Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 22

Devanagari script

ततोहं तस्य तपसा संतुष्टः स्थिरचेतसः । ययौ तस्मै वरान्दातुं शमनाय महात्मने

Transliteration

tatohaṃ tasya tapasā saṃtuṣṭaḥ sthiracetasaḥ | yayau tasmai varāndātuṃ śamanāya mahātmane

Translation

その後、心堅き者の苦行に満足した我は、偉大なる魂シャマナ（ヤマ）を鎮め慰めるため、彼に恩寵の願い（ヴァラ）を授けに赴いた。

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदनन्तरवाचक क्रियाविशेषणम् (adverb: then/from that)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उत्तमपुरुष-सर्वनाम (nom. sg.)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (gen. sg.)

• तपसा: by (his) austerity
• तपसा: Hetu/Karaṇa (Cause/Instrument)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (instr. sg.)

• संतुष्टः: satisfied
• संतुष्टः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम् + तुष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि/कर्तरि क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अहम् इति कर्तृविशेषणम् (past ptc. masc. nom. sg.: satisfied)

• स्थिरचेतसः: of the steady-minded one
• स्थिरचेतसः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: स्थिर + चेतस् (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः (स्थिरं चेतः यस्य)

• ययौ: went
• ययौ: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• तस्मै: to him
• तस्मै: Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (dat. sg.)

• वरान्: boons
• वरान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (acc. pl.)

• दातुम्: to give
• दातुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive; प्रयोजनार्थे (to give)

• शमनाय: for appeasement
• शमनाय: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: शमन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन (dat. sg.); प्रयोजन/हेतु (for pacification)

• महात्मने: to the great-souled one
• महात्मने: Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः (महान् आत्मा यस्य)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta (Kāśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Agastya / sages (contextual)

Visual Art Cues

Scene: The deity, pleased, approaches a great ascetic identified with Śamana (Yama), to grant boons—depicting a meeting of divine radiance and austere restraint under the sacred canopy of Kāśī.

Characters & Entities

• Yama (Śamana)
• Boons (Vara)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When tapas is joined with steadiness of mind, divine grace responds in the form of vara (boon) and guidance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The wider Kāśī setting continues; the chapter’s focus remains tied to Ānandavana and the Dharmapīṭha milieu.

What ritualistic prescription is mentioned?

No external rite—this verse emphasizes tapas leading to vara-dāna (bestowal of boons).