देवगुरुप्रेषणम् (Himālaya Mission of the Gods’ Preceptor / The Gods Send Their Guru)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । तयोर्भक्तिं शिवे ज्ञात्वा परामव्यभिचारिणीम् । सर्वे शक्रादयो देवाश्चिचिन्तुरिति नारद

ブラフマーは言った。「おおナーラダよ、彼ら二者のシヴァへの至上にして揺るがぬ帰依を知ったとき、シャクラ（インドラ）をはじめとするすべての神々は深い思索に沈んだ。」

Verse 2

देवा ऊचुः । एकान्तभक्त्या शैलश्चेत्कन्यां तस्मै प्रदास्यति । ध्रुवं निर्वाणता सद्यस्स प्राप्स्यति च भारते

デーヴァたちは言った。「おおバーラタよ、もし山（ヒマーラヤ）が一心の帰依をもってその娘を彼に捧げるなら、必ずや直ちにニルヴァーナ（解脱）の境地に到達するであろう。」

Verse 3

अनन्तरत्नाधारश्चेत्पृथ्वी त्यक्त्वा प्रयास्यति । रत्नगर्भाभिधा भूमिर्मिथ्यैव भविता ध्रुवम्

もし無量の宝を支える大地が、その本性を捨てて去ってしまうなら、「ラトナガルバー（宝を宿す地）」と呼ばれるこの地は、必ずや虚しい名に過ぎぬものとなろう。

Verse 4

स्थावरत्वं परित्यज्य दिव्यरूपं विधाय सः । कन्यां शूलभृते दत्त्वा शिवलोकं गमिष्यति

不動の状態を捨てて神妙なる姿を現し、三叉戟を執る御方（シヴァ）にその乙女を捧げたのち、彼はシヴァローカへと赴く。

Verse 5

महादेवस्य सारूप्यं लप्स्यते नात्र संशयः । तत्र भुक्त्वा वरान्भोगांस्ततो मोक्षमवाप्स्यति

彼は疑いなく、マハーデーヴァと同じ御姿に至るサールーピヤ（同形）を得る。そこでその境地により授けられる勝れた神聖の歓楽を味わい、ついにはシヴァの恩寵によってモークシャ（究竟の解脱）に到達する。

Verse 6

ब्रह्मोवाच । इत्यालोच्य सुरास्सर्वे कृत्वा चामन्त्रणं मिथः । प्रस्थापयितुमैच्छंस्ते गुरुं तत्र सुविस्मिताः

ブラフマーは言った。「このように思案したのち、すべての神々は互いに別れの挨拶を交わし、深い驚嘆のうちにそこに立ち、師（グル）をその任務へ送り出そうと願った。」

Verse 7

ततः शक्रादयो देवास्सर्वे गुरुनिकेतनम् । जग्मुः प्रीत्या सविनया नारद स्वार्थसाधकाः

それからインドラをはじめとするすべての神々は、ナーラダよ、歓喜と謙譲をもって師の住処へ赴き、自らの望む目的を成就せんとした。

Verse 8

गत्वा तत्र गुरुं नत्वा सर्वे देवास्सवासवाः । चक्रुर्निवेदनं तस्मै गुरवे वृत्तमादरात्

そこに至ると、インドラを伴うすべての神々は師（グル）に礼拝し、敬虔のうちに起こった事の一切をその師に申し述べた。

Verse 9

देवा ऊचुः । गुरो हिमालयगृहं गच्छास्मत्कार्य्यसिद्धये । तत्र गत्वा प्रयत्नेन कुरु निन्दाञ्च शूलिनः

神々は言った。「おお師よ、我らの目的が成就するよう、ヒマーラヤの家へ赴きなさい。そこに至ったなら、意を定めて努め、三叉戟を持つ者シュ―リン（主シヴァ）を非難する言葉を語りなさい。」

Verse 10

पिनाकिना विना दुर्गा वरं नान्यं वरिष्यति । अनिच्छया सुतां दत्त्वा फलं तूर्णं लभिष्यति

ピナーカを携える御方ピナーキン（弓ピナーカの主・シヴァ）なくして、ドゥルガーは他の花婿を選ばない。たとえ不本意に娘を与えようとも、その行いの避けがたい果は速やかに現れる。

Verse 11

कालेनैवाधुना शैल इदानीं भुवि तिष्ठतु । अनेकरत्नाधारं तं स्थापय त्वं क्षितौ गुरौ

時の力そのものによって、この山が今、大地に確と留まりますように。尊き御方よ、多くの宝玉の依り処であり蔵であるこの山を、地上に堅固に据えよ。

Verse 12

ब्रह्मोवाच । इति देववचः श्रुत्वा प्रददौ कर्णयोः करम् । न स्वीचकार स गुरुस्स्मरन्नाम शिवेति च

ブラフマーは言った。神々の言葉を聞くや、師は両耳に手を当てた。しかし彼はそれを受け入れなかった。内奥において「シヴァ」という御名を幾度も幾度も念じていたからである。

Verse 13

अथ स्मृत्वा महादेवं बृहस्पतिरुदारधीः । उवाच देववर्यांश्च धिक्कृत्वा च पुनः पुनः

そのとき、理解高きブリハスパティはマハーデーヴァを想起した。彼は神々の中の最上者たちを幾度も叱責し、繰り返し言葉を発した。

Verse 14

बृहस्पतिरुवाच । सर्वे देवास्स्वार्थपराः परार्थध्वंसकारकाः । कृत्वा शंकरनिंदा हि यास्यामि नरकं ध्रुवम्

ブリハスパティは言った。「すべての神々は私利に走り、他者の善を損なっている。シャンカラを誹謗したゆえに、私は必ず地獄へ赴くであろう。」

Verse 15

कश्चिन्मध्ये च युष्माकं गच्छेच्छैलान्तिकं सुराः । संपादयेत्स्वाभिमतं शैलेन्द्रं प्रतिबोध्य च

「神々よ、汝らのうちの誰かが山の近くへ赴け。山の主を呼び覚まし、告げ知らせたうえで、汝らの望むことを成し遂げよ。」

Verse 16

अनिच्छया सुतां दत्त्वा सुखं तिष्ठतु भारते । तस्मै भक्त्या सुतां दत्त्वा मोक्षं प्राप्स्यति निश्चितम्

おおバーラタよ、たとえ不本意に娘を与えたとしても、その後は安楽に住まわせよ。だが、ふさわしきその人に信愛（バクティ）をもって娘を授ける者は、必ずやモークシャを得る。

Verse 17

पश्चात्सप्तर्षयस्सर्वे बोधयिष्यन्ति पर्वतम् । पिनाकिना विना दुर्गा वरं नान्यं वरिष्यति

その後、七人の聖仙（サプタリシ）すべてがパルヴァタ（ヒマーラヤ）を諭し導く。ピナーカを携えるピナーキン、すなわち主シヴァなくしては、ドゥルガーは他の恩寵も他の花婿も選ばず、ただ御方のみを受け入れる。

Verse 18

अथवा गच्छत सुरा ब्रह्मलोकं सवासवाः । वृत्तं कथयत स्वं तत्स वः कार्यं करिष्यति

「さもなくば、神々よ――インドラと共に――ブラフマーの世界へ赴け。起こったことを余すところなく告げよ。彼が汝らのため、なすべき務めを成し遂げよう。」

Verse 19

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा ते समालोच्याजग्मुर्मम सभां सुराः । सर्वे निवेदयांचक्रुर्नत्वा तद्गतमादरात्

ブラフマーは言った。「それを聞くや、神々は共に評議し、わが सभाへと来た。敬虔に礼拝して、起こった次第をそのまま、余さず報告したのである。」

Verse 20

देवानां तद्वचः श्रुत्वा शिवनिन्दाकरं तदा । वेदवक्ता विलप्याहं तानवोचं सुरान्मुने

聖仙よ、神々の言葉——それはシヴァをそしるに等しい言葉——を聞いたとき、ヴェーダを誦するこの我は嘆きつつ、彼らデーヴァに向かい語りかけた。

Verse 21

ब्रह्मोवाच । नाहं कर्तुं क्षमो वत्साः शिवनिन्दां सुदुस्सहाम् । संपद्विनाश रूपाञ्च विपदां बीजरूपिणीम्

ブラフマーは言った。「愛しき子らよ、我は耐え難きシヴァへの冒涜を口にすることができぬ。その冒涜は繁栄を滅ぼし、災厄の種子となるのだ。」

Verse 22

सुरा गच्छत कैलासं सन्तोषयत शंकरम् । प्रस्थापयत तं शीघ्रं हिमालयगृहं प्रति

おおデーヴァたちよ、カイラーサへ赴き、シャンカラを歓喜させよ。速やかに御身を促し、ヒマーラヤの住処へ向かわしめよ。

Verse 23

स गच्छेदुपशैलेशमात्मनिन्दां करोतु वै । परनिन्दाविनाशाय स्वनिन्दा यशसे मता

彼は山の主の御前に近づき、まことに自らを卑下して語るがよい。他者への誹りを滅するためには、自責こそが真の誉れの源とされる。

Verse 24

ब्रह्मोवाच । श्रुत्वेति मद्वचो देवा मां प्रणम्य मुदा च ते । कैलासं प्रययुः शीघ्रं शैलानामधिपं गिरिम्

ブラフマーは言った。かく我が言葉を聞きて、神々は喜びをもって我に礼拝し、峰々の主たる王山カイラーサへと速やかに旅立った。

Verse 25

तत्र गत्वा शिवं दृष्ट्वा प्रणम्य नतमस्तकाः । सुकृतांजलयस्सर्वे तुष्टुवुस्तं सुरा हरम्

そこへ赴き主シヴァを拝見すると、神々は頭を垂れて礼拝した。清らかなアンジャリに両手を合わせ、皆がハラ—束縛と悲しみを除くシヴァを讃嘆した。

Verse 26

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव करुणाकर शंकर । वयं त्वां शरणापन्नाः कृपां कुरु नमोऽस्तु ते

神々は言った。「神々の神、マハーデーヴァ、慈悲のシャンカラよ。われらは御身に帰依して参りました。どうか御慈悲を垂れ給え。御身に礼拝いたします。」

Verse 27

त्वं भक्तवत्सलः स्वामिन्भक्तकार्यकरस्सदा । दीनोद्धरः कृपासिन्धुर्भक्तापद्विनिमोचकः

主よ、御身は常に信愛の者（バクタ）を慈しみ、その願いと務めを必ず成就される。卑しき者、苦しむ者を引き上げ、御身は慈悲の大海、また信徒を災厄より解き放つ救済者である。

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इति स्तुत्वा महेशानं सर्वे देवास्सवासवाः । सर्वं निवेदयांचक्रुस्तद्वृत्तं तत आदरात्

ブラフマーは語った。「このようにマヘーシャーナを讃え終えると、インドラをはじめ諸神は、起こった一切の次第を敬って余すところなく申し上げた。」

Verse 29

तच्छ्रुत्वा देववचनं स्वीचकार महेश्वरः । देवान् सुयापयामास तानाश्वास्य विहस्य सः

神々の言葉を聞くと、マハーデーヴァはその願いを受け入れられた。微笑みつつ諸神を慰め、憂いを払い、心を安らかにされた。

Verse 30

देवा मुमुदिरे सर्वे शीघ्रं गत्वा स्वमंदिरम् । सिद्धं मत्वा स्वकार्य्यं हि प्रशंसन्तस्सदाशिवम्

諸天はみな歓喜した。急ぎそれぞれの宮殿へ帰り、自らの目的は成就したと見なして、常に吉祥なる主サダーシヴァを讃嘆した。

Verse 31

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिवमायावर्णनं नामैकत्रिंशोऽध्यायः

かくして『シュリー・シヴァ・マハープラーナ』第二部ルドラ・サンヒターの第三部パールヴァティー・カーンダにおける、「シヴァのマーヤーの描写」と題する第三十一章は終わる。

Verse 32

यदा शैलस्सभामध्ये समुवास मुदान्वितः । बन्धुवर्गैः परिवृतः पार्वतीसहितस्स्वयम्

そのとき山の主ヒマーラヤは、集会の広間の中央に喜びに満ちて座し、自ら親族に囲まれ、パールヴァティーを傍らに伴っていた。

Verse 33

एतस्मिन्नन्तरे तत्र ह्याजगाम सदाशिवः । दण्डी छत्री दिव्यवासा बिभ्रत्तिलकमुज्ज्वलम्

そのまさに時、その場所に、サダーシヴァが到来した――杖と天蓋（傘）を携え、天衣をまとい、額には輝くティラカを戴いて。

Verse 34

करे स्फटिकमालाञ्च शालग्रामं गले दधत् । जपन्नाम हरेर्भक्त्या साधुवेषधरौ द्विजः

手に水晶の数珠を取り、首にシャーラグラーマを掛けたその二度生まれの者は、外にはサードゥの姿をまといながら、信愛をもってハリの御名を絶えず唱えていた。

Verse 35

तं च दृष्ट्वा समुत्तस्थौ सगणोऽपि हिमालयः । ननाम दण्डवद्भूमौ भक्त्यातिथिमपूर्वकम्

その御方を見て、ヒマーラヤは一切の従者とともにただちに立ち上がり、信愛のうちに杖のごとく地に伏して、かの神聖なる客人に前例なき敬礼を捧げた。

Verse 36

ननाम पार्वती भक्त्या प्राणेशं विप्ररूपिणम् । ज्ञात्वा तं मनसा देवी तुष्टाव परया मुदा

パールヴァティーは、ブラーフマナの姿を取られた自らの命の主に、信愛をもって礼拝した。内奥にてその御方を悟った女神は、至上の歓喜をもって讃嘆した。

Verse 37

आशिषं युयुजे विप्रस्सर्वेषां प्रीतितश्शिवः । शिवाया अधिकं तात मनोभिलषितं हृदा

一切の者を喜ばせたシヴァは賢仙たちに祝福を授けた。だが、愛しき者よ、シヴァー（パールヴァティー）にはさらに多くを—彼女の心が久しく願い求めていたそのままを—お授けになった。

Verse 38

मधुपर्कादिकं सर्वं जग्राह ब्राह्मणो मुदा । दत्तं शैलाधिराजेन हिमांगेन महादरात्

そのブラーフマナは、マドゥパルカをはじめとするあらゆる供物を、山々の王ヒマーラヤが深い恭敬をもって捧げたままに、喜びのうちに受け取った。

Verse 39

पप्रच्छ कुशलं चास्य हिमाद्रिः पर्वतोत्तमः । तं द्विजेन्द्रं महाप्रीत्या सम्पूज्य विधिवन्मुने

ついで山々の最勝たるヒマードリは、その第一のバラモンを大いなる歓喜をもって法にかなって供養し、聖者よ、彼の安否を尋ねた。

Verse 40

पुनः पप्रच्छ शैलेशस्तं ततः को भवानिति । उवाच शीघ्रं विप्रेन्द्रो गिरीद्रं सादरं वचः

さらに山の主は重ねて問うた。「汝は何者か。」すると最上のバラモンは、山王に向かい、恭敬の言葉をもって速やかに語った。

Verse 41

विप्रेन्द्र उवाच । ब्राह्मणोऽहं गिरिश्रेष्ठ वैष्णवो बुधसत्तमः । घटिकीं वृतिमाश्रित्य भ्रमामि धरणीतले

ヴィプレンドラは言った。「おお山々の最勝者（ギリシャ）よ、私はバラモンであり、ヴィシュヌの帰依者、そして賢者の中の第一である。わずか一ガティカーほどの糧に身を寄せ、地上を遍歴している。」

Verse 42

मनोयायी सर्व गामी सर्वज्ञोहं गुरोर्बलात् । परोपकारी शुद्धात्मा दयासिन्धुर्विकारहा

我がグル（師）の力により、我は心のごとく速やかに動き、あらゆる所へ赴き、万事を知る。衆生の利益に尽くし、魂は清浄、慈悲の大海にして、内なる歪みと穢れを滅する者である。

Verse 43

मया ज्ञातं हराय त्वं स्वसुतां दातुमिच्छसि । इमां पद्मसमां दिव्यां वररूपां सुलक्षणाम्

あなたが自らの娘をハラ（シヴァ）にお与えになろうとしていることを、我は悟りました。この乙女は神々しく蓮華のごとく、すぐれた美貌と吉祥の相を具え、まことに彼にふさわしい。

Verse 44

निराश्रयायासंगाय कुरूपायागुणाय च । श्मशानवासिने व्यालग्राहिरूपाय योगिने

依り処なく執着なき主に礼拝する。畏るべき相を現しつつグナを超え、火葬場に住し、蛇を制する姿を帯び、至上のヨーギーである御方に。

Verse 45

दिग्वाससे कुगात्राय व्यालभूषणधारिणे । अज्ञातकुलनाम्ने च कुशीलायाविहारिणे

四方を衣とし（天を衣とし）、粗野で飾りなき身を示し、蛇を荘厳として佩び、知られた家系と名を超え、自由にして常軌を離れた行者として遍歴する御方に礼拝する。

Verse 46

विभूतिदिग्धदेहाय संक्रुद्धायाविवेकिने । अज्ञातवयसेऽतीव कुजटाधारिणे सदा

常にジャターの乱髪を戴き、身にはヴィブーティ（聖灰）を塗り、激しい憤怒を現して分別なきかのように見え、年齢すら知り得ぬ—そのように彼は、あの比類なき姿であった。

Verse 47

सर्वाश्रयाय भ्रमिणे नागहाराय भिक्षवे । कुमार्गनिरतायाथ वेदाऽध्वत्यागिने हठात्

一切の依処にして、自在に遍歴し、蛇を鬘として身にまとい、托鉢の行を生きる御方に敬礼する。さらに、驕れる者を惑わすため禁じられた道に耽るかのように示現し、みずからの主宰の御意志によって、ただ儀礼に偏したヴェーダの形式の道を毅然と捨て去る御方に敬礼する。

Verse 48

इयं ते बुद्धिरचल न हि मंगलदा खलु । विबोध ज्ञानिनां श्रेष्ठ नारायणकुलोद्भव

おお不動の者よ、この汝の理解はまことに吉祥ではない。正しき分別へと目覚めよ、智者の中の最勝者よ、ナーラーヤナの家系に生まれし者よ。

Verse 49

न ते पात्रानुरूपश्च पार्वतीदानकर्मणि । महाजनः स्मेरमुखः श्रुतमात्राद्भविष्यति

パールヴァティーのための施しにおいて、汝はふさわしい受者に見合うようには振る舞っていない。大衆はただそれを聞いただけで、にやりと笑い—嘲り、面白がるであろう。

Verse 50

पश्य शैलाधिप त्वं च न तस्यैकोस्ति बान्धवः । महारत्नाकरस्त्वञ्च तस्य किञ्चिद्धनं न हि

見よ、山々の主よ。彼にはただの一人の縁者すらいない。しかも汝が大いなる宝玉の鉱脈であっても、彼にはいささかの財もない。 （されど外の欠乏はシヴァの主権を損なわない。主は自らにおいて円満であり、真の富—バクティと解脱—を授け給う。）

Verse 51

बान्धवान्मेनकां कुध्रपते शीघ्रं सुतांस्तथा । सर्वान्पृच्छ प्रयत्नेन पण्डितान्पार्वती विना

「急いで汝の親族とメーナカー、さらに汝の息子たちにも尋ねよ。しかるべき努力をもって、あらゆる学識者に相談せよ――ただしパールヴァティーを関わらせてはならぬ。」

Verse 52

रोगिणो नौषधं शश्वद्रोचते गिरिसत्तम । कुपथ्यं रोचतेऽभीक्ष्णं महादोषकरं सदा

おお、山々の中の最勝者よ。病める者には真の薬は常に快くは感じられぬ。だが不適の食はしきりに甘美に思われる――しかもそれは常に大いなる害をもたらす。

Verse 53

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा ब्राह्मणः शीघ्रं स वै भुक्त्वा मुदान्वितः । जगाम स्वालयं शान्तो नानालीलाकर श्शिवः

ブラフマーは言った。「このように語り終えると、そのバラモンはすぐに食事をし、歓喜に満たされて自らの住まいへと去った。多くの神聖なるリーラーを演じる、静謐なるシヴァもまた、その道を進まれた。」