The Exposition of Spiritual Knowledge (Jñāna-pradarśanam)

Verse 1

सनक उवाच । पुनर्वक्ष्यामि माहात्म्यं देवदेवस्य चक्रिणः । पठतां शृण्वतां सद्यः पापराशिः प्रणश्यति 1. ॥ १ ॥

サナカは言った。「円盤（チャクラ）を携える देवदेव（神々の神）ヴィシュヌの大いなる功徳を、私は再び説き明かそう。これを誦し、これを聴く者の罪の集まりは、ただちに滅する。」

Verse 2

शान्ता जितारिषड्वर्गा योगेनाप्यनहङ्कृताः । यजन्ति ज्ञानयोगेन ज्ञानरूपिणमव्ययम् ॥ २ ॥

彼らは寂静にして、内なる六敵を征し、ヨーガに住しても我慢（我執）なき者。智のヨーガ（ジュニャーナ・ヨーガ）によって、知そのものを本性とする不滅の御方を礼拝する。

Verse 3

तीर्थस्नानैर्विशुद्धा ये व्रतदानतपोमखैः । यजन्ति कर्मयोगेन सर्वधातारमच्युतम् ॥ ३ ॥

聖なるティールタでの沐浴と、誓戒・布施・苦行・供犠によって清められた者たちは、カルマ・ヨーガの修行をもって、万有を支える不滅の主アチュタを礼拝する。

Verse 4

लुब्धा व्यसनिनोऽज्ञाश्च न यजन्ति जगत्पतिम् । अजरामरवन्मूढास्तिष्ठन्ति नरकीटकाः ॥ ४ ॥

貪欲な者、悪習に溺れる者、無知な者は世の主を礼拝しない。自らを不老不死と思い込む迷妄により、地獄の虫のようにとどまる。

Verse 5

तडिल्लेखाश्रिया मत्ता वृथाहङ्कारदूषिताः । न यजन्ति जगन्नाथं सर्वश्रेयोविधायकम् ॥ ५ ॥

稲妻の一筋のように儚い栄華に酔い、空しい我慢に汚された者たちは、あらゆる最高善を授ける宇宙の主ジャガンナータを礼拝しない。

Verse 6

हरिधर्मरताः शान्ता हरिपादाब्जसेवकाः । दैवात्केऽपीह जायन्ते लोकानुग्रहतत्पराः ॥ ६ ॥

ハリのダルマに親しみ、静らかな心でハリの蓮華の御足に仕える者たちは、天の摂理によりこの世のあちこちに生まれ、人々を慈しみ救うことに専心する。

Verse 7

कर्मणा मनसा वाचा यो यजेद्भक्तितो हरिम् । स याति परमं स्थानं सर्वलोकोत्तमोत्तमम् ॥ ७ ॥

行い・心・言葉によって、信愛（バクティ）をもってハリを礼拝する者は、至高の住処へ至る—あらゆる世界を超え、最上の世界すら凌ぐ境地へ。

Verse 8

अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । पठतां शृण्वतां चैव सर्वपापप्रणाशनम् ॥ ८ ॥

まさにここで、わたしはこの古の聖なる物語を引き示そう。これを誦し、また聴く者にとって、それは一切の罪を滅するものとなる。

Verse 9

तत्प्रवक्ष्यामि चरितं यज्ञमालिसुमालिनोः । यस्य श्रवणमात्रेण वाजिमेधफलं लभेत् ॥ ९ ॥

今より、ヤジュニャマーリーとスーマーリーの聖なる物語を語ろう。これをただ聴くだけで、アシュヴァメーダ（馬供犠）に等しい功徳を得る。

Verse 10

कश्चिदासीत्पुरा विप्र ब्राह्मणो रैवतेऽन्तरे । वेदमालिरिति ख्यातो वेदवेदाङ्गपारगः ॥ १० ॥

おおブラーフマナよ、昔、ライヴァタの治世に、ヴェーダマーリーと名高い一人のブラーフマナがいた。彼はヴェーダとヴェーダーンガに通暁していた。

Verse 11

सर्वभूतदयायुक्तो हरिपूजापरायणः । पुत्रमित्रकलत्रार्थं धनार्जनपरोऽभवत् ॥ ११ ॥

一切の生きものに慈悲を備え、ハリへの礼拝に専心していたにもかかわらず、彼は子や友や妻のために財を得ることに強く心を奪われた。

Verse 12

अपण्यविक्रयं चक्रे तथा च रसविक्रयम् । चण्डालाद्यैरपि तथा सम्भाषी तत्प्रतिग्रही ॥ १२ ॥

彼は売るべからざる物を売り、さらに酩酊の酒をも商った。しかもチャンダーラなどの賤民とも語らい、彼らからの施しさえ受け取った。

Verse 13

तपसां विक्रयं चक्रे व्रतानां विक्रयं तथा । परार्थं तीर्थगमनं कलत्रार्थमकारयत् ॥ १३ ॥

彼は苦行（タパス）を売り、同じく誓戒（ヴラタ）までも売り始めた。さらに、本来は高き霊的目的のための聖地（ティールタ）巡礼さえ世俗のために用い、妻を得ることを目的としてそれらを取り計らわせた。

Verse 14

कालेन गच्छता विप्र जातौ तस्य सुतावुभौ । यज्ञमाली सुमाली च यमलावतिशोभनौ ॥ १४ ॥

時が流れ、ああバラモンよ、彼には二人の息子が生まれた――ヤジュニャマーリーとスーマーリー。二人は双子の兄弟で、その姿はこの上なく麗しかった。

Verse 15

ततः पिता कुमारौ तावतिस्नेहसमन्वितः । पोषयामास वात्सल्याद्बहुभिः साधनैस्तदा ॥ १५ ॥

それから父は深い愛情に満ち、二人の少年を養い育てた。親の慈しみゆえに、その時彼は多くの手立てと資財をもって彼らを支えた。

Verse 16

वेदमालिर्बहूपायैर्धनं सम्पाद्य यत्नतः । स्वधनं गणयामास कियत्स्यादिति वेदितुम् ॥ १६ ॥

ヴェーダマーリーは多くの手段によって懸命に財を集め、いったいどれほどの額か知ろうとして、自らの金銭を数え始めた。

Verse 17

निधिकोटिसहस्राणां कोटिकोटिगुणान्वितम् । विगणय्य स्वयं हृष्टो विस्मितश्चार्थचिन्तया ॥ १७ ॥

数え上げてみると、それは幾千のクロールの宝蔵をも凌ぎ、さらにクロールの上にクロールを重ねたかのようであった。彼は自ら歓喜し、その意味を思い巡らすうちに驚嘆に包まれた。

Verse 18

असत्प्रतिग्रहैश्चैव अपण्यानां च विक्रयैः । मया तपोविक्रयाद्यैरेतद्धनमुपार्जितम् ॥ १८ ॥

この財は、ふさわしからぬ贈与や賄賂を受け、売るべきでないものを売り、さらには苦行（タパス）などまでも商いとして得たものである。

Verse 19

नाद्यापि शान्तिमापन्ना मम तृष्णातिदुःसहा । मेरुतुल्यसुवर्णानि ह्यसङ्ख्यातानि वाञ्छति ॥ १९ ॥

今なお、耐えがたい渇愛は鎮まらず、須弥山（メール）ほども巨大な黄金の山を、数えきれぬほど欲している。

Verse 20

अहो मन्ये महाकष्टं समस्तक्लेशसाधनम् । सर्वान्कामानवाप्नोति पुनरन्यच्च कांक्षति ॥ २० ॥

ああ、これはまことに大いなる苦しみ、あらゆる悩みの因であると思う。望むものをすべて得ても、人はまた別のものを求めてしまうのだ。

Verse 21

जीर्यन्ति जीर्यतः केशाः दन्ताः जीर्यन्ति जीर्यतः । चक्षुःश्रोत्रे च जोर्येते तृष्णैका तरुणायते ॥ २१ ॥

老いれば髪は老い、老いれば歯はすり減る。眼も耳も衰える——されど渇愛ただ一つは、かえって若返り、常に新しい。

Verse 22

ममेन्द्रि याणि सर्वाणि मन्दभावं व्रजन्ति च । बलं हृतं च जरसा तृष्णा तरुणतां गता ॥ २२ ॥

我がすべての感官は鈍りへと沈み、老いは力を奪い去った——それでも渇愛だけは、若さへと戻ったかのようだ。

Verse 23

कष्टाशा वर्त्तते यस्य स विद्वानथ पण्डितः । सुशान्तोऽपि प्रमन्युः स्याद्धीमानप्यतिमूढधीः ॥ २३ ॥

得がたいものに望みを懸ける者も、なお学識ある者・賢者と呼ばれる。されど、いかにも静穏に見える者でさえ激しい怒りに燃え、また知恵ある者でさえ全く迷妄の理解で振る舞うことがある。

Verse 24

आशा भङ्गकरी पुंसामजेयारातिसन्निभा । तस्मादाशां त्यजेत्प्राज्ञो यदीच्छेच्छाश्वतं सुखम् ॥ २४ ॥

希望（世俗の期待）は人を打ち砕き、征服しがたい敵に等しい。ゆえに、常住の安楽を望むなら、賢者はその希望を捨てるべきである。

Verse 25

बलं तेजो यशश्चैव विद्यां मानं च वृद्धताम् । तथैव सत्कुले जन्म आशा हन्त्यतिवेगतः ॥ २५ ॥

希望（貪りの期待）は激しい勢いで押し寄せ、力・光輝・名声を滅ぼす。さらに学び、名誉、円熟をも損ない、良き家に生まれたという利さえも速やかに奪い去る。

Verse 26

नृणामाशाभिभूतानामाश्चर्यमिदमुच्यते । किञ्चिद्दातापि चाण्डालस्तस्मादधिकतां गतः ॥ २६ ॥

欲望の希望に圧倒された人々について、これは驚くべきことと言われる。たとえチャンダーラであっても、わずかでも施しをなすなら、そのような人より高き境地へと至る。

Verse 27

आशाभिभूताः ये मर्त्या महामोहा महोद्धताः । अवमानादिकं दुःखं न जानन्ति कदाप्यहो ॥ २७ ॥

希望（渇望）に支配された死すべき者たちは、深い迷妄と大いなる驕りに沈み、ああ、辱めと屈辱に始まる苦しみを決して悟らない。

Verse 28

मयाप्येवं बहुक्लेशैरेतद्धनमुपार्जितम् । शरीरमपि जीर्णं च जरसापहृतं बलम् ॥ २८ ॥

「わたしもまた多くの苦難を経てこの財を積み上げた。だがこの身はすでに老い、力は老いによって奪い去られた。」

Verse 29

इतः परं यतिष्यामि परलोकार्थमादरात् । एवं निश्चित्य विप्रेन्द्र धर्ममार्गरतोऽभवत् ॥ २९ ॥

「これより先は、来世のために敬虔に励もう。」そう決意して、ああ最勝のバラモンよ、彼はダルマの道に専心する者となった。

Verse 30

तदैव तद्धनं सर्वं चतुर्द्धा व्यभजत्तथा । स्वयं तु भागद्वितयं स्वार्जितार्थादपाहरत् ॥ ३० ॥

その時ただちに、彼はその財のすべてを四つに分けた。だが自分のためには、自らの労によって得た稼ぎから二つの取り分を取り置いた。

Verse 31

शेषं च भागद्वितयं पुत्रयोरुभयोर्ददौ । स्वेनार्जितानां पापानां नाशं कर्तुमनास्तदा ॥ ३१ ॥

そして残る二つの取り分を、二人の息子に与えた。その時の彼の心は、自ら積み重ねた罪を滅しようという願いに向いていた。

Verse 32

प्रपातडागारामांश्च तथा देवगृहान्बहून् । अन्नादीनां च दानानि गङ्गातीरे चकार सः ॥ ३२ ॥

彼は飲み水の施し場を備えた休息所を多く建て、池と園を整え、また神々の社殿を数多く建立した。さらにガンガーの岸辺にて、食物をはじめ諸々の必需の施与を行わせた。

Verse 33

एवं धनमशेषं च विश्राण्य हरिभक्तिमान् । नरनारायणस्थानं जगाम तपसे वनम् ॥ ३३ ॥

かくして、ハリ（Hari）への帰依者は財を一切残さず施し尽くし、ナラとナーラーヤナの聖なる住処へ赴き、苦行（タパス）を修するため森へ入った。

Verse 34

तत्रापश्यन्महारम्यमाश्रमं मुनिसेवितम् । फलितैः पुष्पितैश्चैव शोभितं वृक्षसञ्चयैः ॥ ३४ ॥

そこで彼は、仙人たちにしばしば訪れ仕えられる、きわめて麗しいアーシュラマを見た。果実と花に満ちた樹々の群れが、その場を美しく飾っていた。

Verse 35

गृणद्भिः परमं ब्रह्म शास्त्रचिन्तापरैस्तथा । परिचर्यापरैर्वृद्धैर्मुनिभिः परिशोभितम् ॥ ३५ ॥

その庵は老いた仙人たちによっていよいよ荘厳であった。ある者は至上のブラフマンを唱え、ある者はシャーストラの思惟に没し、またある者はパリチャリヤー—献身の奉仕—に励んでいた。

Verse 36

शिष्यैः परिवृतं तत्र मुनिं जानन्तिसंज्ञकम् । गृणन्तं परमं ब्रह्म तेजोराशिं ददर्श ह ॥ ३६ ॥

そこに、弟子たちに囲まれた「ジャーナンティ」と名の仙がいた。彼は至上のブラフマンを唱え、その姿は凝縮した神聖の光の塊のようであった。

Verse 37

शमादिगुणसंयुक्तं रागादिरहितं मुनिम् । शीर्णपर्णाशनं दृष्ट्वा वेदमालिर्ननाम तम् ॥ ३७ ॥

静慮（シャマ）をはじめとする徳を備え、貪愛（ラーガ）などを離れ、枯葉を食として生きるその仙を見て、ヴェーダマーリーは頭を垂れて礼拝した。

Verse 38

तस्य जानन्तिरागन्तोः कल्पयामास चार्हणम् । कन्दमूलफलाद्यैस्तु नारायणधिया मुने ॥ ३८ ॥

来訪の客であると悟るや、彼女はふさわしいもてなしを整え、芋・根・果実などを供えた――おお牟尼よ、心をナーラーヤナに結びつけて。

Verse 39

कृतातिथ्यक्रियस्तेन वेदमाली कृताञ्जलि । विनयावनतो भूत्वा प्रोवाच वदतां वरम् ॥ ३९ ॥

しかるべくもてなしの作法を果たしたのち、ヴェーダマーリーは合掌して恭敬し、へりくだって礼拝し、言葉の最勝者に語りかけた。

Verse 40

भगवन्कृतकृत्योऽस्मि विगतं कल्मषं मम । मामुद्धर महाभाग ज्ञानदानेन पण्डित ॥ ४० ॥

ああ福徳の主よ、我が務めは成就し、我が罪垢は去りました。大いなる魂の賢者よ、真実の智の施しをもって、どうか私を引き上げてください。

Verse 41

एवमुक्तस्ततस्तेन जानन्तिर्मुनिसत्तमः । प्रोवाच प्रहसन्वाग्मी वेदमालि गुणान्वितम् ॥ ४१ ॥

このように請われると、牟尼の中の最勝者ジャーナンティは微笑み、雄弁に語った。ヴェーダの花鬘を戴き、徳に満ちた者として。

Verse 42

जानन्तिरुवाच । शृणुष्व विप्रशार्दूल संसारोच्छेदकारणम् । प्रवक्ष्यामि समासेन दुर्लभं त्वकृतात्मनाम् ॥ ४२ ॥

ジャーナンティは言った。「聞きなさい、婆羅門の中の虎よ。輪廻（サンサーラ）を断ち切る因を、私は簡潔に説こう。自己を調御していない者には得難いものだ。」

Verse 43

भज विष्णुं परं नित्यं स्मर नारायणं प्रभुम् । परापवादं पैशुन्यं कदाचिदपि मा कृथाः ॥ ४३ ॥

至上のヴィシュヌを常に礼拝し、主ナーラーヤナを絶えず憶念せよ。他者を中傷し、悪意の告げ口をすることは、いかなる時もしてはならない。

Verse 44

परोपकारनिरतः सदा भव महामते । हरिपूजापरश्चैव त्यज मूर्खसमागमम् ॥ ४४ ॥

賢き者よ、常に他者の利益に励め。ハリへの礼拝に堅く立ち、愚か者との交わりを捨てよ。

Verse 45

कामं क्रोधं च लोभं च मोहं च मदमत्सरौ । परित्यज्यात्मवल्लोकं दृष्ट्वा शान्तिं गमिष्यसि ॥ ४५ ॥

欲望と怒りと貪りと迷い、そして驕りと嫉みを捨てよ。真我（アートマン）の眼で世を観ずれば、汝は安らぎに至る。

Verse 46

असूयां परनिन्दा च कदाचिदपि मा कुरु । दम्भाचारमहङ्कारं नैष्ठुर्यं च परित्यज ॥ ४६ ॥

いかなる時も嫉みや他者への非難に耽るな。偽りの振る舞い、我慢（おごり）、そして苛烈さを捨てよ。

Verse 47

दयां कुरुष्व भूतेषु शुश्रूषां च तथा सताम् । त्वया कृतांश्च धर्मान्वै मा प्रकाशय पृच्छताम् ॥ ४७ ॥

一切の生きとし生けるものに慈悲を施し、また善き人々に恭しく奉仕せよ。たとえ問われても、自ら行った法（ダルマ）の善行を言い広めてはならない。

Verse 48

अनाचारपरान्दृष्ट्वा नोपेक्षां कुरु शक्तितः । पूजयस्वातिथिं नित्यं स्वकुटुम्बाविरोधतः ॥ ४८ ॥

不正な行いに傾く人々を見ても、力の及ぶかぎり見捨ててはならない。できるだけ助けよ。さらに、客人を常に敬いもてなせ。ただし自らの家族に争いを起こさぬように行え。

Verse 49

पत्रैः पुष्पैः फलैर्वापि दूर्वाभिः पल्लवैरथ । पूजयस्व जगन्नाथं नारायणमकामतः ॥ ४९ ॥

葉や花や果実、またドゥールヴァ草（dūrvā）や柔らかな若芽をもって、世の主ジャガンナータ・ナーラーヤナを、報いを求めぬ無欲の心で礼拝せよ。

Verse 50

देवानृषीन्पितॄंश्चापि तर्पयस्व यथाविधि । अग्नेश्च विधिवद्विप्र परिचर्यापरो भव ॥ ५० ॥

定められた作法に従い、神々とリシ（ṛṣi）と祖霊にタルパナ（灌供）を捧げよ。さらに、ああブラーフマナよ、聖なる火アグニ（Agni）への規定にかなった奉仕にも専心せよ。

Verse 51

देवतायतने नित्यं सम्मार्जनपरो भव । तथोपलेपनं चैव कुरुष्व सुसमाहितः ॥ ५१ ॥

神殿においては、常に掃き清めることに励め。さらに、心をよく収めて、聖所の塗り固めや塗布の務めも行うべし。

Verse 52

शीर्णस्फुटितसम्धानं कुरु देवगृहे सदा । मार्गशोभां च दीपं च विष्णोरायतने कुरु ॥ ५२ ॥

主の神殿では、朽ちたりひび割れたりした箇所を常に修繕せよ。さらに、ヴィシュヌの聖所においては、参道を美しく整え、灯明をともすよう取り計らえ。

Verse 53

कन्दमूलफलैर्वापि सदा पूजय माधवम् । प्रदक्षिणनमस्कारैः स्तोत्राणां पठनैस्तथा ॥ ५३ ॥

たとえ根・塊茎・果実のみをもってしても、常にマーダヴァを礼拝せよ。さらに、右繞（周回）と礼拝の平伏、そして讃歌（ストートラ）の読誦によっても奉仕せよ。

Verse 54

पुराणश्रवणं चैव पुराणपठनं तथा । वेदान्तपठनं चैव प्रत्यहं कुरु शक्तितः ॥ ५४ ॥

日々、力の及ぶかぎり、プラーナを聴聞し、プラーナを読誦し、さらにヴェーダーンタを学び読め。

Verse 55

एवंस्थिते तव ज्ञानं भविष्यत्युत्तमोत्तमम् । ज्ञानात्समस्तपापानां मोक्षो भवति निश्चितम् ॥ ५५ ॥

このように確立されるとき、汝の知は最上の最上へと高まる。しかもその知によって、あらゆる罪からの解脱が必ず成就する。

Verse 56

एवं प्रबोधितस्तेन वेदमालिर्महामतिः । तथा ज्ञानरतो नित्यं ज्ञानलेशमवाप्तवान् ॥ ५६ ॥

かくして彼に教え諭された大智のヴェーダマーリーは、常に知に心を寄せ、やがて真の霊的洞察の一分、ひとひらの光を得た。

Verse 57

वेदमालि कदाचित्तु ज्ञानलेशप्रचोदितः । कोऽहं मम क्रिया केति स्वयमेव व्यचिन्तयत् ॥ ५७ ॥

ある時ヴェーダマーリーは、わずかな知の痕跡に促されて自ら思惟した。「我とは何者か。しかして、我が真の行い（務め）とは何か。」

Verse 58

मम जन्म कथं जातं रूपं कीदृग्विधं मम । एवं विचारणपरो दिवानिशमतन्द्रि तः ॥ ५८ ॥

「わが誕生はいかにして起こり、わが姿の本性はいかなるものか」—かく問いを究めんとし、昼夜たゆまず省察に没した。

Verse 59

अनिश्चितमतिर्भूत्वा वेदमालिर्द्विजोत्तमः । पुनर्जानन्तिमागम्य प्रणम्येदमुवाच ह ॥ ५९ ॥

心が定まらぬまま、最勝の婆羅門ヴェーダマーリーは再びジャーナンティーのもとへ赴き、礼拝してこう語った。

Verse 60

वेदमालिरुवाच । ममचित्तमतिभ्रान्तं गुरो ब्रह्मविदां वर । कोऽहं मम क्रिया का च मम जन्म कथं वद ॥ ६० ॥

ヴェーダマーリーは言った。「おお師よ、梵を知る者のうち最勝の方よ。わが心と思惟は惑乱しております。私は誰なのでしょうか。私の真のダルマと行為の道は何でしょうか。さらに、私の誕生はいかにして起こったのか。どうかお説きください。」

Verse 61

जानन्तिरुवाच । सत्यं सत्यं महाभाग चित्तं भ्रान्तं सुनिश्चितम् । अविद्यानिलयं चित्तं कथं सद्भावमेष्यति ॥ ६१ ॥

ジャーナンティーは言った。「まことに、まことに、幸いなる者よ、心は確かに迷妄している。心は無明の住処であるのに、どうして真実の在り方、正しい実相へ到達できようか。」

Verse 62

ममेति गदितं यत्तु तदपि भ्रान्तिरिष्यते । अहङ्कारो मनोधर्म आत्मनो न हि पण्डित ॥ ६२ ॥

「我がもの」という観念さえ迷妄とされる。賢者よ、我執（アハンカーラ）は心の働きにすぎず、真我（アートマン）に属するものではない。

Verse 63

पुनश्च कोऽहंमित्युक्तं वेदमाले त्वया तु यत् । मम जात्यादिशून्यस्य कथं नाम करोम्यहम् ॥ ६३ ॥

さらにまた、ああヴェーダマーラー（ヴェーダの花鬘）よ、汝は「我は誰ぞ」と問うた。されど我はカースト等の標識を離れているゆえ、いかにして自らに名を付け得ようか。

Verse 64

अनौपम्यस्वभावस्य निर्गुणस्य परात्मनः । निरूपस्याप्रमेस्य कथं नाम करोम्यहम् ॥ ६४ ॥

比類なき本性をもち、グナを超え、形相として規定できず、量り知れぬ至上我（パラマートマン）に、いかにして名を付け得ようか。

Verse 65

परं ज्योतिस्स्वरूपस्य परिपूर्णाव्ययात्मनः । अविच्छिन्नस्वभावस्य कथ्यते च कथं क्रिया ॥ ६५ ॥

その本体が最高の光であり、円満にして不滅の本質をもち、断絶なき性を有する至上者について、いかにして「行為」を語り得ようか。そもそもそれはどのように可能であろうか。

Verse 66

स्वप्रकाशात्मनो विप्र नित्यस्य परमात्मनः । अनन्तस्य क्रिया चैव कथं जन्म च कथ्यते ॥ ६६ ॥

婆羅門よ、自ら光り、常住にして無限なる至上我について、いかにして行為を、さらには誕生を語り得ようか。

Verse 67

ज्ञानैकवेद्यमजरं परं ब्रह्म सनातनम् । परिपूर्णं परानन्दं तस्मान्नान्यदिह द्विज ॥ ६७ ॥

真智によってのみ知られ、老いなき至上の永遠なるブラフマンは、円満にして最高歓喜そのものである。ゆえに、二度生まれし者よ、ここにはそれ以外の何ものもない。

Verse 68

तत्त्वमस्यादिवाक्येभ्यो ज्ञानं मोक्षस्य साधनम् । ज्ञाने त्वनाहते सिद्धे सर्वं ब्रह्ममयं भवेत् ॥ ६८ ॥

「タット・トヴァム・アシ（汝はそれなり）」などのマハーヴァーキャの句より、解脱の智が生じ、それはモークシャの手段となる。その智が損なわれず揺るがずに確立するとき、万有はブラフマンに満ちていると悟られる。

Verse 69

एवं प्रबोधितस्तेन वेदमालिर्मुनीश्वर । मुमोद पश्यन्नात्मानमात्मन्येवाच्युतं प्रभुम् ॥ ६९ ॥

かくして彼に教え諭され、ああ賢者の中の主よ、ヴェーダマーリーは歓喜した――自らの真我を見、そしてその真我のうちに、不滅の主アチュタ（Acyuta）、至上の統御者を観じた。

Verse 70

उपाधिरहितं ब्रह्म स्वप्रकाशं निरञ्जनम् । अहमेवेति निश्चित्य परां शान्तिमवाप्तवान् ॥ ७० ॥

「我こそがそのブラフマンである」と確定し――付帯（ウパーディ）を離れ、自ら光り、汚れなきブラフマンとして――彼は至上の安らぎを得た。

Verse 71

ततश्च व्यवहारार्थं वेदमालिर्मुनीश्वरम् । गुरुं प्रणम्य जानन्तिं सदा ध्यानपरोऽभवत् ॥ ७१ ॥

それから世の務めにおいて正しく振る舞うため、ヴェーダマーリーは賢者の主――自らの師、全知のグル――に礼拝し、以後つねに禅定に専心した。

Verse 72

गते बहुतिथे काले वेदमालिर्मुनीश्वर । वाराणसीपुरं प्राप्य परं मोक्षमवाप्तवान् ॥ ७२ ॥

長い時が過ぎたのち、ああ賢者の中の主よ、ヴェーダマーリーはヴァーラーナシーの都に至り、至上の解脱を得た。

Verse 73

य इमं पठतेऽध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । स कर्मपाशविच्छेदं प्राप्य सौख्यमवाप्नुयात् ॥ ७३ ॥

心を統一してこの章を誦する者、あるいはただ聴聞する者も、業の縛りを断ち切り、そこから安楽と福祉を得る。

Verse 74

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे ज्ञाननिरूपणं नाम पञ्चत्रिंशोऽध्यायः ॥ ३५ ॥

かくして『シュリー・ブリハンナーラディーヤ・プラーナ』前分・第一部・第一品における「霊的知識の説示」と名づけられた第三十五章は終わる。