Sarga 60

Verse 1

भृशमाव्रजमानस्य तस्याधो वामलोचनम्।प्रास्फुरच्चास्खलद्रामो वेपथुश्चाप्य जायत।।3.60.1।।

ラーマが進みゆくと、左の眼が激しく脈打ち、足を取られてよろめき、身に震えが起こった――苦難を告げる不吉な兆しであった。

Verse 2

उपालक्ष्य निमित्तानि सोऽशुभानि मुहुर्मुहुः।अपि क्षेमं नु सीताया इति वै व्याजहार च।।3.60.2।।

不吉な兆しを幾度も見て、彼は胸騒ぎのうちに独り言ちた。「シーターは本当に無事であろうか、傷ついてはいないか。」

Verse 3

त्वरमाणो जगामाथ सीतादर्शनलालसः।शून्यमावसथं दृष्ट्वा बभूवोद्विग्नमानसः।।3.60.3।।

シータに会いたい一心で、彼は庵へと急いだ。しかし、人の気配のない住まいを見て、彼の心は深い不安に包まれた。

Verse 4

उद्भ्रमन्निव वेगेन विक्षिपन्रघुनन्दनः।तत्र तत्रोटजस्थानमभिवीक्षय समन्ततः।।3.60.4।।ददर्श पर्णशालां च रहितां सीतया तदा।श्रिया विरहितां ध्वस्तां हेमन्ते पद्मिनीमिव।।3.60.5।।

ラグ族の喜びなるラーマは、惑えるがごとく疾走し、手を左右に振り乱しつつ、あちこちの庵の跡を四方から幾度も見回した。

Verse 5

उद्भ्रमन्निव वेगेन विक्षिपन्रघुनन्दनः।तत्र तत्रोटजस्थानमभिवीक्षय समन्ततः।।3.60.4।।ददर्श पर्णशालां च रहितां सीतया तदा।श्रिया विरहितां ध्वस्तां हेमन्ते पद्मिनीमिव।।3.60.5।।

そのとき彼は、シーターのいない葉の庵を見た。栄光は失われ、整いは崩れ、冬の蓮池が花の美を奪われたようであった。

Verse 6

रुदन्तमिव वृक्षैश्च म्लानपुष्पमृगद्विजम्।श्रिया विहीनं विध्वस्तं सन्त्यक्तवनदेवतम्।।3.60.6।।विप्रकीर्णाजिनकुशं विप्रविद्धब्रुसीकटम्।दृष्ट्वा शून्यं निजस्थानं विललाप पुनः पुनः।।3.60.7।।

林そのものが泣いているかのようであった。木々はうなだれ、花はしおれ、獣も鳥も生気を失う。美は消え、荒れ果て、まるで森の神々に見捨てられたかのようであった。

Verse 7

रुदन्तमिव वृक्षैश्च म्लानपुष्पमृगद्विजम्।श्रिया विहीनं विध्वस्तं सन्त्यक्तवनदेवतम्।।3.60.6।।विप्रकीर्णाजिनकुशं विप्रविद्धब्रुसीकटम्।दृष्ट्वा शून्यं निजस्थानं विललाप पुनः पुनः।।3.60.7।।

自らの場所が空しく、鹿皮とクシャ草が散らばり、草の敷物や藁の筵が乱れているのを見て、彼は幾度も幾度も嘆き悲しんだ。

Verse 8

हृता मृता वा नष्टा वा भक्षिता वा भविष्यति।निलीनाप्यथवा भीरुरथवा वनमाश्रिता।।3.60.8।।

「あの臆病な人は、さらわれたのか、殺されたのか、滅ぼされたのか、あるいは喰われてしまったのか。もしくは恐れのあまり身を潜め、森に身を寄せたのか。」

Verse 9

गता विचेतुं पुष्पाणि फलान्यपि च वा पुनः।अथवा पद्मिनीं याता जलार्थं वा नदीं गता।।3.60.9।।

「あるいは花を摘みに、または果実を集めに行ったのか。もしくは蓮の池へ、あるいは水を求めて川へ行ったのか。」

Verse 10

यत्नान्मृगयमाणस्तु नाससाद वने प्रियाम्।शोकरक्तेक्षणश्शोकादुन्मत्त इव लक्ष्यते।।3.60.10।।

いかに力を尽くして探しても、森の中で愛しき人を見いだせなかった。悲しみにより眼は赤く染まり、憂いのあまり狂乱したかのように見えた。

Verse 11

वृक्षाद्वृक्षं प्रधावन्सगिरेश्चाद्रिं नदान्नदीम्।बभूव विलपन्रामश्शोकार्णवपरिप्लुतः।।3.60.11।।

木から木へ、山から山へ、川から川へと駆け巡り、ラーマは嘆き泣きつつさまよった。悲しみの大海に沈むかのように。

Verse 12

अपि काचित्त्वया दृष्टा सा कदम्बप्रिया प्रिया।कदम्ब यदि जानीषे शंस सीतां शुभाननाम्।।3.60.12।।

おおカダンバの木よ、カダンバの花を愛する我が愛しき人を見なかったか。もし知っているなら、吉祥なる顔のシーターのことを告げてくれ。

Verse 13

स्निग्धपल्लवसङ्काशा पीतकौशेयवासिनी।शंसस्व यदि वा दृष्टा बिल्व बिल्वोपमस्तनी।।3.60.13।।

ビルヴァの樹よ——もし彼女を見たなら告げてくれ。艶やかな若葉のようにしなやかで、黄の絹をまとい、乳房はビルヴァの実のごとく円いあの御方を。

Verse 14

अथवाऽर्जुन शंस त्वं प्रियां तामर्जुनप्रियाम्।जनकस्य सुता भीरुर्यदि जीवति वा न वा।।3.60.14।।

あるいはアルジュナの樹よ、語ってくれ。アルジュナを愛する、わが愛しき人——ジャナカ王の臆病な娘は、生きているのか、それとも……。

Verse 15

ककुभः ककुभोरूं तां व्यक्तं जानाति मैथिलीम्।यथा पल्लवपुष्पाढ्यो भाति ह्येष वनस्पतिः।।3.60.15।।

若芽と花に満ちて輝くこのカクバの樹は、きっとマイティリーを知っている。彼女の太腿は、このカクバにも似ているのだから。

Verse 16

भ्रमरैरुपगीतश्च यथा द्रुमवरो ह्ययम्।एष व्यक्तं विजानाति तिलकस्तिलकप्रियाम्।।3.60.16।।

蜂たちに周りから歌い讃えられるこの優れた樹のように、このティラカの樹は、額のティラカを愛するあの御方をきっと知っている。

Verse 17

अशोक शोकापनुद शोकोपहतचेतसम्।त्वन्नामानं कुरु क्षिप्रं प्रियासन्दर्शनेन माम्।।3.60.17।।

アショーカよ、憂いを払う者よ——速やかに、愛しき人の姿を見せて、悲しみに打ちひしがれたこの身を、汝の名にふさわしくしてくれ。

Verse 18

यदि ताल त्वया दृष्टा पक्वतालफलस्तनी।कथयस्व वरारोहां कारुण्यं यदि ते मयि।।3.60.18।।

おおターラの木よ、もし熟したターラの実のような胸をもつ高貴な御方を見たのなら、どうか我に憐れみを垂れ、その美しい肢体の佳人のことを告げよ。

Verse 19

यदि दृष्टा त्वया सीता जम्बु जम्बूफलोपमा।प्रियां यदि विजानीषे निःशङ्कं कथयस्व मे।।3.60.19।।

おおジャンブーの木よ、ジャンブーの実のように愛らしいシーターを見たなら、もし我が愛しき人の消息を知るなら、ためらわずに我に告げよ。

Verse 20

अहो त्वं कर्णिकाराद्य सुपुष्पैश्शोभसे भृशम्।कर्णिकारप्रिया साध्वी शंस दृष्टा प्रिया यदि।।3.60.20।।

おおカルニカーラの木よ、今日は咲き満ちる花々でひときわ輝いている。もしカルニカーラの花を愛する貞淑な我が恋人を見たなら、我に告げよ。

Verse 21

चूतनीपमहासालान्पनसान्कुरवान्धवान्।दाडिमाननसान्गत्वा दृष्ट्वा रामो महायशाः।।3.60.21।।मल्लिका माधवीश्चैव चम्पकान्केतकीस्तथा।पृच्छन्रामो वने भान्तः उन्मत्त इव लक्ष्यते।।3.60.22।।

大いなる名声をもつラーマは、マンゴー、カダンバ、巨大なシャーラ、ジャックフルーツ、クラヴァ、ダヴァ、ザクロ、アナーサの木々に近づき、見つめつつ捜し歩いた。

Verse 22

चूतनीपमहासालान्पनसान्कुरवान्धवान्।दाडिमाननसान्गत्वा दृष्ट्वा रामो महायशाः।।3.60.21।।मल्लिका माधवीश्चैव चम्पकान्केतकीस्तथा।पृच्छन्रामो वने भान्तः उन्मत्त इव लक्ष्यते।।3.60.22।।

彼はまたマッリカー（茉莉）、マーダヴィーの蔓、チャンパカ、ケータキーにも問いかけた。森をさまようラーマは、別離の痛みに揺さぶられ、狂える者のように見えた。

Verse 23

अथवा मृगशाबाक्षीं मृग जानासि मैथिलीम्।मृगविप्रेक्षणी कान्ता मृगीभिस्सहिता भवेत्।।3.60.23।।

おお鹿よ、子鹿のような眼をもつマイティリーを知っているか。若鹿のまなざしを宿すわが愛しき人は、雌鹿の群れの中にいるのかもしれぬ。

Verse 24

गज सा गजनासोरूर्यदि दृष्टा त्वया भवेत्।तां मन्ये विदितां तुभ्यमाख्याहि वरवारण।3.60.24।।

おお象よ、もしお前が彼女を見たのなら――象の鼻にも似た麗しい腿をもつその人を――きっとお前は知っているはずだ。告げよ、象の中の最上よ。

Verse 25

शार्दूल यदि सा दृष्टा प्रिया चन्द्रनिभानना।मैथिली मम विस्रब्धं कथयस्व न ते भयम्।।3.60.25।।

おお虎よ、もしわが愛しきマイティリー、月のような顔の恋人を見たなら、安心して語れ。お前に恐れは要らぬ。

Verse 26

किं धावसि प्रिये दूरे दृष्टासि कमलेक्षणे।वृक्षैराच्छाद्य चात्मानं किं मां न प्रतिभाषसे।।3.60.26।।

なぜ遠くへ走るのだ、わが愛しき蓮華眼の人よ。私はお前を見た。なぜ木々の陰に身を隠し、私に答えぬのか。

Verse 27

तिष्ठ तिष्ठ वरारोहे न तेऽस्ति करुणा मयि।नात्यर्थं हास्यशीलासि किमर्थं मामुपेक्षसे।।3.60.27।।

とどまれ、とどまれ、美しき肢体の人よ！私に憐れみはないのか。お前はむやみに戯れる性でもないのに、なぜ私を顧みぬのだ。

Verse 28

पीतकौशेयकेनासि सूचिता वरवर्णिनि।धावन्त्यपि मया दृष्टा तिष्ठ यद्यस्ति सौहृदम्।।3.60.28।।

美しい肌の貴女よ、その黄色い絹の衣が貴女の居場所を教えている。走っていても私には見えているのだ。私への愛があるなら、止まっておくれ。

Verse 29

नैव सा नूनमथवा हिंसिता चारुहासिनी।कृच्छ्रप्राप्तं न मां नूनं यथोपेक्षितुमर्हति।।3.60.29।।

あの甘い微笑みを浮かべる貴女が傷つけられたはずがない。そうでなければ、私がこれほど苦しんでいるのに、無視するはずがないのだから。

Verse 30

व्यक्तं सा भक्षिता बाला राक्षसैः पिशिताशनैः।विभज्याङ्कानि सर्वाणि मया विरहिता प्रिया।।3.60.30।।

私と離れ離れになったあの若く愛しい人が、人肉を喰らう羅刹たちによって八つ裂きにされ、食われてしまったことは確かなようだ。

Verse 31

नूनं तच्छुभदन्तोष्ठं सुनासं चारुकुण्डलम्।पूर्णचन्द्रनिभं ग्रस्तं मुखंनिष्प्रभतां गतम्।।3.60.31।।

美しい歯と唇、形の良い鼻、そして美しい耳飾りで飾られ、満月のように輝いていたあの顔は、今や光を失い、輝きを奪われてしまったに違いない。

Verse 32

सा हि चम्पकवर्णाभा ग्रीवा ग्रैवेयशोभिता।कोमला विलपन्त्यास्तु कान्ताया भक्षिता शुभा।।3.60.32।।

彼は、カンパカの花の色に輝き首飾りに飾られた、愛しき人の吉祥で柔らかな首が、泣き叫ぶうちに喰らわれたのだと想いなした。

Verse 33

नूनं विक्षिप्यमाणौ तौ बाहू पल्लवकोमलौ।भक्षितौ वेपमानाग्रौ सहस्ताभरणाङ्गदौ।।3.60.33।।

きっとあの二つの腕—若芽のように柔らかく、指先は震え、腕輪と臂輪に飾られて—もがき振り回されるうちに喰らわれたのだと、彼は思いなした。

Verse 34

मया विरहिता बाला रक्षसां भक्षणाय वै।सार्धेनेव परित्यक्ता भक्षिता बहुबान्धवा।।3.60.34।।

彼は、己と引き離された若き姫が—縁者が多くいようとも—羅刹の食らい物として捕らえられ、半ば喰われたかのように捨てられたのだと想いなした。

Verse 35

हा लक्ष्मण महाबाहो पश्यसि त्वं प्रियां क्वचित्।हा प्रिये क्व गता भद्रे हा सीतेति पुनः पुनः।।3.60.35।।

「ああ、ラクシュマナよ、偉大なる腕の者よ、どこかに我が愛しき人は見えるか。ああ、愛しき者よ、どこへ行った、やさしき姫よ。ああ、シーターよ！」—彼は幾度も幾度も叫んだ。

Verse 36

इत्येवं विलपन्रामः परिधावन्वनाद्वनम्।क्वचिदुद्भ्रमते वेगात्क्वचिद्विभ्रमते बलात्।।3.60.36।।क्वचिन्मत्त इवाभाति कान्तान्वेषणतत्परः।

このように嘆きつつ、ラーマは森から森へと駆け巡った。ある時は勢いのまま跳び、ある時は力強く踏み進む。愛しき人を探すことに心を尽くし、時に狂える者のように見えた。

Verse 37

स वनानि नदीश्शैलान् गिरिप्रस्रवणानि च।।3.60.37।।काननानि च वेगेन भ्रमत्यपरिसंस्थितः।

心定まらぬまま、彼は疾くさまよい、森と川、丘と山、山の湧水と渓流、そして深い林叢を、落ち着きなく巡り歩いた。

Verse 38

तथा स गत्वा विपुलम् महद्वनं परीत्य सर्वं त्वथ मैथिलीं प्रति।अनिष्ठिताशस्सचकार मार्गणे पुनः प्रियायाः परमं परिश्रमम्।।3.60.38।।

かくして彼は広大なる大森林に入り、マイティリーを求めて隅々まで探し回った。望みを捨てず、愛しき人を尋ねて再び力の限り尽くした。