Adhyaya 28

Verse 1

पार्वत्युवाच । आनंदकानने शंभो यल्लिंगं पुण्यवर्धनम् । यन्नामस्मरणादेव महापातकसंक्षयः

パールヴァティーは言った。「シャンブよ、アーナンダカーナナにおいて、いずれのリンガが功徳を増し、その御名を憶念するだけで大罪が滅するのでしょうか。」

Verse 2

यत्सेव्यं साधकैर्नित्यं यत्र प्रीतिरनुत्तमा । यत्र दत्तं हुतं जप्तं ध्यातं भवति चाक्षयम्

修行者が常に奉仕すべきはどのリンガで、そこでは信愛がこの上なく、布施・護摩・誦持・禅定がことごとく不滅となるのでしょうか。

Verse 3

यस्य संस्मरणादेव यल्लिंगस्य विलोकनात् । यल्लिंगप्रणतेश्चापि यस्य संस्पर्शनादपि

そのリンガは——ただ憶念することにより、ただ拝見することにより、礼拝してひれ伏すことにより、さらには触れることによってさえ——（最上の功徳が得られる）。

Verse 4

पंचामृतादि स्नपनपूर्वाद्यस्यार्चनादपि । तल्लिंगं कथयेशान भवेच्छ्रेयः परंपरा

また、パンチャームリタ（pañcāmṛta）などで沐浴させることに始まる作法をもってこれを礼拝するだけでも——そのリンガについて語ってください、イーシャーナよ。そこからは絶え間ない祝福の連なりが生じます。

Verse 6

देवदेव उवाच । उमे भवत्या यत्पृष्टं भवबंधविमोक्षकृत् । ततोऽहं कथयिष्यामि लिंगं स्थिरमना भव

デーヴァデーヴァは言った。「ウマーよ、汝が問うたのは、世の生成の束縛を解き放つもの。ゆえにそのリンガを語ろう——心を揺るがず、静かに保て。」

Verse 7

आनंदकानने चात्र रहस्यं परमं मम । न मया कस्यचित्ख्यातं न प्रष्टुं वेत्ति कश्चन

「ここアーナンダカーナナには、わが至上の秘奥がある。わたしは誰にも明かしておらず、誰ひとりそれを問うことすら知らない。」

Verse 8

संति लिंगान्यनेकानि ममानंदवने प्रिये । परं त्वया यथा पृष्टं यथावत्तद्ब्रवीमि ते

「愛しき者よ、わがアーナンダヴァナには多くのリンガがある。だが汝がそのように問うたゆえ、ありのままにその事を語ろう。」

Verse 9

स्कंद उवाच । इति देवीसमुदितं समाकर्ण्य वटोद्भव । सर्वज्ञेन यदाख्यातं तदाख्यास्यामि ते शृणु

スカンダは言った。「ヴァトードバヴァよ、女神がこのように語ったことを聞き、わたしは全知者が説いたことを汝に語ろう。聞け。」

Verse 10

ममापि येन त्रिपुरं समरे जयकांक्षिणः । जयाशा पूरिता स्तुत्या बहुमोदकदानतः

これによって、私でさえ—トリプラとの戦いで勝利を希求したとき—讃嘆の言葉と多くの甘美な供物の奉献によって、勝利への望みが満たされた。

Verse 11

यत्रास्ति तीर्थमघहृत्पितृप्रीतिविवर्धनम् । यत्स्नानाद्वृत्रहा वृत्रवधपापाद्विमुक्तवान्

そこには罪を除き祖霊の歓喜を増す聖なるティールタがある。そこで沐浴したことにより、ヴリトラハー（インドラ）はヴリトラ殺しの罪から解き放たれた。

Verse 12

धर्माधिकरणं यत्र धर्मराजोप्यवाप्तवान् । सुदुष्करं तपस्तप्त्वा परमेण समाधिना

そこは法の裁きの座であり、ダルマラージャでさえ、至上のサマーディにおいてきわめて困難な苦行を修して到達した。

Verse 13

पक्षिणोपि हि यत्रापुर्ज्ञानं संसारमोचनम् । रम्यो हिरण्मयो यत्र बभूव बहुपाद्द्रुमः

そこでは鳥でさえ輪廻（サンサーラ）を解く智慧を得、また多くの枝をもつ麗しき黄金の樹がそこに現れた。

Verse 14

यल्लिंगदर्शनादेव दुर्दमो नाम पार्थिवः । उद्वेजकोपि लोकानां क्षणाद्धर्ममतिस्त्वभूत्

そのリンガをただ拝しただけで、ドゥルダマという王は—人々を脅かす存在であったにもかかわらず—たちまち心をダルマに定める者となった。

Verse 15

तस्य लिंगस्य माहात्म्यमाविर्भावं च सुंदरि । निशामयाभिधास्यामि महापातक नाशनम्

麗しき者よ、聞きなさい。われはそのリンガの偉大さと、その聖なる顕現を語ろう――それは大罪さえ滅する功徳の光である。

Verse 16

धर्मपीठं तदुद्दिष्टमत्रानंदवने मम । तत्पीठदर्शनादेव नरः पापैः प्रमुच्यते

そのダルマの聖なる座は、わがアーナンダヴァナ（カーシー）にここ示されている。その座をただ拝見（ダルシャナ）するだけで、人は罪より解き放たれる。

Verse 17

पुरा विवस्वतः पुत्रो यमः परमसंयमी । तपस्तताप विपुलं विशालाक्षि तवाग्रतः

かつて、ヴィヴァスヴァーンの子ヤマは、最上の自制者として、広き眼の者よ、まさに汝の御前で大いなる苦行（タパス）を修した。

Verse 18

शिशिरे जलमध्यस्थो वर्षास्वभ्रावकाशकः । तपर्तौ पंचवह्निस्थः कदाचिदिति तप्तवान्

冬には水の中ほどに立って身を浸し、雨季には露天の空の下に身をさらし、暑季には五つの火の中に坐した――かくして彼は絶えず苦行を行った。

Verse 19

पादाग्रांगुष्ठभूस्पर्शी बहुकालं स तस्थिवान् । एकपादस्थितः सोपि कदाचिद्बह्वनेहसम्

彼は長きにわたり、足の親指の先だけを地に触れて立ち続けた。時には片足で立ち、甚だしい苦難を耐え忍んだ。

Verse 20

समीराभ्यवहर्तासीद्बहुदिष्टं सदिष्टवान् । पपौ स तु पिपासुः सन्कुशाग्रजलविप्रुषः

彼は「風を食として生きる者」のように、わずかに与えられたものだけで身を支えた。渇きに苦しむときも、クシャ草の先に宿る水の雫だけを口にした。

Verse 21

दिव्यां चतुर्युगीमित्थं स निनाय तपश्चरन् । चतुर्गुणं दिदृक्षुर्मां परमेण समाधिना

このように苦行（タパス）を修して、彼は神聖なる四ユガの時を過ごし、最上のサマーディによって、我を四重の姿として拝見せんと願った。

Verse 22

ततोहं तस्य तपसा संतुष्टः स्थिरचेतसः । ययौ तस्मै वरान्दातुं शमनाय महात्मने

その後、心堅き者の苦行に満足した我は、偉大なる魂シャマナ（ヤマ）を鎮め慰めるため、彼に恩寵の願い（ヴァラ）を授けに赴いた。

Verse 23

वटः कांचनशाखाख्यो यस्तपस्तापसंततिम् । दूरीचकार सुच्छायो बहुद्विजसमाश्रयः

「黄金の枝」と呼ばれる一本のバニヤンがあった。涼やかな木陰をたたえ、多くの二度生まれ（ドヴィジャ）の拠り所となり、修行者たちの苦行の熱苦しさを遠ざけた。

Verse 24

मंदमद मरुल्लोल पल्लवैः करपल्लवैः । योध्वगानध्वसंतप्तानाह्वये दिवतापहृत्

柔らかな若葉を手のひらのように揺らし、ほのかに酔わせる穏やかな風にたゆたって、道の熱に焼かれ疲れた旅人を招き寄せ、昼の暑さと倦みを取り去る。

Verse 25

स्वानुरागैः सुरभिभिः स्वादुभिश्च पचेलिमैः । प्रीणयेदर्थिसार्थं यो वृत्तैर्निजफलैरलम्

生まれつき芳しく、甘く、熟したその果実によって、願い求める者の群れをことごとく喜ばせ、自らの実りで豊かに満たす。

Verse 26

तदधस्तात्परं वीक्ष्य तमहं तपनांगजम् । स्थाणुनिश्चल वर्ष्माणं नासाग्रन्यस्तलोचनम्

さらに下を見やると、太陽の子が見えた。身は柱のごとく不動、眼差しは鼻先に定まり、瑜伽の苦行に揺るぎなく立っていた。

Verse 27

तपस्तेजोभिरुद्यद्भिः परितः परिधीकृतम् । भानुमंतमिवाकाशे सुनीले स्वेन तेजसा

四方より、苦行より湧き上がる光明が彼を取り巻いていた。深い青空の太陽が、自らの輝きに環をなすがごとく。

Verse 28

स्वाख्यांकितं महालिंगं प्रतिष्ठाप्यातिभक्तितः । स्वच्छ सूर्योपलमयतेजः पुंजैरिवार्चितम्

深い帰依をもって自らの名を刻した大リンガを安置し、清らかな日輪の水晶光が群れなすかのように、それを礼拝した。

Verse 29

साक्षीकृत्येव तल्लिंगं तप्यमानं महत्तपः । प्रत्यवोचं धर्मराजं वरं ब्रूहीति भास्करे

そのリンガをこそ大いなる苦行の証人とするかのように、私はダルマラージャに告げた。「バースカラの子よ、語れ—望む恩寵を選べ。」

Verse 30

अलं तप्त्वा महाभाग प्रसन्नोस्मि शुभव्रत । निशम्य शमनश्चेति दृष्ट्वा मां प्रणनाम ह

「もはや汝の苦行は足りた、幸いなる者よ、善き誓願を保つ者よ。われは満悦した。」これを聞いて、シャマナ（ヤマ）は我を見つめ、恭しく礼拝して頭を垂れた。

Verse 31

चकार स्तवनं चापि परिहृष्टेंद्रियेश्वरः । निर्व्याजं स समाधिं च विसृज्य ब्रध्ननंदनः

諸根の主たる彼は歓喜し、ブラドナ（太陽）の子は讃歌を捧げた。さらに、途切れぬ三昧を解き放ち、定の没入より起き上がった。

Verse 32

धर्म उवाच । नमोनमः कारणकारणानां नमोनमः कारणवर्जिताय । नमोनमः कार्यमयाय तुभ्यं नमोनमः कार्यविभिन्नरूप

ダルマは言った。「礼拝、礼拝、諸因の因なる御方に。礼拝、因縁を超えた御方に。礼拝、果の世界として遍満する御方に。礼拝、創造の万象として多様に現れる御方に。」

Verse 33

अरूपरूपाय समस्तरूपिणे पराणुरूपाय परापराय । अपारपाराय पराब्धिपार प्रदाय तुभ्यं शशिमौलये नमः

礼拝する、無相にして相を授け、あらゆる相を担う御方に。最微よりも微妙にして、上と下の彼岸に超越する御方に。礼拝する、無辺なる者、無量の彼岸、至上の大海を渡らしめる授け主に。月を頂に戴く主よ、あなたに帰依する。

Verse 34

अनीश्वरस्त्वं जगदीश्वरस्त्वं गुणात्मकस्त्वं गुणवर्जितस्त्वम् । कालात्परस्त्वं प्रकृतेः परस्त्वं कालाय कालात्प्रकृते नमस्ते

あなたは支配としての主ではなく、しかも宇宙の主である。あなたはグナより成り、しかもグナを離れている。あなたは時を超え、自然を超える。時の時なる御方、プラクリティを超越する御方よ、あなたに礼拝する。

Verse 35

त्वमेव निर्वाणपद प्रदोसि त्वमेव निर्वाणमनंतशक्ते । त्वमात्मरूपः परमात्मरूपस्त्वमंतरात्मासि चराचरस्य

汝のみが涅槃の位を授け、汝のみが涅槃そのもの、ああ無限の力よ。汝は我（アートマン）の姿、至上我（パラマートマン）の姿であり、動くものと動かぬもの一切の内なる我である。

Verse 36

त्वत्तो जगत्त्वं जगदेवसाक्षाज्जगत्त्वदीयं जगदेकबंधो । हर्ताविता त्वं प्रथमो विधाता विधातृविष्ण्वीश नमो नमस्ते

汝より世界の実在が生じ、まことに汝は宇宙の顕現せる証人である。この宇宙は汝のもの、あらゆる創造の唯一の縁者よ。汝は最初の制定者、また破壊者にして守護者。梵天と毘湿奴の源なる主よ、敬礼、敬礼を汝に。

Verse 37

मृडस्त्वमेव श्रुतिवर्त्मगेषु त्वमेव भीमोऽश्रुतिवर्त्मगेषु । त्वं शंकरः सोमसुभक्तिभाजामुग्रोसि रुद्र त्वमभक्तिभाजाम्

ヴェーダの教える道を歩む者には、汝のみが柔和にして慈悲深い。だがヴェーダの道を外れる者には、汝は恐るべき者。清らかな信愛を具える者には汝はシャンカラ、しかし信愛なき者には、ルドラよ、汝は猛き者である。

Verse 38

त्वमेव शूली द्विषतां त्वमेव विनम्रचेतो वचसां शिवोसि । श्रीकंठ एकः स्वपदश्रितानां दुरात्मनां हालहलोग्रकंठः

敵対する者に対しては、汝のみが三叉戟を執る者。心と言葉のへりくだる者には、汝はシヴァ—吉祥そのもの。汝のみが御足に帰依する者にはシュリーカンタであり、しかし邪なる心の者には、恐るべきハーラハラ毒を抱く凄絶の喉の主である。

Verse 39

नमोस्तु ते शंकर शांतशंभो नमोस्तु ते चंद्रकलावतंस । नमोस्तु तुभ्यं फणिभूषणाय पिनाकपाणेंऽधकवैरिणे नमः

敬礼あれ、シャンカラよ、静寂なるシャンブよ。敬礼あれ、三日月を頂に戴く御方よ。敬礼あれ、蛇を飾りとする御方よ。敬礼あれ、ピナーカの弓を執り、アンダカを討つ御方よ。

Verse 40

स एव धन्यस्तव भक्तिभाग्यस्तवार्चको यः सुकृती स एव । तवस्तुतिं यः कुरुते सदैव स स्तूयते दुश्च्यवनादि देवैः

まことに幸いなるかな、汝への信愛の福を得し者。まことに功徳あるは、汝を礼拝する者なり。常に汝を讃嘆する者は、ドゥシュチャヴァナら諸天によってさえ讃えられる。

Verse 41

कस्त्वामिह स्तोतुमनंतशक्ते शक्नोति मादृग्लघुबुद्धिवैभवः । प्राचां न वाचामिहगोचरो यः स्तुतिस्त्वयीयं नतिरेव यावत्

ここにて誰が真に汝を讃え得よう、無量の力よ。われのごとき浅き知の者に何ができようか。汝は古の賢者の言葉すら及ばぬ境地にあり、ゆえに我が「讃歌」はただ礼拝の一礼に等しい。

Verse 42

स्कंद उवाच । उदीर्य सूर्यस्य सुतोतिभक्त्या नमः शिवायेति समुच्चरन्सः । इलामिलन्मौलिरतीव हृष्टः सहस्रकृत्वः प्रणनाम शंभुम्

スカンダは言った。するとスーリヤの子は篤き信愛に満たされ、「ナマハ・シヴァーヤ」と幾度も唱えた。額を地に伏せんばかりに頭を垂れ、歓喜に震えつつ、シャンブに千たび礼拝した。

Verse 43

ततः शिवस्तं तपसातिखिन्नं निवार्य ताभ्यः प्रणतिभ्य ईश्वरः । वरान्ददौ सप्ततुरंगसूनवे त्वं धर्मराजो भव नामतोपि

その後、主シヴァは、苦行により甚だ疲れ果てた彼を制し、その礼拝に満足して、七頭の馬を駆る者（スーリヤ）の子に恩寵を授けた。「汝はダルマラージャとなれ、名においてもまた然り。」

Verse 44

त्वमेव धर्माधिकृतौ समस्त शरीरिणां स्थावरजंगमानाम् । मया नियुक्तोद्य दिनादिकृत्यः प्रशाधि सर्वान्मम शासनेन

汝こそ、動くものと動かぬものを含む一切の有身の衆生に対し、ダルマの権威として任ぜられた者である。今日、日々の算定に始まる諸務と行いの整序とを汝に委ねる。わが命により、すべてを治めよ。

Verse 45

त्वं दक्षिणायाश्च दिशोधिनाथस्त्वं कर्मसाक्षी भव सर्वजंतोः । त्वद्दर्शिताध्वान इतो व्रजंतु स्वकर्मयोग्यां गतिमुत्तमाधमाः

汝は南方を司る主となり、あらゆる生きものの業の証人となれ。ここより衆生は汝の示す道に従って去り、自らのカルマにふさわしい帰趣—高きも低きも—に至らんことを。

Verse 46

त्वया यदेतन्ममभक्तिभाजा लिंगं समाराधितमत्र धर्म । तद्दर्शनात्स्पर्शनतोऽर्चनाच्च सिद्धिर्भविष्यत्यचिरेण पुंसाम्

おおダルマよ、汝がここで我への信愛をもって礼拝したこのリンガは、人々に速やかな成就を授ける。ひとたび見ること、触れること、供養して拝することにより、ほどなくシッディが現れる。

Verse 47

धर्मेश्वरं यः सकृदेव मर्त्यो विलोकयिष्यत्यवदातबुद्धिः । स्नात्वा पुरस्तेऽत्र च धर्मतीर्थे न तस्य दूरे पुरुषार्थसिद्धिः

清らかな心をもって、ただ一度でもダルメーシュヴァラを拝し、さらにここで汝の前、ダルマ・ティールタにて沐浴する者には、人生の目的（プルシャールタ）の成就は遠からぬ。

Verse 48

कृत्वाप्यघानामिह यः सहस्रं धर्मेश्वरं पश्यति दैवयोगात् । सहेतनो जातु स नारकीं व्यथां कथां तदीयां दिविकुर्वतेमराः

たとえここで千の罪をなした者であっても、天の計らいによりダルメーシュヴァラを拝するなら、決して地獄の苦患を受けない。まことに天上のデーヴァたちは、その主の物語さえ讃えて歓喜する。

Verse 50

यो धर्मपीठं प्रतिलभ्य काश्यां स्वश्रेयसे नो यततेऽत्र मर्त्यः । कथं स धर्मत्वमिवातितेजाः करिष्यति स्वं कृतकृत्यमेव । त्वया यथाप्ता इह धर्मराज मनोरथास्ते गुरुभिस्तपोभिः । तथैव धर्मेश्वरभक्तिभाजां कामाः फलिष्यंति न संशयोत्र

カーシー—まさにダルマの座—に到りながら、ここで自らの最高善のために努めぬ凡夫は、どうして真の目的を成し遂げようか。あたかも輝きだけで「ダルマそのものの位」を得られるかのように。おおダルマラージャよ、汝がここで大いなる苦行（タパス）によって望みを成就したように、ダルメーシュヴァラに帰依する者の願いもまた必ず実を結ぶ。ここに疑いはない。

Verse 51

कृत्वाप्यघान्येव महांत्यपीह धर्मेश्वरार्चां सकृदेव कुर्वन् । कुतो बिभेति प्रियबंधुरेव तव त्वदीयार्चित लिंगभक्तः

たとえこの世で大いなる罪を犯したとしても、ただ一度ダルメーシュヴァラを礼拝するなら、どうして恐れがあろうか。彼は、あなたのものとして崇められるリンガの भक्तであるがゆえに、まるであなたの愛しき縁者となる。

Verse 52

पत्रेण पुष्पेण जलेन दूर्वया यो धर्मधर्मेश्वरमर्चयिष्यति । समर्चयिष्यंत्यमृतांधसस्तं मंदारमालाभिरतिप्रहृष्टाः

葉と花と水とドゥールヴァ草をもってダルマ＝ダルメーシュヴァラを礼拝する者を、甘露の光に輝く神々もまた大いなる歓喜をもって讃え、マンダーラの花鬘を捧げて敬う。

Verse 53

त्वत्तो विभेष्यंति कृतैनसो ये भयं न तेषां भविता कदाचित् । धर्मेश्वरार्चा रचनां करिष्यतां हरिष्यतां बंधुतयामनस्ते

罪をなした者はあなたを恐れるかもしれない。だがダルメーシュヴァラの礼拝を整え、行う者には決して恐れは生じない。彼らの供養は畏れを奪うゆえ、あなたの心よ、親族のごとく彼らへと引き寄せられよ。

Verse 54

यदत्र दास्यंति हि धर्मपीठे नरा द्युनद्यां कृतमज्जनाश्च । तदक्षयं भावि युगांतरेपि कृतप्रणामास्तव धर्मलिंगे

ここダルマの座において、人々が天なる川で沐浴してから捧げるいかなる施しも、たとえ別の時代に至ろうとも尽きることがない。彼らがあなたのダルマ・リンガに敬礼し、額づいたからである。

Verse 55

ये कार्तिके मासि सिताष्टमी तिथौ यात्रां करिष्यंति नरा उपोषिताः । रात्रौ च वै जागरणं महोत्सवैर्धर्मेश्वरे तेन पुनर्भवा भुवि

カールッティカ月の白分第八日（シタ・アーシュタミー）に、断食して巡礼を行い、さらに夜にはダルメーシュヴァラにおいて大祭の中で जागरण（夜の覚醒・徹夜）を守る者は、その行によって地上に再び生まれることがない。

Verse 56

स्तुतिं च ये वै त्वदुदीरितामिमां नराः पठिष्यंति तवाग्रतः क्वचित् । निरेनसस्ते मम लोकगामिनः प्राप्स्यंति ते वैभवतः सखित्वम्

そして、いついかなる時でも、あなたの御前で、あなた自らが説かれたこの讃歌を誦する人々は、罪を離れて我が界に至り、あなたの栄光の随伴の中で友誼を得るであろう。

Verse 57

पुनर्वरं ब्रूहि यथेप्सितं ददे तेजोनिधेर्नंदन धर्मराज । अदेयमत्रास्ति न किंचिदेव ते विधेहि वागुद्यममात्रमेव

「さらにもう一つ恩寵を求めよ。汝の望むままを授けよう、法王よ、光輝の主の御子よ。ここには汝に与え得ぬものはまことに何一つない。ただ言葉を起こし、願いを述べよ。」

Verse 58

प्रसन्नमूर्तिं स विलोक्य शंकरं कारुण्यपूर्णं स्वमनोरथाभिदम् । आनंदसंदोहसरोनिमग्नो वक्तुं क्षणं नैव शशाक किंचित्

慈悲に満ち、心願をかなえる用意ある、静謐なる御姿のシャンカラを見て、彼は集まり満ちる歓喜の湖に沈み、しばし一言も発することができなかった。

Verse 78

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे धर्मेशमहिमाख्यानं नामाष्टसप्ततितमोऽध्यायः

かくして、聖なる『スカンダ・マハープラーナ』八万一千偈の集成、その第四部、カーシー・カンダ（後半）において、「ダルメーシャの威光の物語」と題する第二十八章はここに終わる。