Adhyaya 4

Verse 1

सूत उवाच । भूयोपि शिवमाहात्म्यं वक्ष्यामि परमाद्भुतम् । शृण्वतां सर्वपापघ्नं भवपाशविमोचनम्

スータは言った。「さらにまた、至って驚異なるシヴァの大いなる功徳を説き明かそう。これを聞く者は一切の罪を滅し、輪廻の絆を断ち切る。」

Verse 2

दुस्तरे दुरितांभोधौ मज्जतां विषयात्मनाम् । शिवपूजां विना कश्चित्प्लवो नास्ति निरूपितः

渡り難き罪の大海において、感官の対象に没する者は沈みゆく。そこに示された筏は、シヴァ礼拝のほかにない。

Verse 3

शिवपूजां सदा कुर्याद्बुद्धिमानिह मानवः । अशक्तश्चेत्कृता पूजां पश्येद्भक्तिविनम्रधीः

この世において、賢き人は常にシヴァを礼拝すべきである。もしそれが叶わぬなら、信愛により心をへりくだらせ、せめて行われる礼拝を拝観すべきである。

Verse 4

अश्रद्धयापि यः कुर्याच्छिवपूजां विमुक्तिदाम् । पश्येद्वा सोपि कालेन प्रयाति परमं पदम्

たとえ信をもたずに解脱を授けるシヴァの礼拝を行う者であっても――あるいはただそれを目にするだけの者であっても――やがて時を経て、最高の境地に至る。

Verse 5

आसीत्किरातदेशेषु नाम्ना राजा विमर्दनः । शूरः परमदुर्द्धर्षो जितशत्रुः प्रतापवान्

キラータの国々に、ヴィマルダナという名の王がいた。勇猛にしてまったく屈せず、敵を打ち破り、威光に満ちていた。

Verse 6

सर्वदा मृगयासक्तः कृपणो निर्घृणो बली । सर्वमांसाशनः क्रूरः सर्ववर्णांगनावृतः

彼は常に狩猟に耽り、吝嗇で慈悲なく、しかも力強かった。あらゆる肉を食らい、残忍で、あらゆる身分の女たちに囲まれていた。

Verse 7

तथापि कुरुते शंभोः पूजां नित्यमतंद्रितः । चतुर्दश्यां विशेषेण पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः

それでも彼は怠ることなく、毎日シャンブ（シヴァ）を礼拝した。とりわけ白分と黒分、両半月の第十四日には格別であった。

Verse 8

महाविभवसंपन्नां पूजां कृत्वा स मोदते । हर्षेण महताविष्टो नृत्यति स्तौति गायति

大いなる荘厳と供物を備えた礼拝を成し遂げて、彼は歓喜した。甚だしい喜悦に満たされ、舞い、讃え、歌った。

Verse 9

तस्यैवं वर्तमानस्य नृपतेः सर्वभक्षिणः । दुराचारस्य महिषी चेष्टितेनान्वतप्यत

その王はかくのごとく生きていた――何でも口にし、行いはことごとく不義であった。ゆえに正妃は、その所業によって悲嘆に責めさいなまれた。

Verse 10

सा वै कुमुद्वतीनाम राज्ञी शीलगुणान्विता । एकदा पतिमासाद्य रहस्ये तदपृच्छत

その王妃は名をクムドヴァティーといい、徳と品性に満ちていた。あるとき密かに夫君に近づき、そのことを問いただした。

Verse 11

एतत्ते चरितं राजन्महदाश्चर्यकारणम् । क्व ते महादुराचारः क्व भक्तिः परमेश्वरे

「王よ、あなたのこの振る舞いはまことに驚くべきこと。あなたの甚だしい悪行はどこにあり、至上の主への帰依はどこにあるのですか。」

Verse 12

सर्वदा सर्वभक्षस्त्वं सर्वस्त्रीजनलालसः । सर्वहिंसापरः क्रूरः कथं भक्तिस्तवेश्वरे

「あなたは常に食を選ばず、あらゆる女に欲を起こし、あらゆる暴力に耽り、しかも残酷です。どうして主への信愛があり得ましょうか。」

Verse 13

इति पृष्टः स भूपालो विमृश्य सुचिरं ततः । त्रिकालज्ञः प्रहस्यैनां प्रोवाच सुकुतूहलः

このように問われると、王は久しく思案した。過去・現在・未来の三時を知る者として彼は彼女に微笑み、興味をたたえて答え始めた。

Verse 14

राजोवाच । अहं पूर्वभवे कश्चित्सारमेयो वरानने । पंपानगरमाश्रित्य पर्यटामि समंततः

王は言った。「前の生において、麗しき顔の方よ、私は一匹の犬であった。パンパーの都の近くに住み、四方へとさまよい歩いていた。」

Verse 15

एवं कालेषु गच्छत्सु तत्रैव नगरोत्तमे । कदाचिदागतः सोहं मनोज्ञं शिवमंदिरम्

「時が移りゆくうちに、その優れた都にて、あるとき私は麗しいシヴァの मंदिर（寺院）に辿り着いた。」

Verse 16

पूजायां वर्तमानायां चतुर्दश्यां महातिथौ । अपश्यमुत्सवं दूराद्बहिर्द्वारं समाश्रितः

「第十四ティティという大いなる聖日の पूजा（礼拝）が行われているとき、私は外門のそばに身を寄せ、遠くから祭礼を見た。」

Verse 17

अथाहं परमक्रुद्धैर्दंडहस्तैः प्रधावितः । तस्माद्देशादपक्रांतः प्राणरक्षापरायणः

「すると私は、棒を手にした激怒の人々に追い立てられた。その地から逃げ去り、ただ命を守ることだけを念じて走った。」

Verse 18

ततः प्रदक्षिणीकृत्य मनोज्ञं शिवमंदिरम् । द्वारदेशं पुनः प्राप्य पुनश्चैव निवारितः

「それから私は、麗しいシヴァの मंदिरをプラダクシナー（右繞）して、再び門のあたりに至ったが、またしても退けられた。」

Verse 19

पुनः प्रदक्षिणीकृत्य तदेव शिवमन्दिरम् । बलिपिंडादिलोभेन पुनर्द्वारमुपागतः

再びそのシヴァの御堂を右繞して礼拝し、供物の飯団などへの欲に駆られて、また門口へと戻って来た。

Verse 20

एवं पुनःपुनस्तत्र कृत्वा कृत्वा प्रदक्षिणाम् । द्वारदेशे समासीनं निजघ्नुर्निशितैः शरैः

このように何度もそこを右繞していたが、門の近くに座したとき、彼らは鋭い矢で彼を射抜いた。

Verse 21

स विद्धगात्रः सहसा शिवद्वारि गतासुकः । जातोऽस्म्यहं कुले राज्ञां प्रभावाच्छिवसन्निधेः

身を射貫かれ、彼はたちまちシヴァの門前で命を終えた。シヴァの御前に近づいた功徳の力により、私はその後、王の家系に生まれた。

Verse 22

दृष्ट्वा चतुर्दशीपूजां दीपमाला विलोकिताः । तेन पुण्येन महता त्रिकालज्ञोऽस्मि भामिनि

十四夜の供養を拝し、灯明の列を見たゆえに、その大いなる功徳によって、愛しき人よ、私は三世（過去・現在・未来）を知る者となった。

Verse 23

प्राग्जन्मवासनाभिश्च सर्वभक्षोऽस्मि निर्घृणः । विदुषामपि दुर्लंघ्या प्रकृतिर्वासनामयी

前生の潜在する薫習によって、私は情け容赦なく万物を貪り食う者となった。かかる衝動に織られた性は、学ある者といえども乗り越え難い。

Verse 24

अतोऽहमर्चयामीशं चतुर्दश्यां जगद्गुरुम् । त्वमपि श्रद्धया भद्रे भज देवं पिनाकिनम्

ゆえに私は、世界の師たる主を、月の第十四日に礼拝する。あなたもまた、善き淑女よ、信心をもってピナ―キン（シヴァ）なる神を敬い奉れ。

Verse 25

राज्ञ्युवाच । त्रिकालज्ञोऽसि राजेन्द्र प्रसादाद्गिरिजापतेः । मत्पूर्वजन्मचरितं वक्तुमर्हसि तत्त्वतः

王妃は言った。「大王よ、ギリジャーの主（シヴァ）の恩寵により、あなたは三世を知るお方。ゆえに、私の前生の物語を真実のまま語ってください。」

Verse 26

राजोवाच । त्वं तु पूर्वभवे काचित्कपोती व्योमचारिणी । क्वापि लब्धवती किंचिन्मां सपिंडं यदृच्छया

王は言った。「前の生で、そなたは空を翔ける一羽の雌鳩であった。どこかで偶然、そなたはこの私——この肉の塊を得たのだ。」

Verse 27

त्वद्गृहीतमथालोक्य गृध्रः कोप्यामिषं बली । निरामिषः स्वयं वेगाभिदुद्राव भीषणः

そなたが取った肉を見て、強き禿鷲は肉欲に怒り、みずからは飢えていながらも、恐るべき速さで突進して来た。

Verse 28

ततस्तं वीक्ष्य वित्रस्ता विद्रुतासि वरानने । तेनानुयाता घोरेण मांसपिंडजिघृक्षया

それを見て、そなたは恐れて逃げ去った、美しき面の者よ。あの恐ろしいものは肉の塊を奪わんとして、そなたを追いかけた。

Verse 29

दिष्ट्या श्रीगिरिमासाद्य श्रांता तत्र शिवालयम् । प्रदक्षिणं परिक्रम्य ध्वजाग्रे समुपस्थिता

幸いにも彼女はシュリーギリに至り、疲れながらもそこにあるシヴァの聖廟へと赴いた。右回りの礼拝周行（プラダクシナ）を恭しく行い、寺院の旗竿の前に侍立した。

Verse 30

अथानुसृत्य सहसा तीक्ष्णतुंडो विहंगमः । त्वां निहत्य निपात्याधो मांसमादाय जग्मिवान्

すると突然、鋭いくちばしの鳥が追いすがり、あなたを打ち倒して殺し、地に落としたうえで、肉をくわえて去っていった。

Verse 31

प्रदक्षिणप्रक्रमणाद्देवदेवस्य शूलिनः । तस्याग्रे मरणाच्चैव जातासीह नृपांगना

諸神の神にして槍（三叉戟）を執るシュ―リンのまわりを右回りに礼拝周行（プラダクシナ）したこと、そしてその御前で命を終えたことにより、あなたはまことに王女として再生したのだ、王家の御方よ。

Verse 32

राज्ञ्युवाच । श्रुतं सर्वमशेषेण प्राग्जन्मचरेितं मया । जातं च महदाश्चर्यं भक्तिश्च मम चेतसि । अथान्यच्छ्रोतुमिच्छामि त्रिकालज्ञ महामते । इदं शरीरमुत्सृज्य यास्यावः कां गतिं पुनः

王妃は言った。「前生における私たちの行いを、余すところなく聞きました。大いなる驚きと、そして信愛が、私の心に生じました。いま、三世を知る大賢者よ、さらにお聞きしたい。此の身を捨てた後、私たちは再びいかなる行き先へ赴くのでしょうか。」

Verse 33

राजोवाच । अतो भवे जनिष्येऽहं द्वितीये सैंधवो नृपः

王は言った。「次の生において、私はシンドゥの王として生まれるであろう――来たる第二の生において。」

Verse 34

सृंजयेशसुता त्वं हि मामेव प्रतिपत्स्यसे । तृतीये तु भवे राजा सौराष्ट्रे भविताऽस्म्यहम्

汝はスリニジャヤ族の主の娘として、まことに再び我に至り、我を夫として得るであろう。第三の生において、我はサウラーシュトラの王となる。

Verse 35

कलिंगराजतनया त्वं मे पत्नी भविष्यसि । चतुर्थे तु भविष्यामि भवे गांधारभूमिपः

汝はカリンガ王の娘として、我が妻となる。第四の生において、我はガンダーラの地の統治者となる。

Verse 36

मागधी राजतनया तत्र त्वं मम गेहिनी । पंचमेऽवंतिनाथोऽहं भविष्यामि भवांतरे

そこで汝はマガダ王の娘として、我が妻となり家を守る者となる。別の輪廻において第五の生、我はアヴァンティの主となる。

Verse 37

दाशार्हराजतनया त्वमेव मम वल्लभा । अस्माज् जन्मनि षष्ठेऽहमानर्ते भविता नृपः

汝はダーシャールハ王の娘として、ただ汝のみが我が愛しき者となる。この生の連なりにおいて第六の生、我はアーナルタの王となる。

Verse 38

ययातिवंशजा कन्या भूत्वा मामेव यास्यसि । पांड्यराजकुमारोऽहं सप्तमे भविता भवे

ヤヤーティの系譜に生まれる乙女となって、汝は再びただ我のもとへ来るであろう。第七の生において、我はパーンディヤ王の王子として生まれる。

Verse 39

तत्र मत्सदृशो नान्यो रूपौदार्यगुणादिभिः । सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो बलवान्दृढविक्रमः

そこにおいて、容姿・高貴さ・徳などにおいて我に等しき者は他にない。彼はあらゆるシャーストラ（śāstra）の真意と精髄を知る者、力強く、揺るがぬ勇武を備える。

Verse 40

सर्वलक्षणसंपन्नः सर्वलोकमनोरमः । पद्मवर्ण इति ख्यातः पद्ममित्रसमद्युतिः

あらゆる吉祥の相を具え、諸世界の心を喜ばせる者。『パドマヴァルナ（Padmavarṇa）』と名高く、蓮華のごとき友に等しい光輝を放つ。

Verse 41

भविता त्वं च वैदर्भी रूपेणाप्रतिमा भुवि । नाम्ना वसुमती ख्याता रूपावयवशोभिनी

そして汝、ヴィダルバ（Vidarbha）の姫よ、地上において比類なき美しさとなろう。名は『ヴァスーマティー（Vasumatī）』と知られ、四肢のすべてが麗しく輝く。

Verse 42

सर्व राजकुमाराणां मनोनयननंदिनी । सा त्वं स्वयंवरे सर्वान्विहाय नृपनंदनान्

すべての王子の心と眼を喜ばせる汝は、スヴァヤンヴァラ（svayaṃvara）において、あまたの王の子らをことごとく退けるであろう。

Verse 43

वरं प्राप्स्यसि मामेव दमयंतीव नैषधम् । सोऽहं जित्वा नृपान्सर्वान्प्राप्य त्वां वरवर्णिनीम्

汝はダマヤンティーがナイシャダ（Naiṣadha）の王を選んだように、夫としてこの我を選ぶであろう。われは諸王をことごとく打ち破り、汝—麗しき肌の君—を勝ち得て、我がものとして迎える。

Verse 44

स्वराष्ट्रस्थोऽखिलान्भोगान्भोक्ष्ये वर्षगणान्बहून् । इष्ट्वा च विविधैर्यज्ञैर्वाजिमेधादिभिः शुभैः

我が国に安住して、幾年もあらゆる王者の歓楽を享受し、さらにアシュヴァメーダ（馬祀）などの吉祥なる諸ヤジュニャをもって礼拝しよう。

Verse 45

संतर्प्य पितृदेवर्षीन्दानैश्च द्विजसत्तमान् । संपूज्य देवदेवेशं शंकरं लोकशंकरम्

祖霊（ピトリ）、神々、聖仙（リシ）を供養して満たし、また布施によって最勝のブラーフマナたちを喜ばせ、さらに諸神の主にして世を安んずるシャンカラを正しく礼拝して。

Verse 46

पुत्रे राज्यधुरं न्यस्य गंतास्मि तपसे वनम् । तत्रागस्त्यान्मुनिवराद्ब्रह्मज्ञानमवाप्य च

王権の重荷を我が子に託し、私は苦行（タパス）のため森へ赴く。そこで大聖アガスティヤより、ブラフマンの智を得るであろう。

Verse 47

त्वया सह गमिष्यामि शिवस्य परमं पदम् । चतुर्दश्यां चतुर्दश्यामेवं संपूज्य शंकरम्

汝とともに、シヴァの至高の境地へ赴こう。かくして私は、毎月の十四日（チャトゥルダシー）ごとにシャンカラを礼拝してきたのだ。

Verse 48

सप्तजन्मसु राजस्त्वं भविष्यति वरानने । इत्येतत्सुकृतं लब्धं पूज़ादर्शनमात्रतः । क्व सारमेयो दुष्टात्मा क्वेदृशी बत सङ्गतिः

美しき面影の者よ、汝は七つの生にわたり王となる。礼拝をただ目にするだけでも、かくのごとき功徳が得られるのだ。されど、邪悪な心の犬はどこに、かかる聖なる交わりはどこにあろうか。

Verse 49

सूत उवाच । इत्युक्तो निजनाथेन सा राज्ञी शुभलक्षणा

スータは言った。「かくして自らの主君に語りかけられた、吉祥の相を具えた王妃は、つつしんで耳を傾けた。」

Verse 50

परं विस्मयमापन्ना पूजयामास तं मुदा । सोऽपि राजा तया सार्द्धं भुक्त्वा भोगान्यथेप्सितान्

大いなる驚嘆に包まれ、彼女は喜びをもって彼を供養した。王もまた彼女とともに、望みの歓楽を味わった。

Verse 51

जगाम सप्तजन्मांते शंभोस्तत्परमं पदम् । य एतच्छिवपूजाया माहात्म्यं परमाद्भुतम् । शृणुयात्कीर्तयेद्वापि स गच्छेत्परमं पदम्

七度の生の終わりに、彼女はシャンブ（Śambhu）の至高の住処へ赴いた。このシヴァ礼拝の最も不思議なる功徳を聞く者、あるいは称える者もまた、至上の境地に至る。