Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 53

Devanagari script

त्वत्तो विभेष्यंति कृतैनसो ये भयं न तेषां भविता कदाचित् । धर्मेश्वरार्चा रचनां करिष्यतां हरिष्यतां बंधुतयामनस्ते

Transliteration

tvatto vibheṣyaṃti kṛtainaso ye bhayaṃ na teṣāṃ bhavitā kadācit | dharmeśvarārcā racanāṃ kariṣyatāṃ hariṣyatāṃ baṃdhutayāmanaste

Translation

罪をなした者はあなたを恐れるかもしれない。だがダルメーシュヴァラの礼拝を整え、行う者には決して恐れは生じない。彼らの供養は畏れを奪うゆえ、あなたの心よ、親族のごとく彼らへと引き寄せられよ。

Word by Word

• त्वत्तः: from you
• त्वत्तः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/सर्वनाम, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन — Ablative (5th), Singular

• विभेष्यन्ति: will fear
• विभेष्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + भी (धातु)
• Form: लृट्-लकार (भविष्यत्काल), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन — Simple Future, 3rd person, Plural

• कृतैनसः: those who have committed sin
• कृतैनसः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृत + एनस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural; बहुव्रीहिः (कृतम् एनः येषां ते)

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural (relative pronoun)

• भयम्: fear
• भयम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Nom./Acc., Singular

• न: not
• न: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (particle of negation)

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Genitive, Plural

• भविता: will be
• भविता: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (भविष्यत्काल), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन — Simple Future, 3rd person, Singular

• कदाचित्: ever / at any time
• कदाचित्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: कदाचित् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• धर्मेश्वरार्चा: worship of Dharmeśvara
• धर्मेश्वरार्चा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्मेश्वर + अर्चा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Feminine, Nominative, Singular; षष्ठी-तत्पुरुष (धर्मेश्वरस्य अर्चा)

• रचनाम्: arrangement / performance
• रचनाम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रचना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Feminine, Accusative, Singular

• करिष्यताम्: will do / will perform
• करिष्यताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लृट्-लकार (भविष्यत्काल), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन — Simple Future, 3rd person, Plural (Vedic/epic variant ending -ताम्)

• हरिष्यताम्: will take away
• हरिष्यताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हृ (धातु)
• Form: लृट्-लकार (भविष्यत्काल), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन — Simple Future, 3rd person, Plural (variant -ताम्)

• बन्धुतया: as kinship / in the manner of friendship
• बन्धुतया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बन्धुता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन — Feminine, Instrumental, Singular

• मनः: mind
• मनः: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular

• ते: your
• ते: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन — Genitive, Singular (enclitic pronoun)

Speaker

Śiva (deduced, addressing Dharma/Dharmarāja)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmeśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A trembling sinner approaches the Dharma-liṅga; as offerings are arranged, the atmosphere shifts to calm; the deity’s presence is protective, and attendants gesture ‘abhaya’.

Characters & Entities

• Dharmeśvara
• Dharma/Dharmarāja

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion expressed through worship transforms fear into protection, even for those burdened by sin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Dharmeśvara cultic setting in Kāśī highlighted in this adhyāya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dharmeśvarārcā-racanā—undertaking/organizing the worship of Dharmeśvara.