Adhyaya 101

Verse 1

सूत उवाच । एवं तां रजनीं तत्र स उषित्वा रघूत्तमः । उपास्यमानः सर्वैस्तैः सद्भक्त्या वानरोत्तमैः

スータは語った。かくしてラグーの最上者はその夜をそこで過ごし、至誠のバクティをもつ猿族の最勝たちすべてに、恭しく侍されていた。

Verse 2

ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमण्डले । कृत्वा प्राभातिकं कर्म समाहूयाथ पुष्पकम्

ついで清らかに輝く暁、日輪が昇ると、朝の務めを果たし、プシュパカ（空飛ぶ御車）を召し寄せた。

Verse 3

सुग्रीवेण सुषेणेन तारेण कुमुदेन च । अंगदेनाथ कुण्डेन वायुपुत्रेण धीमता

スグリーヴァ、スシェーナ、ターラー、クムダと共に、さらにアンガダ、クンダ、そして風神ヴァーユの賢き子（ハヌマーン）と共に…

Verse 4

गवाक्षेण नलेनेव तथा जांबवतापि च । दशभिर्वानरैः सार्धं समारूढः स पुष्पके

ガヴァークシャ、ナラ、そしてジャンバヴァーンも伴い、十人のヴァーナラの戦士と共にプシュパカに乗り込んだ。

Verse 5

ततः संप्रस्थितः काले लंकामुद्दिश्य राघवः । मनोजवेन तेनैव विमानेन सुवर्चसा

やがて時至り、ラाघヴァはランカーへと進路を定め、同じく光り輝く空中の車に乗って、思いのままに疾く旅立った。

Verse 6

संप्राप्तस्तत्क्षणादेव लंकाख्यां च महापुरीम् । वीक्षयंस्तान्प्रदेशांश्च यत्र युद्धं पुराऽभवत्

その瞬間のうちに、ラṅカーと呼ばれる大都に到り、かつて戦があった地々を見渡した。

Verse 7

ततो विभीषणो दृष्ट्वा प्रोद्द्योतं पुष्पकोद्भवम् । रामं विज्ञाय संप्राप्तं प्रहृष्टः सम्मुखो ययौ । मंत्रिभिः सकलैः सार्धं तथा भृत्यैः सुतैरपि

そのときヴィビーシャナは、プシュパカから放たれる赫々たる光を見てラーマの到来を悟り、歓喜して迎えに出た――すべての大臣と共に、また従者や息子たちをも伴って。

Verse 8

अथ दृष्ट्वा सुदूरात्तं रामदेवं विभीषणः । पपात दण्डवद्भूमौ जयशब्दमुदीरयन्

そのとき遠くから神なる主ラーマを見たヴィビーシャナは、杖のごとく地に伏し、「ジャヤ（勝利）！」と勝利の声を上げた。

Verse 9

तथागतं परिष्वज्य सादरं स विभीषणम् । तेनैव सहितः पश्चाल्लंकां तां प्रविवेश ह

そのように来たヴィビーシャナを敬いと慈しみをもって抱きしめ、ついで彼とともにそのランカーへ入っていった。

Verse 10

विभीषणगृहं प्राप्य तत्र सिंहासने शुभे । निविष्टो वानरैस्तैश्च समन्तात्परिवारितः

ヴィビーシャナの邸に至ると、そこで吉祥なる獅子座に着座し、あのヴァーナラたちに四方から取り囲まれた。

Verse 11

ततो निवेदयामास तस्मै सर्वं विभीषणः । राज्यं पुत्रकलत्रादि यच्चान्यदपि किंचन

それからヴィビーシャナは、国土の王権、子らと妻、そしてほかにある一切を、ことごとく彼に申し上げて捧げた。

Verse 12

ततः प्रोवाच विनयात्कृतांजलिपुटः स्थितः । आदेशो दीयतां देव ब्रूहि कृत्यं करोमि किम्

それから彼は合掌して謙虚に立ち、「主よ、御命令をお授けください。なすべき務めをお告げください—私は何をいたしましょうか」と申し上げた。

Verse 14

सूत उवाच । निवेद्य राघवस्तस्मै सर्वं गद्गदया गिरा । वाष्पपूरप्रतिच्छन्नवक्त्रो भूयो विनिःश्वसन्

スータは語った。すべてを彼に告げ終えると、ラाघヴァは声を詰まらせて語り、涙の奔流に顔を覆われ、幾度も深い溜息をついた。

Verse 15

ततः प्रोवाच सत्यार्थं विभीषणकृते हितम् । तं चापि शोकसंतप्तं संबोध्य रघुनंदनः

その後、ラグ族の誉れは、ヴィビーシャナのためになる真実の言葉を語り、悲しみに焼かれる彼をも諭して慰めた。

Verse 16

अहं राज्यं परित्यज्य सांप्रतं राक्षसोत्तम । यास्यामि त्रिदिवं तूर्णं लक्ष्मणो यत्र संस्थितः

おお羅刹のうち最勝なる者よ。いま我は王権を捨て、速やかに天界へ赴く。そこはラクシュマナが安住するところである。

Verse 17

न तेन रहितो मर्त्ये मुहूर्तमपि चोत्सहे । स्थातुं राक्षसशार्दूल बांधवेन महात्मना

彼なくしては、たとえ一瞬たりとも人界に留まる勇気がない。おお羅刹の虎よ、あの大いなる魂の縁者を失っては。

Verse 18

अहं शिक्षापणार्थाय तव प्राप्तो विभीषण । तस्मादव्यग्रचित्तेन संशृणुष्व कुरुष्व च

ヴィビーシャナよ、我は汝に教えを授けるために来た。ゆえに心を乱さずよく聞き、そしてそのとおりに行え。

Verse 19

एषा राज्योद्भवा लक्ष्मीर्मदं संजनयेन्नृणाम् । मद्यवत्स्वल्पबुद्धीनां तस्मात्कार्यो न स त्वया

王権より生ずるこの繁栄は、人々に酔いのごとき慢心を起こさせる。浅き知の者には酒のようなものゆえ、汝はそれに心を奪われてはならぬ。

Verse 20

शक्राद्या अमराः सर्वे त्वया पूज्याः सदैव हि । मान्याश्च येन ते राज्यं जायते शाश्वतं सदा

釈迦羅（シャクラ）をはじめとする一切の不死の神々は、汝が常に礼拝し敬うべきである。その恭敬によって、汝の王権は起こり、絶えず久しく保たれる。

Verse 21

मम सत्यं भवेद्वाक्य मेतस्मादहमागतः । प्राप्तराज्यप्रतिष्ठोऽपि तव भ्राता महाबलः

我が言葉が真実となりますように—それゆえ私は来た。汝の大いなる力を持つ兄が王位を得て確立したとしても、慢心の危うさを忘れず、ダルマにかなう自制を保て。

Verse 22

विनाशं सहसा प्राप्तस्तस्मान्मान्याः सुराः सदा । यदि कश्चित्समायाति मानुषोऽत्र कथंचन । मत्काय एव द्रष्टव्यः सर्वैरेव निशाचरैः

驕れる者には忽ち滅びが訪れる。ゆえに神々は常に敬われねばならぬ。もし何らかの縁で人がここに来たなら、すべての夜行の者はその人を我が身そのものとして見なし、侵すことなく敬い護れ。

Verse 23

तथा निशाचराः सर्वे त्वया वार्या विभीषण । मम सेतुं समुल्लंघ्य न गंतव्यं धरातले

同じくヴィビーシャナよ、汝はすべての夜行の者を制止せよ。我が橋を越えたなら、地上に赴いて世を悩ますことがあってはならぬ。

Verse 24

विभीषण उवाच । एवं विभो करिष्यामि तवादेशमसंशयम् । परं त्वया परित्यक्ते मर्त्ये मे जीवितं व्रजेत्

ヴィビーシャナは言った。「そのとおりにいたします、主よ。御命令を疑いなく奉じましょう。けれども、もしあなたが人の世を去られるなら、わたしの命もまた去ってしまいます。」

Verse 25

तस्मान्मामपि तत्रैव त्वं विभो नेतुमर्हसि । आत्मना सह यत्रास्ते प्राग्गतो लक्ष्मणस्तव

それゆえ主よ、わたしもそこへお連れください—あなたご自身と共に—先に赴いたあなたのラクシュマナが今住まうその場所へ。」

Verse 26

श्रीराम उवाच । मया तेऽक्षयमादिष्टं राज्यं राक्षससत्तम । तस्मान्नार्हसि मां कर्तुं मिथ्याचारं कथंचन

シュリー・ラーマは言った。「羅刹の中の最勝者よ、わたしは汝に朽ちぬ王権を定めた。ゆえに、いかなる形であれ、わたしが偽りの行いをするかのように見せてはならぬ。」

Verse 27

अहमस्मिन्स्वके सेतौ शंकरत्रितयं शुभम् । स्थापयिष्यामि कीर्त्यर्थं तत्पूज्यं भवता सदा । भक्तिमान्प्रतिसंधाय यावच्चंद्रार्कतारकम्

「この我が橋の上に、永く名声を留めるため、吉祥なるシャンカラのリンガ三尊を स्थापित（安置）しよう。汝は常にそれらを礼拝せよ、信愛（バクティ）に心を結び—月と日と星々が存する限り。」

Verse 28

एवमुक्त्वा रघुश्रेष्ठो राक्षसेन्द्रं विभीषणम् । दशरात्रं तत्र तस्थौ लंकायां वानरैः सह

こう語り終えると、ラグ族の最勝者は、羅刹の王ヴィビーシャナに告げ、ヴァーナラたちと共にランカーにて十夜のあいだ留まった。

Verse 29

कुर्वन्युद्धकथाश्चित्रा याः कृताः पूर्वमेव हि । पश्यन्युद्धस्य सर्वाणि स्थानानि विविधानि च

彼らはかつて起こった戦の数々の鮮やかな物語を語り合い、戦いが行われた多様な場所のすべてを見渡した。

Verse 30

शंसमानः प्रवीरांस्तान्राक्षसान्बलवत्तरान् । कुम्भकर्णेन्द्रजित्पूर्वान्संख्ये चाभिमुखागतान्

彼は、戦場で正面から相まみえた力強く勇猛な羅刹たちを称え、とりわけクンバカルナとインドラジットを筆頭として讃嘆した。

Verse 31

ततश्चैकादशे प्राप्ते दिवसे रघुनंदनः । पुष्पकं तत्समारुह्य प्रस्थितः स्वपुरीं प्रति

そして十一日目が来ると、ラグ族の喜びであるラーマはプシュパカに乗り、己の都へと旅立った。

Verse 32

वानरैस्तैः समोपेतो विभीषणपुरःसरः । ततः संस्थापयामास सेतुप्रांते महेश्वरम्

そのヴァーナラたちを伴い、先頭にヴィビーシャナを立てて、彼はセートゥの端にマヘーシュヴァラを安置した。

Verse 33

मध्ये चैव तथादौ च श्रद्धापूतेन चेतसा । रामेश्वरत्रयं राम एवं तत्र विधाय सः

信によって心を清めたラーマは、その地にラーメーシュヴァラを三体整え置いた――中央に一体、また始めの地にも一体――かくしてそこに स्थापित（安置）した。

Verse 34

सेतुबंधं तथासाद्य प्रस्थितः स्वगृहं प्रति । तावद्विभीषणेनोक्तः प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः

かくしてセートゥバンダに到り、彼は自らの住まいへと出立した。そのときヴィビーシャナは、幾度もひれ伏して言葉を述べた。

Verse 35

विभीषण उवाच । अनेन सेतुमार्गेण रामेश्वरदिदृक्षया । मानवा आगमिष्यंति कौतुकाच्छ्रद्धयाविताः

ヴィビーシャナは言った。「このセートゥの道を通って、人々はラーメーシュヴァラを拝見しようとやって来るであろう。聖なる驚異に惹かれ、信（シュラッダー）に励まされて。」

Verse 36

राक्षसानां महाराज जातिः क्रूरतमा मता । दृष्ट्वा मानुषमायांतं मांसस्येच्छा प्रजायते

大王よ、ラークシャサの種族は最も残忍と見なされる。人が近づくのを見ると、彼らのうちに肉を欲する思いが起こる。

Verse 37

यदा कश्चिज्जनं कश्चिद्राक्षसो भक्षयिष्यति । आज्ञाभंगो ध्रुवं भावी मम भक्तिरतस्य च

もしもいつか、あるラークシャサが誰かの人を食らうなら、わが命令の破りは必ず起こるであろう――たとえわがバクティに専心する者であっても。

Verse 38

भविष्यंति कलौ काले दरिद्रा नृपमानवाः । तेऽत्र स्वर्णस्य लोभेन देवतादर्शनाय च

カリの時代に、大王よ、人々は貧しくなるであろう。それでも彼らはここへ来る――黄金への欲に駆られ、また神を拝観（ダルシャン）するためでもある。

Verse 39

नित्यं चैवागमिष्यन्ति त्यक्त्वा रक्षःकृतं भयम् । तेषां यदि वधं कश्चिद्राक्षसात्प्रापयिष्यति

彼らは羅刹（ラークシャサ）による恐れを捨て、たえず来るであろう。もし誰かが羅刹の手によって彼らの死を招くならば……

Verse 40

भविष्यति च मे दोषः प्रभुद्रोहोद्भवः प्रभो । तस्मात्कंचिदुपायं त्वं चिन्तयस्व यथा मम । आज्ञाभंगकृतं पापं जायते न गुरो क्वचित्

そして我には過失が降りかかりましょう、主よ——それは主君を裏切ることから生じる罪。ゆえに師よ、命令を破ることによる罪が決して我に生じぬよう、何らかの方策をお考えください。

Verse 41

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ततः स रघुसत्तमः । बाढमित्येव चोक्त्वाथ चापं सज्जीचकार सः

その言葉を聞くと、ラグ族の最勝者は「よかろう」と答え、ついで弓を整えて構えた。

Verse 42

ततस्तं कीर्तिरूपं च मध्यदेशे रघूत्तमः । अच्छिनन्निशितैर्बाणैर्दशयोजनविस्तृतम्

ついでラグーッタマは中域にて、十由旬にわたり広がるその名高き陣形を、鋭き矢で断ち切った。

Verse 43

तेन संस्थापितो यत्र शिखरे शंकरः स्वयम् । शिखरं तत्सलिंगं च पतितं वारिधेर्जले

彼が自ら峰上にシャンカラを安置したその場所で、その峰と、その上のリンガはともに大海の水へと落ちた。

Verse 44

एवं मार्गमगम्यं तं कृत्वा सेतुसमुद्भवम् । वानरै राक्षसैः सार्धं ततः संप्रस्थितो गृहम्

かくして、かつて通れなかった道を海より生じた堤道セートゥとして築き、のちにヴァーナラとラークシャサらと共に故郷へと旅立った。

Verse 101

इति श्रीस्कांदे महापुराणएकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सेतुमध्ये श्रीरामकृतरामेश्वरप्रतिष्ठावर्णनंनामैको त्तरशततमोऽध्यायः

かくして、『聖スカンダ・マハープラーナ』八万一千頌のサンヒターに属する第六ナ―ガラ・カーンダ「ハータケーシュヴァラ聖域功徳」において、「セートゥのただ中で、シュリー・ラーマが行ったラーメーシュヴァラ安置の叙述」と題する第百一章はここに終わる。