Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 62
Devanagari script
मार्कण्डेय उवाच । इत्युक्तास्तेन देवेन समस्तास्ताः सुरस्त्रियः । प्रणम्य तौ समदनाः सवसन्ताश्च पार्थिव
Transliteration
mārkaṇḍeya uvāca | ityuktāstena devena samastāstāḥ surastriyaḥ | praṇamya tau samadanāḥ savasantāśca pārthiva
Translation
マールカンデーヤは言った。「その神にかく告げられると、王よ、天の女たちは皆、二人に礼拝し、驕りを鎮めて立ち去った。」
Word by Word
मार्कण्डेयःMārkaṇḍeya
मार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st case, nominative); एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
उक्ताःhaving been addressed/said to
उक्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Root√वच् (धातु) क्त-प्रत्ययान्त (उक्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st case, nominative); बहुवचन
तेनby him
तेन:
Karana (Instrument/कर्ता-करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd case, instrumental); एकवचन
देवेनby the god
देवेन:
Karana (Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (3rd case, instrumental); एकवचन
समस्ताःall/entire
समस्ताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमस्त (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
ताःthose
ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st case, nominative); बहुवचन
सुरस्त्रियःwives/women of the gods
सुरस्त्रियः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर + स्त्री (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (सुराणाम् स्त्रियः); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootप्र + √नम् (धातु) त्वा-प्रत्ययान्त (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund)
तौthose two (them)
तौ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd case, accusative); द्विवचन
समदनाःtogether with gifts/with delight (as a group)
समदनाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम + दना (प्रातिपदिक; दना = ‘gift/wealth’ अथवा ‘delight’—पाठानुसार)
Formउपपद-तत्पुरुष (सहितार्थे ‘सम/स’); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
सवसन्ताःwith garments/attire
सवसन्ताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + वसन्त (प्रातिपदिक; वसन्त = ‘garment/covering’ अथवा ‘spring’—सन्दर्भे ‘वस्त्र’ अधिक)
Formउपपद-तत्पुरुष (सहितार्थे ‘स’: वसन्तैः/वस्त्रैः सहिताः); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
पार्थिवO king
पार्थिव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (8th case, vocative); एकवचन
Speaker
Mārkaṇḍeya
Skanda Dialogue
Listener: Pārthiva (the king)
Visual Art Cues
Scene: Celestial women, now calm and modest, bow to two revered figures; their ornaments seem less ostentatious, and their faces show softened pride as they depart.
Characters & Entities
M
MārkaṇḍeyaS
Surastriyaḥ (celestial women/apsarās)FAQs
True instruction yields humility—pride is to be subdued through reverence and right understanding.
No specific tirtha is named in this verse; it continues the Revā-khaṇḍa narrative setting.
Praṇāma (bowing) is shown as a devotional act, but no formal rite is prescribed.