्थं तत्कस्मिन्स्थाने व्यवस्थितम् । किंप्रभावं च निःशेषं सर्वं विस्तरतो वद

「そのシャンカティールタとはいかなる聖なる渡しで、いずこに स्थापित（せつりつ）されているのか。さらにその霊験はいかなるものか。余すところなく、詳しく語ってください。」

Verse 4

सूत उवाच । अहं वः कीर्तयिष्यामि कथामेतां मनोहराम् । सर्वपापहरां विप्राश्चमत्कारनृपोद्भवाम्

スータは言った。「おおバラモンたちよ、私はこの心を喜ばせる物語を語ろう――それは一切の罪を滅するものであり、奇瑞の王（チャーマトカーラ）に由来する。」

Verse 5

स भ्रांतः सर्वतीर्थानि प्रभासाद्यानि कृत्स्नशः । तपस्वी नियताहारो भिक्षान्नकृतभोजनः

彼はプラバーサ（Prabhāsa）をはじめ、あらゆるティールタ（聖なる渡し）を余すところなく巡った。苦行者として食を慎み、托鉢（ビクシャー）によって得た食で身を支えた。

Verse 6

पृच्छमानो भिषग्मुख्यानौषधानि मुहुर्मुहुः । मंत्रान्मंत्रविदश्चैव रोगनाशाय नित्यतः

彼は幾度となく名高き医師たちに薬を問い、また真言に通じた者たちに誦すべきマントラを尋ね、常に病の滅尽を願い求めた。

Verse 7

न लेभे किंचिदिष्टं वा स मंत्रं भेषजं च वा । तीर्थं वा नृपशार्दूलो येन स्याद्व्याधिसंक्षयः

王たちの中の虎たるその王は、望ましきものを何一つ得なかった。真言も薬も、さらには病を尽きさせるティールタ（聖地）さえ見いだせなかった。

Verse 9

निवासमकरोत्तस्मिन्क्षेत्रे पुण्यतमे चिरम् । शीर्णपर्णफलाहारो भूमौ शेते सदा निशि । अन्य स्याऽन्यस्य वृक्षस्य मदाहंकारवर्जितः

彼はその最も功徳深き聖域に久しく住まいを定めた。落ち葉と落果を糧とし、夜ごと地に臥して眠り、木から木へと移りつつ、驕りと我執を離れていた。

Verse 10

ततः कतिपयाहस्य भ्रममाणो महीपतिः । सोऽपश्यद्ब्राह्मणश्रेष्ठांस्तीर्थयात्राश्रयान्बहून्

それから数日さまよったのち、王は多くの最勝のバラモンたちを見た。彼らはティールタ巡礼の旅に身を寄せる巡礼者であった。

Verse 11

इति श्रीस्कांदे महापुराणएकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शंखतीर्थोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णने चमत्कारभूपतिना व्राह्मणेभ्यो नगरदानवर्णनंनामैकादशोऽध्यायः

かくして第十一章「奇瑞王チャマトカーラがバラモンたちに都を布施したことの叙述」は終わる。これは『聖スカンダ・マハープラーナ』（八万一千頌のサンヒター）第六ナガラ・カンダにおける、ハータケーシュヴァラ聖域の功徳を讃え、さらにシャンカティールタの起源と威徳を説く章段に属する。

Verse 13

अस्ति कश्चिदुपायोऽत्र दैवो वा मानुषोऽपि वा । भेषजं वाऽथ मंत्रो वा येन कुष्ठं प्रशाम्यति

神によるものであれ、人によるものであれ、薬であれ、真言であれ、このハンセン病を鎮める手立てはここにないだろうか。

Verse 15

अथवा वित्थ नो यूयं त्यक्ष्यामीह कलेवरम् । प्रविश्याग्निं जलं वाऽपि भक्षयित्वाऽथ वा विषम्

もしあなた方が術を知らぬなら、私はここでこの身を捨てよう。火に入り、水に入り、あるいは毒を仰いで。

Verse 16

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वे ते द्विजसत्तमाः । प्रोचुः कृपासमाविष्टास्ततस्तं पृथिवीश्वरम्

彼の言葉を聞いて、再生族の賢者たちのなかでも最も優れた者たちは皆、慈悲の心に動かされ、その大地の王に語りかけた。

Verse 17

अस्ति पार्थिवशार्दूल स्थानादस्माददूरतः । शंखतीर्थमिति ख्यातं सर्वरोगक्षयावहम्

王の中の虎よ、ここから遠くないところに、シャンカティールタとして知られる聖なる浅瀬があり、それはあらゆる病を滅ぼす力を持っています。

Verse 18

ये नरा व्याधिना ग्रस्ताः काणाश्चांधास्तथा जडाः । हीनांगाश्चाऽधिकांगाश्च कुरूपा विकृताननाः

病に冒された人々、片目の者、盲目の者、愚鈍な者、手足が欠けた者や多すぎる者、そして顔が歪んだ醜い者たち……

Verse 19

तेऽपि चैत्रस्य कृष्णादौ स्नातास्तत्राकृताशनाः । भवंति नीरुजः सद्यश्चित्रासंस्थे निशाकरे

彼らでさえ、チャイトラ月の黒分の初めにその地で沐浴し、食を断って斎戒すれば、月がチトラー（Citrā）の宿にあるとき、ただちに病を離れる。

Verse 20

अस्माभिः शतशो दृष्टा द्वादशार्कसमप्रभाः । कामदेवसमाकारास्तेजोवीर्यसमायुताः

われらは幾百と見た。十二の太陽に等しく輝き、カーマデーヴァのごとく麗しい姿を備え、光輝と精気に満ちた人々を。

Verse 21

राजोवाच । शंखतीर्थं कथं ज्ञेयं मया ब्राह्मणसत्तमाः । कथं चैव समुत्पन्नं वदध्वं मम विस्तरात्

王は言った。「おお、最勝のバラモンたちよ、我はいかにしてシャンカティールタ（Śaṅkhatīrtha）を見分けるべきか。さらに、それはいかにして生じたのか。詳しく我に語れ。」

Verse 22

ब्राह्मणा ऊत्रुः । आसीत्पूर्वं मुनिश्रेष्ठो लिखिताख्यो महीतले । शांडिल्यस्य मुनेः पुत्रस्तपोवीर्यसमन्वितः

バラモンたちは答えた。「昔、この地上にリキタ（Likhita）という最勝の牟尼がいた。彼はシャーンディリヤ（Śāṇḍilya）仙の子であり、苦行（タパス）より生じた力を具えていた。」

Verse 23

अथ तस्यानुजो जज्ञे शंखाख्यो धर्मशास्त्रवित् । कन्दमूलफलाहारः सदैव तपसि स्थितः

ついで彼の弟が生まれ、名をシャンカ（Śaṅkha）といった。ダルマ・シャーストラに通じ、根・塊茎・果実を食として、常に苦行に安住していた。

Verse 24

कस्यचित्त्वथ कालस्य लिखितस्याऽश्रमं ययौ । शंखः स्वादुफलार्थाय पीडितोतिबुभुक्षया

ある時、シャンカ（Śaṅkha）は激しい飢えに責められ、甘き果実を求めてリキタ（Likhita）の庵（あん）へ赴いた。

Verse 25

स शून्यमाश्रमं प्राप्य लिखितस्य महात्मनः । आत्मीयानीति मन्वानः फलानि जगृहे ततः

大徳リキタの庵に着くと、そこは空であった。彼は「これは我がもの同然」と思い、果実を手に取った。

Verse 26

भक्षयामास भूरीणि पक्वानि मधुराणि च । एतस्मिन्नन्तरे प्राप्तो लिखितः शिष्यसंयुतः

彼は熟して甘い果実を多く食した。その折、弟子を伴ったリキタがそこへ到着した。

Verse 27

स गृहीतफलं दृष्ट्वा शंखं प्रोवाच कोपतः

果実が取られているのを見て、彼は怒りをもってシャンカに告げた。

Verse 28

अदत्तानि मया पाप फलानि हृतवानसि । कस्मात्त्वं चौर्यरूपेण नानुबन्धमवेक्षसे

「罪ある者よ！我が与えぬ果実を汝は奪い取った。盗人の姿となりながら、なぜ後に随う報いを省みぬのか。」

Verse 29

शंख उवाच । सत्यमेतद्द्विजश्रेष्ठ यत्त्वया परिकीर्तितम् । फलानि प्रगृहीतानि विजनेऽत्र तवाश्रमे

シャンカは言った。「まことにそのとおりです、二度生まれし者のうち最勝の方よ。あなたが述べられたことは真実です。この寂しい場所、このあなたの庵において、私はその果実を取ってしまいました。」

Verse 30

तस्मात्कुरु यथार्हं मे निग्रहं चौर्यसंभवम् । इह लोकः परश्चैव येन मे स्यात्सुखावहः

「ゆえに、この盗みから生じた相応の戒めを私にお与えください。そうすれば、この世も来世も、私にとって吉祥となり安寧をもたらすでしょう。」

Verse 31

ततः स हस्तमादाय हस्ते शंखस्य तत्क्षणात् । चकर्त कोपमाविष्टो वार्यमाणोऽपि तापसैः

それから彼はシャンカの手をつかみ、たちまちそれを切り落とした。怒りに呑まれており、修行者たちが制止してもなおであった。

Verse 32

छिन्नहस्तोऽपि शंखस्तु तपश्चक्रे सुदारुणम् । विशेषेण समासाद्य स्वाश्रमे भूय एव तु

手を断たれてなお、シャンカはきわめて苛烈な苦行（タパス）を行った。再び自らの庵に戻り、いっそう特別な精進をもってそれを続けた。

Verse 33

ततस्तुष्टो महादेवस्तस्य कालेन केन चित् । प्रोवाच दर्शनं गत्वा तं च शंखमुनीश्वरम्

やがてマハーデーヴァは彼に満悦された。近づいて御姿の拝謁（ダルシャナ）を授け、聖仙の主たるムニ、シャンカに語りかけた。

Verse 34

महेश्वर उवाच । भोभो मुने महासत्त्व दुष्करं कृतवानसि । वरं गृहाण मत्तस्त्वं मनसा समभीप्सितम्

マヘーシュヴァラは言った。「おお牟尼よ、大いなる魂の者よ、汝は成し難きことを成し遂げた。われより恩寵を受けよ—汝の心が真に願うものを。」

Verse 35

शंख उवाच । यदि तुष्टोसि मे देव वरं चेद्यच्छसि प्रभो । स्यातां मे तादृशौ हस्तौ भूयोऽपि सुरसत्तम

シャṅカは言った。「もし主よ、あなたが我を嘉し、恩願を授け給うなら、天の中の最勝者よ、かつてのような両の手を再び我に与え給え。」

Verse 36

तथेदं मम नामांकं तीर्थं स्यात्सुरसत्तम । विख्यातं सर्वलोकेषु सर्वपापहरं नृणाम्

「かくしてこの聖なるティールタは我が名を帯びるであろう、天の中の最勝者よ。あらゆる世界に名高く、人々の一切の罪を除き去る。」

Verse 37

हीनांगो वाधिकांगो वा व्याधिना ग्रस्त एव च । अत्र स्नानं करोत्याशु स भूयः स्यात्पुनर्नवः

「肢体の欠けた者であれ、余分な肢を持つ者であれ、病に苦しむ者であれ—ここで沐浴すれば、たちまち新たに甦り、あたかも完全に復したかのようになる。」

Verse 38

भगवानुवाच । एतत्तीर्थं तु विख्यातं तव नाम्ना भविष्यति । अद्यप्रभृति विप्रेन्द्र देहिनां पापनाशनम्

世尊は言った。「このティールタはまことに汝の名によって名高くなるであろう。今日より、婆羅門の中の最勝者よ、身を受けた者たちの罪を滅する。」

Verse 39

हीनांगो वाधिकांगो वा योऽत्र स्नानं करिष्यति । चैत्रे शुक्ले निराहारश्चित्रासंस्थे निशाकरे । सुवर्णांगः स तेजस्वी भविष्यति न संशयः

肢が欠けていようと余分な肢があろうと、ここで沐浴する者は—チャイトラ月の白分（明半月）に断食し、月がチトラー宿にあるとき—黄金の肢を得て光り輝くであろう、疑いない。

Verse 40

सकामो यदि विप्रेंद्र ध्यायमानः सुरूपताम् । निष्कामो वा परं स्थानं गमि ष्यति शिवात्मकम्

おお、婆羅門の長よ。欲をもってこれを行い、美を観想する者は端正なる姿を得る。だが欲なき者は、シヴァの本性なる至上の住処へと赴く。

Verse 41

अत्र श्राद्धे कृते ब्रह्मंश्चतुर्दश्यां निशाकरे । चित्रास्थिते प्रयास्यंति पितरस्तृप्तिमुत्तमाम्

婆羅門よ。ここでシュラーダ（śrāddha）を、月の第十四日（チャトゥルダシー）にして、月がチトラー宿にあるときに行えば、祖霊ピトリたちは最上の満足を得る。

Verse 42

अद्यैव विप्रशार्दूल चैत्रशुक्लांत उत्तमः । अपराह्णे निशानाथश्चित्रायोगं प्रयास्यति

まさに今日この日、婆羅門の中の虎よ。チャイトラ月の白分の最上の終わりに、午後、夜の主（月）はチトラーの結合（チトラー・ヨーガ）へと入る。

Verse 43

तत्रोपवासयुक्तस्य सम्यक्स्नातस्य तत्क्षणात् । स्यातां हस्तौ सुरूपाढ्यौ यथा पूर्वं तथा हि तौ

そこで、断食（ウパヴァーサ）を守り、正しく沐浴した者には、その瞬間に両の手が端正な姿を具えて—以前のとおり、まさにそのとおりに回復する。

Verse 44

एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चादर्शनं गतः । शंखोऽपि कुतपे काले तत्र स्नानमथाकरोत्

かく語り終えると、福徳具足の主は忽ち視界より姿を消された。その後、シャṅカもまた、相応しきクタパの時に、かの地で沐浴の行を修した。

Verse 45

ततश्च तत्क्षणाज्जातौ हस्तौ तस्य यथा पुरा । रक्तोत्पलनिभौ कांतौ मत्स्यचिह्नेन चिह्नितौ

するとその瞬間、彼の両手は昔のままに甦った。紅蓮のごとく艶やかで、魚の印をもって標されていた。

Verse 46

ब्राह्मणा ऊचुः । एवं तद्धरणीपृष्ठे तीर्थं जातं नृपोत्तम । प्रभावाद्देवदेवस्य चंद्रांकस्य शुभावहम्

バラモンたちは言った。「かくして、王の中の最勝者よ、この大地の上にティールタ（聖なる渡り場）が生じた。諸神の神チャンドラーンカの神威により、吉祥にして福徳をもたらすものとなったのだ。」

Verse 47

तस्मात्त्वमपि राजेंद्र तत्र स्नानं समाचर । चैत्रे शुक्लचतुर्दश्यां चित्रासंस्थे निशाकरे

ゆえに、王たちの主よ、汝もまた彼の地で沐浴を行うべし。チャイトラ月の白分十四日、月がチトラー宿に在る時である。

Verse 48

भविष्यसि न संदेहः सर्वरोगविवर्जितः । वयं ते दर्शयिष्यामः प्राप्ते काले यथोदिते

汝は疑いなく、あらゆる病を離れるであろう。しかるべき時が来れば、言われたとおり、我らが汝を導き、（作法と場所とを）示そう。

Verse 49

सूत उवाच । ततः कतिपयाहेन चैत्रकृष्णादिरागतः । चित्रासंस्थे निशानाथे संप्राप्ता च चतुर्दशी

スータは語った。「幾日か過ぎて、チャイトラ月の暗黒半月（クリシュナ・パクシャ）が到来した。月がチトラー宿に在るとき、また第十四月日（チャトゥルダシー）も訪れた。」

Verse 50

ततस्ते ब्राह्मणा भूपं समादाय च तत्क्षणात् । शंखतीर्थं समुद्दिश्य गतास्तस्य हितैषिणः

そのとき、王の安寧を願うブラーフマナたちは、ただちに王を伴い、シャṅカ・ティールタ（Śaṅkha-tīrtha）を目指して旅立った。

Verse 51

ततः स मनसि ध्यात्वा कुष्ठव्याधिपरिक्षयम् । स्नानं चक्रे यथान्यायं श्रद्धया परया युतः

それから彼は、癩病が完全に滅び去ることを心に観想し、至上の信（シュラッダー）を具えて、定めの作法どおりに沐浴を行った。

Verse 52

ततः कुष्ठविनिर्मुक्तो द्वादशार्कसमप्रभः । निष्क्रांतः सलिलात्तस्माद्धर्षेण महतान्वितः

そのとき彼は癩病から解き放たれ、十二の太陽のごとく輝き、あの水から上がって、計り知れぬ歓喜に満たされた。

Verse 53

ततः प्रणम्य तान्सर्वान्ब्राह्मणान्वेदपारगान् । कृतांजलिपुटो भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह

それから彼は、ヴェーダに通暁するすべてのブラーフマナに礼拝し、合掌して恭しく、次の言葉を述べた。

Verse 54

प्रसादेन हि युष्माकं मुक्तोऽहं ब्राह्मणोत्तमाः । कुष्ठव्याधेर्महाकालं गर्हितोस्म्येव देहिनाम्

汝らの御慈悲の御加護により、ああ最勝のバラモンたちよ、我は癩病という恐るべき患いより解き放たれた。久しく耐え、身ある者の間で蔑まれてきた苦しみであった。

Verse 55

तस्मान्नाहं करिष्यामि राज्यं ब्राह्मणसत्तमाः । तीर्थेऽत्रैवाधुना नित्यं चरिष्यामि महत्तपः

ゆえに、ああ最上のバラモンたちよ、我はもはや王権を求めぬ。今よりこの聖なるティールタに留まり、常に大いなる苦行（タパス）を修めよう。

Verse 56

एतद्राज्यं च देशं च हस्त्यश्वादि तथापरम् । यत्किंचिद्विद्यते मह्यं तद्गृह्णंतु द्विजोत्तमाः

この王国とこの国土、また象や馬など、我に属する一切を、最勝の二度生まれ（ドヴィジャ）たちよ、どうか受け取ってほしい。

Verse 57

ममैवानुग्रहार्थाय दयां कृत्वा बृहत्तराम् । दीनस्य भक्तियुक्तस्य विरक्तस्य विशेषतः

我がため、恩寵を受け得るよう、さらに大いなる慈悲を垂れたまえ。とりわけ、苦しみに沈み、信愛に結ばれ、離欲しているこの者に。

Verse 58

ब्राह्मणा ऊचुः । न वयं रक्षितुं शक्ता राज्यं पार्थिवसत्तम । तत्किं तेन गृहीतेन येन स्याद्राज्यविप्लवः

バラモンたちは言った。「おお最勝の王よ、我らには国を守護する力はない。国土に動乱を招くものを受け取って、いかなる益があろうか。」

Verse 59

जामदग्न्येन रामेण पुरा दत्ता वसुन्धरा । त्रिःसप्त क्षत्रियैर्हीनां कृत्वास्माकं नृपोत्तम

おお、王の中の最勝者よ。いにしえにジャーマダグニヤのラーマ（パラシュラーマ）は、クシャトリヤを三度七回にわたり滅して、この大地を我らに授け給うた。

Verse 60

सा भूयोपि हृताऽस्माकं क्षत्रियैर्बलवत्तरैः । तिरस्कृत्य द्विजान्सर्वांल्लीलयापि मुहुर्मुहुः

されどまた、より強きクシャトリヤらにより我らから奪われ、彼らは幾度となく、戯れのごとくにさえ、すべての二度生まれ（ドヴィジャ）を侮った。

Verse 61

राजोवाच । अहं वः प्रकरिष्यामि रक्षां ब्राह्मणसत्तमाः । तपस्थितोऽपि कार्येऽत्र न भीः कार्या कथंचन

王は言った。「おお、最勝のブラーフマナたちよ。汝らの守護を我が整えよう。たとえ我が苦行に住すといえども、この事においては少しも恐れることはない。」

Verse 62

ब्राह्मणा ऊचुः । अवश्यं यदि ते श्रद्धा विद्यते दानसंभवा । क्षेत्रेऽत्रापि महापुण्ये कृत्वा देहि पुरोत्तमम्

ブラーフマナたちは言った。「もし汝に、施しとして結実する真の信（シュラッダー）があるならば、この大いなる功徳の聖域において、優れた住まいの都（プラ）を築き、我らに与えよ。」

Verse 63

सर्वेषां ब्राह्मणेंद्राणां प्राकारपरिखान्वितम् । सुखेन येन तिष्ठामः स्नात्वा तीर्थैः पृथग्विधैः । गृहस्थधर्मिणः सर्वे स्वाध्यायनिरता सदा

「すべての最勝のブラーフマナのための都を—城壁と濠を備えたものとして—諸々のティールタにて沐浴したのち、我らが安らかに住まえるように。われらは皆、家住者の法（グリハスタ・ダルマ）に立ち、常にスヴァーディヤーヤ（ヴェーダの自習・誦習）に励むであろう。」

Verse 64

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा स महीपालस्तथेत्युक्त्वा प्रहर्षितः । नगरं कल्पयामास स्थाने तत्र महत्तमम्

スータは語った。「それを聞いた王は大いに歓喜し、『そのとおりに』と答えて、まさにその場所に壮大なる都を築かせた。」

Verse 65

प्राकारेण सुतुंगेन परिखाद्येन सर्वतः । आयामव्यासतश्चैव क्रोशमात्रं मनोहरम्

「その都は高き城壁と濠などにより四方を囲まれ、縦横ともに一クロ―シャに及ぶ、心を奪う美しき都であった。」

Verse 66

त्रिकचत्वरसंशुद्धं शोभितं सर्वतो ध्वजैः । प्रासादैः प्रोन्नतैः कान्तैः समंतात्सुधया वृतैः

「三叉・四叉の辻は清められ、四方は幡旗で荘厳されていた。周囲には、光る白漆喰に包まれた高く麗しい楼閣がめぐっていた。」

Verse 67

मत्तवारणकोपेतैर्बहुभिर्भूभिरेव च । संपूर्णं सत्यकामाद्यैः साधुलोकप्रशंसितैः

「そこは多くの王たちで満ち、発情して猛る象を従えていた。さらにサティヤカーマらの諸君主が揃い、善き人々（サードゥ）に称えられていた。」

Verse 68

ततो गृहाणि सर्वाणि पूरयित्वा स भूमिपः । सुवर्णमणिमुक्तादिपदार्थैरपरैरपि

「それからその王は、すべての家々を黄金・宝玉・真珠など、ほかの貴重な品々で満たした。」

Verse 69

ब्राह्मणेभ्यः कुलीनेभ्यो वेदविद्भ्यो विशेषतः । श्रोत्रियेभ्यश्च दांतेभ्यः स तु श्रद्धासमन्वितः

信心に満ちて、彼はとりわけ、良き家系に生まれヴェーダに通じたバラモンたちに、またシュロートリヤ（聖典を聴聞し保持する者）と自制ある人々にも施しを与えた。

Verse 70

यथाज्येष्ठं यथाश्रेष्ठं प्रक्षाल्य चरणौ ततः । शास्त्रोक्तेन विधानेन प्रददौ द्विजसत्तमाः

それから、年長と徳の優劣に従う正しい順序で彼らの足を洗い、聖典（シャーストラ）の説く作法に則って、二度生まれの中でも最勝の者たちに施しを捧げた。

Verse 97

ततश्च पार्थिवश्रेष्ठो वैराग्यं परमं गतः । एकाकी यतचित्तात्मा सर्वसत्त्वविराजिते

その後、王たちの中の最勝者は無上の離欲（ヴァイラーギャ）に至った。独り住み、心と身を制して、あらゆる生きとし生けるものの光に輝く場所にとどまった。