Yamapatha (The Road of Yama), Dāna-Phala, and the Imperishable Fruition of Karma

Verse 1

नारद उवाच । कथितो भवता सम्यग्वर्णाश्रमविधिर्मुने । इदानीं श्रोतुमिच्छामि यममार्गं सुदुर्गमम् ॥ १ ॥

ナーラダは言った。「おお聖仙よ、あなたはヴァルナとアーシュラマの正しい規定を明らかに説かれました。いま私は、ヤマの道—きわめて険しい路—について聞きたいのです。」

Verse 2

सनक उवाच । श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि यममार्गं सुदुर्गमम् । सुखदं पुण्यशीलानां पापिनां भयदायकम् ॥ २ ॥

サナカは言った。「おおブラーフマナよ、聞きなさい—私はヤマの道、そのきわめて難行の路を説こう。それは善き行いの者には安楽を与えるが、罪ある者には恐怖をもたらす。」

Verse 3

षडशीतिसहस्त्राणि योजनार्निनि मुनीश्वर । यममार्गस्य विस्तारः कथितः पूर्वसूरिभिः ॥ ३ ॥

おお聖仙の中の主よ、ヤマの道の広がりは、古の聖賢によって八万六千ヨージャナと説かれている。

Verse 4

ये नरा दानशीलास्तु ते यांति सुखिनो द्विज । धर्मशून्या नरा यांति दुःखेन भृशमर्दिताः ॥ ४ ॥

おお二度生まれの者よ、布施（ダーナ）に励む人々は安楽に進む。だがダルマを欠く人々は、苦しみによって激しく打ち砕かれつつ進む。

Verse 5

अतिभीता विवश्त्राश्च शुष्ककंठौष्ठतालुकाः । क्रदंतो विस्तरं दीनाः पापिनो यांति तत्पथि ॥ ५ ॥

激しく恐れおののき、我を失い、喉と唇と口蓋は乾ききり、声高く泣き叫び、みじめの極みにある罪人たちは、その道を進んでゆく。

Verse 6

हन्यमाना यमभटैः प्रतोदाद्यैस्तथायुधैः ॥ ६ ॥

彼らは閻魔の使者に打たれ、突き棒やさまざまな武器で打ち据えられて、責め苦を受ける。

Verse 7

इतस्ततः प्रधावंतो यांति दुःखेन तत्पथि । क्वचित्पंकः क्वचिदूह्निः क्वचित्सेतप्तसैकतम् । क्वचिद्वै दावरुपेणः तीक्ष्णधाराः शिलाः क्वचित् ॥ ७ ॥

彼らはあちらこちらへ走り回り、苦しみながらその道を進む。ある所は泥濘、ある所は険しい登り、ある所は灼ける砂。ある所は野火が燃え、ある所は刃のように鋭い岩がある。

Verse 8

क्वचित्कंटकवृक्षाश्च दुःखारोहशिला नगाः । गाढांधकाराश्च गुहाः कंटकावरणं महत् ॥ ८ ॥

ある所には棘ある木々が茂り、またある所には、岩の斜面が登る者を痛めつける山々がある。さらに、濃い闇に沈む洞窟があり、広大な地は棘の覆いに包まれている。

Verse 9

वप्राग्रारोहणं चैव कन्दरस्य प्रवेशनम् । शर्कराश्च तथा लोष्टाः सूचीतुल्याश्च कण्टकाः ॥ ९ ॥

土塁の頂をよじ登り、谷間へ入り、砂利や土塊につまずき、針のように鋭い棘に刺し貫かれる――それがその道で遭う艱難である。

Verse 10

शैवालं च क्वचिन्मार्गे क्वचित्कीचकपंक्तयः । क्वचिव्द्याव्राश्च गर्जंते वर्धंते च क्वचिज्ज्वराः ॥ १० ॥

道のある場所にはぬるぬるした藻があり、またある場所には葦の列がある。猛獣が咆哮する場所もあれば、熱病が燃え上がり広がる場所もある。

Verse 11

एवं बहुविधक्लेशाः पापिनो यांति नारद । क्रोशंतश्च रुदन्तश्च म्लायंतश्चैव पापिनः ॥ ११ ॥

ナーラダよ、このように多くの苦しみに苛まれながら、罪人たちは叫び、泣き、完全に萎れ果てて進んでいく。

Verse 12

पाशेन यंत्रिताः केचित्कृष्यमाणास्तथांकुशैः । शास्त्रास्त्रैस्ताड्यमानाश्च पृष्टतो यांति पापिनः ॥ १२ ॥

ある罪人たちは縄で堅く縛られ、突き棒で引きずられる。背後から武器で打たれ、悪人たちは先へと追いやられる。

Verse 13

नासाग्रपाशकृष्टाश्च केचिदंत्रैश्च बधिताः । वहंतश्चायसां भारं शिश्राग्रेण प्रयांति वै ॥ १३ ॥

ある者は鼻先に結ばれた縄で引きずられ、またある者は自分の腸で縛られている。重い鉄の荷を背負い、陰茎の先を引っ張られて進まされるのである。

Verse 14

अयोभारद्वयं केचिन्नासाग्रेण तथापरे । कर्णाभ्यां च तथा केचिद्वहंतो यांति पापिनः ॥ १४ ॥

ある罪人たちは鼻先で二つの鉄の荷を運んで行き、他の者も同様にする。またある者は両耳でそれを運び、先へと進んでいく。

Verse 15

केचिच्च स्खलिता यांति ताड्यमानास्तथापरे । अत्यर्थोच्ङ्वसिताः केचित्केचिदाच्छत्रलोचनाः ॥ १५ ॥

ある者はつまずきながらも進み、またある者は進む途上で打たれる。ある者は甚だしい苦悶に息を荒らし、ある者は覆いを掛けられたかのように眼がかすむ。

Verse 16

छायाजलविहीने तु पथि यांत्यतिदुःखिताः । शोचन्तः स्वानि कर्मणि ज्ञानाज्ञानकृतानि च ॥ १६ ॥

しかし影も水もない道において、彼らは甚だしい苦しみのうちに進み、自らの業を嘆く—知って為したものも、無知ゆえに為したものも。

Verse 17

ये तु नारद धर्मिष्ठा दानशीला सुबुद्धयः । अतीव सुखसंपन्नास्ते यांति धर्ममंदिरम् ॥ १७ ॥

しかし、ナーラダよ、法（ダルマ）に堅く住し、布施に励み、善き बुद्धि（智慧）を具える者は、豊かな安楽に満ちて、ダルマの御殿へと赴く。

Verse 18

अन्नदास्तु मुनुश्रेष्ट भुंजंतः स्वादु यांति वै । नीरदा यांति सुखिनः पिबंतः क्षीरमुत्तममम् । तक्रदा दधिदाश्चैव तत्तद्भोगं लभंति वै । घृतदा मधुदाश्चैव क्षीरदाश्च द्विजोत्तम ॥ १८ ॥

おお最勝の牟尼よ、食を施す者はまことに甘美なる食事を味わう境地へ至る。水を施す者は安楽に進み、最上の乳を飲む。酪漿（タクラ）を施す者、凝乳（ダディ）を施す者は、それぞれその供施に等しい享受を得る。同様に、二度生まれの最勝者よ、酥油（ギー）を施す者、蜜を施す者、乳を施す者も、施しに応じた歓喜の果を得る。

Verse 19

सुधापानं प्रकुर्वंतो यांति वै धर्ममंदिरम् । शाकदाः पायसं भुंजंन्दीपदो ज्वलयन्दिशः ॥ १९ ॥

甘露のごとき飲み物を施す者は、まことにダルマの御殿へと至る。菜を施す者は甘き乳粥（パーヤサ）を味わい、灯明を施す者は十方を輝かせる。

Verse 20

वस्त्रदो मुनुशार्दूल याति दिव्याम्बरावृतः । पुराकरप्रदो याति स्तूयमानोऽमरैः पथि ॥ २० ॥

おお人中の虎よ。衣を施す者は、天の衣に包まれて先へと進む。『プラー・カラ』（先の貢納・財）を施す者は、不死なる神々に讃えられる道を行く。

Verse 21

गोदानेन नरो याति सर्वसौख्यसमन्वितः । भूमिदो गृहदश्चैव विमाने सर्वसंपदि ॥ २१ ॥

牛を施すことにより、人は（来世へ）あらゆる安楽を具えて旅立つ。土地を施す者、また家を施す者も同様に、あらゆる繁栄とともにヴィマーナ（天の乗り物）を得る。

Verse 22

अप्सरोगणसंकीर्णे क्रीडन्याति वृषालयम् । हयदो यानदश्चापि गजदश्च द्विजोत्तम ॥ २२ ॥

アプサラスの群れで満ちた遊戯の場において、彼は牡牛の主（シヴァ）の住処へ赴く。おお最勝の二度生まれよ、馬を施す者、乗り物を施す者、象を施す者もまた同じ果報を得る。

Verse 23

धर्मालयं विमानेन याति भोगान्वितेन वै । अनडुद्दो मुनिश्रेष्ट यानारुढः प्रयाति वै ॥ २३ ॥

まことに、牡牛を施す者は、歓楽に満ちたヴィマーナに乗ってダルマの住処へ赴く。おお牟尼の最勝よ、彼は乗り物に乗りて確かに旅立つ。

Verse 24

फलदः पुष्पदश्चापि याति संतोषसंयुतः । तांबूलदो नरो याति प्रहृष्टो धर्ममंदिरम् ॥ २४ ॥

果実を施す者、また花を施す者は、満足を伴って進む。タームブーラ（供物としての檳榔・ビンロウ）を施す人は、歓喜してダルマの御殿へ赴く。

Verse 25

मातापित्रोश्च शुश्रूषां कृतवान्यो नरोत्तमः । स याति परितुष्टात्मा पूज्यमानो दिविस्थितैः ॥ २५ ॥

母と父に敬虔に仕えた最上の人は、満ち足りた心のまま進み、天界の住人たちに尊ばれて栄誉を受ける。

Verse 26

शुश्रूषां कुरुते यस्तु यतीनां व्रतचारिणाम् । द्विजाग्र्यब्राह्मणानां च स यात्यतिसुखान्वितः ॥ २६ ॥

しかし、誓戒を守る出家の聖者（ヤティ）と、最勝のバラモンたちに敬虔に仕える者は、きわめて大いなる歓喜に満ちた境地へ至る。

Verse 27

सर्वभूतदयायुक्तः पूज्यमानोऽमरैर्द्विजः । सर्वभोगान्वितेनासौ विमानेन प्रयाति च ॥ २७ ॥

一切の生きものへの慈悲を具えたその両生者は、不死の神々に尊ばれ、あらゆる歓楽を備えた天のヴィマーナに乗って旅立つ。

Verse 28

विद्यादानरतो याति पूज्यमानोऽब्जसूनुभिः । पुराणपठको याति स्तूयमानो मुनीश्वरैः ॥ २८ ॥

知識の施しに励む者は、蓮華より生まれし者（ブラフマー）の子らに敬われて高界へ赴く。だがプラーナを誦する者は、諸牟尼の王たちに讃えられつつ旅立つ。

Verse 29

एवं धर्मपरा यांति सुखं धर्मस्य मंदिरम् । यमश्चतुर्मुखो भूत्वा शंखचक्रगदासिभृत् ॥ २९ ॥

かくしてダルマに帰依する者たちは、喜びつつダルマの住処へ至る。さらにヤマ自ら四つの顔となり、法螺貝・円盤・棍棒・剣を携えて、神妙なる姿を現す。

Verse 30

पुण्यकर्मरतं सम्यक्स्नेहान्मित्रमिवार्चति । भो भो बुद्धिमतां श्रेष्ठानरकक्लेषभीरवः ॥ ३० ॥

真実の愛情ゆえに、功徳の業に励む者を友のように正しく敬う——おお、賢者の中の最勝よ——地獄の苦悩を畏れるがゆえに。

Verse 31

युष्माभिः साधितं पुण्यमत्रामुत्रसुखावहम् । मनुष्य जन्म यः प्राप्य सुकृतं न करोति च ॥ ३१ ॥

汝らが成し遂げた功徳は、この世にも来世にも安楽をもたらす。だが人として生を得ながら、善業・功徳を修めぬ者は、その稀有の機会を空しくする。

Verse 32

स एव पापिनां श्रेष्ट आत्मघातं करोति च । अनित्यं प्राप्य मानुष्यं नित्यं यस्तु न साधयेत् ॥ ३२ ॥

罪人の中でその者こそ最たる者—まことに自らを滅ぼす—無常の人身を得ながら、常住なるもの（永遠）を成就しようと努めぬ者である。

Verse 33

स याति नरकं घोरं कोऽन्यस्तस्मादचेतनः । शरीरं यातनारुपं मलाद्यैः परिदूषितम् ॥ ३३ ॥

その者は恐るべき地獄へ赴く—これほど無知な者が他にあろうか。汚穢や諸々の不浄にまみれ、みずから苦罰の姿であるこの身体に執着するゆえである。

Verse 34

तस्मिन्यो याति विश्वासं तं विद्यादात्मघातकम् । सर्वेषु प्राणिनः श्रेष्टास्तेषु वै बुद्धिजीविनः ॥ ३४ ॥

それ（信ずるに値せぬもの）に信を置く者を、自らの魂を殺す者と知れ。あらゆる生きものの中で人は最勝であり、その人の中でも、正しい知によって生きる者こそ真に最勝である。

Verse 35

बुद्धिमस्तु नराः श्रेष्टा नरेषु ब्राह्मणास्तथा । ब्राह्मणेषु च विद्वांसो विद्वत्सु कृतबुद्धयः ॥ ३५ ॥

人々の中では賢者が最上であり、また人の中ではブラーフマナが第一である。ブラーフマナの中では博学の者が際立ち、博学の中では、知性が真に鍛えられ整えられた者が至上である。

Verse 36

कृतबुद्धिषु कर्त्तारः कर्तृषु ब्रह्मवादिनः । ब्रह्मवादिष्वपि तथा श्रेष्टो निर्मम उच्यते ॥ ३६ ॥

鍛えられた知性をもつ者の中では、行為する者が第一である。行為する者の中では、ブラフマンを説く者が第一である。さらにブラフマンを説く者の中でも、「我がもの」という執着を離れた無所有の人が最上と説かれる。

Verse 37

एतेभ्योऽपि परो ज्ञेयो नित्यं ध्यानपरायणः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कर्त्तव्यो धर्मसंग्रहः ॥ ३७ ॥

これらすべてよりもさらに上と知るべきは、常に禅定（ディヤーナ）に帰依する人である。ゆえに、あらゆる努力をもって、ダルマ（正しい行いと聖なる務め）の綱要を集め、守り立てるべきである。

Verse 38

सर्वत्र पूज्यते जंतुर्धर्मवान्नात्र संशयः । गच्छ स्वपुण्यैर्मत्स्थानं सर्वभोगसमन्वितम् ॥ ३८ ॥

ダルマを具えた生きとし生けるものは、どこにおいても礼拝される—疑いはない。自らの功徳の力によって、あらゆる歓喜に満ちたわが住処へ行け。

Verse 39

अस्ति चेद्दुष्कृतं किंचित्पश्चादत्रैव भोक्ष्यसे । एवं यमस्तमभ्यर्च्य प्रापयित्वा च सद्गतिम् ॥ ३९ ॥

「もしわずかでも悪業が残っているなら、後にその果報をまさにここで受けねばならぬ。」このようにしてヤマは彼を敬い、さらに先へと導き、善き赴くところ（サドガティ）へ到らしめる。

Verse 40

आहूय पापिनश्चैव कालदंडेन तर्जयेत् । प्रलयांबुदनिर्घोषो ह्यंजनाद्रिसमप्रभः ॥ ४० ॥

彼は罪人どもを呼び集め、時（カーラ）の杖をもって脅し、懲らしめた。その咆哮は大壊滅（プララヤ）の雲雷のごとく、光輝はアニャナ山のようであった。

Verse 41

विद्युत्प्र भायुर्घोर्भीमो द्वात्रिंशद्भुजसंयुतः । योजनत्रयविस्तारो रक्ताक्षो दीर्घनासिकः ॥ ४१ ॥

稲妻のごとき光を放ち、恐ろしく凄まじく、三十二の腕を備えていた。身の幅は三ヨージャナに及び、眼は赤く、鼻は長かった。

Verse 42

दंष्ट्राकरालवदनो वापीतुल्योग्रलोचनः । मृत्युज्वरादिभिर्युक्तश्चित्रगुत्पोऽपि भीषणः ॥ ४२ ॥

突き出た牙で口は凄惨となり、眼は深い穴のように猛々しい。死や熱病などの苦患を従え、チトラグプタでさえ恐るべき姿に見えた。

Verse 43

सर्वे दूताश्च गर्जंति यमतुल्यविभीषणाः । ततो ब्रवीति तान्सर्वान्कंपमानांश्च पापिनः ॥ ४३ ॥

使者たちは皆、ヤマに等しく恐ろしい咆哮を上げる。そこで彼は、震えおののく罪人たちすべてに語りかけた。

Verse 44

शोचन्तः स्वानि कर्माणि चित्रगुत्पो यमाज्ञया । भो भो पापा दुराचारा अहंकारप्रदूषिताः ॥ ४४ ॥

自らの業を嘆きつつ、チトラグプタはヤマの命により告げた。「おお、おお、罪人どもよ、悪しき行いの者よ、我慢（エゴ）に汚れた者たちよ！」

Verse 45

किमर्थमर्जितं पापं युष्माभिरविवेकिभिः । कामक्तोधादिदृष्टेन सगर्वेण तु चेतसा ॥ ४५ ॥

何のために、分別を欠く汝らは罪を積んだのか。欲望に目を覆われ、驕りにふくらんだ心で。

Verse 46

यद्यत्पापतरं तत्तत्किमर्थं चरितं जनाः । कृतवंतः पुरा पापान्यत्यंतहर्षिताः ॥ ४६ ॥

なぜ人々は、より罪深いこと—ことに最も罪深いこと—をあえて行うのか。昔もまた罪を犯し、しかも過度の歓喜をもって行った。

Verse 47

तथैव यातना भोज्याः किं वृथा ह्यतिदुरिवताः । भृत्यमित्रकलत्रार्थं दुष्कृतं चरितं यथा ॥ ४७ ॥

同じく、その責め苦は必ず味わわねばならぬ。ではなぜ、むだに過度の苦しみを招くのか。僕や友や妻のために悪業を行い、そのとおりに苦を受けるのである。

Verse 48

तथा कर्मवशात्प्राप्ता यूयमत्रातिदुःखिताः । युष्माभिः पोषिता ये तु पुत्राद्या अन्यतोगताः ॥ ४८ ॥

また同様に、過去の業の力に押されて汝らはここに来て、甚だしく苦しんでいる。汝らが養った者—息子らなど—は他所へ去った。

Verse 49

युष्माकमेव तत्पापं प्राप्तं किं दुःखकारणम् । यथा कृतानि पापानि युष्माभिः सुबहूनि वै ॥ ४९ ॥

その罪は汝ら自身にのみ降りかかった。苦しみの他の原因がどこにあろうか。汝らはまことに数多の罪を犯したのだから。

Verse 50

तथा प्राप्तनि दुःखानि किमर्थमिह दुःखिताः । विचारयध्वं यूयं तु युष्माभिश्चारितं पुरा ॥ ५० ॥

かくのごとき苦しみが汝らに来たのに、なぜここで嘆くのか。汝ら皆よ、よく省みよ—これは昔、汝ら自身が行ったことなのだ。

Verse 51

यमः करिष्यते दंडमिति किं न विचारितम् । दरिद्रेऽपि च मूर्खे च पंडिते वा श्रियान्विते ॥ ५१ ॥

ヤマが必ず罰を下すことを、汝らは思い巡らさなかったのか。貧しき者であれ、愚かなる者であれ、学識ある者であれ、繁栄に恵まれた者であれ同じである。

Verse 52

कांदिशीके च वीरे च समवर्तीः यमः स्मृतः । चित्रगुप्तेरितं वाक्यं श्रुत्वा ते पापिनस्तदा ॥ ५२ ॥

KāṃdiśīkaにおいてもVīraにおいても、ヤマは「サマヴァルティン」—偏りなき裁定者—として想起される。チトラグプタの告げた言葉を聞き、その罪人たちはその時、恐れに打たれ従い伏した。

Verse 53

शौचंतः स्वानि कर्मणि तूष्णीं तिष्टंति भीषिताः । यमाज्ञाकारिणः क्रूरश्चंडा दूता भयानकाः ॥ ५३ ॥

恐れおののき、彼らは沈黙して立ち、自らの務めに就く—ヤマの命に従って動く、恐るべき、猛く、無慈悲な使者たちである。

Verse 54

चंडलाद्याः प्रसह्यैतान्नरकेषु क्षिपंति च । स्वदुष्कर्मफलं ते तु भुक्त्वांते पापशेषतः ॥ ५४ ॥

その後、チャンダーラらが力ずくで彼らを捕らえ、諸々の地獄へと投げ込む。そこで彼らは自らの悪業の果を味わい尽くし、それが尽きると、ただ罪の残滓のみが残る。

Verse 55

महीतलं च संप्राप्य भवंति स्थावरादयः । नारद उवाच । भगवन्संशयो जातो मच्चेतसि दयानिधे ॥ ५५ ॥

地の表に至ると、彼らは草木などのような不動の存在となる。ナーラダは言った。「ああ、福徳なる主よ、慈悲の大海よ、わが心に疑いが生じました。」

Verse 56

त्वं समर्थोऽसि तच्छेत्तुं यतो नो ह्यग्रजो भवान् । धर्माश्च विविधाः प्रोक्ताः पापान्यपि बहूनि च ॥ ५६ ॥

あなたはそれを断ち切ることがおできです。まことにあなたは我らの長上だからです。さまざまなダルマが説かれ、また多くの罪も説き明かされました。

Verse 57

चिरभोज्यं फलं तेषामुक्तं बहुविदा त्वया । दिनांते ब्रह्मणः प्रोक्तो नाशो लोकत्रयस्य वै ॥ ५७ ॥

あなたは、彼らが享受するべき久遠の果報を多様に説き明かされました。さらに、ブラフマーの一日の終わりには三界の滅尽がまことに起こると宣言されました。

Verse 58

परार्द्धद्वितयांते तु ब्रह्माण्डस्यापि संक्षयः । ग्रामदानादिपुण्यानां त्वयैव विधिनंदन ॥ ५८ ॥

二つのパラールダの終わりには、このブラフマーンダ（宇宙卵）さえも滅尽へと至ります。されど、村を施すなどの布施から生ずる功徳は、ただあなたによって定められました。ああ、ヴィディ（ブラフマー）の御子よ。

Verse 59

कल्पकोटिसहस्त्रेषु महान्भोग उदाहृतः । सर्वेषामेव लोकानां विनाशः प्राकृते लये ॥ ५९ ॥

幾千億のカルパにわたってさえ、その「大いなる享楽」が語られます。けれども、プラークリタ・ラヤ（根源的溶解）の時には、あらゆる世界の滅尽がまことに起こるのです。

Verse 60

एकः शिष्यत एवेति त्वया प्रोक्तं जनार्दनः । एष मे संशयो जातस्तं भवाञ्छेत्तुमर्हति ॥ ६० ॥

おおジャナールダナよ、あなたは「ただ一人」だけが弟子として残るとお説きになりました。これについて私の心に疑いが生じました—どうか慈悲をもって解き明かしてください。

Verse 61

पुण्यपापोपभोगानां समाप्तिर्नास्य संप्लवे । सनक उवाच । साधु साधु महाप्राज्ञ गुह्याद्गुह्यतमं त्विदम् ॥ ६१ ॥

その者にとっては、功徳と罪の果報を味わい尽くすことは、宇宙の大溶解の時にさえ起こらない。サナカは言った。「善いかな、善いかな、大いなる智者よ。これはまことに秘中の秘である。」

Verse 62

पृष्टं तत्तेऽभिधास्यामि श्रृणुष्व सुसमाहितः । नारायणोऽक्षरोऽनंतः परं ज्योतिः सनातनः ॥ ६२ ॥

汝の問うたことを、わたしは告げよう—心をよく統一して聴け。ナーラーヤナは不壊（アクシャラ）、無限（アナンタ）、至上にして永遠の光明である。

Verse 63

विशुद्धो निर्गुणो नित्यो मायामोहविवर्जितः । निर्गुणोऽपि परानन्दो गुणवानिव भाति यः ॥ ६३ ॥

彼は至浄にして、諸グナを超え、常住であり、マーヤーの迷妄を離れている。真にニルグナでありながら、至上の歓喜そのもので、しかもグナを具するかのように顕れる。

Verse 64

ब्रह्मविष्णुशिवाद्यैस्तु भेदवानिव लक्ष्यते । गुणोपाधिकभेदेषु त्रिष्वेतेषु सनातन ॥ ६४ ॥

永遠なるお方でありながら、ブラフマー、ヴィシュヌ、シヴァ等を通して、あたかも差別あるもののように見なされる。これは三つのグナの限定的付帯（ウパーディ）によって生じる区別のゆえである。

Verse 65

संयोज्य मायामखिलं जगत्कार्यं करोति च । ब्रह्मरुपेण सृजति विष्णुरुपेण पाति च ॥ ६५ ॥

みずからのマーヤーを結び合わせ、宇宙のあらゆる働きを起こされる。ブラフマーの姿として創造し、ヴィシュヌの姿として護り保たれる。

Verse 66

अंते च रुद्ररुपेण सर्वमत्तीति निश्चितम् । प्रसयांते समुत्थाय ब्रह्मरुपी जनार्दनः ॥ ६६ ॥

劫の終わりには、ルドラの姿として一切を呑み尽くされることが確定している。ついで創造の時、ジャナールダナは再び起ち現れ、ブラフマーの姿となる。

Verse 67

चराचरात्मकं विश्वं यथापूर्वमकल्पयत् । स्थावराद्याश्च विप्रेंद्र यत्र यत्र व्यवस्थिताः ॥ ६७ ॥

動くものと動かぬものより成る宇宙を、彼は以前のとおりに再び整えられた。おお婆羅門の最勝者よ、静住の生類をはじめ万有は、かつて在ったその場所ごとに、再びそれぞれ据え置かれた。

Verse 68

ब्रह्मा तत्तज्जगत्सर्वं यथापूर्वं करोति वै । तस्मात्कृतानां पापानां पुण्यानां चैव सत्तम ॥ ६८ ॥

ブラフマーはまことに、その全世界を以前のとおりに再創造する。ゆえに、徳ある者の最勝よ、すでになされた業—罪も福も—その報いは必ず後に随う。

Verse 69

अवश्यमेव भोक्तव्यं कर्मणां ह्यक्षयं फलम् । नाभुक्तं क्षीयते कर्म कल्पकोटिशतैरपि ॥ ६९ ॥

業の尽きぬ果報は、必ず味わわれねばならない。未だ受けぬ業は、幾百の倶胝の劫を経ても滅びない。

Verse 70

अवश्यमेव भोक्तव्यं कृतं कर्म शुभाशुभम् । यो देवः सर्वलोकानामंतरात्मा जगन्मयः । सर्वकर्मफलं भुक्ते परिपूर्णः सनातनः ॥ ७० ॥

なされた行いが吉であれ凶であれ、その果は必ず自ら受けねばならない。万界の内なるアートマンとして宇宙に遍満するそのデーヴァは、あらゆる業の果を成熟させて受けさせる—彼こそ永遠にして常に円満なる御方である。

Verse 71

योऽसौ विश्वंभरो देवो गुणमेदव्यवस्थितः । सूजत्यवति चात्त्येतत्सर्वं सर्वभुगव्ययः ॥ ७१ ॥

宇宙を支えるその神は、グナの多様な配列に安住し、この一切世界を創り、護り、また収めて引き戻す—彼は万物を受用する、不滅にして尽きぬ主である。