Adhyaya 9

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे ऽष्टमो ऽध्यायः सूत उवाच एतच्छ्रुत्वा तु वचनं नारदाद्या महर्षयः / प्रणम्य वरदं विष्णुं पप्रच्छुः संशयान्विता

かくして聖なる『シュリー・クールマ・プラーナ』、六千頌のサンヒター、前分（プールヴァ・バーガ）における第八章は終わる。スータは語った――その言葉を聞いたナーラダら大聖仙は、恩寵を授けるヴィシュヌに合掌して礼拝し、なお疑いを抱きつつ問いかけた。

Verse 2

ऋषय ऊचुः कथितो भवता सर्गो मुख्यादीनां जनार्दन / इदानीं संशयं चेममस्माकं छेत्तुमर्हसि

聖仙たちは言った。「おおジャナールダナよ、あなたはマハット（主たる原理）をはじめとする創造を説かれました。いま、私たちのこの疑いを断ち切ってください。」

Verse 3

कथं स भगवानीशः पूर्वजो ऽपि पिनाकधृक् / पुत्रत्वमगच्छंभुर्ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः

「いかにして、祝福された主—ピナーカの弓を執るイーシャ・シャンブ—は、万物に先立つ原初の御方でありながら、出生さえ顕れぬブラフマーの子と語られるのですか。」

Verse 4

कथं च भगवाञ्जज्ञे ब्रह्मा लोकपितामहः / अण्डजो जगतामीशस्तन्नो वक्तुमिहार्हसि

「また、世界の祖父にして父たるブラフマー—宇宙の卵より生じ、衆生の主である御方—はいかにして誕生したのですか。ここでお説きください。」

Verse 5

श्रीकूर्म उवाच शृणुध्वमृषयः सर्वे शङ्करस्यामितौजसः / पुत्रत्वं ब्रह्मणस्तस्य पद्मयोनित्वमेव च

シュリー・クールマは語った。「すべての聖仙よ、聞きなさい。無量の威光をもつシャンカラについて—いかにして彼が『ブラフマーの子』と説かれるのか、またブラフマーが『蓮華より生まれし者』（パドマヨーニ）と呼ばれる所以を。」

Verse 6

अतीतकल्पावसाने तमोभूतं जगत् त्रयम् / आसीदेकार्णवं सर्वं न देवाद्या न चर्षयः

過ぎ去った劫の終わりに、三界は闇に包まれた。万有はただ一つの大海となり、神々もなく、ましてやリシたちもいなかった。

Verse 7

तत्र नारायणो देवो निर्जने निरुपप्लवे / आश्रित्य शेषशयनं सुष्वाप पुरुषोत्तमः

そこにて、神なる主ナーラーヤナは、乱れなき孤寂の広がりにおいて、シェーシャの寝床に依り、至上の御方プルショーत्तಮはヨーガの眠りに入られた。

Verse 8

सहस्त्रशीर्षा भूत्वा स सहस्त्राक्षः सहस्त्रपात् / सहस्त्रबाहुः सर्वज्ञश्चिन्त्यमानो मनीषिभिः

その至上者は千の頭となり、千の眼、千の足となる。千の腕を具え、遍く知る御方として、賢者たちにより観想される。

Verse 9

पीतवासा विशालाक्षो नीलजिमूतसन्निभः / महाविभूतिर्योगात्मा योगिनां हृदयालयः

黄衣をまとい、広き眼をもち、雨雲のごとく深く青黒い。大いなる神威を具え、ヨーガそのものとして、ヨーギーの心に住まわれる。

Verse 10

कदाचित् तस्य सुप्तस्य लीलार्थं दिव्यमद्भुतम् / त्रैलोक्यसारं विमलं नाभ्यां पङ्कजमुद्वभौ

ある時、御方がヨーガの眠りに横たわっておられると、神妙なるリīラーのために、三界の精髄たる清浄無垢の蓮華が、臍より湧き出でた—驚くべき天上の花として。

Verse 11

शतयोजनविस्तीर्णं तरुणादित्यसन्निभम् / दिव्यगन्धमयं पुण्यं कर्णिकाकेसरान्वितम्

百由旬にわたり広がり、新たに昇る太陽のごとく輝いていた。天上の香に満ちた清浄なる聖なるものにして、中央の花托と周囲の花糸を具えていた。

Verse 12

तस्यैवं सुचिरं कालं वर्तमानस्य शार्ङ्गिणः / हिरण्यगर्भो भगवांस्तं देशमुपचक्रमे

このようにして、シャールンギン（シャールンガの弓を携える主ヴィシュヌ）が久しくそこに留まっていると、福徳なるヒラニヤガルバ（梵天ブラフマー）は出立し、その地へと近づいた。

Verse 13

स तं करेण विश्वात्मा समुत्थाप्य सनातनम् / प्रोवाच मधुरं वाक्यं मायया तस्य मोहितः

そのとき宇宙の自己は、その永遠なる者を御手で起こし、甘美なる言葉を語った――相手は御身のマーヤーにより惑わされていた。

Verse 14

अस्मिन्नेकार्णवे घोरे निर्जने तमसावृते / एकाकी को भवाञ्छेते ब्रूहि मे पुरुषर्षभ

この恐るべき一つの大海、人気なく闇に覆われたところで、ただ独り横たわる汝は誰か。告げよ、ああ人中の雄牛よ。

Verse 15

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा विहस्य गरुडध्वजः / उवाच देवं ब्रह्माणं मेघगम्भीरनिः स्वनः

その言葉を聞くと、ガルダ旗を掲げる主ナーラーヤナは微笑み、雷雲のごとく深い声で神ブラフマーに語りかけた。

Verse 16

भो भो नारायणं देवं लोकानां प्रभवाप्ययम् / महायोगेश्वरं मां त्वं जानीहि पुरुषोत्तमम्

おお、おお！我をナーラーヤナ（Nārāyaṇa）と知れ——諸世界の生起と帰滅の根源なる神聖なる主、偉大なるヨーガの自在主、そして至上の人（プルショーत्तマ）である。

Verse 17

मयि पश्य जगत् कृत्स्नं त्वां च लोकपितामहम् / सपर्वतमहाद्वीपं समुद्रैः सप्तभिर्वृतम्

我がうちに全宇宙を観よ——そしてまた、汝自身をも観よ、ああ諸世界の祖父よ。（観よ）山々を伴う大陸の大いなる広がりが、七つの海に囲まれているさまを。

Verse 18

एवमाभाष्य विश्चात्मा प्रोवाच पुरुषं हरिः / जानन्नपि महायोगी को भवानिति वेधसम्

かく語り終えて、宇宙に遍満する自我たるハリは、その至上のプルシャに呼びかけた。すでに知り尽くす大ヨーギーでありながら、ヴェーダス（創造主）に「汝は誰ぞ」と問うた。

Verse 19

ततः प्रहस्य भगवान् ब्रह्मा वेदनिधिः प्रभुः / प्रत्युवाचाम्बुजाभाक्षं सस्मितं श्लक्ष्णया गिरा

すると、ヴェーダの宝蔵にして主なる世尊ブラフマーは微笑み、蓮華の眼をもつ御方に、柔らかく優美な言葉で答えた。

Verse 20

अहं धाता विधाता च स्वयंभूः प्रपितामहः / मय्येव संस्थितं विश्वं ब्रह्माहं विश्वतोमुखः

「我はダータにしてヴィダータ——支え、定める者。自生者スヴァヤンブー、偉大なる祖父である。全宇宙はただ我において安立し、我こそはブラフマー、あらゆる方角に面を向ける者（ヴィシュヴァトームカ）である。」

Verse 21

श्रुत्वा वाचं स भगवान् विष्णुः सत्यपराक्रमः / अनुज्ञाप्याथ योगेन प्रविष्टो ब्रह्मणस्तनुम्

その言葉を聞くと、真実に根ざす武勇をもつ世尊ヴィシュヌは許可を与え、ヨーガの力によってブラフマーの身へと入った。

Verse 22

त्रलोक्यमेतत् सकलं सदेवासुरमानुषम् / उदरे तस्य देवस्य दृष्ट्वा विस्मयमागतः

その神の腹の内に、神々・アスラ・人間を含む三界のすべてを見て、彼は驚嘆に打たれた。

Verse 23

तदास्य वक्त्रान्निष्क्रम्य पन्नगेन्द्रनिकेतनः / अजातशत्रुर्भगवान् पितामहमथाब्रवीत्

その後、口から出現した主は、蛇王の住処に坐す無敵のアジャータシャトル（無怨の者）として、祖父ブラフマーに語りかけた。

Verse 24

भवानप्येवमेवाद्य शाश्वतं हि ममोहरम् / प्रविश्य लोकान् पश्यैतान् विचित्रान् पुरुषर्षभ

人中の雄よ、汝もまた今日このように、我が永遠にして妙なる、まことに心を奪うこの境地へ入り、驚くべき多様さをもつ諸世界を見よ。

Verse 25

ततः प्रह्लादनीं वाणी श्रुत्वा तस्याभिनन्द्य च / श्रीपतेरुदरं भूयः प्रविवेश कुशध्वजः

ついで、歓喜をもたらすその神聖なる声を聞き、恭しく承認して、クシャドヴァジャは再びシュリーパティ（ラクシュミーの主）の腹へと入った。

Verse 26

तानेव लोकान् गर्भस्थानपश्यत् सत्यविक्रमः / पर्यटित्वा तु देवस्य ददृशे ऽन्तं न वै हरेः

サティヤヴィクラマは、それらの世界が宇宙の胎内に宿るさまを見た。だが神の領域を遍歴しても、ハリ（ヴィシュヌ）の果てをまことに見いだせなかった。

Verse 27

ततो द्वाराणि सर्वाणि पिहितानि महात्मना / जनार्दनेन ब्रह्मासौ नाभ्यां द्वारमविन्दत

そのとき、大いなる魂のジャナールダナがすべての門を封じた。ブラフマーは一方で、臍に開口を見いだした。

Verse 28

तत्र योगबलेनासौ प्रविश्य कनकाण्डजः / उज्जहारात्मनो रूपं पुष्कराच्चतुराननः

そこで彼はヨーガの力によって入り、金色の宇宙卵より生まれた四面のブラフマーは、蓮華から自らの姿を引き出した。

Verse 29

विरराजारविन्दस्थः पद्मगर्भसमद्युतिः / ब्रह्मा स्वयंभूर्भगवान् जगद्योनिः पितामहः

蓮華に坐して燦然と輝き、その光は蓮の胎に等しかった。ブラフマー—自生の福徳ある主—は、諸世界の胎なる根源、創造の祖父（ピターマハ）として現れた。

Verse 30

समन्यमानो विश्वेशमात्मानं परमं पदम् / प्रोवाच पुरुषं विष्णुं मेघगम्भीरया गिरा

ヴィシュヌを宇宙の主として、至上の自己にして最高の住処であると恭しく認め、彼は雷雲のごとく深い声で、そのプルシャ、ヴィシュヌに語りかけた。

Verse 31

किं कृतं भवतेदानीमात्मनो जयकाङ्क्षया / एको ऽहं प्रबलो नान्यो मां वै को ऽबिभविष्यति

いま汝は、己が勝利を求めて何を成し遂げたのか。「我ひとり強大なり、他に無し—誰がまことに我を打ち負かせようか。」

Verse 32

श्रुत्वा नारायणो वाक्यं ब्रह्मणो लोकतन्त्रिणः / सान्त्वपूर्वमिदं वाक्यं बभाषे मधुरं हरिः

世の秩序を司る梵天の言葉を聞き終えると、ナーラーヤナなるハリは、慰めのために、やさしく甘美な返答を語った。

Verse 33

भवान् धाता विधाता च स्वयंभूः प्रपितामहः / न मात्सर्याभियोगेन द्वाराणि पिहितानि मे

汝は支える者にして定める者、自在に生まれし自生者、太古の祖父なり。わが門を閉ざしたのは、嫉みや悪意によるのではない。

Verse 34

किन्तु लीलार्थमेवैतन्न त्वां बाधितुमिच्छया / को हि बाधितुमन्विच्छेद् देवदेवं पितामहम्

されどこれはただリーラー（神の戯れ）のためであり、汝を妨げんとの意ではない。誰が神々の神、太初の祖父に抗おうとするだろうか。

Verse 35

न ते ऽन्यथावगन्तव्यं मान्यो मे सर्वथा भवान् / सर्वमन्वय कल्याणं यन्मयापहृतं तव

他のように受け取ってはならぬ。汝はあらゆる意味で我が敬意を受くべき方である。われが汝の系譜より奪いし吉祥と繁栄は、ことごとく完全に返されんことを。

Verse 36

अस्माच्च कारणाद् ब्रह्मन् पुत्रो भवतु मे भवान् / पद्मयोनिरिति ख्यातो मत्प्रियार्थं जगन्मय

まさにこのゆえに、ああブラフマンよ、汝はわが子となれ。『パドマヨーニ』（蓮華より生まれし者）として名高くなり、宇宙に遍満して、わが愛しき御意のために世界を生み出せ。

Verse 37

ततः स भगवान् देवो वरं दत्त्वा किरीटिने / प्रहर्षमतुलं गत्वा पुनर्विष्णुमभाषत

そのとき、かの福徳具足の主なる神は、冠を戴く者に恩寵を授け、比類なき歓喜に至って、再びヴィシュヌに語りかけた。

Verse 38

भवान् सर्वात्मको ऽनन्तः सर्वेषां परमेश्वरः / सर्वभूतान्तरात्मा वै परं बह्म सनातनम्

汝は一切の自己にして無限、万有の至上主。まことに汝はあらゆる存在の内なる我であり、永遠なる至上のブラフマンである。

Verse 39

अहं वै सर्वलोकानामात्मा लोकमहेश्वरः / मन्मयं सर्वमेवेदं ब्रह्माहं पुरुषः परः

我こそは一切世界の我、世界の大自在主。此の宇宙のすべては我に遍満され、我より成る。われはブラフマン、万有を超える至上のプルシャである。

Verse 40

नावाभ्यां विद्यते ह्यन्यो लोकानां परमेश्वरः / एका मूर्तिर्द्विधा भिन्ना नारायणपितामहौ

この二者のほかに、諸世界の至上主は存在しない。一つの神聖なる実在が、二つの姿に分かれたかのように現れる—ナーラーヤナとピターマハ（ブラフマー）である。

Verse 41

तेनैवमुक्तो ब्रह्माणं वासुदेवो ऽब्रवीदिदम् / इयं प्रतिज्ञा भवतो विनाशाय भविष्यति

かく告げられて、ヴァースデーヴァは梵天に言った。「汝の立てたこの誓願は、やがて汝の滅びの因となろう。」

Verse 42

किं न पश्यसि योगेशं ब्रह्माधिपतिमव्ययम् / प्रधानपुरुषेशानं वेदाहं परमेश्वरम्

なぜ汝はヨーガの主—不滅にして梵天の上に立つ主—プラダーナ（根本自然）とプルシャ（覚知する自己）を統べる自在天を拝さぬのか。彼こそパラメーシュヴァラ、至上の主と知れ。

Verse 43

यं न पश्यन्ति योगीन्द्राः सांख्या अपि महेश्वरम् / अनादिनिधनं ब्रह्म तमेव शरणं व्रज

大いなるヨーギンすら見ず、サーンキヤの徒すら真に大自在天として観じ得ぬその御方こそ、無始無終のブラフマンである。唯その御方にのみ帰依せよ。

Verse 44

ततः क्रुद्धो ऽम्बुजाभाक्षं ब्रह्मा प्रोवाच केशवम् / भवान् न नूनमात्मानं वेत्ति तत् परमक्षरम्

そのとき梵天は怒り、蓮華の眼をもつケーシャヴァに告げた。「汝はまことに己が真我を知らぬ—あの至上にして不滅の実在を。」

Verse 45

ब्रह्माणं जगतामेकमात्मानं परमं पदम् / नावाभ्यां विद्यते ह्यन्यो लोकानां परमेश्वरः

彼こそ梵天—あらゆる世界の唯一の我、宇宙の唯一の内なる霊魂、そして至上の住処である。彼を離れて、諸世界の上に立つ至上主は他に存在しない。

Verse 46

संत्यज्य निद्रां विपुलां स्वमात्मानं विलोकय / तस्य तत् क्रोधजं वाक्यं श्रुत्वा विष्णुरभाषत

深い眠りを払い、みずからのアートマンを観じたのち、ヴィシュヌはその者の怒りより生じた言葉を聞いて、ついに語り始めた。

Verse 47

मा मैवं वद कल्याण परिवादं महात्मनः / न मे ऽस्त्यविदितं ब्रह्मन् नान्यथाहं वदामिते

善き者よ、そのように言うな。大いなる魂の人をそしる言葉を吐くな。婆羅門よ、我に知らぬものはなく、汝に対しても真実以外を語らぬ。

Verse 48

किन्तु मोहयति ब्रह्मन् भवन्तं पारमेश्वरी / मायाशेषविशेषाणां हेतुरात्मसमुद्भावा

しかし婆羅門よ、至上の女主パラメーシュヴァリーがまことに汝を迷わせる。彼女は自己（アートマン）より起こり、マーヤーとその残るあらゆる差別相の因となる。

Verse 49

एतावदुक्त्वा भगवान् विष्णुस्तूष्णीं बभूव ह / ज्ञात्वा तत् परमं तत्त्वं स्वमात्मानं महेश्वरम्

かく言うのみで、世尊ヴィシュヌは沈黙した。彼は至上の真理—自らのアートマン—を大自在天マヘーシュヴァラ（大主）として悟っていたからである。

Verse 50

कुतो ऽप्यपरिमेयात्मा भूतानां परमेश्वरः / प्रसादं ब्रह्मणे कर्तुं प्रादुरासीत् ततो हरः

そのとき、測り知れぬ自己をもち、万有の至上主であるハラが、どこからとも知れぬところより顕現し、ブラフマーに恩寵を授けんとした。

Verse 51

ललाटनयनो ऽनन्तो जटामण्डलमण्डितः / त्रिशूलपाणिर्भगवांस्तेजसां परमो निधिः

額に眼を具えし無限なる御方、結い上げたジャターの輪にて荘厳され、三叉戟を手にするバガヴァーン—その御方こそ、あらゆるテージャス（光輝）の至上の宝蔵である。

Verse 52

दिव्यां विशालां ग्रथितां ग्रहैः सार्केन्दुतारकैः / मालामत्यद्भुताकारां धारयन् पादलम्बिनीम्

祂は広大なる天上の花鬘を戴き、その形はまことに妙で、諸惑星に日・月・星々を連ねて編まれ、御足もとまで垂れ下がっていた。

Verse 53

तं दृष्ट्वा देवमीशानं ब्रह्मा लोकपितामहः / मोहितो माययात्यर्थं पीतवाससमब्वीत्

その主イーシャーナを見たとき、世界の祖父たるブラフマーは主のマーヤーにより深く惑わされ、そして黄衣をまとう御方に語りかけた。

Verse 54

क एष पुरुषो ऽनन्तः शूलपाणिस्त्रिलोचनः / तेजोराशिरमेयात्मा समायाति जनार्दन

「この無限なるプルシャとは誰か—三叉戟を執り、三眼を具え—量り知れぬ自己、光輝（テージャス）の塊のごとき者が近づいて来る、ああジャナールダナよ？」

Verse 55

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा विष्णुर्दानवमर्दनः / अपश्यदीश्वरं देवं ज्वलन्तं विमले ऽम्भसि

その言葉を聞くや、ダーナヴァを打ち砕くヴィシュヌは、清らかに澄みきった水の中に、光輝を燃え立たせる主イーシュヴァラなる神を見た。

Verse 56

ज्ञात्वा तत्परमं भावमैश्वरं ब्रह्मभावनम् / प्रोवाचोत्थाय भगवान् देवदेवं पितामहम्

至上の主権の境地――主としてのブラフマンを観想するその思惟――を悟り、世尊は起ち上がって、祖父たるブラフマー、諸天の父に語りかけた。

Verse 57

अयं देवो महादेवः स्वयञ्ज्योतिः सनातनः / अनादिनिधनो ऽचिन्त्यो लोकानामीश्वरो महान्

この神こそマハーデーヴァ――自ら光り、永遠なる者。始まりも終わりもなく、心の思量を超えて、あらゆる世界の大いなる主宰である。

Verse 58

शङ्करः शंभुरीशानः सर्वात्मा परमेश्वरः / भूतानामधिपो योगी महेशो विमलः शिवः

彼はシャンカラ、シャンブ、イーシャーナ――一切衆生の自己、至上主。万類の主、偉大なるヨーギン、マハーデーヴァ――垢なく清浄にして吉祥なるシヴァである。

Verse 59

एष धाता विधाता च प्रधानपुरुषेश्वरः / यं प्रपश्यन्ति यतयो ब्रह्मभावेन भाविताः

彼はダータにしてヴィダータ――支え、定める者。プラダーナ（根本自然）とプルシャ（覚知の霊）の主である。梵の境地に染められた修行者たちは、まことに彼を観見する。

Verse 60

सृजत्येष जगत् कृत्स्नं पाति संहरते तथा / कालो भूत्वा महादेवः केवलो निष्कलः शिवः

彼はこの全宇宙を創り、保ち、また収めて退かせる。時そのものとなって、マハーデーヴァ――シヴァ――は唯一として住す：部分なく、属性なく、清浄である。

Verse 61

ब्रह्माणं विदधे पूर्वं भवन्तं यः सनातनः / वेदांश्च प्रददौ तुभ्यं सो ऽयमायाति शङ्करः

かつて汝を梵天として定め、ヴェーダを授けた永遠なる者—その御方こそ、今ここに来臨するシャンカラ（Śaṅkara）である。

Verse 62

अस्यैव चापरां मूर्ति विश्वयोनिं सनातनीम् / वासुदेवाभिधानां मामवेहि प्रपितामह

大祖父よ、知れ。われは彼のもう一つの永遠の御姿—宇宙の胎、万有の源—ヴァースデーヴァ（Vāsudeva）と名づけられる者である。

Verse 63

किं न पश्यसि योगेशं ब्रह्माधिपतिमव्ययम् / दिव्यं भवतु ते चक्षुर्येन द्रक्ष्यसि तत्परम्

なぜ汝は、ヨーガの主にして梵天の上に立つ不滅の主宰を拝さぬのか。汝の眼が天眼となり、それによって至上の実在を見よ。

Verse 64

लब्ध्वा शैवं तदा चक्षुर्विष्णोर्लोकपितामहः / बुबुधे परमेशानं पुरतः समवस्थितम्

そのとき世界の祖父は、ヴィシュヌ（Viṣṇu）を通じて授けられたシヴァの霊視（神なる眼）を得て、目前に立つパラメーシャーナ（Śiva）を悟り認めた。

Verse 65

स लब्ध्वा परमं ज्ञानमैश्वरं प्रपितामहः / प्रपेदे शरणं देवं तमेव पितरं शिवम्

至上の知、すなわちイーシュヴァラ（Īśvara）より授けられた最高の智慧を得て、大祖父（梵天）はその同じ神—己が父なるシヴァ（Śiva）—に帰依した。

Verse 66

ओङ्कारं समनुस्मृत्य संस्तभ्यात्मानमात्मना / अथर्वशिरसा देवं तुष्टाव च कृताञ्जलिः

聖なるオーンカーラを堅く念じ、自己を真我によって制し、ついで合掌して立ち、『アタルヴァシラス』の讃歌により主を讃嘆した。

Verse 67

संस्तुतस्तेन भगवान् ब्रह्मणा परमेश्वरः / अवाप परमां प्रीतिं व्याजहार स्मयन्निव

このようにブラフマーに讃えられた福徳のパラメーシュヴァラは、至上の歓喜に満ち、まるで微笑むかのように語り始めた。

Verse 68

मत्समस्त्वं न संदेहो मद्भक्तश्च यतो भवान् / मयैवोत्पादितः पूर्वं लोकसृष्ट्यर्थमव्ययम्

汝は我と等しい—疑いはない—汝が我が帰依者であるゆえに。まことに、諸世界創造のため、初めに我自ら汝を生じさせたのだ、汝不滅なる者よ。

Verse 69

त्वमात्मा ह्यादिपुरुषो मम देहसमुद्भवः / वरं वरय विश्वात्मन् वरदो ऽहं तवानघ

「汝はまことに真我、原初のプルシャ、我が身より生じた者である。願いを選べ、宇宙の魂よ。われは汝に恩寵を授ける者、罪なき者よ。」

Verse 70

स देवदेववचनं निशम्य कमलोद्भवः / निरीक्ष्य विष्णुं पुरुषं प्रणम्याह वृषध्वजम्

神々の神の御言葉を聞くや、蓮華より生まれし者（ブラフマー）は至上のプルシャたるヴィシュヌを仰ぎ見、ついで恭しく礼拝して、牛旗の主ヴリシャドヴァジャ（シヴァ）に申し上げた。

Verse 71

भगवन् भूतभव्येश महादेवाम्बिकापते / त्वामेव पुत्रमिच्छामि त्वया वा सदृशं सतम्

ああ福徳なる主よ、過去と未来を統べる御方、マハーデーヴァ、アンビカーの伴侶よ――我はただ汝のみを我が子として望む。さもなくば、まことに汝に等しい徳ある子を望む。

Verse 72

मोहितो ऽस्मि महादेव मायया सूक्ष्मया त्वया / न जाने परमं भावं याथातथ्येन ते शिव

おおマハーデーヴァよ、汝の微妙なるマーヤーにより我は惑わされている。おおシヴァよ、汝の至上の境地（パラマ・バーヴァ）を、ありのままには知らぬ。

Verse 73

त्वमेव देव भक्तानां भ्राता माता पिता सुहृत् / प्रसीद तव पादाब्जं नमामि शरणं गतः

汝のみ、ああデーヴァよ、帰依する者たちの兄であり、母であり、父であり、真の友である。どうか慈悲を垂れよ。われは帰依して来たり、汝の蓮華の御足に礼拝する。

Verse 74

स तस्य वचनं श्रुत्वा जगन्नाथो वृषध्वजः / व्याजहार तदा पुत्रं समालोक्य जनार्दनम्

その言葉を聞くと、宇宙の主にして牛を旗印とする御方（ヴリシャドヴァジャ）は、そのとき子に語り、ジャナールダナを見つめた。

Verse 75

यदर्थितं भगवता तत् करिष्यामि पुत्रक / विज्ञानमैश्वरं दिव्यमुत्पत्स्यति तवानघ

「バガヴァーンが願い求めたことは、すべて我が成し遂げよう、愛しき子よ。罪なき汝のうちに、神聖にして主宰の智（アイシュヴァラ・ヴィジュニャーナ）が生起するであろう。」

Verse 76

त्वमेव सर्वभूतानामादिकर्ता नियोजितः / तथा कुरुष्व देवेश मया लोकपितामह

汝こそ万有の衆生の原初の造り主にして、この宇宙の務めに任ぜられたお方。ゆえに、神々の主よ、しかるべく行じ給え——世の祖父ブラフマーたる我が勧めに従いて。

Verse 77

एष नारायणो ऽनन्तो ममैव परमा तनुः / भविष्यति तवेशानो योगक्षेमवहो हरिः

このナーラーヤナ—アナンタ—こそ、まことに我が至上の御身である。彼は汝の主となろう、ハリとして、汝のヨーガとクシェーマ—霊的成就と安寧—を担い護る者として。

Verse 78

एवं व्याहृत्य हस्ताभ्यां प्रीतात्मा परमेश्वरः / संस्पृश्य देवं ब्रह्माणं हरिं वचनमब्रवीत्

かく語り、両手にて印を示しつつ、御心喜ぶ至上自在天は、神ブラフマーに触れ、ついでハリに向かい次の言葉を告げた。

Verse 79

तृष्टो ऽस्मि सर्वथाहन्ते भक्त्या तव जगन्मय / वरं वृणीष्वं नह्यावां विभिन्नौ परमार्थतः

汝のバクティにより、我はことごとく汝を嘉し、満悦している。宇宙に遍満する者よ、願いを選べ。究竟の真理において、我ら二者は別ではない。

Verse 80

श्रुत्वाथ देववचनं विष्णुर्विश्वजगन्मयः / प्राह प्रसन्नया वाचा समालोक्य चतुर्मुखम्

神の言葉を聞き、全宇宙に遍く満ち、あらゆる世界に内在するヴィシュヌは、和やかで静謐な声にて、四面の御方（ブラフマー）を見やりつつ語った。

Verse 81

एष एव वरः श्लोघ्यो यदहं परमेश्वरम् / पश्यामि परमात्मानं भक्तिर्भवतु मे त्वयि

これこそただ一つの、まことに讃嘆すべき恩寵—我が至上主パラメーシュヴァラ、至上我パラマートマンを拝見すること。どうか汝へのバクティが我に生じますように。

Verse 82

तथेत्युक्त्वा महादेवः पुनर्विष्णुमभाषत / भवान् सर्वस्य कार्यस्य कर्ताहऽमधिदैवतम्

「然り」と言って、マハーデーヴァは再びヴィシュヌに告げた。「汝はあらゆる事業の作者であり、我はそれを司るアディダイヴァタ（adhidaivata）である。」

Verse 83

मन्मयं त्वन्मयं चैव सर्वमेतन्न संशयः / भवान् सोमस्त्वहं सूर्यो भवान् रात्रिरहं दिनम्

この一切は我と汝とに遍満されている—疑いはない。汝は月、我は日輪。汝は夜、我は昼である。

Verse 84

भवान् प्रकृतिरव्यक्तमहं पुरुष एव च / भवान् ज्ञानमहं ज्ञाता भवान् मायाहमीश्वरः

汝はプラクリティ—未顕の根底（アヴィヤクタ）であり、我はただプルシャである。汝は知、我は知者。汝はマーヤー、我はそれを司る主イーシュヴァラである。

Verse 85

भवान् विद्यात्मिका शक्तिः शक्तिमानहमीश्वरः / यो ऽहं सुनिष्कलो देवः सो ऽपि नारायणः परः

汝はヴィディヤーを本質とするシャクティであり、我はそのシャクティを具する主イーシュヴァラである。しかも我という神—全く分割なき純一—その御方こそ至上のナーラーヤナである。

Verse 86

एकीभावेन पश्यन्ति योगिनो ब्रह्मवादिनः / त्वामनाश्रित्य विश्वात्मन् न योगी मामुपैष्यति / पालयैतज्जगत् कृत्स्नं सदेवासुरमानुषम्

梵（ブラフマン）を知るヨーギーたちは、汝を一如（不二）のまなざしにおいて観ずる。おお宇宙の自己よ、汝に帰依せずしては、いかなるヨーギーも我に到達し得ない。ゆえに、神々・アスラ・人間を含むこの全世界を護り給え。

Verse 87

इतीदमुक्त्वा भगवाननादिः स्वमायया मोहितभूतभेदः / जगाम जन्मर्धिविनाशहीनं धामैकमव्यक्तमनन्तशक्तिः

かく語り終えて、無始にして無限の力を具えた福徳の主は、自らのマーヤーによって有身の衆生に分別と差異を見せる御方として、生・成長・滅を超えた唯一の不顕の住処へと去り給うた。