Home›Skanda Purana›Avanti Khanda›Reva Khanda›Adhyaya 193›Shloka 23
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 23

Devanagari script

दृश्यस्वरूपश्च हुताशनस्त्वं स्पर्शस्वरूपं भवतः समीरे । शब्दादिकं ते नभसि स्वरूपं मन्तव्यरूपो मनसि प्रभो त्वम्

Transliteration

dṛśyasvarūpaśca hutāśanastvaṃ sparśasvarūpaṃ bhavataḥ samīre | śabdādikaṃ te nabhasi svarūpaṃ mantavyarūpo manasi prabho tvam

Translation

汝は火として見える姿となり、動く風の中では触の姿となる。音とその微細なる領域は虚空（アーカーシャ）における汝の姿であり、心の内においては、主よ、汝こそ観想されるべき対象そのものである。

Word by Word
दृश्यस्वरूपःthe form of the visible
दृश्यस्वरूपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदृश्य (कृदन्त-प्रातिपदिक) + स्वरूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (दृश्यस्य स्वरूपः)
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
हुताशनःfire (the eater of offerings)
हुताशनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहुत + अशन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (हुतं अश्नाति इति = fire)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
स्पर्शस्वरूपम्the essence of touch
स्पर्शस्वरूपम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्पर्श + स्वरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (स्पर्शस्य स्वरूपम्)
भवतःof you (hon.)
भवतः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; आदरार्थ-प्रयोग
समीरेin the wind/air
समीरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमीरा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
शब्दादिकम्sound and the rest (subtle elements)
शब्दादिकम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशब्द + आदि + क (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (शब्दादि-समूहः)
तेyour
ते:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम
नभसिin the sky/ether
नभसि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनभस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
स्वरूपम्form/essence
स्वरूपम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मन्तव्यरूपःthe form of what is to be thought
मन्तव्यरूपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्तव्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; मन् धातु + तव्य) + रूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (मन्तव्यस्य रूपः = that which is to be conceived)
मनसिin the mind
मनसि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
प्रभोO Lord
प्रभो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
Speaker

A devotee/sage praising the Supreme Lord (Viṣṇu/Nārāyaṇa) in Revā Khaṇḍa context

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A yogic pilgrim sits on Revā’s bank: a small fire before him (agni/visibility), wind ripples the river (touch), vast sky above (sound-field/ether), and a luminous deity-form appears within a halo at the heart/mind as the dhyeya.

Characters & Entities
H
Hutāśana (Agni)
S
Samīra (Vāyu)
N
Nabhas/Ākāśa

FAQs

Perceiving the world correctly means recognizing the Divine as the basis of sensory experience and as the inner focus of contemplation.

It sits within the Revā Khaṇḍa’s Narmadā-oriented sacred narrative, but this verse is primarily cosmological rather than site-specific.

No direct ritual is stated; it recommends contemplative practice—seeing the Lord within elements, senses, and mind.

←Previous Verse
Next Verse→