Adhyaya 193

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । इत्युक्तेऽप्सरसः सर्वाः प्रणिपत्य पुनः पुनः । ऊचुर्नारायणं देवं तद्दर्शनसमीहया

聖マールカンデーヤは言った。こう語られるや、すべてのアプサラスたちは幾度もひれ伏して礼拝し、そして御姿を拝したいと願いつつ、ナーラーヤナ神に申し上げた。

Verse 2

वसन्तकामाप्सरस ऊचुः । भगवन्भवता योऽयमुपदेशो हितार्थिना । प्रोक्तः स सर्वो विज्ञातो माहात्म्यं विदितं च ते

アプサラス（ヴァサンタカーマー）は言った。「福徳あまねき主よ、私たちの益のためにお授けくださった教えは、すべてよく理解いたしました。あなたの大いなる威徳もまた、私たちに明らかとなりました。」

Verse 3

यत्त्वेतद्भवता प्रोक्तं प्रसन्नेनान्तरात्मना । दर्शितेयं विशालाक्षी दर्शयिष्यामि वो जगत्

そなたが澄みわたる慈しみの内心より語ったことはすべて、ああ大いなる眼の御方よ、わたしに示された。ゆえにわたしは、汝らにこの宇宙を示そう。

Verse 4

तत्रार्थे सर्वभावेन प्रपन्नानां जगत्पते । दर्शयात्मानमखिलं दर्शितेयं यथोर्वशी

ゆえにその目的のために、世の主よ――全身全霊をもって帰依した者たちに、ウルヴァシーに示したように、あなたの全き御自己を顕し給え。

Verse 5

यदि देवापराधेऽपि नास्मासु कुपितं तव । नमस्ते जगतामीश दर्शयात्मानमात्मना

たとえ神々への過ちがあったとしても、もし我らにお怒りでないなら――世々の主よ、あなたに礼拝し奉る――どうか自らの威力によって御身を顕し給え。

Verse 6

नारायण उवाच । पश्यतेहाखिलांल्लोकान्मम देहे सुराङ्गनाः । मधुं मदनमात्मानं यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छथ

ナーラーヤナは言われた。「天の乙女たちよ、ここに我が身のうちに一切の世界を見よ。さらにマドゥ（Madhu）、マダナ（Madana）、我が真我、そして汝らが見たいと願うものすべてを見よ。」

Verse 7

श्रीमार्कण्डेय उवाच । इत्युक्त्वा भगवान्देवस्तदा नारायणो नृप । उच्चैर्जहास स्वनवत्तत्राभूदखिलं जगत्

シュリー・マールカンデーヤは語った。「かく告げて、福徳具足の主ナーラーヤナは、王よ、高らかに笑われた。するとその響きに応じるかのように、全宇宙がそこに顕現した。」

Verse 8

ब्रह्मा प्रजापतिः शक्रः सह रुद्रैः पिनाकधृक् । आदित्या वसवः साध्या विश्वेदेवा महर्षयः

そこには、ブラフマー、プラジャーパティ、シャクラ（インドラ）、そしてルドラたちと共にピナーカを執る者（シヴァ）；さらにアーディティヤ、ヴァス、サーディヤ、ヴィシュヴェデーヴァ、そして大いなるリシたちが（ことごとく）見えた。

Verse 9

नासत्यदस्रावनिलः सर्वशश्च तथाग्नयः । यक्षगन्धर्वसिद्धाश्च पिशाचोरगकिन्नराः

そこにはナーサティヤとダスラ（アシュヴィン双神）、風神アニラ、そしてあらゆる天界の支配者たち、さらに諸火神が見えた。ヤクシャ、ガンダルヴァ、シッダ、またピシャーチャ、ナーガ、キンナラもまた現れた。

Verse 10

समस्ताप्सरसो विद्याः साङ्गा वेदास्तदुक्तयः । मनुष्याः पशवः कीटाः पक्षिणः पादपास्तथा

また、すべてのアプサラス、諸学と知識、支分を備えたヴェーダとその教え、さらに人間・獣・虫・鳥、そして同じく樹木までもが見えた。

Verse 11

सरीसृपाश्चाथ सूक्ष्मा यच्चान्यज्जीवसंज्ञितम् । समुद्राः सकलाः शैलाः सरितः काननानि च

彼の内に、這うものと微細なる生類、そして「生きもの」と呼ばれるあらゆる存在が見えた。さらに、すべての海、山々、河川、森もまたそこにあった。

Verse 12

द्वीपान्यशेषाणि तथा तथा सर्वसरांसि च । नगरग्रामपूर्णा च मेदिनी मेदिनीपते । देवाङ्गनाभिर्देवस्य देहे दृष्टं महात्मनः

その大いなる主の御身のうちに、あらゆる大陸と島々、またすべての湖が見えた。さらに、都と村々に満ちた大地が、地の主よ、神なる大いなる御魂の身体の内に、天の乙女たちによって観じられた。

Verse 13

नक्षत्रग्रहताराभिः सुसम्पूर्णं नभस्तलम् । ददृशुस्ताः सुचार्वङ्ग्यस्तस्यान्तर्विश्वं रूपिणः

星宿と惑星と星々により満ち満ちた天の穹窿を、彼女たちは見た。しなやかな肢体の彼女たちは、宇宙そのものを身とする御方の内に、全宇宙を観じた。

Verse 14

ऊर्ध्वं न तिर्यङ्नाधस्ताद्यदान्तस्तस्य दृश्यते । तमनन्तमनादिं च ततस्तास्तुष्टुवुः प्रभुम्

その御方には、上にも横にも下にも、いかなる限りも見えなかった。そこで彼らは、無限にして無始なる主を讃嘆した。

Verse 15

मदनेन समं सर्वा मधुना च वराङ्गनाः । ससाध्वसा भक्तिपराः परं विस्मयमागताः

その麗しき乙女たちは皆、マダナとマドゥと共に、聖なる畏れに満ち、バクティに帰依して、至高の驚嘆に包まれた。

Verse 16

वसन्तकामाप्सरस ऊचुः । पश्याम नादिं तव देव नान्तं न मध्यमव्याकृतरूपपारम् । परायणं त्वां जगतामनन्तं नताः स्म नारायणमात्मभूतम्

アプサラスのヴァサンターとカーマは言った。「おお神よ、私たちはあなたの始まりも終わりも、さらには中ほどさえ見いだせません。あなたの御姿の彼岸は未顕現です。あなたは諸世界の至上の帰依処、無限なるお方。万有の真我たるナーラーヤナに、私たちは礼拝します。」

Verse 17

महीनभोवायुजलाग्नयस्त्वं शब्दादिरूपस्तु परापरात्मन् । त्वत्तो भवत्यच्युते सर्वमेतद्भेदादिरूपोऽसि विभो त्वमात्मन्

あなたは地であり、空であり、風であり、水であり、火である。あなたは音に始まる諸相そのもの、超越にして内在する至上者。あなたから、アチュタよ、この一切が生じる。差別とその多様な相として現れつつも、あなたは遍満する真我、主である。

Verse 18

द्रष्टासि रूपस्य परस्य वेत्ता श्रोता च शब्दस्य हरे त्वमेकः । स्रष्टा भवान् सर्वगतोऽखिलस्य घ्राता च गन्धस्य पृथक्शरीरी

ただあなたのみ、ハリよ、形を観る者であり、知る者であり、音を聴く者である。あなたは創造者にして、あらゆる存在に遍在する。さらに香りを嗅ぐ者として、種々の身体に宿る。

Verse 19

सुरेषु सर्वेषु न सोऽस्ति कश्चिन्मनुष्यलोकेषु न सोऽस्ति कश्चित् । पश्वादिवर्गेषु न सोऽस्ति कश्चिद्यो नांशभूतस्तव देवदेव

あらゆる神々の中にも、また人間の世にも、獣などあらゆる生類の中にも――汝の分身ならざる者は一人もいない、神々の神よ。

Verse 20

ब्रह्माम्बुधीन्दुप्रमुखानि सौम्य शक्रादिरूपाणि तवोत्तमानि । समुद्ररूपं तव धैर्यवत्सु तेजः स्वरूपेषु रविस्तथाग्निः

やさしき主よ、梵天・大海・月をはじめ、また釈迦（シャクラ／インドラ）などの尊き姿は、すべて汝の高貴なる顕現である。堅忍なるものの中では汝は大海となり、光輝の体の中では汝は太陽となり、また火ともなる。

Verse 21

क्षमाधनेषु क्षितिरूपमग्र्यं शीघ्रो बलवत्सु वायुः । मनुष्यरूपं तव राजवेषो मूढेषु सर्वेश्वर पादपोऽसि

万有の主よ、忍耐を備える者の中では汝は大地の最勝の姿、すなわち不動の堅固そのもの。強く速き者の中では汝は風となり、疾速の力となる。人の姿に現れるとき汝は王の装いをまとい、迷える者に対しては、主宰よ、木のごとく立つ――沈黙し動かず――彼らの無明を担う。

Verse 22

सर्वानयेष्वच्युत दानवस्त्वं सनत्सजातश्च विवेकवत्सु । रसस्वरूपेण जलस्थितोऽसि गन्धस्वरूपं भवतो धरित्र्याम्

アチュタよ、あらゆる邪なる行いの道において汝はダーナヴァのごとき衝動として現れる。されど識別ある者の中では汝はサナツジャータ、永遠に古き智慧である。味そのものとして汝は水に宿り、香りそのものとして汝は大地に宿る。

Verse 23

दृश्यस्वरूपश्च हुताशनस्त्वं स्पर्शस्वरूपं भवतः समीरे । शब्दादिकं ते नभसि स्वरूपं मन्तव्यरूपो मनसि प्रभो त्वम्

汝は火として見える姿となり、動く風の中では触の姿となる。音とその微細なる領域は虚空（アーカーシャ）における汝の姿であり、心の内においては、主よ、汝こそ観想されるべき対象そのものである。

Verse 24

बोधस्वरूपश्च मतौ त्वमेकः सर्वत्र सर्वेश्वर सर्वभूत । पश्यामि ते नाभिसरोजमध्ये ब्रह्माणमीशं च हरं भृकुट्याम्

汝は清浄なる覚知、その悟りのうちにただ一つの実在として、遍く在ます—一切衆生の主よ。われは汝の臍の蓮華の中にブラフマーを観、また汝の眉間にイーシャ—ハラ（シヴァ）—を観る。

Verse 25

तवाश्विनौ कर्णगतौ समस्तास्तवास्थिता बाहुषु लोकपालाः । घ्राणोऽनिलो नेत्रगतौ रवीन्दु जिह्वा च ते नाथ सरस्वतीयम्

アシュヴィン双神は汝の耳に住し、世界の護り手らは汝の両腕に安立する。風は汝の嗅覚となり、日と月は汝の眼に宿る。主よ、サラスヴァティーそのものが汝の舌である。

Verse 26

पादौ धरित्री जठरं समस्तांल्लोकान् हृषीकेश विलोकयामः । जङ्घे वयं पादतलाङ्गुलीषु पिशाचयक्षोरगसिद्धसङ्घाः

汝の足は大地、汝の腹は一切の世界を蔵す—かく我らは汝を観ず、フリシーケーシャよ。我ら自身は汝の脛に在り、足裏と足指にはピシャーチャ、ヤクシャ、ナーガ、シッダの群が満ちる。

Verse 27

पुंस्त्वे प्रजानां पतिरोष्ठयुग्मे प्रतिष्ठितास्ते क्रतवः समस्ताः । सर्वे वयं ते दशनेषु देव दंष्ट्रासु देवा ह्यभवंश्च दन्ताः

汝の雄々しき創造の力において、プラジャーパティは汝の両唇に安立し、あらゆる供犠の儀礼は汝に確立する。我らは皆、汝の歯の中に在り、神よ。汝の牙にはデーヴァらが住し、歯そのものもまた神力である。

Verse 28

रोमाण्यशेषास्तव देवसङ्घा विद्याधरा नाथ तवाङ्घ्रिरेखाः । साङ्गाः समस्तास्तव देव वेदाः समास्थिताः सन्धिषु बाहुभूताः

汝の毛の一つ一つは神々の群れ、汝の足の紋はヴィディヤーダラたち、主よ。諸ヴェーダはその全支分とともに悉く汝に安立し、デーヴァよ—汝の関節に憩い、それらは全体を支える大いなる腕のごとくなる。

Verse 29

वराहभूतं धरणीधरस्ते नृसिंहरूपं च सदा करालम् । पश्याम ते वाजिशिरस्तथोच्चैस्त्रिविक्रमे यच्च तदाप्रमेयम्

大地を支える御力は猪身のヴァラーハ、常に凄まじき御相はナラシンハ。さらに、気高く高くそびえる馬頭の御姿をも拝し、トリヴィクラマとしての測り知れぬ御歩みをも拝する。

Verse 30

अमी समुद्रास्तव देव देहे मौर्वालयः शैलधरास्तथामी । इमाश्च गङ्गाप्रमुखाः स्रवन्त्यो द्वीपाण्यशेषाणि वनादिदेशाः

御身のうちにこれらの大海があり、また山脈と峰を支える山々がある。ガンガーをはじめとする流れゆく諸河、そしてあらゆる大陸・森・国土の諸方処も、ことごとく御身に安住する。

Verse 31

स्तुवन्ति चेमे मुनयस्तवेश देहे स्थितास्त्वन्महिमानमग्र्यम् । त्वामीशितारं जगतामनन्तं यजन्ति यज्ञैः किल यज्ञिनोऽमी

主よ、ここに身を受けて生きるこれらの聖仙は、あなたの至高の威徳を讃える。万界を治める無限の統御者なるあなたを、祭祀を行う者たちは聖なる儀礼によってまことに礼拝する。

Verse 32

त्वत्तोहि सौम्यं जगतीह किंचित्त्वत्तो न रौद्रं च समस्तमूर्ते । त्वत्तो न शीतं च न केशवोष्णं सर्वस्वरूपातिशयी त्वमेव

この世のあらゆる優しさはあなたより起こり、またあらゆる猛きものもあなたより起こる、万相具足の御方よ。冷と熱が別々の力としてあなたから出るのではない――ただあなたこそが一切の存在相を超え、かつ包み込む。

Verse 33

प्रसीद सर्वेश्वर सर्वभूत सनातनात्मपरमेश्वरेश । त्वन्मायया मोहितमानसाभिर्यत्तेऽपराद्धं तदिदं क्षमस्व

どうか憐れみたまえ、万有の主よ、あらゆる生きものに内在する永遠の自己よ、すべてを超える至上主よ。あなたのマーヤーにより心が惑わされ、あなたに対して犯したいかなる過ちも、どうかお赦しください。

Verse 34

किं वापराद्धं तव देवदेव यन्मायया नो हृदयं तवापि । मायाभिशङ्किप्रणतार्तिहन्तर्मनो हि नो विह्वलतामुपैति

ああ神々の神よ、いかなる罪が真にあなたのものとなり得ようか――あなたのマーヤーによって、私たちの心があなたからさえ離れて引き寄せられるのなら。帰依する者の苦悩を滅する御方よ、このマーヤーを恐れて、私たちの心はまことに動揺し乱れる。

Verse 35

न तेऽपराद्धं यदि तेऽपराद्धमस्माभिरुन्मार्गविवर्तिनीभिः । तत्क्षम्यतां सृष्टिकृतस्तवैव देवापराधः सृजतो विवेकम्

もし真実には、いかなる罪もあなたに及ぶことがないとしても、なお私たちが邪道に迷い入り、あなたに対して過ちを犯したのなら、どうかお赦しください。世界の創造主よ、この「過ち」さえ、創造においてあなたが授ける分別の智慧と結びついている。

Verse 36

नमो नमस्ते गोविन्द नारायण जनार्दन । त्वन्नामस्मरणात्पापमशेषं नः प्रणश्यतु

幾重にも礼拝します――ゴーヴィンダ、ナーラーヤナ、ジャナールダナよ。あなたの御名を憶念することにより、私たちの罪が余すところなく滅びますように。

Verse 37

नमोऽनन्त नमस्तुभ्यं विश्वात्मन्विश्वभावन । त्वन्नामस्मरणात्पापमशेषं नः प्रणश्यतु

礼拝します、アナンタよ。礼拝します、宇宙のアートマン、宇宙を養い支える御方よ。あなたの御名を憶念することにより、私たちの罪がことごとく滅びますように。

Verse 38

वरेण्य यज्ञपुरुष प्रजापालन वामन । त्वन्नामस्मरणात्पापमशेषं नः प्रणश्यतु

最も崇むべき御方、祭祀のプルシャ、衆生を護る御方、ヴァーマナよ――あなたの御名を憶念することにより、私たちの罪が完全に滅びますように。

Verse 39

नमोऽस्तु तेऽब्जनाभाय प्रजापतिकृते हर । त्वन्नामस्मरणात्पापमशेषं नः प्रणश्यतु

蓮華の臍をもつ御方よ、プラジャーパティの御業を成就する主ハリよ、あなたに敬礼いたします。御名を憶念することにより、われらの罪がことごとく滅びますように。

Verse 40

संसारार्णवपोताय नमस्तुभ्यमधोक्षज । त्वन्नामस्मरणात्पापमशेषं नः प्रणश्यतु

輪廻の大海を渡らせる舟なるアドホークシャジャよ、あなたに敬礼いたします。御名を憶念することにより、われらの罪が余すところなく滅びますように。

Verse 41

नमः परस्मै श्रीशाय वासुदेवाय वेधसे । स्वेच्छया गुणयुक्ताय सर्गस्थित्यन्तकारिणे

至上者、シュリーシャ、ヴァースデーヴァ、万有を配する創造主ヴェーダスに帰依し奉る。みずからの御意によりグナを帯び、創造・維持・融解をなされる御方に。

Verse 42

उपसंहर विश्वात्मन्रूपमेतत्सनातनम् । वर्धमानं न नो द्रष्टुं समर्थं चक्षुरीश्वर

宇宙のアートマンよ、この永遠の御姿をお収めください。ますます広がり、われらの眼はもはや拝することができません、主よ。

Verse 43

प्रलयाग्निसहस्रस्य समा दीप्तिस्तवाच्युत । प्रमाणेन दिशो भूमिर्गगनं च समावृतम्

アチュタよ、あなたの光輝は滅尽の時の千の火に等しい。その広大さによって、方角も大地も、さらには天空までも包み尽くされる。

Verse 44

न विद्मः कुत्र वर्तामो भवान्नाथोपलक्ष्यते । सर्वं जगदिऐकस्थं पिण्डितं लक्षयामहे

われらは今いずこに在るかを知らぬ。ただ汝のみ、守護者よ、明らかに見ゆ。全宇宙が一処に集まり、まるで一塊に圧し固められたかのように見える。

Verse 45

किं वर्णयामो रूपं ते किं प्रमाणमिदं हरे । माहात्म्यं किं नु ते देव यज्जिह्वाया न गोचरे

いかにして汝の御姿を語り得よう、ハリよ。いかなる尺度がそれを量り尽くせようか。神よ、舌と言葉の及ばぬところにある汝の大いなる威徳とは何であろう。

Verse 46

वक्तारो वायुतेनापि बुद्धीनामयुतायुतैः । गुणनिर्वर्णनं नाथ कर्तुं तव न शक्यते

たとえ語る者が風の数ほどあり、知恵も千万億に満ちていようとも、主よ、汝の徳をことごとく言い尽くすことはできない。

Verse 47

तदेतद्दर्शितं रूपं प्रसादः परमः कृतः । छन्दतो जगतामीश तदेतदुपसंहर

この御姿はすでに示された。汝は至上の恩寵を与え給うた。今や、世界の主よ、みずからの御意のままに、この顕現を収め給え。

Verse 48

मार्कण्डेय उवाच । इत्येवं संस्तुतस्ताभिरप्सरोभिर्जनार्दनः । दिव्यज्ञानोपपन्नानां तासां प्रत्यक्षमीश्वरः

マールカンデーヤは言った。「かくしてそのアプサラスたちに讃えられると、ジャナールダナ—主—は、神聖なる智を具えた彼女らの前に、直に顕現された。」

Verse 49

विवेश सर्वभूतानि स्वैरंशैर्भूतभावनः । तं दृष्ट्वा सर्वभूतेषु लीयमानमधोक्षजम्

衆生を養う御方は、自らの分身をもってあらゆる生きとし生けるものに入り給うた。アドホークシャジャが万有の衆生に溶け入るのを見て、人々は畏敬の驚嘆に打たれた。

Verse 50

विस्मयं परमं चक्रुः समस्ता देवयोषितः । स च सर्वेश्वरः शैलान्पादपान्सागरान्भुवम्

天界の女神たちは皆、至高の驚嘆に満たされた。そして万有の主—山々、樹々、海原、大地を内に含む御方—はなおも身を収め、宇宙へと帰入し給うた。

Verse 51

जलमग्निं तथा वायुमाकाशं च विवेश ह । काले दिक्ष्वथ सर्वात्म ह्यात्मनश्चान्यथापि च

その一切の自己なる御方は、水に、火に、風に、そして虚空に入り給うた。さらに時と方位にも—まことに宇宙の真我として万有に遍満し、また御自身の存在のさまざまな相としても顕れた。

Verse 52

आत्मरूपस्थितं स्वेन महिम्ना भावयञ्जगत् । देवदानवरक्षांसि यक्षीविद्याधरोरगाः

自らの真我の姿に安住し、内在する大いなる威光によって世界を保ち顕し給うた—神々、ダーナヴァ、ラークシャサ、ヤクシニー、ヴィディヤーダラ、そして蛇族をも。

Verse 53

मनुष्यपशुकीटादिमृगपश्वन्तरिक्षगाः । येऽन्तरिक्षे तथा भूमौ दिवि ये च जलाश्रयाः

人間、獣、虫などの諸生類。さらに中空を行く動物と諸存在—空に住む者、地に住む者、天上にある者、そして水に依りて住まう者たち。

Verse 54

तान्विवेश स विश्वात्मा पुनस्तद्रूपमास्थितः । नरेण सार्धं यत्ताभिर्दृष्टपूर्वमरिन्दम

遍在の真我は彼女らすべてに入り、再びその同じ姿を取って—おお敵を屈する者よ—かの天女たちが以前に見たとおり、男とともに現れた。

Verse 55

ताः परं विस्मयं जग्मुः सर्वास्त्रिदशयोषितः । प्रणेमुः साध्वसात्पाण्डुवदना नृपसत्तम

その天女たちは皆、至上の驚嘆に打たれ、畏れに顔色を失って礼拝し、ひれ伏した—おお最上の王よ。

Verse 56

नारायणोऽपि भगवानाह तास्त्रिदशाङ्गनाः

そのとき、福徳円満なる主ナーラーヤナは、かの天女たちに語りかけた。

Verse 57

नारायण उवाच । नीयतामुर्वशी भद्रा यत्रासौ त्रिदशेश्वरः । भवतीनां हितार्थाय सर्वभूतेष्वसाविति

ナーラーヤナは言われた。「麗しきウルヴァシーを、かの神々の主のおられる所へ導きなさい。汝らの安寧のために知れ、彼は一切の生きとし生けるものの内に在す。」

Verse 58

ज्ञानमुत्पादितं भूयो लयं भूतेषु कुर्वता । तद्गच्छध्वं समस्तोऽयं भूतग्रामो मदंशकः

「ふたたび智慧は生じ、諸元素への帰滅も成し遂げられた。ゆえに行きなさい。この一切の衆生の群れは、わが分身である。」

Verse 59

अहमद्यात्मभूतस्य वासुदेवस्य योगिनः । अस्मात्परतरं नास्ति योऽनन्तः परिपथ्यते

我はヨーギンたるヴァースデーヴァの内なる自己である。これより上はなく、無辺なる御方は至上の帰依処として悟られる。

Verse 60

तमजं सर्वभूतेशं जानीत परमं पदम् । अहं भवत्यो देवाश्च मनुष्याः पशवश्च ये । एतत्सर्वमनन्तस्य वासुदेवस्य वै कृतम्

彼を知れ——不生にして一切衆生の主、至上の住処である。われ、汝ら天女、神々、人間、獣に至るまで、このすべてはまことに無尽のヴァースデーヴァの御業である。

Verse 61

एवं ज्ञात्वा समं सर्वं सदेवासुरमानुषम् । सपश्वादिगुणं चैव द्रष्टव्यं त्रिदशाङ्गनाः

かく悟ったなら、すべてを平等に観よ。神々もアスラも人も同じく、獣などの諸生類とそのさまざまな性質をも含めて。天の乙女たちよ、そのように見るべきである。

Verse 62

मार्कण्डेय उवाच । इत्युक्तास्तेन देवेन समस्तास्ताः सुरस्त्रियः । प्रणम्य तौ समदनाः सवसन्ताश्च पार्थिव

マールカンデーヤは言った。「その神にかく告げられると、王よ、天の女たちは皆、二人に礼拝し、驕りを鎮めて立ち去った。」

Verse 63

आदाय चोर्वशीं भूयो देवराजमुपागताः । आचख्युश्च यथावृत्तं देवराजाय तत्तथा

彼女らは再びウルヴァシーを伴い、神々の王のもとへ赴き、起こったことをそのまま、ありのままに帝釈へ告げた。

Verse 64

मार्कण्डेय उवाच । तथा त्वमपि राजेन्द्र सर्वभूतेषु केशवम् । चिन्तयन्समतां गच्छ समतैव हि मुक्तये

マールカンデーヤは言った。「ゆえに汝もまた、王の中の最勝よ、あらゆる生きとし生けるもののうちにケーシャヴァを観想せよ。平等心において進め。平等心こそが解脱へ導くのだ。」

Verse 65

राजन्नेवं विशेषेण भूतेषु परमेश्वरम् । वासुदेव कथं दोषांल्लोभादीन्न प्रहास्यसि

「王よ、このように特に明らかに、衆生のうちに至上主ヴァースデーヴァの臨在を見定めるなら、貪欲などの過失をどうして捨てずにいられようか。」

Verse 66

सर्वभूतानि गोविन्दाद्यदा नान्यानि भूपते । तदा वैरादयो भावाः क्रियतां न तु पुत्रक

「王よ、すべての存在がゴーヴィンダ以外ではないと悟られるとき、怨みや敵意などの心は起こしてはならぬ——決して、わが子よ。」

Verse 67

इति पश्य जगत्सर्वं वासुदेवात्मकं नृप । एतदेव हि कृष्णेन रूपमाविष्कृतं नृप

「かくして王よ、全世界をヴァースデーヴァを自性とするものとして観よ。まことに王よ、このまさにこの相（真理）をクリシュナが顕したのだ。」

Verse 68

परमेश्वरेति यद्रूपं तदेतत्कथितं तव । जन्मादिभावरहितं तद्विष्णोः परमं पदम्

「『至上主』と語られるその実在——その相が汝に説き示された。生まれなどの諸相を離れたそれこそ、ヴィシュヌの至高の住処である。」

Verse 69

संक्षेपेणाथ भूपाल श्रूयतां यद्वदामि ते । यन्मतं पुरुषः कृत्वा परं निर्वाणमृच्छति

今ぞ、地を護る王よ、我が言を簡潔に聴け。この見解を受け入れる者は、至上のニルヴァーナ（涅槃）に到る。

Verse 70

सर्वो विष्णुसमासो हि भावाभावौ च तन्मयौ । सदसत्सर्वमीशोऽसौ महादेवः परं पदम्

まことに万有は総じてヴィシュヌであり、有と無もまた彼に満ちている。彼は真と非真のすべてを統べる主、すなわちマハーデーヴァこそ至上の境地である。

Verse 71

भवजलधिगतानां द्वन्द्ववाताहतानां सुतदुहितृकलत्रत्राणभारार्दितानाम् । विषमविषयतोये मज्जतामप्लवानां भवति शरणमेको विष्णुपोतो नराणाम्

世の生成の大海に落ち、二元の風に打たれ、息子・娘・伴侶を守る重荷に苦しみ、感官の対象という険しい水に舟なく沈む人々にとって、ただ一つの帰依処がある――ヴィシュヌという「舟」である。

Verse 193

अध्याय

章（アドヒャーヤ）。