अध्याय ३८ — काली-शंखचूड-युद्धे अस्त्रप्रयोगः (Kālī and Śaṅkhacūḍa: Mantra-Weapons and Surrender in Battle)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । सा च गत्वा हि संग्रामं सिंहनादं चकार ह । देव्याश्च तेन नादेन मूर्च्छामापुश्च दानवाः

サナトクマーラは語った。「彼女は戦場へ赴き、獅子のごとき咆哮を放った。そのデーヴィーの咆哮によって、ダーナヴァたちは気を失い、昏倒した。」

Verse 2

अट्टाट्टहासमशिवं चकार च पुनः पुनः । तदा पपौ च माध्वीकं ननर्त रणमूर्द्धनि

彼は幾度となく、荒々しく恐るべき哄笑を放った。ついで蜜酒を飲み、戦場の頂にて舞い踊り、戦いのただ中にルドラの畏怖すべき、世界を揺るがす威力を示した。

Verse 3

उग्रदंष्ट्रा चोग्रदंडा कोटवी च पपौ मधु । अन्याश्च देव्यस्तत्राजौ ननृतुर्मधु संपपुः

ウグラダンシュトラー、ウグラダンダー、そしてコータヴィーは酔わせるマドゥ（蜜酒）を飲んだ。さらにその戦場では、ほかの女神たちも舞い踊り、マドゥを幾度も幾度も飲み重ねた。

Verse 4

महान् कोलाहलो जातो गणदेवदले तदा । जहृषुर्बहुगर्जंतस्सर्वे सुरगणादयः

そのとき、ガナの軍勢と神々の陣営に大いなる喧騒が起こった。諸々のデーヴァの群れは幾度も高らかに咆哮し、歓喜に満ちて奮い立った。

Verse 5

दृष्ट्वा कालीं शंखचूडश्शीघ्रमाजौ समाययौ । दानवाश्च भयं प्राप्ता राजा तेभ्योऽभयं ददौ

カーリー（Kālī）を見て、シャンカチューダ（Śaṅkhacūḍa）はたちまち戦場へ駆け入った。ダーナヴァ（dānava）たちは恐怖にとらわれたが、その王は彼らに安堵と無畏を授けた。

Verse 6

काली चिक्षेप वह्निं च प्रलयाग्निशिखोपमम् । राजा जघान तं शीघ्रं वैष्णवांकितलीलया

カーリーは、宇宙の滅尽（プララヤ）の火焔にも似た炎を投げ放った。だが王は、ヴァイシュナヴァ（Vaiṣṇava）の力を帯びた不思議なる妙技によって、たちまちそれを打ち砕いた。

Verse 7

नारायणास्त्रं सा देवी चिक्षेप तदुपर्यरम् । वृद्धिं जगाम तच्छस्त्रं दृष्ट्वा वामं च दानवम्

ついで女神は、ナーラーヤナアストラ（Nārāyaṇāstra）を彼に向けて放った。眼前の邪なるダーナヴァを見て、その神なる飛翔の武器は膨れ上がり、威力を増した。

Verse 8

तं दृष्ट्वा शंखचूडश्च प्रलयाग्निशिखोपमम् । पपात दंडवद्भूमौ प्रणनाम पुनःपुनः

宇宙滅尽の火（プララヤ）の炎のごとく燃え輝く御方を見て、シャṅカチューダは杖のように地に倒れ、幾度も幾度も恭しく五体投地した。

Verse 9

निवृत्तिं प्राप तच्छ्स्त्रं दृष्ट्वा नम्रं च दानवम् । ब्रह्मास्त्रमथ सा देवी चिक्षेप मंत्रपूर्वकम्

魔がすでにへりくだったのを見て、その武器は退いた。ついで女神は、真言によって行為を清め加持し、梵天の聖武器ブラフマー・アストラを投じ、敵対の力を聖なる権威で鎮めた。

Verse 10

तं दृष्ट्वा प्रज्ज्वलंतं च प्रणम्य भुवि संस्थितः । ब्रह्मास्त्रेण दानवेन्द्रो विनिवारं चकार ह

燃え立つ光を放つ彼を見て、ダーナヴァの王は地に立って礼拝し、ついでブラフマー・アストラ（梵天武器）を用いてこれを制し退けようとした。

Verse 11

अथ क्रुद्धो दानवेन्द्रो धनुराकृष्य रंहसा । चिक्षेप दिव्यान्यस्त्राणि देव्यै वै मंत्रपूर्वकम्

そのときダーナヴァの王は憤怒し、素早く弓を引き絞り、真言で力を授けてから、女神に向けて数々の天界の武器を放った。

Verse 12

आहारं समरे चक्रे प्रसार्य मुखमायतम् । जगर्ज साट्टहासं च दानवा भयमाययुः

戦いのただ中で、彼は長く伸びた口を大きく広げ、彼らを呑み込まんとした。ついで轟く恐るべき高笑いを放ち、ダーナヴァたちは恐怖にとらわれた。

Verse 13

काल्यै चिक्षेप शक्तिं स शतयोजनमायताम् । देवी दिव्यास्त्रजालेन शतखंडं चकार सा

彼はカーリーに向け、百ヨージャナにも及ぶ槍の武器を投げ放った。だが女神は天なる神兵の網によって、それを百の破片に砕いた。

Verse 14

स च वैष्णवमस्त्रं च चिक्षेप चंडिकोपरि । माहेश्वरेण काली च विनिवारं चकार सा

彼はチャンディカーに向けてヴァイシュナヴァの神兵を放った。だがカーリーはマーヘーシュヴァラの威力によってそれを抑え、無力化した。

Verse 15

एवं चिरतरं युद्धमन्योन्यं संबभूव ह । प्रेक्षका अभवन्सर्वे देवाश्च दानवा अपि

かくして両者の戦いは長く続き、互いに相対して争った。すると、デーヴァもダーナヴァも皆、ただの見物人となった。

Verse 16

अथ कुद्धा महादेवी काली कालसमा रणे । जग्राह मन्त्रपूतं च शरं पाशुपतं रुषा

そのとき大女神カーリーは憤怒し、戦場において時そのもののごとくなり、真言によって清められ力を授けられたパーシュパタの矢を怒りのままに取り上げた。

Verse 17

क्षेपात्पूर्वं तन्निषेद्धुं वाग्बभूवाशरीरिणी । न क्षिपास्त्रमिदं देवि शंखचूडाय वै रुषा

武器を放つ前に、身なき神聖なる声が起こり、彼女を制して言った。「女神よ、怒りにまかせてシャンカチューダにこの神兵を放ってはならぬ。」

Verse 18

मृत्युः पाशुपतान्नास्त्यमोघादपि च चंडिके । शंखचूडस्य वीरस्योपायमन्यं विचारय

おおチャンディカーよ、勇士シャンカチューダはパーシュパタの武器によっては死なず、たとえ外れぬアモーガの矢によってさえも滅びない。ゆえに、彼を屈する別の方策を思案せよ。

Verse 19

इत्याकर्ण्य भद्रकाली न चिक्षेप तदस्त्रकम् । शतलक्षं दानवानां जघास लीलया क्षुधा

これを聞いても、バドラカーリーはその武器を投げ放ちさえしなかった。飢えに動かされ、戯れのごとく十万のダーナヴァを呑み尽くした。

Verse 20

अत्तुं जगाम वेगेन शंखचूडं भयंकरी । दिव्यास्त्रेण च रौद्रेण वारयामास दानवः

恐るべきシャクティは疾く走り、シャंखチューダを呑まんとした。だがダーナヴァは、ルドラのごとく猛き天なる武器で彼女を阻んだ。

Verse 21

अथ क्रुद्धो दानवेन्द्रः खड्गं चिक्षेप सत्वरम् । ग्रीष्मसूर्योपमं तीक्ष्णधारमत्यंतभीकरम्

そのとき怒りに燃えるダーナヴァの王は、たちまち剣を投げ放った――夏の太陽のごとく灼き輝き、刃はこの上なく鋭く、姿はひたすら恐ろしかった。

Verse 22

सा काली तं समालोक्यायांतं प्रज्वलितं रुषा । प्रसार्य मुखमाहारं चक्रे तस्य च पश्यतः

そのカーリーは、怒りに燃えて近づく彼を見るや、口を大きく開き、彼が見ているその前で彼を自らの食物とした（呑み尽くした）。

Verse 23

दिव्यान्यस्त्राणि चान्यानि चिच्छेद दानवेश्वरः । प्राप्तानि पूर्वतश्चक्रे शतखंडानि तानि च

ダーナヴァの王は、それらの神なる武器と他の飛び道具を断ち切った。彼に向かって来るや否や、その場でそれらを百の破片へと砕いた。

Verse 24

पुनरत्तुं महादेवी वेगतस्तं जगाम ह । सर्वसिद्धेश्वरः श्रीमानंतर्धानं चकार सः

そのときマハーデーヴィーは、再び捕らえんとして猛烈な速さで追いすがった。だが、あの栄光ある主—一切のシッダの主—は姿を隠し、視界から消え去った。

Verse 25

वेगेन मुष्टिना काली तमदृष्ट्वा च दानवम् । बभंज च रथं तस्य जघान किल सारथिम्

そのときカーリーは、その魔を見もせず、疾き拳で打ち、彼の戦車を打ち砕き、まことに御者をも打ち倒した。

Verse 26

अथागत्य द्रुतं मायी चक्रं चिक्षेप वेगतः । भद्रकाल्यै शंखचूडः प्रलयाग्निशिखो पमम्

ついで幻術のシャンカチューダは疾く進み出て、滅尽の火の炎のごとく燃えさかる円盤を、バドラカーリーに向けて力強く投げ放った。

Verse 27

सा देवी तं तदा चक्रं वामहस्तेन लीलया । जग्राह स्वमुखेनैवाहारं चक्रे रुषा द्रुतम्

そのとき女神は、左手で戯れのごとくその円盤をつかみ、怒りの奔流にてたちまち自らの口へ運び、まるで呑み尽くさんとした。

Verse 28

मुष्ट्या जघान तं देवी महाकोपेन वेगतः । बभ्राम दानवेन्द्रोपि क्षणं मूर्च्छामवाप सः

そのときデーヴィーは大いなる憤怒に駆られ、猛烈な速さで拳をもって彼を打った。ダーナヴァの王でさえよろめき、しばし気を失った。

Verse 29

क्षणेन चेतनां प्राप्य स चोत्तस्थौ प्रतापवान् । न चक्रे बाहु युद्धं च मातृबुद्ध्या तया सह

たちまち意識を取り戻し、その勇猛なる者は起き上がった。だが彼女を母と仰ぐ思いゆえ、彼は彼女と腕を交える近接戦をしなかった。

Verse 30

गृहीत्वा दानवं देवी भ्रामयित्वा पुनःपुनः । ऊर्द्ध्वं च प्रापयामास महाकोपेन वेगतः

女神はそのダーナヴァをつかみ、幾度も幾度も振り回した。さらに大いなる憤怒に駆られ、凄まじい力で上方へ投げ上げた。

Verse 31

उत्पपात च वेगेन शंखचूडः प्रतापवान् । निपत्य च समुत्तस्था प्रणम्य भद्रकालिकाम्

そのとき、勇猛なるシャンカチューダは大いなる勢いで跳び上がった。彼は（敬虔に）ひれ伏してから再び立ち、バドラカーリーに礼拝した。

Verse 32

रत्नेन्द्रसारनिर्माणविमानं सुमनो हरम् । आरुरोह स हृष्टात्मा न भ्रान्तोपि महारणे

彼は歓喜の心に満ちて、宝の主の精髄より造られ、見る者を魅了する空中のヴィマーナに乗り込んだ。大いなる戦のただ中にあっても、少しも惑わなかった。

Verse 33

दानवानां हि क्षतजं सा पपौ कालिका क्षुधा । एतस्मिन्नंतरे तत्र वाग्वभूवाशरीरिणी

飢えのゆえにカーリカーは、ダーナヴァらの傷口から流れ出る血を飲み干した。するとその間に、その場で、身なき声が起こった。

Verse 34

लक्षं च दानवेन्द्राणामवशिष्टं रणेऽधुना । उद्धतं गुञ्जतां सार्द्धं ततस्त्वं भुंक्ष्व चेश्वरि

「今なおこの戦場には、ダーナヴァの王たちが十万も残り、驕り高ぶって轟々と吠えている。ゆえに、主宰たる女神よ、彼らをその喧噪の軍勢もろとも喰らい尽くし（滅ぼし）たまえ。」

Verse 35

संग्रामे दानवेन्द्रं च हंतुं न कुरु मानसम् । अवध्योयं शंखचूडस्तव देवीति निश्चयम्

「戦場において、ダーナヴァの主を討とうと心を向けてはならぬ。このシャンカチューダは、女神よ、汝には必ずや討ち得ぬ不殺の者である——疑いはない。」

Verse 36

तच्छुत्वा वचनं देवी निःसृतं व्योममंडलात् । दानवानां बहूनां च मांसं च रुधिरं तथा

天の円環より発せられたその言葉を聞くや、女神（デーヴィー）はまた、多くのダーナヴァの肉と血が四方に散り広がるのを目の当たりにした。

Verse 37

भुक्त्वा पीत्वा भद्रकाली शंकरांतिकमाययौ । उवाच रणवृत्तांतं पौर्वापर्येण सक्रमम्

食し飲み終えると、バドラカーリーは主シャンカラの御前に赴き、戦の一切を、初めより終わりまで正しい順序で語り告げた。

Verse 38

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वि० रुद्रसं०पं०युद्धखंडे शंखचूडवधे कालीयुद्धवर्णनं नामाष्टत्रिंशोऽध्यायः

かくして『シュリー・シヴァ・マハープラーナ』第二巻、ルドラ・サンヒターのユッダ・カーンダ、シャンカチューダ討伐の章において、「カーリーの戦いの描写」と題する第三十八章はここに終わる。