शिवसतीविवाहोत्तरलीला — Post‑marital Līlā of Śiva and Satī

Verse 1

नारद उवाच । समीचीनं वचस्तात सर्वज्ञस्य तवाऽनघ । महाद्भुतं श्रुतं नो वै चरितं शिवयोश्शुभम्

ナーラダは言った。「愛しき御方よ、無垢にして一切を知る聖仙よ、あなたのお言葉はまことに相応しい。実に我らは、シヴァと（サティ）との吉祥にしてこの上なく驚異なる聖なる物語を拝聴した。」

Verse 2

विवाहश्च श्रुतस्सम्यक् सर्वमोहापहारकः । परमज्ञानसंपन्नो मंगलालय उत्तमः

婚姻という聖なる儀礼は、あらゆる迷妄を取り除くと正しく聞き及んでいる。それは最高の霊智に満ち、吉祥の最上の住処である。

Verse 3

कदाचिद्वन्य पुष्पाणि समाहृत्य मनोहराम् । मालां विधाय सत्यास्तु हारस्थाने स योजयत्

ある時、彼は愛らしい野の花を集めて美しい花鬘を作り、それをサティの首もとに、まるで首飾りのように掛けた。

Verse 4

ब्रह्मोवाच । सम्यक्कारुणिकस्यैव मुने ते विचिकित्सितम् । यदहं नोदितस्सौम्य शिवलीलानुवर्णने

ブラフマーは言った。「聖仙よ、その疑いはまことに慈悲深き者にふさわしい。おだやかな者よ、今に至るまで、主シヴァの神聖なるリーラー（戯れ）を述べ語るよう、私は促されてこなかった。」

Verse 5

विवाह्य दक्षजां देवीं सतीं त्रैलोक्यमातरम् । गत्वा स्वधाम सुप्रीत्या यदकार्षीन्निबोध मे

ダクシャの娘にして三界の母なる女神サティを娶り、シヴァは大いなる歓喜とともに自らの住処へ帰還した。いま、彼がその後に何をなしたかを、私から理解せよ。

Verse 6

ततो हरस्स स्वगणस्स्वस्थानं प्राप्य मोदनम । देवर्षे तत्र वृषभादवातरदतिप्रियात्

その後、ハラは自らのガナたちを伴い、己が住処に帰って歓喜した。おお天なる聖仙よ、そこにて深き慈愛ゆえ、彼は牡牛ヴリシャバ（そのヴァーハナ）より降り立たれた。

Verse 7

यथायोग्यं निजस्थानं प्रविश्य स सतीसखः । मुमुदेऽतीव देवर्षे भवाचारकरश्शिवः

おお天なる賢者よ、しかるべく己が住処に入り、サティの親しき伴侶にして、世の正しき行いを定める主シヴァは、ことのほか大いに歓喜された。

Verse 8

ततो विरूपाक्ष इमां प्राप्य दाक्षायणीं गणान् । स्वीयानिर्यापयामास नद्यादीन् गिरिकंदरात्

ついでヴィールーパークシャは、このダクシャーヤニー（サティ）のもとに至り、自らのガナたちを遣わして、山の洞窟や谷間から、川々その他もろとも追い立てて बाहरへと駆り出した。

Verse 9

उवाच चैतास्तान् सर्वान्नंद्यादीनतिसूनृतम् । लौकिकीं रीतिमाश्रित्य करुणासागरः प्रभुः

その後、慈悲の大海たる主は、ナンディンらをはじめ一同に向かい、世の礼法に従いつつ、きわめて柔らかく恵み深い言葉でお語りになった。

Verse 10

महेश उवाच । यदाहं च स्मराम्यत्र स्मरणादरमानसाः । समागमिष्यथ तदा मत्पार्श्वं मे गणा द्रुतम्

マヘーシャは言われた。「ここで我が汝らを想起するたび、その想起を敬い奉る心をもつ汝らは、速やかに我が傍らへ来るであろう。おお、我がガナたちよ。」

Verse 11

इत्युक्ते वामदेवेन नद्याद्यास्स्वगणाश्च ते । महावेगा महावीरा नानास्थानेषु संययुः

ヴァーマデーヴァがこのように語ると、河川をはじめとするそれらの神威は、彼自身のガナたちとともに、動きは迅速で力は勇ましく、さまざまな場所へ赴いて集結した。

Verse 12

ईश्वरोपि तया सार्द्धं तेषु यातेषु विभ्रमी । दाक्षायण्या समं रेमे रहस्ये मुदितो भृशम्

他の者たちが去ったのち、主もまた—自在にして戯れつつ—彼女と共に留まり、ダクシャの娘サティーと相並んで、密やかな私所にて大いに歓喜しつつ楽しんだ。

Verse 14

कदाचिद्दर्पणे चैव वीक्षतीमात्मनस्सतीम् । अनुगम्य हरो वक्त्रम् स्वीयमप्यवलोकयत

ある時、サティーが鏡に映る自らの姿を見つめていると、ハラ（シヴァ）が後を追い、己が面影をもまた眺めた。

Verse 15

कदाचित्कुंडलं तस्या उल्लास्योल्लास्य संगतः । बध्नाति मोचयत्येव सा स्वयं मार्जयत्यपि

ある時は歓びに満ちて幾度も近づき、彼の耳飾りを留めては外し、また自らそれを磨き清めた。

Verse 16

सरागौ चरणावस्याः पावकेनोज्ज्वलेन च । निसर्गरक्तौ कुरुते पूर्णरागौ वृषध्वजः

牛旗の主（シヴァ）は、燃え輝く火によって、すでに愛に染まっていた彼女の足を自然に紅くし、神聖なる情熱と吉祥の光で満ち満ちたものとした。

Verse 17

उच्चैरपि यदाख्येयमन्येषां पुरतो बहु । तत कर्णे कथयत्त्यस्याहरो द्रष्टुं तदाननम्

本来は声高に、しかも人々の前で語るべき多くのことさえ、彼女は彼の耳元に囁いた。彼はその間も彼女の顔を見つめ続けていた。

Verse 18

न दूरमपि गन्तासौ समागत्य प्रयत्नतः । अनुबध्नाति नामाक्षी पृष्ठदेशेन्यमानसाम्

たとえ遠くへは行かずとも、彼女は意を決して近づいて来る。蓮華の眼をもつその女は、心が引き離されつつある者たちの後ろに回り、背後から彼らに従って行く。

Verse 19

अंतर्हितस्तु तत्रैव मायया वृषभध्वजः । तामालिलिंग भीत्या स्वं चकिता व्याकुलाऽभवत्

そのとき、まさにその場で、牛旗を掲げる主（シヴァ）は自らのマーヤーによって姿を隠された。恐れのあまり彼女は主にすがりつき、彼女自身も驚きおののき、深く取り乱した。

Verse 20

सौवर्णपद्मकलिकातुल्ये तस्या कुचद्वये । चकार भ्रमराकारं मृगनाभिविशेषकम्

黄金の蓮華の蕾にも比すべき彼女の両乳房の上に、彼は麝香の特別な飾りを、黒蜂の姿にかたどって施した。

Verse 21

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहि तायां द्वितीये सतीखंडे सतीशिवक्रीडावर्णनं नामैकविंशोध्यायः

かくして『シュリー・シヴァ・マハープラーナ』第二集「ルドラ・サンヒター」第二部「サティー・カーンダ」における第二十一章、「サティーとシヴァの神聖なるリーラーの描写」と題する章はここに終わる。

Verse 22

अंगदान्वलयानूर्मान्विश्लेष्य च पुनः पुनः । तत्स्थानात्पुनरेवासौ तत्स्थाने प्रत्ययोजयत्

彼は幾度も腕輪・手首の輪・指輪を外し、そしてそれらを置いてあった所から取り戻して、ふたたび本来の位置に正しく着け直した。

Verse 23

कालिकेति समायाति सवर्णा ते सखी त्विमाम् । यास्यत्वस्यास्तथेक्षंत्याः प्रोत्तुंगौ साहसं कुचौ

「おお、カーリカーよ！」—そう呼びかけて近づいた。汝と同じ肌の色をもつこの友も、ここへ来たのだ。彼女が去ろうとするのを見つめるうち、感情の高まりにより、彼女の高く大胆な胸はひときわ目立って盛り上がった。

Verse 24

कदाचिन्मदनोन्मादचेतनः प्रमथाधिपः । चकार नर्म शर्माणि तथाकृत्प्रियया मुदा

ある時、プラマタたちの主は、恋の陶酔に心を揺さぶられ、戯れに冗談と軽やかな歓びをなして、同じく喜び応える愛しき人とともに楽しんだ。

Verse 25

आहृत्य पद्मपुष्पाणि रम्यपुष्पाणि शंकरः । सर्वांगेषु करोति स्म पुष्पाभरणमादरात्

シャンカラは蓮華や麗しい花々を集め、敬虔のうちに、花の飾りをもってその全身の肢体を飾り立てた。

Verse 26

गिरिकुंजेषु रम्येषु सत्या सह महेश्वरः । विजहार समस्तेषु प्रियया भक्तवत्सलः

麗しき山の木立の中で、信徒に慈しみ深きマヘーシュヴァラ（マハーデーヴァ）は、愛しきサティーとともに、あまねく所を戯れ歩いた。

Verse 27

तया विना स्म नो याति नास्थितो न स्म चेष्टते । तया विना क्षममपि शर्म लेभे न शंकरः

彼女なくしては、彼は進むこともできず、堅く立つことも、いかなる行いに着手することもできなかった。彼女なくしては、有能なるシャンカラでさえ、安らぎと福祉を得ることができなかった。

Verse 28

विहृत्य सुचिरं कालं कैलासगिरिकुंजरे । अगमद्धिमवत्प्रस्थं सस्मार स्वेच्छया स्मरन्

カイラーサ山の高き林苑にて久しく戯れたのち、彼はヒマヴァトの山裾へと赴いた。さらに自らの意のままに彼女を想い起こし、内奥にて愛（カーマ）の衝動を静かに覚知した。

Verse 29

तस्मिन्प्रविष्टे कामे तु वसंतश्शंकरांतिके । वितस्तार निजं भावं हार्दं विज्ञाय यत्प्रभो

かくしてカーマが（使命に）入り込むと、ヴァサンタはシャンカラの近くへ進み、主の胸奥の趣きを悟って、自らの意図をそこで明かした。

Verse 30

सर्वे च पुष्पिता वृक्षा लताश्चान्याश्च पुष्पिताः । अंभांसि फुल्लपद्मानि पद्मास्सभ्रमरास्तथा

あらゆる樹々は花を満開にし、蔓草や他の草木もまた咲き誇った。水面には蓮華が見事に開き、その蓮華には蜂が群れて舞い寄った。

Verse 31

प्रविष्टे तत्र सदृतौ ववौ स मलयो मरुत् । सुगंधिगंधपुष्पेण मोदकश्च सुगंधियुक्

その吉祥なる季節がそこに満ちると、マラヤの風が吹きはじめ、芳しき花の香を運んだ。大気の歓びもまた、香気に満ちあふれた。

Verse 32

संध्यार्द्रचन्द्रसंकाशाः पलाशाश्च विरेजिरे । कामास्त्रवत्सुमनसः प्रमोदात्पादपाधरः

パラーシャの花は、夕暮れにやわらぐ月のように輝いた。喜びに満ちた麗しき花々は、まるでカーマ神の矢のごとく、木々とその枝々を飾った。

Verse 33

बभुः पंकजपुष्पाणि सरस्सु संकलाञ्जनान् । संमोहयितुमुद्युक्ता सुमुखी वायुदेवता

湖には蓮華が現れ、まるで黒いコールを塗ったかのようにほの暗かった。美顔の風の女神は、心を惑わせ散らすために身を起こした。

Verse 34

नागकेशरवृक्षाश्च स्वर्णवर्णैः प्रसूनकैः । बभुर्मदनकेत्वाभा मनोज्ञाश्शंकरांतिके

シャンカラの傍らでは、金色に輝く花をまとったナーガケーシャラの木々が、目に麗しく照り映え、まるで愛神カーマの旗印のように光を放っていた。

Verse 35

लवंगवल्लीसुरभिगंधेनोद्वास्य मारुतम् । मोहयामास चेतांसि भृशं कामिजने पुरा

丁子（クローブ）の蔓の芳香が風を薫らせ、かつて欲に駆られる人々の心を激しく惑わせた。

Verse 36

चारु पावकचर्चित्सु सुस्वराश्चूतशालिनः । बभुर्मदनबाणौघपर्यंकमदनावृताः

その麗しい林苑は、火の光のやわらかな温もりに触れ、妙なる音に満ち、芒果の木々も繁っていた。そこでは、カーマの無数の矢が寝台となって敷き広げられたかのように、万物が欲の力に覆われ、遍く染められているようであった。

Verse 37

अंभांसि मलहीनानि रेजुः फुल्लकुशाशयाः । मुनीनामिव चेतांसि प्रव्यक्तज्योतिरुद्गमम्

一切の穢れを離れた水は、満開のクシャ草の敷き床に飾られて輝いた。まるで、内なる光明の澄みわたる立ち昇りにより照り映える仙人たちの心のように。

Verse 38

तुषारास्सूर्यरश्मीनां संगमादगमन् बहिः । प्रमत्वानीक्ष्यतेक्षाश्च सलिलीहृदयास्तदा

太陽の光線が霜と交わると、霜は溶けて外へと流れ出た。そのとき大地は呆然としたかのように見え、水が湧き上がるのが見えた—まるでその心臓が水となったかのように。

Verse 39

प्रसन्नास्सह चन्द्रेण ननिषारास्तदाऽभवन् । विभावर्यः प्रियेणैवं कामिन्यस्तु मनोहराः

その時、月とともに夜々は澄みわたり、静けさと光を帯びた。かくして愛しき者と結ばれると、夜そのものが魅惑となり、恋に染まる女が愛によって美しくなるようであった。

Verse 40

तस्मिन्काले महादेवस्सह सत्या धरोत्तमे । रेमे स सुचिरं छन्दं निकुंजेषु नदीषु च

その時、マハーデーヴァはサティーとともに、みずからの御意のままに久しく歓びたまい、最上の聖地にて、木立の小径や川のほとりで戯れた。

Verse 41

तथा तेन समं रेजे तदा दाक्षायिणि मुने । यथा हरः क्षणमपि शांतिमाप तया विना

おお牟尼よ、その時ダクシャの娘サティーは彼と等しい光をもって傍らに輝いた。なぜならハラ（シヴァ）は、彼女なくしては一瞬たりとも安らぎを得なかったからである。

Verse 42

संभोगविषये देवी सती तस्य मनः प्रिया । विशतीव हरस्यांगे पाययन्निव तद्रसम्

夫婦の交わりにおいて、心より愛される女神サティーは、あたかもハラ（シヴァ）の身に入り込み、その歓喜の精髄を飲ませるかのように見えた。

Verse 43

तस्या कुसुममालाभिर्भूषयन्सकलां तनुम् । स्वहस्तरचिताभिस्तु नवशर्माकरोच्च सः

シヴァは自らの手で編んだ花鬘をもって彼女の全身を飾り、つねに新たな歓喜と吉祥なる悦びを彼女にもたらした。

Verse 44

आलापैर्वीक्षितैर्हास्यैस्तथा संभाषणैर्हरः । तस्यादिदेश गिरिजां सपतीवात्मसंविदम्

愛ある語らい、まなざし、やわらかな微笑み、そして親密な対話によって、主ハラはギリジャーに—まるで自らの妃であるかのように—御自身の自己覚知より生ずる内なる智を授けられた。

Verse 45

तद्वक्त्रचंद्र पीयूषपानस्थिरतनुर्हरः । नानावैशेषिकीं तन्वीमवस्थां स कदाचन

彼女の顔という月の甘露を飲み、その蜜によって身を安住させたハラ（シヴァ）は、種々の差別相に分かれた粗大な身の状態を、いかなる時も取らなかった。

Verse 46

तद्वक्त्राम्बुजवासेन तत्सौन्दर्य्यैश्च नर्मभिः । गुणैरिव महादंती बद्धो नान्यविचेष्टितः

彼女の顔という蓮華に心を住まわせ、その美しさと戯れを帯びた慈愛の言葉によって、彼は縛られた—あたかも大象が徳という細き綱で固く繋がれるように—もはや他のように振る舞えなかった。

Verse 47

इति हिमगिरिकुंजप्रस्थभागे दरीषु प्रतिदिनमभिरेमे दक्षपुत्र्या महेशः । क्रतुभुजपरिमाणैः क्रीडतस्तस्य जाता दश दश च सुरर्षे वत्सराः पंच चान्ये

かくして、森深きヒマーラヤの稜線の斜面にある谷間と山の洞窟において、マヘーシャ（シヴァ）はダクシャの娘サティーと日々歓喜して過ごされた。祭祀の分け前を享受する者（神々）の計りによれば、ああ最勝の仙よ、そこで戯れるうちに十年が二度、さらに五年が過ぎ去った。