Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 11›Shloka 39
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 39

Devanagari script

हीनांगो वाधिकांगो वा योऽत्र स्नानं करिष्यति । चैत्रे शुक्ले निराहारश्चित्रासंस्थे निशाकरे । सुवर्णांगः स तेजस्वी भविष्यति न संशयः

Transliteration

hīnāṃgo vādhikāṃgo vā yo'tra snānaṃ kariṣyati | caitre śukle nirāhāraścitrāsaṃsthe niśākare | suvarṇāṃgaḥ sa tejasvī bhaviṣyati na saṃśayaḥ

Translation

肢が欠けていようと余分な肢があろうと、ここで沐浴する者は—チャイトラ月の白分（明半月）に断食し、月がチトラー宿にあるとき—黄金の肢を得て光り輝くであろう、疑いない。

Word by Word
हीनाङ्गःone with a deficient limb
हीनाङ्गः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootहीन + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय
वाor
वा:
Sambandha (Alternative)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय (disjunctive particle)
अधिकाङ्गःone with an extra limb
अधिकाङ्गः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअधिक + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय
वाor
वा:
Sambandha (Alternative)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय (disjunctive particle)
यःwho
यः:
Karta (Relative subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय (adverb of place)
स्नानम्bathing
स्नानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
करिष्यतिwill perform
करिष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
चैत्रेin (the month of) Caitra
चैत्रे:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootचैत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (मास-नाम)
शुक्लेin the bright fortnight
शुक्ले:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootशुक्ल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; (पक्ष-नाम)
निराहारःfasting (without food)
निराहारः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootनिर् + आहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (यः)
चित्रासंस्थेwhen (the moon) is in Citrā (nakṣatra)
चित्रासंस्थे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootचित्रा + संस्थ (कृदन्त; स्था धातु)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुष/उपपद-समास (चित्रायां संस्थः)
निशाकरेwhen the moon (night-maker) is (so)
निशाकरे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनिशा + कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (निशायाः करः = चन्द्रः)
सुवर्णाङ्गःgolden-limbed
सुवर्णाङ्गः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसुवर्ण + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (सुवर्णम् अङ्गम् यस्य/सुवर्ण-अङ्गः)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
तेजस्वीradiant / splendid
तेजस्वी:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतेजस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (सः)
भविष्यतिwill become
भविष्यति:
Kriya (Result/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
नnot / no
न:
Sambandha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (negation particle)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (Predicate nominative/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
Speaker

Bhagavān (continued divine instruction)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śaṅkha-tīrtha

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: At the tīrtha during Caitra bright fortnight night/dawn, fasting pilgrims bathe as the Moon stands in Citrā; the bather emerges with golden, radiant limbs, surrounded by a subtle halo and astonished onlookers.

Characters & Entities
C
Caitra
C
Citrā (nakṣatra)
M
Moon (Niśākara)

FAQs

Sacred time (Caitra śukla, Citrā nakṣatra) joined with discipline (fasting) intensifies tīrtha merit, transforming defect into auspicious wholeness and radiance.

The same Nāgarakhaṇḍa tīrtha praised in Adhyāya 11, presented as especially powerful when approached on the specified lunar and nakṣatra alignment.

Bathe at the tīrtha during Caitra bright fortnight while fasting, specifically when the Moon is in Citrā nakṣatra.

←Previous Verse
Next Verse→